نگاهی به گذشته تاریخی و پیشینه فرهنگی سرزمینی در جنوب ، در شمال رود ارس شرقی قفقاز در دوره باستان به آلبانیای قفقاز شهرت داشت و در سالهای بعد از چیرگی اعراب نیز اران نام گرفت . این سرزمین که در پی استقرار طوایف ترک زبان در سده های بعد به تدریج به نام خان نشین های مختلف آن دوره گنجه و شیروان، باکو و ایروان ...و معروف شد در مراحل پایانی جنگ اول جهانی و برای فراهم آوردن زمینه های جهانگشایی ارتش ترکیه عثمانی " آذربایجان" نام گرفت .این مقاله به بررسی علل این تغییر و تحول می پردازد.
باستان شناسی در زمینه های مختلف نیاز به علوم دیگر دارد ولی نیاز به آشنایی با علوم رایانه ای و کاربردهای متعدد آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است‘ چون از جنبه های گوناگونی میتوان از این وسیله استفاده نمود از جمله در تجهیزات آزمایشگاهی و مهندسی ‘ در زمینه های گرافیکی ‘ مرمتی‘ بازسازی های رایانه ای و همچنین بانک های اطلاعاتی که کمک شایان توجه ای در امر پژوهش می نماید. استفاده از توانمندی های رایانه درپژوهش های باستان شناسی یک روند جدید به شمار می آید . تاکنون نرم افزارهای معدودی برای مطالعات باستان شناسی طراحی شده است. در زمینه بانک های اطلاعاتی رایانه ای برای ثبت و ضبط داده های کاوش نیز تاکنون کار جدی و مشخصی در ایران صورت نگرفته است. رایانه یکی از مهمترین ابزار پژوهش است . با استفاده از آن میتوان بهترین شرایط تحقیق و بررسی را فراهم آورد واز دانش داده پردازی و تکنولوژی نوین به ویژه از توانایی های بالقوه رایانه و کاربردهای متعدد پیشرفته امروزی آن در زمینه های مختلف باستان شناسی بهره گرفت.