مرضیه دهقانی

مرضیه دهقانی

مدرک تحصیلی: عضو هیأت علمی گروه روش ها و برنامه های آموزشی و درسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

مطالب
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین

فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱ تا ۲۰ مورد از کل ۱۱۴ مورد.
۱.

تبیین راهبردهای عملیاتی در تربیت تمام ساحتی با تکیه بر صدای آموزگاران

نویسنده:
منبع: پژوهش در برنامه درسی دوره ۶ بهار و تابستان ۱۴۰۵ شماره ۱ (پیاپی ۱۰) 183 - 204
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : 0 تعداد دانلود : 0
پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر، با هدف شناسایی راهبردهای عملیاتی اجرای برنامه درسی تمام ساحتی از منظر معلمان دوره ابتدایی است. روش ها : این پژوهش، با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۳۰ معلم گردآوری و با روش هفت مرحله ای کلایزی و تحلیل گردید. اعتبار یافته ها نیز بر اساس ملاک های لینکن و گوبا بررسی شد. بدین منظور از راهبردهایی نظیر بازبینی توسط مشارکت کنندگان، توصیف عمیق یافته ها جهت انتقال پذیری، و نظارت همتایان، در فرآیند تحلیل داده ها استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که راهبردهای عملیاتی در سه محور اصلی قرار می گیرد: توانمندسازی حرفه ای معلمان، تحول در محتوا و سازمان دهی تدریس، و تقویت زیرساخت ها و پشتیبانی های محیطی. برخی راهکارهای خلاقانه شامل طراحی کتابچه های راهنمای بومی بر پایه تجربه های معلمان، و تربیت دانشجومعلمان به عنوان سفیران تحول بود. نتیجه گیری: نتایج بیانگر آن است که اجرای موفق برنامه درسی تمام ساحتی مستلزم رویکردی مشارکتی و چندسطحی است؛ رویکردی که هم بر رشد حرفه ای معلمان تمرکز داشته باشد و هم اصلاحاتی در محتوای درسی، سازمان دهی فرآیند تدریس، توسعه زیرساخت های مدرسه و سیاست های حمایتی نظام آموزشی ایجاد کند.
۲.

مفهوم پردازی، فرایند و پیامد رقابت از منظر آموزگاران دوره ابتدایی: مطالعه ای پدیدارشناسانه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: نوآوری های آموزشی سال ۲۴ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۹۵ 183 - 124
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۸ تعداد دانلود : ۱۰۰
در جوامع امروز، رقابت نه به عنوان وسیله بلکه به عنوان هدف در تعلیم و تربیت مطرح می شود که می تواند مشکل ساز باشد. این فرایند به دلیل عدم تعریف اصولی رقابت در جامعه هست. از این رو، هدف پژوهش حاضر، پدیدارشناسی مفهوم رقابت، فرایند (دلایل و روش های) ایجاد رقابت و پیامدهای رقابت است. رویکرد پژوهش کیفی و روش آن، پدیدارشناسی از نوع توصیفی است. میدان پژوهش آموزگاران استان مازندران بود. نمونه پژوهش 17 نفر (3 نفر مرد و 14 نفر زن) بودند که به روش نمونه گیری هدفمند از نوع ملاکی انتخاب گردیدند. پس از مصاحبه ی نیمه عمیق با 14 نفر، اشباع نظری داده ها به دست آمد، اما برای اعتباربخشی به یافته ها، مصاحبه ها تا هفدهمین نفر ادامه یافت. تحلیل داده ها با استفاده از راهبرد هفت مرحله ای کلایزی و نرم افزار 2020 MAXQDA صورت پذیرفت. همچنین به منظور اطمینان پذیری از معیارهای گوبا و لینکلن استفاده گردید. در بخش یافته ها، نه مضمون اصلی  و 34 زیرمضمون به دست آمد. از جمله مضامین مهم می توان به رقابت مثبت، رقابت آمیخته، فرایند ایجاد رقابت در مدرسه، پیامدهای اجتماعی رقابت و پیامدهای فردی رقابت اشاره کرد. در مجموع، نتایج پژوهش حاضر همسو با پژوهش های مرتبط بود. این نتایج نشان دادند که رقابت در ذات خود یک پدیده ای خنثی است و وقتی تحت تاثیر افکار و نگرش آدمیان قرار می گیرد، با توجه به پیامدهایی که دارد به رقابت مثبت و منفی تبدیل می شود. از این رو توجه به فرایند (دلایل و روش های) ایجاد رقابت مثبت و منفی بسیار مهم و ضروری است.
۳.

سبک یادگیری معلم، بعدی مغفول در فرایند کلاسی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: تعلیم و تربیت دوره ۴۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۱۶۴ ۱۰۰-۷۹
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۶۷
سبکهای یادگیری معلمان بر عملکرد آنها در کلاس مؤثرند؛ از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی فرایند کلاسی معلمان با سبک یادگیری همگرا و واگرا انجام شده است. روش پژوهش، پدیدارشناسی از نوع توصیفی و میدان پژوهش شامل معلمان دوره ابتدایی استان مرکزی در سال 1401-1400 بود که با 22 نفر به اشباع رسید. داده ها با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی (1978) تحلیل و اعتبارسنجی شدند و باورپذیری یافته ها با به کارگیری روش لینکلن و گوبا (1985) حاصل شد. یافته ها شامل 10 مضمون و 22 زیرمضمون در دو بخش معلمان همگرا و واگرا، پیامدها و مقایسه میان آنها بود. نتایج نشان داد که معلمان با سبک یادگیری همگرا روش تدریس تجربه- محور، مدیریت معلم -محور کلاس و ارزشیابی ملاک مرجع را انتخاب کرده و با چالشهایی مانند انتقاد اولیا از سخت گیری زیاد و نارضایتی دانش آموزان از محدودیتها و وابستگی دانش آموزان پایه های پایین تر به معلم مواجه اند. اما معلمان با سبک یادگیری واگرا روش تدریس تعاملی، مدیریت منعطف کلاس درس و ارزشیابی مفهومی را ترجیح داده و با چالشهای کلاس پر سر و صدا، خستگی معلم و مقاومت دانش آموزان در برابر تغییر عادتها مواجه اند. به هر دو گروه از معلمان توصیه می شود که با شناخت ویژگیهای فردی خود و روندی که سبکهای یادگیری در کلاس ایجاد می کنند، عوامل زمینه ساز نارضایتیها را کنترل کنند و در جهت بهبود شرایط کلاس درس گامی مؤثر بردارند.
۴.

فعالیت های فوق برنامه حلقه ارتباط برای آموزش با کیفیت در کلاس های چند فرهنگی: مطالعه پدیدارشناسی در دوره ابتدایی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات برنامه درسی ایران سال ۲۰ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۷۷ 37 - 76
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۳ تعداد دانلود : ۹۹
ژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش فعالیت های فوق برنامه درکلاس های چند فرهنگی دوره ابتدایی با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسانه توصیفی انجام شد. میدان پژوهش شامل دانش آموزان و معلمان کلاس های چندفرهنگی دوره ابتدایی ناحیه یک استان قم در سال تحصیلی 1402-1401 بودند. نمونه مورد بررسی شامل 35 نفر از دانش آموزان و نیز 9 نفر از معلمان بود که از روش اشباع داده ها با استفاده از نمونه گیری هدفمند و ملاکی به دست آمد. فن گردآوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختاریافته بود که با روش تحلیل محتوای مضمونی کلایزی مورد واکاوی قرار گرفت . مضامین اصلی در پاسخ به سوال اول؛ پرورش هنری، پرورش اخلاقی، اجتماع چندفرهنگی، گرایش مذهبی و فعالیت های ورزشی بودند. مضامین اصلی در پاسخ به سوال دوم؛ تمایزات فرهنگی، اذهان دانش آموزان، توقعات والدین، مدیر مدرسه،کمبودها و دیدگاه معلم بودند و مضامین اصلی در پاسخ به سوال سوم؛ دانش آموزان، کلاس درس، مدرسه، نقش معلمان و تقویت آموزش بودند. نتایج پژوهش حاضر به اهمیت بسترهای فوق برنامه در مدارس و خصوصا مدارس چندفرهنگی تاکید می نمایند.
۵.

یادگیری معکوس از دیدگاه دانش آموزان دوره متوسطه دوم: بازنمایی تجربیات زیسته، مزایا و محدودیت ها

نویسنده:
منبع: آموزش پژوهی نوین دوره ۱۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۴۴) 35 - 48
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : 0 تعداد دانلود : ۱
یادگیری معکوس یکی از رویکردهای نوین یاددهی-یادگیری در عصر حاضر است. در این رویکرد، دانش آموزان پیش از حضور در کلاس درس، محتوای آموزشی را فرا می گیرند و زمان کلاس را به فعالیت های تعاملی، گفتگو و بازنگری مفاهیم اختصاص می دهند. این پژوهش با هدف تبیین تجربیات زیسته دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهر مشهد درباره مزایا و محدودیت های یادگیری معکوس، با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام شد. برای این منظور با ۱۸ نفر از دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهر مشهد، مصاحبه های نیمه ساختاریافته انجام شد و داده های به دست آمده، به کمک رویکرد اسمیت تجزیه و تحلیل شدند. پس از تجزیه و تحلیل داده ها سه مضمون کلی شامل پویایی کلاس درس، بیگانگی معلمان و والدین از یادگیری معکوس، و چالش های دسترسی به منابع به دست آمد. دانش آموزان پویایی کلاس را به عنوان یکی از مزایای یادگیری معکوس گزارش کردند، در حالی که بیگانگی معلمان و والدین از این رویکرد و چالش های دسترسی به منابع، به عنوان محدودیت ها مطرح شدند. یافته های این پژوهش نشان می دهند که یادگیری معکوس می تواند انگیزش و تعامل فعال دانش آموزان را تقویت کرده و پویایی کلاس را افزایش دهد. با این حال، عدم تسلط و آشنایی کافی اغلب معلمان و والدین با این رویکرد و وجود محدودیت های زیرساختی و دسترسی برابر به منابع، چالش هایی را ایجاد می کند.
۶.

واکاوی تربیت جنسی در سایه برنامه درسی رسمی و غیر رسمی: مطالعه ای پدیدارشناسی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات برنامه درسی ایران سال ۲۰ بهار ۱۴۰۴ شماره ۷۶ 87 - 114
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۱ تعداد دانلود : ۱۶۹
مقاله حاضر با هدف تبیین نقش مؤلفه های برنامه درسی رسمی و غیررسمی در تربیت جنسی دانش آموزان دختر دوره ابتدایی شهرستان سرابله با رویکرد کیفی به روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. داده ها در این پژوهش با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 15 نفر از معلمان دوره ابتدایی شهرستان سرابله که به شیوه هدفمند انتخاب شدند، جمع آوری شد. براساس راهبرد هفت مرحله ای کلایزی، مؤلفه های برنامه درسی رسمی و غیررسمی در 13 زیرمضمون و چهار مضمون کلی همسالان، خانواده، عوامل مدرسه و رسانه طبقه بندی شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که در تربیت جنسی دانش آموزان دختر دوره ابتدایی به ترتیب زیرمضمون های مشاهده رفتارجنسی، تابو بودن مسائل جنسی، تربیت گلخانه ای، وجود دوگانگی در رفتار متربیان تربیت جنسی و سهل الوصول بودن اینترنت نقش بیش تری را ایفا می کنند.
۷.

واکاوی ادراک مدیران از چالش های آموزشی و تربیتی محیط های یادگیری چندفرهنگی دوره ابتدایی و ارائه راهکارهای پیشنهادی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های برنامه درسی دوره ۱۵ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ 72 - 43
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : 0 تعداد دانلود : 0
هدف این پژوهش واکاوی ادراک مدیران از چالش های آموزشی و تربیتی محیط های یادگیری چندفرهنگی دوره ابتدایی و ارائه راهکارهایی بر اساس آن بود. این پژوهش از نظر رویکرد کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی مبتنی بر مصاحبه ای نیمه ساختاریافته بود. میدان پژوهشی این -مطالعه در پاسخ به سوالات پژوهش، کلیه مدیران مدارس ابتدایی چندفرهنگی ناحیه یک استان -قم ، در سال تحصیلی 1403- 1402 بودند. در نهایت به منظور پاسخ به سوالات پژوهش، تعداد 10 نفر از مدیران با تجربه فعلی کار در مدارس چندفرهنگی ابتدایی انتخاب شدند که مشارکت-کنندگان، از طریق نمونه گیری هدفمند تا قاعده اشباع نظری داده ها به دست آمدند. اطلاعات نوشتاری به دست آمده از مصاحبه ها، از روش تحلیل محتوای مضمونی مبتنی بر روش پدیدار-شناسی توصیفی کلایزی (1978) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. اعتمادپذیری اطلاعات توسط معیارهای گوبا و لینکلن (1985) مورد بررسی قرارگرفت. سوال اول پژوهش از چالش های آموزشی و تربیتی در محیط های یادگیری چندفرهنگی دوره ابتدایی از نظر مدیران؛ ۴ مضمون اصلی و ۹ زیرمضمون داشت که مضامین اصلی آن عبارتند از: مشکلات مربوط به مسئولان آموزش و پرورش، معلمان، مدیران و والدین. همچنین سوال دوم پژوهش از راهکار های آموزشی وتربیتی در محیط های یادگیری چندفرهنگی دوره ابتدایی از نظر مدیران ؛ 3 مضمون اصلی و 8 زیرمضمون داشت که مضامین اصلی آن عبارتند از: راهکارهایی در ارتباط با مسئولان آموزش وپرورش، مدیران و معلمان. نتیجه کلی این پژوهش نشان داد؛ علی رغم چالش های موجود ناشی از بی توجهی و یا ناآگاهی مسئولان آموزش وپرورش اما راهکارهای ارائه شده در این پژوهش از نظر مدیران، عاملی برای حل اکثر مشکلات مربوطه می باشد.
۸.

مقایسه روایت های سه گانه ذی نفعان از برنامه درسی تجربه شده دوره ابتدایی با نظر به استعاره تربیتی سفر(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش در روش های آموزش دوره ۳ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۱۲) 4 - 25
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : 0 تعداد دانلود : 0
هدف کلی پژوهش حاضر، مقایسه و تحلیل روایت های سه گروه ذی نفع اصلی برنامه درسی، یعنی معلمان، فراگیران و والدین آن ها، ذیل دو کلان استعاره «سفرتربیتی» و «جهان های موازی»، است. طرح پژوهش از نوع کیفی و روش اصلی پژوهش، از نوع «روایی» و مبتنی بر مصاحبه های نیمه ساختاریافته است. مکان پژوهش نیز به صورت عام، عرصه تعلیم و تربیت ایرانی-اسلامی و به طور خاص، مدرسه دولتی ابتدایی واقع در ناحیه دو آموزش و پرورش استان قم است. نمونه پژوهش نیز شامل 3 تَن از معلمان دوره ابتدایی،2 تَن از فراگیران و نیز والدین آن ها (به سبب متارکه یک گروه از والدین، جمعاً 3 نفر) می باشد. در خصوص روش تحلیل داده ها نیز باید گفت که تحلیل روایتی با نگاهی فراگیر در سراسر پژوهش جریان داشته و علاوه بر آن، فرآیند اصلی استخراج مفاهیم و مضامین اصلی، با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی (1987) انجام شده است. یافته ها حاکی از شکاف و فاصله جدی میان ساختار کلان حاکم بر نظام آموزشی و حوزه مطالعات برنامه درسی با میدان عمل برنامه درسی و داستانِ واقعی است که در مدرسه جریان دارد. در چنین مختصاتی، ضمن این که نمی توان تربیت را از برنامه درسی جدا دانست، مؤلفه های برنامه درسی، با دفع منطق حاکم بر برنامه درسی (تایلریسم خطی) ماهیتی پیچیده و غیرخطی یافته و به کلی دگرگون می شوند.
۹.

معنا و مفهوم فرهنگ کیفیت از منظر ذی نفعان در دانشگاه تهران(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مدیریت فرهنگ سازمانی سال ۲۳ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۷۷) 315 - 330
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۹ تعداد دانلود : ۱۳۲
هدف: این پژوهش با هدف واکاوی ادراک معنا و مفهوم فرهنگ کیفیت بر اساس اشتراک و افتراق موجود از نظر هیئت علمی، مدیران، کارکنان، و دانشجوهای دانشگاه تهران شکل گرفت. روش پژوهش: رویکرد این مطالعه کیفی و به روش پدیدارشناسی تفسیری بود. شرکت کنندگان تحقیق دربرگیرنده چهار دسته از ذی نفعان شامل اعضای هیئت علمی، کارکنان، مدیران، دانشجویان دانشگاه تهران بودند که به شیوه نمونه گیری ملاکی انتخاب شدند و اشباع پس از 61 مصاحبه حاصل شد. یافته ها: یافته ها به شناسایی 66 نشانگر و دسته بندی آن ها در قالب 19 زیرمضمون و 3 مضمون اصلی منتج شد. در بررسی افتراق، دانشجویان فرهنگ پاسخگومحور، اعضای هیئت علمی فرهنگ مبتنی بر پیشرفت، مدیران فرهنگ کمی محور، و کارکنان فرهنگ عدالت محور را فرهنگ غالب مورد نظر خویش به سمت کیفیت می دانند. مقایسه مفهومی فرهنگ کیفیت در گروه های آموزشی مختلف نشان داد نگاه و ادراک غالب در دانشکده های مختلف با یک دیگر متفاوت است. نتیجه : بر اساس یافته های به دست آمده فرهنگ کیفیت مسئله ای چند بُعدی است که فراتر از اشتراک مفهومی بر حسب سمت دانشگاهی و گروه های آموزشی از تنوع حداکثری و تکثرگرایانه برخوردار بوده است.
۱۰.

یکپارچگی در جهان با برنامه درسی کل نگر: مروری نظام مند(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور سال ۴ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ 84 - 107
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۰ تعداد دانلود : ۱۰۱
هدف : هدف پژوهش حاضر، مروری نظام مند بر پژوهش های مرتبط با ابعاد و مولفه های برنامه درسی کل نگر است تا تصویری جامع و شفاف از این برنامه، به سیاست گذاران، طراحان و مجریان آموزشی ارائه دهد. روش پژوهش : این پژوهش از نوع کیفی و مرور نظام مند است است. جامعه آماری شامل مقالات مرتبط با آموزش و بنرامه درسی کل نگر است، انتخاب و تحلیل مقالات مطابق با مراحل رایت و همکاران در هفت گام و سه پایگاه داده (Web Of Science، Scopus Google scholar,) انجام شد. برای غربالگری دقیق تر، از چک لیست رایت و همکاران و چارچوب PRISMA استفاده شد و در نهایت ۱۵ مقاله انتخاب شد و برای تحلیل، از تحلیل مضمون به شیوه استقرایی استفاده شد و برای بررسی پایایی تحلیل ها، شاخص توافق بین دو کدگذار سنجیده شد که بالاتر از 8/0 بود. یافته ها : پس از تجزیه و تحلیل داده ها، ابعاد برنامه درسی کل نگر در سه بعد فردی، بین فردی و محیطی تبیین شد. برای بعد فردی، مضامین رشد فکری، رشد معنوی و رشد جسمانی، برای بعد بین فردی مضامین رشد اخلاق اجتماعی، رشد فرهنگی و اجتماعی و برای بعد محیطی مضامین ارتباط با محیط هنری و اصیل، یادگیری در محیط طبیعی شناسایی شد. نتیجه گیری : معلمان و طراحان آموزشی بامطالعه این ابعاد و مؤلفه ها می توانند درک عمیق تری از برنامه درسی کل نگر به عنوان یکی از نوین ترین رویکردهای آموزشی پیداکرده و آن را به طور مؤثر در تدریس و طراحی آموزشی خود به کارگیرند و محیطی غنی و پویا برای رشد همه جانبه دانش آموزان، به عنوان آینده سازان یک جامعه یکپارچه، فراهم آورند.
۱۱.

واکاوی عوامل مرتبط بین شایستگی دیجیتال معلمان و کیفیت تدریس(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات آموزش و یادگیری دوره ۱۷ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۸۸/۲) 17 - 36
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۰ تعداد دانلود : ۱۱۶
هدف این پژوهش بررسی نقش شایستگی های دیجیتال معلمان در کیفیت تدریس آنان و ارائه راهکارهایی برای بهبود آموزش در عصر دیجیتال است. این پژوهش به صورت کیفی و با مرور نظام مند براساس 33 منبع علمی معتبر از سال های 2012 تا 2023 انجام شد و داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA و روش تحلیل مضمون، تحلیل گردید. نتایج نشان داد که شش عامل اصلی شامل 14 مؤلفه، عوامل مرتبط بین شایستگی های دیجیتال معلمان و کیفیت تدریس آنان را شکل می دهند. این عوامل عبارت اند از: مدیریت مؤثر کلاس (با مؤلفه های حمایت و رشد فردی و توانمندسازی یادگیرندگان)، یادگیری عمیق (با مولفه های تسهیل یادگیری، آموزش اثربخش و توسعه دانش و مهارت)، سطوح بالای تفکر (با مولفه های توسعه فرایندهای تفکر و فعال سازی شناختی)، فراگیرمحوری (با مولفه های تحول در نگرش و انگیزه و سازگاری با نیازها)، توانمندی های علمی (با مولفه های سواد محتوایی، سواد آموزشی و سواد فناوری) و ارزیابی مؤثر (با مولفه های سازمان دهی بازخوردها و خودارزیابی). یافته ها نشان دادند که شایستگی های دیجیتال معلمان تأثیری پیچیده و چندبُعدی بر کیفیت تدریس دارند و ازطریق عوامل متعددی در بهبود فرایند تدریس و یادگیری نقش مهمی ایفا می کنند. این نتایج می تواند راهنمایی مؤثر برای سیاست گذاران آموزشی و معلمان برای ارتقای آموزش در عصر دیجیتال باشد.
۱۲.

مؤلفه ها و نشانگرهای بهره وری آموزشی برنامه درسی خانواده-محور: مروری نظام مند(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: تعلیم و تربیت دوره ۴۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۱۶۴ ۱۶۲-۱۴۱
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۱۵۹
پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه ها و نشانگرهای بهره و ری آموزشی برنامه درسی خانواده-محور در بازه زمانی سالهای 1984 تا 1390/2020 تا 1401 صورت گرفته است. به این منظور، 35 سند (6 مطالعه بین المللی، 3 پایان نامه، 24 مقاله داخلی و 2 کتاب) از هشت پایگاه داده های معتبر داخلی و خارجی از طریق جستجوی استرینگ و با ملاک ارتباط، سودمندی و اعتبار برای مطالعه انتخاب و داده ها با روش تحلیل محتوای کیفی آلتاید (1996)، تحلیل شدند. بر اساس تحلیل داده ها، چهار مؤلفه علائق والدین(تشویق به مطالعه و یادگیری؛ تشویق و اظهار علاقه به رشد شخصی و علمی کودک و...)، نظارتهای والدین (نظارت بر استفاده از تلفن همراه، نظارت خانواده ها برای انتخاب همسالان خارج از مدرسه فرزندانشان و تأثیر آن و...)، محیط مناسب در خانه (آگاهی از تأثیر غیرقابل انکار فضا و قوانین خانه بر یادگیری دانش آموزان و...)، رویدادهای آگاهی بخش مبتنی بر گفت وگو(مکالمات آگاهانه والدین/کودک در مورد رویدادهای روزمره، گفت وگو درباره تکالیف و مطالعه فرزندان در خانه و...) و 17 نشانگر بهره وری آموزشی برنامه درسی خانواده-محور منتج گردید. در نهایت شناسایی این مؤلفه ها بر ضرورت توجه به برنامه درسی خانواده-محور به منزله یکی از بسترهای فعال و اثرگذار بر رفتار فرد تأکید داشته و نشان داده است که برنامه درسی خانواده-محور، سبب ساماندهی مطلوب تعاملات خانه و مدرسه و درنهایت بهره وری آموزشی می شود.
۱۳.

واکاوی ادراک معلمان از اجرای برنامه درسی با تاکید بر نقش های جنسیتی در دوره ابتدایی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: نظریه و عمل در برنامه درسی سال ۱۳ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲۵ 37 - 60
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶ تعداد دانلود : ۹۳
پژوهش حاضر با هدف واکاوی ادراک معلمان از اجرای برنامه درسی با توجه به نقش های جنسیتی با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. میدان این پژوهش شامل کلیه معلمان دوره ابتدایی استان قزوین بود که با نمونه گیری هدفمند و ملاک محور انتخاب شدند. ملاک ها شامل تمایل معلمان برای مشارکت در پژوهش، داشتن سابقه تجربی 2 تا 10 سال و اشتغال در مدارس مختلط روستایی استان قزوین، در سال تحصیلی 1403-1402 بود. سرانجام با 20 نفر از معلمان دوره ابتدایی شاغل در مدارس مختلط استان قزوین، مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد. پس از تجزیه و تحلیل داده ها با روش کلایزی، 3 مضمون کلی بازتولید نقش های جنسیتی در کلاس درس، آفرینش نقش های نوین در کلاس درس و تعاملات جنسیت زده معلمان در کلاس درس به دست آمد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که اغلب معلمان در اجرای برنامه درسی در کلاس های مختلط، در حال تداوم نقش های جنسیتی سنتی میان دختران و پسران هستند و کلیشه های جنسیتی همچنان در کلاس های درس پابرجاست.
۱۴.

واکاوی موضع گیری دیدگاه های فلسفی پیرامون مفهوم صدای دانش آموز در برنامه درسی و استخراج دلالت های تربیتی آن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهشنامه مبانی تعلیم و تربیت سال ۱۵ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ 131 - 160
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۸ تعداد دانلود : ۱۸۱
پژوهش حاضر به تحلیل مفهوم صدای دانش آموز از منظر دیدگاه های مختلف فلسفه تربیت می پردازد و در پی آن است که موضع گیری آنها را با مفروضه های مفهوم صدای دانش آموز سنجیده و دیدگاهی منطبق با مفروضه های صدای دانش آموز انتخاب نماید. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نقد فلسفی انجام شد. یافته ها نشان می دهد که هر یک از رویکردهای فلسفی (اگزیستانسیالیسم، پراگماتیسم، کنش ارتباطی هابرماس، پداگوژی انتقادی، پست مدرنیسم و کنش متقابل نمادین، عاملیت) به جنبه ای از مفهوم صدای دانش آموز بیشتر توجه دارند و آن را به عنوان ابزاری برای تقویت استقلال، قدرت و مشارکت آن ها در محیط آموزشی تفسیر می کنند. بررسی این دیدگاه ها نشان می دهد که موضع گیری هر یک با مفروضه های صدای دانش آموز چگونه بوده و چطور می توانند به ارتقاء نقش صدای دانش آموز در برنامه های درسی کمک کنند. تحلیل مقایسه ای نشان داد که نظریه عاملیت به دلیل تأکید بر نقش فعال و تعاملی دانش آموز، توجه به بافت فرهنگی- اجتماعی، پویایی قدرت و اصالت فردی در بهبود یادگیری، بیشترین همخوانی با مفروضه های صدای دانش آموز را داراست. این نظریه بر توانمندسازی دانش آموزان، مشارکت دموکراتیک و ایجاد فرصت هایی برای بیان نظرات و اثرگذاری آن ها در فرآیند آموزشی تمرکز می کند.
۱۵.

واکاوی چالش های برنامه درسی خانواده محور(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های برنامه درسی دوره ۱۵ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ 205 - 224
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۲ تعداد دانلود : ۸۴
برنامه ی درسی خانواده محور از تصمیم گیری والدین در زمینه ی مؤلفه های پنهان و غیررسمی خانواده شکل می گیرد و بخشی از این برنامه، نوع رویکرد والدین را در راستای حمایت از تعلیم و تربیت فرزندان را مشخص می کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین چالش های برنامه ی درسی خانواده محور در ایران انجام گرفته است و در نهایت راهکارهایی را برای این چالش ها ارائه کرده است. داده ها با استفاده از فن مصاحبه نیمه ساختارمند به صورت هدفمند با 15 نفر از مطلعان برنامه ی درسی آشنا با خانواده و مدرسه گردآوری شده و بر اساس راهبرد نظامند اشتراوس و کوربین (2007)، در سطح کدگذاری باز تحلیل و مقوله بندی شده است. راهبردهای اعتباربخشی داده ها با استفاده از روش های ممیزی بیرونی، سه سویه سازی، بازبینی اعضاء و درگیری طولانی مدت پژوهشگر در جریان مصاحبه انجام شده است. بر اساس یافته های پژوهش،3 مقوله اصلی (مداخله گری ناآگاهانه والدین، افزایش معضلات نظام آموزشی و اجتماعی و افزایش گسست بین خانه و مدرسه) و 11 زیر مقوله برای چالش ها و 3 مقوله کلی (طراحی، اجرا و ارزشیابی) و 9 زیر مقوله برای راهکارها ارائه شده است. بر اساس یافته ها می توان استنباط کرد، چالش های موجود را می توان با اهمیت دادن به نقش خانواده ها و برگزاری کلاس ها و کارگاه های آموزشی خانواده برای آگاهی بخشی به خانواده ها در زمینه برنامه ی درسی خانواده محور، کاهش داد
۱۶.

بررسی ساختار عاملی شاخص های مؤثر بر بالندگی نوآوری و توسعه ایده جویی کودکان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: اندیشه های نوین تربیتی دوره ۲۱ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ 57-71
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۱ تعداد دانلود : ۵۴
بذر طلایی نوآوری که به ذهن کودکان انرژی و طراوت می بخشد، همان ایده است که در فرایند ایده جویی به بار می نشیند. ایده جویی که از مهارت های اساسی کودکان است، در برنامه درسی دوره ابتدایی، مغفول واقع شده است؛ لذا این مطالعه به منظور اولویت بندی عوامل و شاخص های بالندگی و توسعه ایده جویی و نوآوری کودکان در دوره ابتدایی انجام شد. پژوهش حاضر از دیدگاه هدف، کاربردی و از نظر روش، کمی بوده و پیمایش و گردآوری داده ها به منظور اولویت بندی عوامل ایده جویی صورت پذیرفت. روش پژوهش، روش تحلیل عاملی تأییدی، جامعه آماری معلمان ابتدایی شهر تهران و حجم نمونه 260 نفر از معلمان مدارس ابتدایی بود. ابزار گردآوری داده، پرسشنامه محقق ساخته و روایی ابزار با نظر متخصصان و پایایی با آلفای کرونباخ 814/0 تأیید شد. نتایج پژوهش، رتبه بندیِ عوامل را به ترتیب نشان داد: کاربست ابزارهای ایده جویی، کوچینگ، پرسشگری، فعالیت های نوآورانه، اولیای مشوق، بازی وارسازی دروس، تخیل و تصویرسازی ذهنی، فضای کالبدی، معلم کنشگر و حاکمیت پذیرندگی. یافته ها نشان داد، در جریان فرایند ایده جویی، وجوه مختلفی در کودکان توسعه می یابد و آنان با ذهن ورزی برای یافتن ایده های نو، از زوایای متعدد به مسائل می نگرند که منجر به شکسته شدن قالب های ذهنی تکراری، خلق ایده ها و راه حل های بدیع و توسعه استعدادهای کودکان می شود. برگرفته از رساله دکتری
۱۷.

شناسایی ابعاد و مهارت های لازم برای تدریس اثربخش در آموزش مجازی از منظر اساتید دانشگاه: یک مطالعه پدیدارشناسانه به روش جورجی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات آموزش و یادگیری دوره ۱۶ بهار و تابستان ۱۴۰۳ شماره ۱ (پیاپی ۸۶/۲) 316 - 289
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹۳ تعداد دانلود : ۲۵۲
به جهت نقش کلیدی اساتید در برگزاری کلاس های مجازی و شناخت و ادراک آنان از ابعاد و مؤلفه های تدریس اثربخش در فضای مجازی در این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد و مهارت های لازم برای تدریس اثربخش در آموزش مجازی، ازنظر اساتید دانشگاه استفاده شد. پژوهش با رویکرد کیفی و با روش پدیدارشناسی از نوع توصیفی انجام شد. به این منظور با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و مصاحبه نیمه ساختار یافته با 18 مشارکت کننده، داده ها گردآوری شد و به روش جورجی تحلیل گردید. به منظور باور پذیری یافته ها از سه روش ممیزی بیرونی، بازبینی نتایج توسط اطلاع رسان ها و روش کنترل مداوم، استفاده شد. یافته های پژوهش به شناسایی و دسته بندی 4 بُعد و 21 مؤلفه برای اندازه گیری تدریس اثربخش مجازی در دانشگاه منتج گردید. یافته ها بر تفاوت بستر مجازی با حضوری، بازتعریف نقش برنامه ریزان، استادان و دانشجویان در فضای مجازی، تاکید داشته و نشان دادند که چهار بُعد عوامل فردی، ابعاد مهارتی و شایستگی و توانایی اساتید، زیرساخت ها، تجهیزات و امکانات و عوامل زمینه ای بر اثربخشی تدریس در آموزش مجازی در دانشگاه ها تأثیرگذار است. براساس یافته های پژوهش، پیشنهادهایی ارائه گردید.
۱۸.

بازنمایی شاخص های تفکر مستقل در برنامه درسی دانش آموزان دوره متوسطه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: اندیشه های نوین تربیتی دوره ۲۰ بهار ۱۴۰۳شماره ۱ 119 - 131
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸۴ تعداد دانلود : ۳۸۰
پژوهش حاضر با هدف مفهوم پردازی تفکر مستقل در برنامه درسی دانش آموزان دوره متوسطه (اول و دوم) و بازنمایی شاخص های آن انجام شده است. به این منظور ابتدا با استفاده از روش اسنادی، به مرور نظام مند پیشینه پژوهش در پایگاه های ایرانداک، Science Direct، Google Scholar، Springer، IEEE و ACM در 20 سال اخیر پرداخته شد. بررسی ها به شناسایی 30 سند (کتاب، مقاله، پایان نامه، سایت علمی) منتج گردید. تحلیل داده ها مبتنی بر راهبرد تحلیل مضمون به شناسایی 175 کُد باز منجر گردید که با تقلیل احیاگرایانه به 146 کُد معنادار کاهش یافت و در 8 عامل اصلی و 30 ملاک دسته بندی شد. در ادامه با استفاده از روش پیمایشی، میزان تناسب مقوله ها و کدهای شناسایی شده مورد بررسی قرار گرفت و چهارچوب تشکیل شده برای سازه تفکر مستقل، روایی یابی گردید. مقوله های شناسایی شده شامل احساس آزادی و حق انتخاب، یادگیری متقابل و مشارکتی، تسلط به مهارت های شناختی، تسلط به مهارت های فراشناختی، آشنایی با مهارت حل مسئله، تربیت خانوادگی، فعالیت مستقل و پیروی آگاهانه، است. بر پایه نتایج بدست آمده، می توان بیان کرد، اگر در فرایندهای تربیتی دانش آموزان از شاخص های شناسایی شده، استفاده شود، محتمل است در بزرگ سالی به افرادی مستقل با قابلیت های فردی و مقاوم در برابر ناهنجاری ها و آسیب های اجتماعی تبدیل شوند.
۱۹.

موانع ارزشیابی کیفی- توصیفی در بستر مجازی از نظر معلمان و دانش آموزان دوره ابتدایی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات برنامه درسی ایران سال ۱۹ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۷۵ 85 - 110
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۲ تعداد دانلود : ۱۴۳
مقاله حاضر با هدف تحلیل موانع اجرایی ارزشیابی کیفی- توصیفی در بستر مجازی از نظر معلمان و دانش آموزان دوره ابتدایی و با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی صورت گرفته است. میدان پژوهش حاضر کلیه معلمان و دانش آموزان دوره ابتدایی منطقه 18 شهر تهران بودند که تعداد بیست نفر از هر گروه با روش نمونه گیری هدفمند و با به کارگیری راهبرد ملاکی، در دسترس (آسان) و گلوله برفی انتخاب شد و مصاحبه نیمه ساختاریافته به عمل آمد. تحلیل داده ها با راهبرد هفت مرحله ای کلایزی به شناسایی چهار مضمون اصلی و 16 زیرمضمون برای گروه معلمان و چهار مضمون اصلی و 12 زیرمضمون برای گروه دانش آموزان منجر گردید. نتایج نشان می دهد که امر ارزشیابی توصیفی در آموزش مجازی از نگاه ذینفعان با موانع جدی روبه رو می باشد.
۲۰.

تبیین مفهوم برنامه درسی خانواده محور(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات برنامه درسی ایران سال ۱۹ پاییز ۱۴۰۳ شماره ۷۴ 161 - 186
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱۲ تعداد دانلود : ۱۸۴
یکی از راهبردهای مطلوب برای تحقق اهداف نظام های تعلیم و تربیت، مشارکت بین خانه و مدرسه است. زمینه ساز این مشارکت، می تواند برنامه درسی خانواده محور و تکوین و تعالی پیوسته هویت دانش آموزان در ابعاد فردی، خانوادگی و اجتماعی باشد. پژوهش حاضر با هدف تبیین مفهوم برنامه درسی خانواده محور انجام گرفته است. داده ها با استفاده از فن مصاحبه نیمه ساختارمند با صاحب نظران برنامه درسی که به صورت هدفمند با 15 نفر از آنها که آشنا با خانواده و مدرسه بودند گردآوری شده و با روش نظریه داده بنیاد با رویکرد نظام مند اشتراوس و کوربین (2007)، تحلیل و مقوله بندی شده است. بر اساس نتایج پژوهش،3 مقوله اصلی(خانواده مدار بودن، پنهان و حمایت گری تحصیلی) و 9 زیر مقوله (نقش اثرگذار خانواده در تعلیم و تربیت؛ کانونی بودن عنصر خانواده در فرایند برنامه ریزی درسی، اختصاصی و منعطف بودن سرویس ارائه شده به فرزندان، همکاری و ارتباط دو جانبه، پذیرش انتخاب های خانواده ها، پنهان، غیررسمی، ارتقا و پیشبرد حمایت های محیطی و ارتقا و پیشبرد حمایت های آموزشی از خانواده ها) برای مفهوم برنامه درسی خانواده محور ارائه شد. بر اساس یافته ها می توان استنباط کرد، برنامه درسی خانواده محور، مجموعه ای از عملکردهای پنهان و غیررسمی والدین در رابطه با فعالیت های آموزشی و تربیتی فرزندان در محیط خانه است که نقش سازنده ای در توانمندسازی والدین و مشارکت بیشتر خانه و مدرسه داشته و در نهایت منجر به پیشرفت تحصیلی فرزندان می شود.

کلیدواژه‌های مرتبط

پدیدآورندگان همکار

تبلیغات

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان