ارزیابی محتوای مطالعات اجتماعی دوره اول متوسطه براساس شاخصه های بازسازی اجتماعی(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
در جهان معاصر، یکی از رسالت های اصلی نظام های آموزشی، تربیت نسلی آگاه، مسئول و مشارکت جو برای ایفای نقش در بازسازی اجتماعی است. کتاب های درسی به عنوان ابزار رسمی و ساختاریافته آموزش، نقش مهمی در انتقال ارزش ها و تقویت مهارت های شهروندی ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی محتوای کتاب های مطالعات اجتماعی دوره اول متوسطه بر اساس شاخصه های ایدئولوژی بازسازی اجتماعی صورت گرفته است. شاخصه های پژوهش در پنج محور اصلی شامل آگاهی انتقادی، مشارکت مدنی، عدالت اجتماعی، تنوع فرهنگی و آینده نگری و توسعه، و در قالب ۲۲ شاخصه فرعی با بهره گیری از ادبیات نظری طراحی گردید. روش پژوهش تحلیل محتوا کمی بوده و جامعه پژوهش شامل سه جلد کتاب مطالعات اجتماعی پایه های هفتم، هشتم و نهم (چاپ 1403) بود. یافته ها نشان داد که ۳۸۹ مرتبه از شاخصه های بازسازی اجتماعی در این کتاب ها شناسایی شده است. بیشترین بسامد مربوط به مشارکت مدنی اختصاص داشت و کمترین بسامد در شاخصه هایی چون پرسشگری، احساس لیاقت و کفایت و مقابله با تبعیض مشاهده شد. نتیجه گیری پژوهش آن است که اگرچه محتوای کتاب های مذکور از برخی جنبه ها به بازسازی اجتماعی توجه داشته، اما توازن لازم میان شاخصه ها رعایت نشده و بازنگری در جهت تقویت نگاه انتقادی و عدالت محور ضروری به نظر می رسد.