اندیشه های نوین تربیتی

هدف اصلی این پژوهش ارائه مدل روابط بین سواد دیجیتال و فن دوستی با نقش واسطه ای نگرش فناورانه و خودکارآمدی رایانه در بین دانش آموزان دوره دوم متوسطه بود. روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری دانش آموزان متوسطه دوم شهر اقلید در سال تحصیلی 1403-1402 بود که به روش نمونه گیری تصادفی ساده، و بر اساس جدول کوکران، تعداد 320 دانش آموز انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه سواد دیجیتال رودریگوئز و همکاران (2016)، پرسشنامه فن دوستی مارتین کورکولز و همکاران (2017)، پرسشنامه نگرش به فناوری لیو و کیو (2014)، پرسشنامه خودکارآمدی رایانه مورفی، کوور و اوون (989) بود. برای بررسی فرضیه ها از روش تحلیل مسیر استفاده شد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که سواد دیجیتال بر نگرش فناورانه، خودکارآمدی رایانه و فن دوستی دارای اثر مستقیم و مثبت می باشد. همچنان نتایج نشان داد که نگرش فناورانه و خودکارآمدی رایانه بر فن دوستی دارای اثر مستقیم و مثبت می باشد. همچنین سواد دیجیتال از طریق واسطه گری نگرش فناورانه و خودکارآمدی رایانه بر فن دوستی دارای اثر غیر مستقیم و مثبت می باشد.

این پژوهش با هدف مقایسه تأثیر بازی درمانی مبتنی بر کاهش اضطراب و ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس بر تمرکز دانش آموزان دختر چهارم دبستان شهر عالیشهر در سال تحصیلی 1401-1402و همزمان با پایان قرنطینه خانگی و گشایش مدارس در دوران کرونا، اجرا شده است.روش پژوهش حاضر از نوع پژوهش نیمه آزمایشی با دو گروه آزمایش و یک گروه گواه، به همراه پیش آزمون و پس آزمون بود. دختران پایه چهارم شهر عالیشهر، جامعه آماری این تحقیق بودند و 45 نفر با روش نمونه گیری دومرحله ای خوشه ای و تصادفی انتخاب شدند و در هر یک از گروه های بازی درمانی، ذهن آگاهی و گواه، 15 نفر به صورت تصادفی قرار گرفتند. در این پژوهش از آزمون تمرکز بریکن کمپ (2002) استفاده شد. هرکدام از گروه های آزمایشی، به مدت 8 هفته و طی 8 جلسه یک ساعته، آموزش ویژه خود را دریافت کردند. گروه گواه هیچ کدام از این آموزش ها را دریافت نکرد. در تحلیل استنباطی، از شاخص تحلیل کوواریانس استفاده شد و نتایج نشان داد ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس، 28/0 از واریانس متغیر تمرکز را تبیین می کند و برخلاف بازی درمانی مبتنی بر کاهش اضطراب (اندازه اثر =09/0)، بر بهبود تمرکز تأثیر معناداری دارد. بر مبنای نتایج پژوهش حاضر، نتایج نظری و کاربردی مهمی را در زمینه تأثیر ذهن آگاهی بر تمرکز در بر دارد.

این تحقیق با هدف تدوین مدل ساختاری اشتیاق تحصیلی بر اساس طرح واره های هیجانی و مهارت های فرا شناختی با میانجی گری هیجان های تحصیلی در دانشجویان مراکز و واحدهای دانشگاه پیام نور استان آذربایجان غربی انجام گرفت. این مطالعه بر اساس هدف، کاربردی و از نظر شیوه گردآوری اطلاعات و به دلیل بررسی روابط بین متغیرها جزو مطالعات همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمام دانشجویان در حال تحصیل در مراکز و واحدهای دانشگاه پیام نور استان آذربایجان غربی بوده که تعداد آنها تقریباً 9000 نفر است. به دلیل استفاده از روش معادلات ساختاری از این جامعه، نمونه ای به حجم 647 نفر انتخاب و برای تحلیل داده ها از نرم افزارهای Spss 27 و Smartpls4 استفاده شد. جهت سنجش متغیرها از پرسش نامه های اشتیاق تحصیلی فردریکز و همکاران (2004)، طرح واره های هیجانی لیهی (2009)، مهارت های فراشناختی ولز و کارترایت (1997) و هیجان های پیشرفت پکران و همکاران (2005) استفاده شد. شاخص برازش مدل استخراج و مدل پژوهش تأیید شد. همچنین طرح واره هیجانی مثبت، فراشناخت و هیجان های پیشرفت مثبت به صورت مستقیم اشتیاق تحصیلی دانشجویان را پیش بینی نمودند (05/0≥P). نتایج این پژوهش شامل تلویحاتی به دانشگاه ها و مراکز آموزشی عالی در زمینه اشتیاق تحصیلی است.

بذر طلایی نوآوری که به ذهن کودکان انرژی و طراوت می بخشد، همان ایده است که در فرایند ایده جویی به بار می نشیند. ایده جویی که از مهارت های اساسی کودکان است، در برنامه درسی دوره ابتدایی، مغفول واقع شده است؛ لذا این مطالعه به منظور اولویت بندی عوامل و شاخص های بالندگی و توسعه ایده جویی و نوآوری کودکان در دوره ابتدایی انجام شد. پژوهش حاضر از دیدگاه هدف، کاربردی و از نظر روش، کمی بوده و پیمایش و گردآوری داده ها به منظور اولویت بندی عوامل ایده جویی صورت پذیرفت. روش پژوهش، روش تحلیل عاملی تأییدی، جامعه آماری معلمان ابتدایی شهر تهران و حجم نمونه 260 نفر از معلمان مدارس ابتدایی بود. ابزار گردآوری داده، پرسشنامه محقق ساخته و روایی ابزار با نظر متخصصان و پایایی با آلفای کرونباخ 814/0 تأیید شد. نتایج پژوهش، رتبه بندیِ عوامل را به ترتیب نشان داد: کاربست ابزارهای ایده جویی، کوچینگ، پرسشگری، فعالیت های نوآورانه، اولیای مشوق، بازی وارسازی دروس، تخیل و تصویرسازی ذهنی، فضای کالبدی، معلم کنشگر و حاکمیت پذیرندگی. یافته ها نشان داد، در جریان فرایند ایده جویی، وجوه مختلفی در کودکان توسعه می یابد و آنان با ذهن ورزی برای یافتن ایده های نو، از زوایای متعدد به مسائل می نگرند که منجر به شکسته شدن قالب های ذهنی تکراری، خلق ایده ها و راه حل های بدیع و توسعه استعدادهای کودکان می شود. برگرفته از رساله دکتری

هدف پژوهش حاضر، اثربخشی الگوی آموزش چهارمؤلفه ای بر پیشرفت و تاب آوری تحصیلی در درس زیست شناسی دانش آموزان پسر شهرستان شهریار در سامانه شاد است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و به صورت شبه آزمایشی استفاده شد. جامعه آماری شامل 1542 نفر از دانش آموزان پایه یازدهم رشته علوم تجربی شهرستان شهریار در سال تحصیلی 1401-1400 بود. نمونه آماری به صورت در دسترس انتخاب و به تعداد 60 نفر در دو گروه کنترل و آزمایشی 30 نفری تقسیم شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پیشرفت تحصیلی، آزمون محقق ساخته و تاب آوری تحصیلی، پرسشنامه ساموئلز بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون کلموگراف اسمیرنوف و تعیین رابطه میان متغیرها، همبستگی پیرسون و آزمون t زوجی به وسیله نرم افزار SPSS استفاده شد. نتایج داده ها بیان می دارد که الگوی آموزش چهار مؤلفه ای نسبت به روش سنتی بر پیشرفت تحصیلی درس زیست شناسی تأثیر معناداری داشته است، ولی بر تاب آوری تحصیلی تفاوت معناداری در سامانه شاد مشاهده نشد. بنابراین، پیشنهاد می شود از الگوی چهارمؤلفه ای و رابطه آن با انگیزش، پیشرفت تحصیلی و بارشناختی و دیگر موارد تأثیرگذار به صورت حضوری و مجازی در درس زیست شناسی پایه های مختلف مورد ارزیابی قرار گیرد.

نسخه تجدیدنظرشده مقیاس رابطه دانش آموز_معلم ابزاری معتبر برای سنجش کیفیت این روابط است که در چهارچوب فرهنگی غربی و برای دانش آموزان پیش دبستان و ابتدایی طراحی شده است. هدف این پژوهش، انطباق و اعتباریابی این مقیاس برای دانش آموزان نوجوان ایرانی بود. روش پژوهش کاربردی، با ماهیت کمی و پیمایشی، و جامعه آماری آن شامل معلمان دوره اول متوسطه شهرهای تهران و یزد در سال تحصیلی 1402-1403 بود. نمونه آماری شامل 243 معلم (%68 زن) از 8 دبیرستان دخترانه و پسرانه بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. از طریق مصاحبه با معلمان و نظرخواهی از متخصصان، گویه های موجود اصلاح گردیده و هشت گویه جدید نیز برای ارزیابی خرده مقیاس وابستگی در نوجوانان طراحی و جایگزین شد. داده ها با استفاده از نسخه اصلاح شده مقیاس رابطه دانش آموز_معلم، مقیاس فرسودگی شغلی ماسلاچ و مقیاس ذهن آگاهی در تدریس گردآوری شدند. تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی از ساختار سه عاملی نزدیکی، تعارض و وابستگی حمایت کردند و تمامی گویه ها دارای بار عاملی مناسب بودند. ضریب آلفای کرونباخ برای نزدیکی، تعارض و وابستگی به ترتیب 80/0، 78/0 و 71/0 و ضریب امگای مک دونالد به ترتیب 85/0، 82/0 و 76/0 به دست آمد که نشان دهنده همسانی درونی مطلوب بود. همبستگی معنادار بین ابعاد این مقیاس با فرسودگی شغلی و ذهن آگاهی در تدریس، از روایی نسخه اصلاح شده مقیاس حمایت کرد. برخلاف یافته های پژوهش های غربی، خرده مقیاس وابستگی همبستگی مثبت با نزدیکی و منفی با تعارض داشت. این مقیاس ابزاری معتبر برای ارزیابی کیفیت رابطه دانش آموز_معلم در میان نوجوان ایرانی است.

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر یادگیری خودراهبر بر شادکامی ذهنی و سازگاری تحصیلی با میانجی گری خودکارآمدی دانشجویان شهر تبریز انجام شد. این تحقیق از نوع کاربردی، کمّی و توصیفی_پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر، دانشجویان دانشگاه های پیام نور و سراسری شهر تبریز بودند که 380 نفر از آنان با روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند و پرسشنامه های یادگیری خودراهبری فیشر و همکاران (2001)، سازگاری تحصیلی بیکر و سریاک (۱۹۸۴)، شادکامی آکسفورد (OHI) آرجیل و همکاران (1989) و خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان (1999) را تکمیل کردند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون مدل سازی معادلات ساختاری و آزمون سوبل در نرم افزار smartpls3.1.1 و در سطح معنا داری 05/0 انجام شد. نتایج نشان داد که یادگیری خودراهبر بر شادکامی (037/4=t؛ 001/0=p)، سازگاری تحصیلی (916/4=t؛ 001/0=p) و خودکارآمدی تحصیلی (028/29=t؛ 001/0=p) دانشجویان تأثیر معنا داری دارد. همچنین خودکارآمدی تحصیلی بر شادکامی (447/7=t؛ 001/0=p) و سازگاری تحصیلی (340/129=t؛ 001/0=p) دانشجویان تأثیر معنا داری دارد و خودکارآمدی تحصیلی در تأثیر یادگیری خودراهبر بر شادکامی (594/9=z؛ 001/0=p) و سازگاری تحصیلی (252/12=z؛ 001/0=p) دانشجویان نقش میانجی ایفا می کند. بنابراین، می توان با ترویج خودمدیریتی، خودکنترلی و انگیزش و همچنین شناسایی استعداد دانشجویان و فراهم کردن زمینه های تلاش آنها، موجبات شادکامی و سازگاری تحصیلی دانشجویان را فراهم کرد.

هدف پژوهش حاضر بررسی وضع موجود تألیف کتب درسی و الکترونیک در نظام آموزش و پرورش است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش داده بنیاد انجام گرفت. جامعه آماری شامل کارگزاران اصلی دخیل در تألیف کتب درسی شامل؛ مؤلفان دفتر تألیف کتب آموزش و پرورش، معلمان مدارس، مدیران و اولیا دانش آموزان بودند؛ که از طریق نمونه گیری هدفمند از نوع ملاک محور انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته با ده نفر از معلمان، شش نفر از مؤلفان، چهار نفر از مدیران مدارس، نه نفر از اولیا دانش آموزان جمع آوری شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. برای تأمین روایی و پایایی از معیارهای لینکن و کوبا استفاده شد. نتایج پژوهش، نشان دهنده بیست و یک مفهوم محوری و هفت مقوله منتخب است که در قالب الگوی پارادیمی شامل چندپارگی و بی توجهی به رویکرد تخصصی در نظام تألیف به عنوان مقوله محوری و شرایط علّی (تمرکزگرایی سیستمی، ضعف در دانش تألیف، نبودن تعاملات و شبکه ارتباطی)، عوامل زمینه ای (عوامل محیطی_ ساختاری)، شرایط مداخله ای تسهیل گر (محتوا محوری نظام آموزشی، شیوایی کتب درسی، خرد جمعی در تألیف)، شرایط مداخله گر محدودکننده (نبودن تناسب در محتوای کتب درسی با نیازهای دانش آموزان، تسلط نداشتن مؤلفان بر دانش تألیف، انحصارگرایی در تألیف)، راهبردها (انتخاب دامنه وسیع محتوایی، سازمان دهی تداومی و تراکمی محتوا، اعتباربخشی و اعتبارسنجی چندجانبه تألیفات، توجه به رویکردهای نوین و به روزرسانی محتوا، شبکه سازی و تعامل گرایی در فرایند تألیف) و پیامد (ضعف در محتوای آموزشی کتب درسی) سازمان یافت.

پژوهش حاضر با هدف بررسی معناداری زندگی و اهمیت تربیتی آن نگاشته شده، چون تعلیم و تربیت معنادار را عامل ایجاد درک معنای زندگی می داند. هدف اصلی این پژوهش تحلیل مفهوم زندگی معنادار در رویکرد معناگرایی فرانکل در راستای تدوین هدف های تربیتی است و مفروضه های مهم و اثرگذار معناگرایی در خصوص زندگی معنادار و تعلیم و تربیت اثرگذار و مؤلفه های اصلی انسان تربیت شده از منظر معناگرایی فرانکل بیان شده است. این پژوهش در رده پژوهش های کیفی است و با توجه به ماهیت فلسفی موضوع حاضر، بدیهی است که روش تحقیق آن از نوع توصیفی_تحلیلی هست، ابتدا مفهوم «معنای زندگی» از دیدگاه معناگرایی فرانکل توصیف و سپس به تحلیل مفهوم آنها پرداخته شد؛ و پس از تبیین و توصیف معنای زندگی درصدد کشف دلالت هایی برای تعلیم و تربیت می باشد؛ و پس از تبیین و تحلیل و تطبیق مفاهیم یادشده با استفاده از روش استنتاجی به استنباط دلالت های تربیتی از دیدگاه معناگرایی پرداخته است؛ و متناظر با سه سؤال پژوهش به ترتیب از روش های توصیفی_ تحلیلی، تطبیقی و استنتاجی بهره گرفته شده، اطلاعات پژوهش از طریق اسنادی_کتابخانه ای جمع آوری شده است.

در نظام آموزش و پرورش، بهره وری تابع نوآوری خلاقانه است و هدف از تدوین مقاله بیان این نکته است که نوآوری خلاقانه معطوف به بهره وری با تغییر در نگاه دست اندرکاران نظام تربیتی به مسئله تفکر حاصل می گردد. سه گفتمان نوآوری که شامل تغییر در محصول، فرایند و ساختار می باشد، از دهه های گذشته در ایران مورد توجه قرار گرفتند و با تدوین سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز تلاش های گسترده ای در راستای اعمال اصلاحات نوآورانه با هدف افزایش بهره وری به عمل آمده است، اما در نظام تربیتی ایران، بهره وری، روند افزایشی نداشته است. این مقاله به روش تحلیل مفهوم، نومفهوم پردازی، تحلیل انتقادی سند تحول و در نهایت استنتاج دلالت هایی برای نظام تربیتی تدوین شده است. یافته ها حاکی از آن است که در نظام تربیتی ایران یکی از موانع اصلی ایجاد نوآوری های خلاقانه، نوع نگاه به تفکر و به تبع آن دانش برآمده از آن تفکر است. در واقع این نوع نگاه ما به تفکر است که کم و کیف نوآوری را تعیین می کند. نتیجه نشان می دهد یکی از دلایل اصلی ناکام ماندن تلاش های معطوف به نوآوری در چند دهه اخیر، می تواند حاکمیت تفکر خطی و دانش منتج از آن بر سیاست گذاری های تربیتی ایران باشد. تلاش هایی که بیشتر به تغییر بازی در زمین ثابت و دارای مناسبات خطی، معطوف بوده است؛ در حالی که نوآوری خلاقانه نه به معنی تغییر بازی در زمین ثابت، بلکه ایجاد زمین بازی جدید است که این امر با بازنگری در گفتمان تدوین اسناد بالادستی امکا ن پذیر خواهد بود.

هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی آموزش داستان نویسی بر عزت نفس و معنای زندگی در بین نوجوانان بود. پژوهش حاضر از نوع پژوهش های نیمه آزمایشی است که با طرح پیش آزمون_ پس آزمون و مقایسه با گروه کنترل اجرا شد. جامعه آماری شامل کلیه نوجوانان پسر 14 ساله شاغل به تحصیل در مدارس زیرمجموعه اداره آموزش و پرورش منطقه کامفیروز در استان فارس بود که تعداد 30 نفر از آنان به روش در دسترس انتخاب و به دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) گمارده شدند. سپس آزمودنی ها در محدوده زمانی آبان تا آذر سال 1402 طی 8 جلسه 90 دقیقه ای در کلاس درس فرهنگ و هنر، مورد آموزش گروهی هنر داستان نویسی توسط معلم مجرب در این زمینه قرار گرفتند. آزمودنی های این پژوهش در سه نوبت پیش آزمون، پس آزمون و آزمون پیگیری پس از 45 روز از اتمام پژوهش با استفاده از مقیاس عزت نفس روزنبرگ (1965) و معنای زندگی استگر (2006) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که آموزش هنر داستان نویسی باعث افزایش عزت نفس و تأثیر مثبت بر میزان معنای زندگی اعم از وجود معنا و جست وجوی معنا در بین نوجوانان می شود.

این پژوهش با هدف ترکیب کمی نتایج پژوهش های انجام شده در زمینه خوش بینی تحصیلی با استفاده از رویکرد فراتحلیل انجام شد. بدین منظور؛ تمامی مقالات منتشرشده مجلات مختلف درزمینه خوش بینی تحصیلی از فروردین سال 1392 تا تیرماه 1400 در پایگاه های اطلاعاتی جهاد دانشگاهی، مگ ایران و گوگل اسکولار گردآوری و بررسی شد. درنهایت، با استفاده از چک لیست بررسی مقالات از لحاظ فنی و روش شناختی 47 پژوهش انجام گرفته درزمینه خوش بینی تحصیلی با استفاده از نرم افزار CMA2 تحلیل شد. نتایج تحقیق منجر به شناسایی 11 عامل مؤثر بر خوش بینی تحصیلی شد که با دسته بندی صورت گرفته، 5 عامل اعتماد، تأکید علمی، خودکارآمدی، انگیزش و پیشرفت تحصیلی دارای شدت تأثیر بالاتری بر خوش بینی تحصیلی بودند و اثرگذاری آنها در سطح اطمینان 95 درصدی معنادار ارزیابی شده است. همچنین؛ یافته های پژوهش نشان داد که اندازه اثر عامل های اعتماد (77/0)، تأکید علمی (772/0)، خودکارآمدی (583/0)، انگیزش (58/0) و پیشرفت تحصیلی (56/0) گزارش شده که قابلیت تبیین و پیش بینی خوش بینی تحصیلی در بین جوامع هدف یعنی آموزش وپرورش و نیز نظام دانشگاهی را دارند. بر این اساس، به مدیران آموزشی پیشنهاد می شود که برای توسعه خوش بینی تحصیلی در نظام آموزشی می بایست در گام نخست، فرهنگ اعتماد را تقویت کرد.