درخت حوزه‌های تخصصی

هدف اصلی تعلیم و تربیت، بایستی تربیت انسان های متفکر و خلاق باشد. تفکر انتقادی به عنوان یکی از الگوهای نوین در نظام تربیتی می باشد. هدف مقاله حاضر بررسی کیفی موانع تفکر انتقادی در برنامه درسی آموزش متوسطه از دید متخصصان برنامه درسی با می باشد. گرایش مورد نظر در پژوهش کیفی نظریه زمینه ای (Gt) و جامعه مورد بررسی در بخش کیفی متخصصان برنامه درسی شاغل در آموزش و پرورش که بر دوره متوسطه اشراف دارند، می باشند که از این جامعه با نمونه گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع 18متخصص برنامه درسی به عنوان موردهای مطالعه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه های عمیق بودند. نتایج پژوهش کیفی بیانگر آنند که مقولاتی مانند سیاست ها و رسالت های نظام آموزشی و شرایط اجتماعی فرهنگی جامعه و شرایط موجود در زمینه تربیت معلم، محتوا، اهداف و روش تدریس از موانع تفکر انتقادی می باشند. نتایج پژوهش کیفی بیانگر آنند که مقولاتی مانند سیاست ها و رسالت های نظام آموزشی و شرایط اجتماعی فرهنگی جامعه و شرایط موجود در زمینه تربیت معلم، محتوا، اهداف و روش تدریس از موانع تفکر انتقادی می باشند.

هدف این پژوهش بررسی وضعیت ادراک دانشجویان تحصیلات تکمیلی از مطلوبیت مؤلفه های برنامه درسی در دانشگاه فردوسی مشهد بود. مؤلفه های برنامه درسی در این پژوهش شامل ادراک از هدف، محتوا، روش و ارزشیابی بوده است. پژوهش حاضر از نظر روش؛ پیمایشی و از نظر هدف؛ مطالعه ای کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد در سال تحصیلی 94-1393 (6448N=) بود. تعداد نمونه بر اساس فرمول نمونه گیری کوکران، 197 دانشجو تعیین شد که پرسشنامه بین آن ها توزیع گردید. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ادراک دانشجویان از مطلوبیت مؤلفه های برنامه درسی بود که بر مبنای الگوی تایلر از مؤلفه های برنامه درسی تدوین شد. یافته ها نشان داد ادراک دانشجویان از مطلوبیت مؤلفه روش در حد متوسط (05/0p<) و ادراک مطلوبیت مؤلفه محتوا (05/0p>) در حد متوسط و میانگین وضعیت ادراک از مطلوبیت هدف (01/0p<) و ادراک از مطلوبیت ارزشیابی (01/0p<) کمتر از حد متوسط است. به طور کلی می توان نتیجه گرفت که ادراک دانشجویان تحصیلات تکمیلی از مطلوبیت مؤلفه های برنامه درسی پایین تر از میانگین مطلوب و حد انتظار بوده است.

در فلسفه تعلیم و تربیت هیچ نقطه نظری مهم تر از تاکید آن بر مشارکت یادگیرنده در شکل گیری اهداف آموزشی نیست. برنامه های درسی نقش موثری در کسب موفقیت یا شکست در دستیابی به اهداف مورد نظر نظام های آموزشی، دارند. این مقاله با هدف تبیین برنامه درسی مذاکره ای تنظیم شده و ضمن بیان اصول و مبانی برنامه درسی مذاکره ای، به بررسی فرصت ها و چالش های ناشی از طراحی و اجرای این نوع برنامه درسی می پردازد. ماهیت این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی است. داده ها بر اساس یک طرح پژوهش کیفی از نوع سنتز پژوهی جمع آوری شده اند. فرآیند پژوهش در طی 6 گام متوالی صورت گرفته است. بر حسب نتایج مطالعه، اجرای برنامه درسی مذاکره ای جهت پاسخ گویی به نیاز های جدید جوامع ضرورت دارد. مذاکره در مورد برنامه ی درسی می تواند تعامل را بهبود بخشیده و باعث تحقق بخشی از اهداف مهم عاطفی گردد.

هدف از انجام پژوهش حاضر،  بررسی تاثیر آموزش به شیوه همیاری بر رشد اجتماعی و مهارت های ارتباطی دانش آموزان دختر متوسطه اول شهر کرمانشاه بوده است، روش پژوهش شبه آزمایشی و از طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه گواه استفاده گردید. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه دانش آموزان دختر پ متوسطه اول شهر کرمانشاه می باشد. حجم نمونه متشکل از 60  نفر دانش آموز دختر متوسطه است که 30 نفرآن ها گروه آزمایش و 30 نفر گروه گواه بوده است و با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای اندازه گیری به کار رفته در این پژوهش شامل پرسشنامه استاندارد رشد اجتماعی وایتزمن و پرسشنامه استاندارد مهارت های ارتباطی بارتون جی ای بود. در ابتدا از هر دو گروه آزمایشی و گواه پیش آزمون رشد اجتماعی و مهارت ارتباطی به عمل آمد، سپس متغیر آزمایشی (آموزش مبتنی بر همیاری) در 10 جلسه مداخله صورت گرفت. در گروه گواه نیز همان مباحث به شیوه معمول آموزش داده شد. سپس پس آزمون برای هر دو گروه اجرا شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش های آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) ودر بخش استنباطی از تحلیل کوواریانس(ANCOVA) استفاده گردید. نتایج نشان داد که آموزش مبتنی بر همیاری بر رشد اجتماعی (05/0>P ،000/0=P،70/19=F) و افزایش مهارت های ارتباطی (05/0>P ،000/0=P،66/22=F) موثر است.

تحقیق با هدف" واکاوی تحلیلی ارزشیابی آموزشی در آموزش مجازی" انجام گردید. این تحقیق از نظرهدف کاربردی، از نظر شیوه گردآوری اطلاعات، توصیفی، از نظر ماهیت داده ها، کیفی و از نوع نظریه داده بنیاد می باشد. جامعه آماری استادان خبره دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج بودند که تعداد نمونه بر اساس اشباع نظری به 12 نفر رسید. روش نمونه گیری غیر تصادفی هدفمند و ابزار اندازه گیری مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. جهت روایی و اعتبار داده ها از دو روش بازبینی مشارکت کنندگان و مرور نظر صاحب نظران غیرمشارکت کننده در تحقیق استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده ها از طریق تحلیل محتوا و کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام گردید. نتایج نشان داد عوامل اثرگذار بر ارزشیابی آموزشی دانشجویان درآموزش مجازی شامل 5 مقوله محوری زیرساخت ها و امکانات ارزشیابی مجازی و حمایت سازمانی، نگرش استادان به ارزشیابی مجازی، شناخت استادان از شیوه های ارزشیابی مجازی، شیوه های ارزشیابی استادان، آسیب های ارزشیابی مجازی می باشد. از نظر کیفیت ارزشیابی مجازی در دانشگاه آزاد کرج قابل قبول نبوده و در وضعیت مناسبی قرار نداشت. چالش های ارزشیابی درآموزش مجازی عبارتست از عدم توجه و عدم تاکید دانشگاه بر یادگیری، نوع نگرش دانشجویان در سیستم ارزشیابی مجازی یعنی تقلب کردن و رونویسی، انگیزه پایین دانشجو، عدم تعیین قوانین مناسب برای ارزشیابی مجازی. پیشنهاد می شود تیم های تخصصی در حوزه آموزش مجازی جهت پژوهش و پیدا کردن راهکارهای واقع بینانه در ارزشیابی، تامین بودجه های مورد نیاز، فرهنگ سازی و ارائه آموزش های لازم و پرهیز از آزمون و خطا و تامین زیر ساختهای لازم تشکیل گردد.

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتب درس دین وزندگی دوره ی متوسطه دوم از منظر میزان توجه به رویکرد تربیت عرفانی اجرا شده است. روش پژوهش توصیفی و از نوع پژوهش کیفی و رویکرد پژوهش کاربردی بود. جامعه پژوهش، کتابهای دین و زندگی دوره ی متوسطه در سال تحصیلی 1398-99 بود که به صورت هدفمند کتابهای دین و زندگی دوره دوم متوسطه به همراه پیش دانشگاهی به عنوان نمونه در نظر گرفته شدند. ابزار گردآوری داده ها، نمونه برگ تحلیل محتوای کتابهای درسی بر مبنای شاخصها و اصول تربیت عرفانی براساس حکمت سینوی و با اقتباس از بهشتی و ناظر حسین آبادی(1391) می باشد. یافته های پژوهش نشان داد: درمجموع643 بار به محورها و مؤلفه های مفهومی مرتبط با تربیت عرفانی توجه شده که میزان آن در پایه های اول 170، در پایه دوم 165، در پایه سوم 240 و در پیش دانشگاهی 68 مرتبه است؛ جدای اینکه در دوره پیش دانشگاهی به عناصر تربیت عرفانی کمتر توجه شده است، اما عنصر شریعت محوری درکل و خصوصاً در پایه اول (با 4 بار تکرار)،کمترین حد توجه را داشت عنصری که ازمحوری ترین عناصر تربیت عرفانی بوده و عرفان واقعی را از سایر عرفان ها متمایز می کند.

عدم کارآمدی برنامه های درسی علوم انسانی برای دانشجویان، مهمترین توجیه بازنگری آنهاست زیرا رشته های فعلی برای آینده ای که دانشجویان به آن ورود پیدا می کنند، از کارآمدی چندانی برخوردار نیست. در پژوهش حاضر ، دلالت های مبتنی بر یافته های مقالات علمی، با هم ترکیب شدند. روش پژوهش حاضر، شناسایی دلالت های حکمت بازنگری برنامه های درسی علوم انسانی مبتنی برآینده پژوهی است. پژوهش حاضر بر اساس روش فراترکیب (سندلوساکی و باروساو ،2007) تعیین شده و محیط پژوهش را کلیه مقالات منتشر شده طی سالهای 1371 تا 1400 تشکیل داده اند.شیوه نمونه گیری هدفمند و به شیوه اشباع نظری داده ها بوده است. لذا از بین 53 مقالات انتخاب شده اولیه 31 مقاله براساس داشتن شرایط ورود به پژوهش انتخاب شدند. تحلیل داده ها به شیوه کُد گذاری باز، محوری و انتخابی، تحلیل داده ها صورت گرفت. یافته های پژوهش نشان داد،فرسودگی رشته ها، بی خاصیتی رشته ها، نظام مند نبودن رشته ها، بی تدبیر بودن رشته ها، ضعف ساختاری رشته ها، محدود بودن رشته ها، عملی نبودن رشته ها، پویا نبودن رشته ها، ایدئولوژی ضعیف رشته ها، میان رشته ای نبودن رشته ها،آسیب های جدی علوم انسانی موجود است و در نتیجه دلالت های بازنگری علوم انسانی بر این اساس باید تدوین و ارائه گردد.

یکی از مشکلات اصلی برنامه ریزی درسی در آموزش و پرورش ناشی از عدم توجه به جنبه های پوچ برنامه درسی است که اثرات غیر قابل جبرانی بر رشد و پیشرفت دانشجویان به جا می گذارد. با این توصیف پژوهش حاضر تلاش می کند تا به ادراک استادان گروه مشاوره در شکل گیری برنامه درسی پوچ بپردازد. بنابراین تحقیق براساس هدف، توصیفی و از نوع کیفی-کاربردی است. از لحاظ ماهیت گردآوری داده ها از نوع کیفی بوده که با هدف بررسی برنامه درسی پوچ و از طریق تبیین دیدگاه استادان در شکل گیری آن و با ابزار مصاحبه نیمه ساختاری و همچنین روش مطالعه کتابخانه ای انجام شده است. این پژوهش با استفاده از نمونه گیری مبتنی بر هدف و بر روی اساتید گروه مشاوره دانشگاه پیام نور شهرستان بوکان انجام پذیرفته است. از تحلیل محتوایی کیفی اطلاعات حاصل از نظرات اساتید 5 درون مایه اصلی و 17 درون مایه فرعی به دست آمد. درون مایه های اصلی شامل آگاهی های جنسیتی، عدم توجه به بازار کار فارغ التحصیلان، عدم توجه به مباحث چندفرهنگی، عدم توجه به مهارتهای زندگی و آگاهی در زمینه های اعتیاد می باشد.

هدف: تفکر مراقبتی با تأکید بر ارزش ها و عواطف منجر به رشد اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان می شود. از این رو پژوهش حاضر به مقایسه اثربخشی داستان های ایرانی و خارجی گروه سنی «ج» بر تفکر مراقبتی دانش آموزان پایه ششم ابتدایی پرداخته است. روش: پژوهش با روش نیمه آزمایشی و طرح پیش آزمون-پس آزمون در سال 1404-1403 در شهر اصفهان اجرا شد. 90 دانش آموز به روش خوشه ای مرحله ای انتخاب و در گروه آزمایش با مداخله داستان های ایرانی، گروه آزمایش با مداخله داستان های خارجی، و گروه کنترل قرار گرفتند. مداخله در گروه های آزمایش طی 10 جلسه انجام شد. داده ها در مرحله پیش آزمون و پس آزمون با پرسشنامه تفکر مراقبتی هدایتی (1397) جمع آوری و با تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرم افزار SPSS-26 تحلیل شدند. یافته ها: مداخله مبتنی بر داستان های ایرانی و خارجی تفاوت معناداری در تقویت تفکر مراقبتی کلی ایجاد نکرد. آزمون اثرات بین آزمودنی نیز تأیید کرد که مؤلفه های تفکر مراقبتی بین گروه های داستان های ایرانی و خارجی تفاوت معناداری ندارند. نتیجه گیری: داستان های ادبی ایرانی و خارجی به عنوان محرک های مؤثر در حلقه های کندوکاو فلسفی جایگاه ویژه ای دارند و با افزودن فعالیت ها و تمرین های مناسب می توان از این منابع در برنامه فبک استفاده نمود.

این پژوهش از نظر هدف یک پژوهش کیفی است که با بهره گیری از روش خبرگی و نقادی آموزشی آیزنر به ارزشیابی آموزش مجازی ریاضی پایه نهم و به صورت مطالعه موردی، به چگونگی تدریس بخش هندسه در سه مرحله توصیف، تفسیر و ارزشیابی پرداخته است. برای گردآوری داده ها یک مدرسه متوسطه اول به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب گردید. داده های پژوهش در یک دوره یک ماهه و در طی 20 جلسه مشاهده آموزش معلمان در بستر برنامه شاد و همچنین انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 12 معلم ریاضی و 50 دانش آموز پایه نهم گردآوری شده است. جهت اعتبار بخشی به پژوهش معیارهای قوام ساختاری و کفایت ارجاعی برآورده شده است. نتایج نشان داد معلمان ریاضی در شرایط آموزش مجازی تا حدودی توانسته اند به اهداف مدنظر کتاب برسند، ولی با مشکلات عدیده ای مانند سرعت پایین اینترنت، مشکلات نرم افزار شاد، کاهش یافتن زمان تدریس، و بی توجهی دانش آموزان نیز مواجه بوده اند. ضمنا آنان اشکالاتی نظیر کم توجهی به دانش آموزان تیزهوش و دیرفهم در حین تدریس، ارائه بازخوردهای ناکافی، و عدم توجه به تلفیق برنامه های درسی نیز داشته اند.

این مطالعه با استفاده از الگوی تحلیل محتوای آموزشی ماسوهارا (2013)، به ارزیابی کتاب درسی «دین و زندگی» پایه دهم، که در دبیرستان های ایران برای آموزش تعلیمات اسلامی مورد استفاده قرار می گیرد، پرداخته است. هدف پژوهش بررسی اهداف، فعالیت های آموزشی/یادگیری و تعیین میزان انطباق فعالیت های آموزشی/یادگیری این کتاب با فلسفه آموزشی اعلام شده آن، که بر رشد اخلاقی، پژوهش عقلانی، و یادگیری دانش آموز-محور مبتنی بر تعالیم اسلامی تأکید دارد، بود. تحلیل در دو مرحله انجام شد: ارزیابی بیرونی که بر پیام های مقدماتی خطاب به معلمان و دانش آموزان تمرکز داشت، و ارزیابی درونی که فعالیت های منتخب آموزشی/یادگیری را از منظر طراحی، نیازهای شناختی، و هدف آموزشی مورد بررسی قرار داد. به منظور اطمینان از پایایی علمی تحلیل، دو معلم با تجربه در حوزه تعلیمات دینی به طور مستقل ۲۰ درصد از داده ها را بررسی کرده و تشخیص محققان را تایید کردند. یافته ها نشان دهنده درجه بالایی از همسویی میان اهداف مورد نظر کتاب درسی و فعالیت های آموزشی/یادگیری آن است. فعالیت های آموزشی/یادگیری شامل تحلیل متون دینی، تدبرات شخصی، استدلال اخلاقی، و مطالعه تجربی هستند—عناصری که همگی در راستای پرورش جهان بینی اسلامی منسجم و شکل گیری کنشگری اخلاقی در دانش آموزان نوجوان قرار دارند. در انتها کاربردهای آموزشی گوناگونی مطرح گردید.

این پژوهش با هدف شناسایی، تبیین و تحلیل عناصر و مؤلفه های برنامه درسی عمل فکورانه و تحلیل آن بر اساس منابع معتبرعلمی انجام شده است. پژوهش در زمره پژوهش های کیفی و روش پژوهش شامل؛ تحلیل محتوای کمی و کیفی است. جامعه پژوهش، شامل کلیه ی اسناد و منابع معتبر علمی حوزه برنامه درسی عمل فکورانه و نمونه با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، از اسناد علمی چاپ شده در مجلات و ژورنال های معتبر داخلی و خارجی، در خصوص عمل فکورانه و دیدگاه عمل گرای شوابی انتخاب شد. جهت جمع آوری داده ها از چک لیست و یا همان فهرست وارسی، فرم فیش برداری و سیاهه تحلیل محتوا استفاده شد. یافته ها نشان می دهد که برنامه درسی عمل فکورانه دارای چهار عنصر اصلی اهداف آموزشی ، محتوای آموزشی، روش های تدریس و ارزشیابی می باشد و هر یک از این عناصر مرکب از مؤلفه هایی است که عنصر روش های تدریس با 24 مولفه، عنصر اهداف با 18مولفه؛ عنصر ارزشیابی با 16 مولفه ؛ عنصر محتوا با 8 مولفه، به ترتیب از بیشترین و کمترین میزان توجه برخوردار هستند. همچنین نتایج حاصله نشان می دهد که: حل مساله، پرورش خلاقیت، تخیل، هنر و زیبایی شناختی، ادراک ، تامل، توجه به احساسات ، مهارت و توسعه حرفه ای، خود ارزیابی و خودپنداری و درک صحیح از واقعیت از مهم ترین این مولفه ها می باشند. بر این اساس به کارگیری این مولفه ها در برنامه های درسی می تواند مسیر تحقق اهداف آموزشی را تسهیل نماید

وهش حاضر با هدف افزایش فهم و ادراک نسبت به چگونگی فرآیند تغییر معلمان همراستا با تغییرات انجام شده در برنامه های درسی دوره ابتدایی از طریق ورود به دنیای درونی معلمان انجام شده است. رویکرد  مورد استفاده در این پژوهش، کیفی و از نوع پدیدارشناسی بوده است. داده های این پژوهش با استفاده از مصاحبه های گروهی متمرکز جمع آوری شده است. تعداد نمونه های این پژوهش که پس از مرحله ی اشباع داده ها به دست آمده، 25 معلم است. برای تحلیل داده ها از تحلیل محتوا/مضمونی و برای افزایش اعتبار آن ها از تکنیک های کنترل عضو، نقل قول، توصیف فربه و مرور همکاران استفاده شده است. از تحلیل یافته های پژوهش به منظور فهم تغییر مطلوب از منظر معلمان، سه مقوله ی «سطح کلان»، «سطح میانی» و «سطح خرد»  به دست آمد. «سطح کلان» با سه زیر مقوله ی «شرایط سیستمی»، «شرایط زمینه ای»  و «شرایط سیاسی» که به طراحی تغییرات در سطح نظام آموزشی مربوط است، «سطح میانی» با سه زیر مقوله ی «هدف»، «محتوا» و «روش ارائه» که به برنامه های درسی ضمن خدمت معلمان نظر دارد و سطح خرد با یک زیرمقوله «تصمیمات مدیریتی» که به برنامه ریزی های اجرایی در سطح ناحیه و مدرسه معلمان اشاره دارد، وضعیت مطلوب برای تغییر معلمان را توصیف کرده است. به منظور تفسیر یافته ها و ارتباط بین مقوله های مختلف نیز مقوله ای انتزاعی تر و محوری به نام «توجه به تغییر به منزله ی پدیده ای انسانی» ظاهر شد. نتایج این پژوهش می تواند یاری گر برنامه ریزان درسی در اقدامات بعدی برای تغییر برنامه های درسی و به تبع آن، برنامه هایی برای تغییر معلمان باشد.

هدف اصلی پژوهش حاضر مطالعه کیفی پیامدهای برنامه درسی پاسخگو در دوره کارشناسی علوم تربیتی است. برای نیل به این مقصود، پژوهشگر از روش پژوهش کیفی از نوع تحلیل محتوا استفاده نمود. مشارکت کنندگان پژوهش اعضای هیأت علمی متخصص و صاحبنظر در حوزه برنامه ریزی درسی و خبرگان حوزه برنامه ریزی آموزش عالی و دانشگاه بودند که از این میان، 18 نفر به عنوان نمونه هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختار یافته بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش کدگذاری تحلیل مضمون و به منظور اعتباریخشی داده ها، از روش کینگ و هاروکس استفاده شد. یافته ها نشان داد که در مجموع 61 کد اولیه، 11 مضمون پایه، 4 مضمون سازمان دهنده، مضمون فراگیر پیامدهای برنامه درسی پاسخگو را تشکیل می دهند. بر این اساس، پیامدهای برنامه درسی پاسخگو شامل: توسعه فردی، توسعه دانشگاهی، توسعه اجتماعی، توسعه نطری رشته علوم تربیتی بود.برنامه درسی و اهداف یادگیری عموما بر اساس سه منبع فرد، جامعه و دانش تدوین می شود، لذا جهت تدوین برنامه درسی پاسخگو، مطابق با یافته های پژوهش حاضر و به منظور دستیابی به پیامدهای توسعه فردی، توسعه دانشگاهی، توسعه اجتماعی و توسعه نظری رشته، باید هر یک از منابع فوق در برنامه درسی به صورت متعادل لحاظ گردند.

رشد و تقویت مهارت های فکری دانش آموزان همواره یکی از اهداف مهم نظام های آموزشی کشورهای مختلف بوده است. در این میان، نوع و شکل خاصی از تفکر و مهارت های فکری که از آن تحت عنوان تفکر انتقادی نام برده می شود، همواره مورد تاکید برنامه های درسی و صاحبنظران مباحث آموزشی و یادگیری بوده است. فرض بر این است که رشد تفکر انتقادی دانش آموزان در جهان سرشار از تغییر و تحول قرن بیست و یکم و انبوه داده ها و اطلاعات علمی آن، زمینه های لازم را برای ارزیابی، تجزیه و تحلیل، مقایسه، به گزینی و برخورد عقلانی و ناقدانه فراگیران فراهم می کند. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت و چگونگی توجه به تفکر انتقادی در میان دانش آموزان دختر یکی از دبیرستان های استان اصفهان انجام گرفته است. دراین مقاله جهت بررسی موقعیت وجمع آوری داده ها واطلاعات از روش خبرگی و نقادی آموزشی استفاده شده که طی سه مرحله توصیف، تفسیر و ارزشیابی وضعیت تفکر انتقادی در میان دانش آموزان دختر دبیرستانی مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج و یافته های حاصل از این مطالعه مستندا نشان می دهد که به دلایل مختلف، میزان توجه به تفکر انتقادی در قالب برنامه های درسی و فعالیت های آموزشی و پرورشی مدرسه در حدی نازل و اندک بوده و به همین علت امکان و فرصت چندانی برای رشد مهارت های فکری پیشرفته دانش آموزان فراهم نمی گردد.

این پژوهش با هدف بررسی دانش ارزشمند برنامه درسی از منظر دو ایدئولوژی کارایی اجتماعی و بازسازی اجتماعی که همواره در تقابل تاریخی با یکدیگر قرار داشته اند، پرداخته است. روش پژوهش حاضر اسنادی _ کتابخانه ای و از نوع تحلیلی_توصیفی بوده است. روش گردآوری داده ها از طریق تحلیل متن و روش تجزیه و تحلیل داده ها از طریق تحلیل محتوا بوده است. دانش در برنامه درسی کارایی اجتماعی، از نوع دانش تجربی و مربوط به گروه خواص و نخبگان بوده که مبتنی بر عقلانیت فنی و خلاقیت، پیشرفت، فردمحور(اصالت فرد)، فرآیندمحور، حال نگر و گذشته نگر، حافظ وضع موجود، مبتنی بر فرهنگ تولید و مصرف(عرضه و تقاضا)، تخصص محور و به دنبال باز تولید فرهنگی است. این دانش از این منظر عامه پسند است که علائق عمومی در برنامه درسی تنها باعث افزایش آگاهی فراگیران درباره چرخه ی تولید، مصرف و زندگی روزمره می شود و همبستگی عمومی را تقویت و زندگی روزمره را می چرخاند. دانش در برنامه درسی ایدئولوژی بازسازی اجتماعی و مکاتب برخاسته از آن نظیر مکتب فرانکفورت، جامعه محور(اصالت اجتماعی)، نتیجه محور، آینده نگر، تحول گرا، انقلابی و حادثه ساز است. هر یک از این دو ایدئولوژی به اقتضای شرایط زمانی و مکانی مورد نظر و موردنیاز خود می توانند به گونه ای موفقیت آمیز عمل کنند. اگر به دنبال حفظ وضعیت موجود، انتقال فرهنگ به نسل بعدی(باز تولید فرهنگی) و جامعه پذیری کودکان و البته پیشرفت اقتصادی و رفاه جامعه هستیم، می توانیم از دانش ایدئولوژی کارایی اجتماعی برنامه ی درسی بهره ببریم در حالی که اگر به دنبال بازسازی فرهنگی بجای بازتولید فرهنگی، تحول در جامعه، خودآگاهی فردی هستیم، می توانیم از دانش بازسازی اجتماعی استفاده نماییم.

هدف از پژوهش حاضر ارزشیابی آموزش ارزش ها با محوریت اصول آموزش ارزش ها در کتاب در آمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی در دوره متوسطه اول بود. مطالعه به روش کیفی بوده است و از روش ارزشیابی «خبرگی و نقادی تربیتی» ارائه شده توسط «آیزنر» بهره گیری و سه مرحله توصیف، تفسیر و ارزشیابی را دربرگرفته است. برای انتخاب شرکت کنندگان در پژوهش از نمونه گیری هدفمند استفاده شد. فرایند گردآوری و تحلیل داده با انتخاب یک مدرسه متوسطه اول دخترانه در شهرستان بهارستان آغاز شد. داده های پژوهش طی یک دوره چهار ماه و در طی 40 جلسه مشاهده فضای فیزیکی و محیط آموزش و کلاس درس معلمان و همچنین در نتیجه مصاحبه با 12 معلم از رشته های متفاوت و 50 دانش آموز گرد آوری شد. نتایج این پژوهش بیانگر آن بود که بین وضع موجود و روش هایی که از مبانی و اصول ارزش های بیان شده در کتاب در آمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی مطرح شده فاصله و شکاف عمیقی حاکم است.

مقدمه: ایدئولوژی های برنامه درسی یکی از مباحث اساسی و کلیدی حوزه برنامه درسی است .مروری بر پیشینه نظری ایدئولوژی های برنامه درسی در دهه گذشته حاکی از آن است که توجه بسیار جدی به این موضوع شده و آثار و طبقه بندی متعددی در این زمینه ارائه گردیده است. بنابراین یکی از حوزه های مورد علاقه مک نیل وآیزنر، ایدئولوژی های برنامه درسی است .این مطلب را با نگاهی به نوشته های این دو صاحب نظر می توان دریافت. مقاله حاضر بر آن است تا ضمن بررسی عمیق اندیشه های آیزنر و مک نیل در این زمینه، تنوع برداشت ها از ایدئولوژی های برنامه درسی و دلایل آن را به گونه ای منطقی به تصویر بکشد. برای نیل به این مقصود، ابتدا مروری بر اندیشه های هر دو صاحبنظر شده و پس از آن ، با تأملی دوباره در این ایدئولوژی ها، نکات کلیدی اندیشه های این افراد استنتاج گردیده و در نهایت، با مقایسه ایدئولوژی های برنامه درسی آیزنر و مک نیل، تحلیل و نتیجه گیری انجام شده است. به طور کلی،نتایج این مقایسه نشان می دهد که ضمن مشابهت ها ،تفاوت اساسی در فلسفه و جهان بینی این دو صاحب نظر وجود دارد.

این تحقیق با هدف بررسی رویکردها و نظریه های حمایت کننده از فرهنگ بومی انجام شد. در این راستا  ابتدا کلیه پژوهش ها و اسناد با استفاده از  روش مرور سیستماتیک شناسایی شده و  سپس مورد  تحلیل محتوای کیفی قرار گرفتند. نتایج نشان داده که سه دسته رویکرد در مبانی نظری به عنوان عوامل پیش برنده و حمایت کننده از بومی سازی برنامه های درسی وجود دارند که یک دسته جنبه تجویزی و توصیفی دارند و بیشتر برای توصیف عناصر برنامه درسی مانند محیط یادگیری، نوع آموزش، نقش دانش آموز و ...دستوالعمل هایی را در این زمینه  ارائه می دهند . دسته دیگر بیشتر نگاه  عدالت بخشی داشته  که  دفاع از حقوق انسانی، عدالت آموزشی و برنامه درسی چند فرهنگی  را سرلوحه رسالت خود قرار می دهند و در قالب نگرشهای نو در برنامه درسی ظاهر  شده اند . دسته دیگر نیز نگاه ایدئولوژی داشته  و برای طراحی برنامه درسی بومی حدود ثغور ها را مشخص نموده است. اما در بحث انتخاب و تطبیق پذیری تئوری منتخب  مشخص شده که تئوری درخت از نظریه چنگ بالاترین مطابقت پذیری را با برنامه درسی بومی در کشور چند قومیتی ایران دارد. لذا این تئوری می تواند به عنوان مبانی نظری پیش برنده و حمایت کننده و همسو با بومی سازی به عنوان تکیه گاه در طراحی الگوهای بومی سازی برنامه های درسی  در ایران کثیرالقوم قرار گیرد