درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: هدف پژوهش حاضر متناسب سازی بازی و فعالیت ها براساس روش پاسخ کاملا فیزیکی و ارزیابی اثربخشی آن بر زبان بیانی و دریافتی کودکان اتیسم بود. روش: در این پژوهش از روش تحقیق ترکیبی و طرح متوالی اکتشافی با مدل تدوین ابزار استفاده شد. روش نمونه گیری به صورت متوالی و در دو مرحله کیفی و کمی صورت گرفت. در مرحله کیفی، یکسری بازی و فعالیت ها براساس روش پاسخ کاملا فیزیکی متناسب سازی و اعتبار یابی شد. و در مرحله کمی، پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون، پس آزمون با گروه کنترل بود. و جامعه آماری شامل همه کودکان اتیسم سنین 7 تا 12 سال شهر قم (62 کودک) بودند که از بین آنان 22 کودک به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به شیوه تصادفی به دو گروه آزمایش (11 کودک) و کنترل (11 کودک) تقسیم شدند. گروه آزمایش بازی و فعالیت های متناسب سازی شده براساس روش پاسخ کاملا فیزیکی را در طی 22 جلسه (هر جلسه یک ساعت) دریافت کرد و گروه کنترل آموزشی دریافت نکرد. ابزار پژوهش، آزمون رشد زبان (TOLD-P:3) هامیل و نیوکامر (1997) بود. داده ها با آزمون تحلیل کواریانس و با استفاده از نرم افزار SPSS-27 تحلیل شدند. یافته ها: یافته های به دست آمده با استفاده از آزمون تحلیل کواریانس، بعد از مداخله نشان داد که بین آزمودنی های گروه آزمایش و کنترل از نظر زبان بیانی و دریافتی در مرحله پس آزمون تفاوت معنی داری وجود دارد (05/0> P). نتیجه گیری: نتایج نشان داد بازی و فعالیت های متناسب سازی شده براساس روش پاسخ کاملا فیزیکی، زبان بیانی و دریافتی کودکان اتیسم را بهبود می بخشد. واژه های کلیدی: اتیسم، روش پاسخ کاملا فیزیکی، زبان بیانی و دریافتی

هدف: تحریک پذیری و خشم ازجمله نشانه های اصلی اختلالاتی چون نافرمانی مقابله ای است. برنامه Making Choices(MC) به منظور کاهش رفتار پرخاشگرانه و بر اساس مدل پردازش اطلاعات اجتماعی تدوین شده است. هدف این پژوهش بررسی اثربخشی این روش مداخله ای بر کاهش خشم و تحریک پذیری در کودکان ODD بود. روش: در پژوهش حاضر که از نوع شبه آزمایشی است 24 کودک پسر سنین 9 تا 12 ساله در دو گروه مداخله شناختی رفتاری(8نفر) و مداخلMC (7نفر)و یک گروه شاهد(9) شرکت کردند، 12 جلسه مداخله انتخاب کردن و 12 جلسه مداخله شناختی رفتاری به صورت هفتگی برگزار شد. قبل و پس از جلسات درمانی، پرسشنامه تحریک پذیری استرینگر و خشم نلسون اجرا گردید. یافته ها: تحلیل واریانس مکرر برای بررسی اثربخش مداخله نشان داد که در هر دو متغیر، اثر اصلی عامل زمان معنی دار بود (001/0 > p). همچنین در اثر گروه نیز با توجه به مقادیر F و سطح معنی داری در نمره تحریک پذیری و خشم بین دو گروه آزمایش و گروه شاهد تفاوت معنی داری وجود داشت (001/0>p). بعلاوه بین گروه و زمان نیز تعامل وجود داشت (000/0>p). در مرحله پیش آزمون بین دو گروه در متغیر خشم (49/0p=)و تحریک پذیری (72/0p=) تفاوت معنی داری وجود نداشت. ولی در پس آزمون و پیگیری بین گروه های درمانی و گروه شاهد در خشم و تحریک پذیری تفاوت مشاهده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که کودکان گروه مداخله در میزان خشم و تحریک پذیری کاهش چشمگیری نسبت به گروه شاهد داشتند. پیشنهاد می شود مداخلات مبتنی بر پردازش اطلاعات اجتماعی برای کاهش و درمان سایر اختلالات رفتاری و هیجانی کودکان مورد مطالعه قرار دهند.

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر برنامه کوتاه مدت راه حل محور بر پریشانی روان شناختی دانش آموزان با آسیب بینایی بود. روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی به شیوه شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل همه دانش آموزان با آسیب بینایی شهر یاسوج می شد که ده نفر از آن ها به روش نمونه گیری در دسترس از مدارس شهر یاسوج انتخاب و به طور تصادفی در یک گروه کنترل و یک گروه آزمایش ده نفری جایگزین شدند. برنامه کوتاه مدت راه حل محور طی هشت جلسه به گروه آزمایش ارائه شد؛ درحالی که گروه کنترل تا پایان مرحله پیگیری هیچ درمانی را دریافت نکردند. آزمودنی ها با استفاده از مقیاس افسردگی، اضطراب، استرس لابیوند و لابیوند (۱۹۹۵) ارزیابی شدند. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس مختلط در نسخه ۲۶ نرم افزار SPSS تجزیه وتحلیل گردید. یافته ها: یافته ها حاکی از آن بود که برنامه کوتاه مدت راه حل محور در مراحل پس آزمون و پیگیری بر افسردگی، اضطراب و استرس دانش آموزان با آسیب بینایی تأثیر مثبت و معناداری داشت (۰۰۱/۰= P). نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش حاضر، این نتیجه به دست آمد که درمان راه حل محور سبب بهبود پریشانی روان شناختی دانش آموزان با آسیب بینایی می شود و می توان از این برنامه در مدارس ویژه دانش آموزان با آسیب بینایی استفاده نمود.

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین پدیدارشناختی چالش های دوران بلوغ دانش آموزان اوتیسم با کم توانی ذهنی انجام شد. روش: این مطالعه کیفی با روش پدیدارشناسی و تحلیل هفت مرحله ای کلایزی انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با نه مادر دانش آموزان اوتیسم با کم توانی ذهنی گردآوری شد. یافته ها: تحلیل داده ها نشان داد که چالش های دوران بلوغ این دانش آموزان در سه دسته مشترک شامل چالش های جسمانی (تغییرات هورمونی، حساسیت های حسی، مشکلات خواب و گوارشی، تشنج های دوره ای، تغییر اشتها و مشکلات حرکتی)، هیجانی (اضطراب شدید، پرخاشگری، نوسانات خلقی، انزوای اجتماعی، دشواری در تنظیم هیجان، افسردگی و حملات پانیک) و اجتماعی (طردشدگی همسالان، سوء تفاهم های ارتباطی، دشواری در درک قوانین و نشانه های غیرکلامی، محدودیت در فعالیت های گروهی و درک حریم شخصی) قرار می گیرند. افزون بر این، دو دسته چالش ویژه دختران و پسران مشاهده شد: چالش های دختران شامل حساسیت نسبت به تغییرات قاعدگی، اضطراب در مدیریت بهداشت آن، دشواری در درک ارتباط قاعدگی با بدن، حساسیت لمسی و آسیب پذیری در برابر سوء استفاده جنسی؛ و چالش های پسران شامل خودارضایی در مکان های نامناسب، پرخاشگری ناشی از افزایش تستوسترون، حساسیت نسبت به رشد جسمی، مشکلات مدیریت احتلام و بروز رفتارهای تهدیدآمیز بدون درک پیامدهای اجتماعی بود. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد دوران بلوغ برای دانش آموزان اوتیسم با کم توانی ذهنی با چالش های متنوع جسمانی، هیجانی و اجتماعی همراه است و مستلزم درک عمیق تر و حمایت هدفمند برای ارتقای کیفیت زندگی نوجوانان و خانواده های آنان می باشد.

هدف: پژوهش حاضر، طراحی الگوی برنامه درسی ایرانی-اسلامی آسیب های دانش معلمان بر اساس متغیرهای جمعیت شناختی بود. روش: روش پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا، کیفی از نوع تحلیل محتوا بود. جامعه هدف این پژوهش شامل خبرگان و صاحبنظران دانشگاهی بود و همچنین تحلیل اسناد آموزشی و برنامه های درسی به عنوان منبع داده ای اضافی مورد استفاده قرار گرفت تا اطلاعات جامع تری درباره عوامل موثر بر آسیب های دانش حاصل شود. تعداد نمونه پژوهش طبق قاعده اشباع نظری با 21 نفر خاتمه یافت. جهت نمونه گیری نیز از روش نمونه گیری هدفمند استفاده شد. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. جهت تجزیه وتحلیل اطلاعات از روش تحلیل محتوا و نرم افزار MAXQDA استفاده شد. یافته ها: در این پژوهش، الگوی پارادایمی ایرانی-اسلامی بر پایه ارزش های توحیدی، انعطاف پذیری، بومی سازی و توجه به متغیرهای جمعیتی طراحی شد. این الگو قادر است ضمن کاهش آسیب های دانش معلمان در ابعاد شناختی، عاطفی و روانی-حرکتی، کیفیت آموزش را ارتقا دهد و به توسعه پایدار آموزشی منجر شود. همچنین الگوی پیشنهادی مناسب ترین است زیرا بومی و پاسخگوی نیازهای ایرانی- اسلامی است و می تواند به توسعه پایدار آموزشی کمک کند.

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی تمرینات ادراکی حرکتی جانستون و رامون و فعالیت حرکتی مبتنی با الگودهی ویدئویی بر رشد حرکتی و کارکرد اجرایی کودکان دارای اختلال یادگیری بود. روش: پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری آن شامل تمام دانش آموزان ۷ تا ۱۰ساله دارای اختلال یادگیری شهر تهران بودند که تعداد ۳۰ نفر به صورت در دسترس انتخاب، سپس به صورت تصادفی ساده به ۳ گروه ۱۰ نفره تقسیم شدند. برای جمع آوری داده ها از آزمون مهارت های حرکتی درشت – نسخه دوم، پرسش نامه کارکردهای اجرایی بریف و تست ویسکانسین استفاده شد. گروه مداخله اول تمرینات ادراکی-حرکتی جانستون و رامون و گروه مداخله دوم فعالیت بدنی مبتنی با الگودهی ویدئویی را به مدت ۲ ماه، هفته ای ۳ جلسه اجرا کردند، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرده و به فعالیت های روزمره خود ادامه داد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که تمرینات ادراکی-حرکتی جانستون و رامون بر رشد حرکتی شامل، مهارت جابجایی (96/7=F، 002/0>P، 37/0=2ƞ)و مهارت کنترل شئ (37/4=F، 02/0>P، 24/0=2ƞ) و کارکرد اجرایی، شامل مهارت های تنظیم رفتار (07/6=F، 007/0>P، 31/0=2ƞ)، مهارت فراشناختی (84/6=F، 004/0>P، 33/0=2ƞ) و خطا درجاماندگی (05/8=F، 002/0>P، 37/0=2ƞ) تأثیر معناداری داشته است، اما بین تمرینات ادراکی-حرکتی جانستون و رامون و تمرینات حرکتی الگودهی ویدئویی بر رشد حرکتی و کارکرد اجرایی تفاوت معناداری وجود ندارد؛ به جز در مولفه جابجایی، گروه جانستون و رامون بهتر بودند (004/0=P). نتیجه گیری: با توجه به اینکه هر دو روش مؤثر بودند ولی در مولفه جابجایی، روش جانستون و رامون برتر بود، ادغام آن ها می تواند پوشش جامع تری ایجاد کند. لذا پیشنهاد می شود که از تمرینات ادراکی حرکتی جانستون و رامون و فعالیت حرکتی با الگودهی ویدئویی برای افزایش مشارکت و بهره وری دانش آموزان دارای اختلال یادگیری استفاده گردد.

هدف: لکنت زبان یکی از شایعترین اختلالات روانی کلام است و پژوهش های روان شناختی برای شناخت بهتر این اختلال ضروری است. هدف این پژوهش مقایسه مهار هیجانی، سیستم های مغزی_رفتاری و اعتیاد به فضای مجازی در نوجوانان با و بدون لکنت زبان بود. روش: طرح پژوهش از نوع علی مقایسه ای بود. جامعه آماری پژوهش تمامی نوجوانان مراجعه کننده به مراکز گفتار درمانی شهر گرگان در سال 1403 بودند. تعداد 80 نوجوان (40 نوجوان با لکنت زبان و 40 نوجوان دیگر) به روش نمونه گیری هدفمند به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش پرسشنامه های مهار هیجانی راجر و نشوور (1987)، سیستم های مغزی_رفتاری کارور و وایت (1994) و اعتیاد به فضای مجازی یانگ (1998) بود. داده ها با آزمون t مستقل و تحلیل واریانس چندمتغیری و استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 24 تجزیه وتحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد که نوجوانان با لکنت زبان در مقایسه با نوجوانان دیگر از مهار هیجانی، بازداری رفتاری و اعتیاد به فضای مجازی بیشتری دارند (05/0>P). همچنین در مهار خشم بین دو گروه نوجوانان با و بدون لکنت زبان تفاوت معنادار وجود نداشت (05/0<P). نتیجه گیری: تقویت مهارت های تنظیم هیجان و سیستم فعال سازی رفتاری نوجوانان با لکنت زبان باعث کاهش اعتیاد به فضای مجازی و مشکلات بین فردی، اجتماعی و آموزشی این نوجوانان می شود.

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش میانجی سبک های دلبستگی در رابطه بین حمایت اجتماعی ادراک شده و سبک های هویت با رفتارهای خودآسیب رسان در نوجوانان دختر بود. روش: این پژوهش از نوع همبستگی و از نظر هدف، کاربردی است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۲ بود که ۳۴۰ نفر را در پنج منطقه مختلف تشکیل می دادند. با استناد به جدول مورگان، نمونه ای به حجم ۱۸۰ نفر با روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شد. داده ها از طریق پرسش نامه های استاندارد گردآوری شدند، شامل: پرسش نامه خودآسیب رسانی سانسون، پرسش نامه سبک های دلبستگی سیمپسون، مقیاس چندبُعدی حمایت اجتماعی ادراک شده زیمِت و همکاران، و پرسش نامه سبک هویت برزونسکی. برای تجزیه وتحلیل داده ها از مدل سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار SmartPLS بهره گرفته شد. یافته ها:نتایج تحلیل ها نشان داد که سبک های دلبستگی، حمایت اجتماعی ادراک شده و سبک های هویت به طور معناداری بر رفتارهای خودآسیب رسان نوجوانان تأثیر دارند. همچنین سبک های دلبستگی نقش میانجی در روابط بین حمایت اجتماعی ادراک شده و سبک های هویت با رفتارهای خودآسیب رسان ایفا می کنند. نتیجه گیری: با توجه به نقش مؤثر سبک های دلبستگی، حمایت اجتماعی و سبک های هویت در بروز رفتارهای خودآسیب رسان نوجوانان، پیشنهاد می شود مداخلاتی مبتنی بر تقویت دلبستگی ایمن، افزایش حمایت اجتماعی، و کمک به رشد هویت سازگار در برنامه های پیشگیرانه و درمانی مورد توجه قرار گیرد. سبک های دلبستگی، حمایت اجتماعی ادراک شده، سبک های هویت، رفتارهای خود آسیب رسان

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مهارت های جرأت ورزی بر بهبود همدلی و امید به زندگی در دانش آموزان دختر با ناتوانی هوشی و رشدی انجام شد. روش: این مطالعه به روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل ۸۴ دانش آموز دختر ۱۶ تا ۲۱ ساله با ضریب هوشی ۵۰ تا ۷۰ در مدارس استثنایی اصفهان بود که ۳۰ نفر به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش، ۱۱ جلسه ۴۰ دقیقه ای آموزش جرأت ورزی دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های همدلی و و امید به زندگی بودند. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که آموزش جرأت ورزی به صورت معناداری منجر به افزایش نمرات همدلی (۶۱/۰ =η² ) و امید به زندگی(۶۱/۰ =η² ) در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد (05/0> P). نتیجه گیری: یافته ها حاکی از آن است که آموزش مهارت های جرأت ورزی می تواند به عنوان یک مداخله مؤثر برای بهبود همدلی و امید به زندگی در دانش آموزان با ناتوانی هوشی و رشدی به کار رود. پیشنهاد می شود این برنامه در کنار سایر مداخلات آموزشی و روان شناختی برای توانمندسازی این گروه مورد استفاده قرار گیرد.

هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی آموزش به کمک خانه های الکانین بر بهبود آگاهی واج شناختی و عملکرد خواندن کودکان با نشانگان داون انجام شد.روش: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه کودکان دارای نشانگان داون شهر تهران در سال ۱۴۰۴ بود که نمونه ای از آنها به روش در دسترس انتخاب و پس از آن، شرکت کنندگان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل آزمون آگاهی واج شناختی سلیمانی و دستجردی (۱۳۸۴) و آزمون تشخیصی خواندن شیرازی و نیلی پور (۱۳۸۳) بود. گروه آزمایش طی شش جلسه تحت آموزش به روش خانه های الکانین قرار گرفت، درحالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از آزمون دقیق فیشر و آزمون t مستقل در نرم افزار SPSS تحلیل شد.یافته ها: نتایج نشان داد آموزش به کمک خانه های الکانین منجر به بهبود معنادار آگاهی واج شناختی کودکان با نشانگان داون گردید (۰٫۰۰۱p=)، اما در شاخص های عملکرد خواندن شامل سرعت، دقت و درک مطلب تفاوت معناداری میان دو گروه مشاهده نشد (۰٫۰۰۱p>). بحث و نتیجه گیری: یافته ها نشان داد که خانه های الکانین روشی مؤثر برای ارتقای آگاهی واج شناختی کودکان با نشانگان داون است، اما به تنهایی برای بهبود مهارت های خواندن کافی نیست.

هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان پکس و لگو درمانی بر میزان مهارت اجتماعی، رفتارهای تکراری و مشکلات رفتاری کودکان اتیسم خفیف در سال 1402 انجام شد. روش: با توجه به هدف کاربردی پؤوهش، روش ان نیمه ازمایشی با طرح دو گروه آزمایش است و جامعه آماری این پژوهش شامل کودکان دختر و پسر 2 تا 7 ساله با اختلالات اتیستیک خفیف شهر تهران کلینیک شایان در سال 1402 است که از بین آنان 30 نفر از اعضای نمونه به شیوه در دسترس و با توجه به معیارهای ورود و خروج مطالعه و انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش لگو و پکس درمانی (هر گروه 15 نفر) دسته بندی شدند برای گروه لگو درمانی 12 آموزش اجرا گردید و در گروه پکس درمانی درمانی 25 آموزش اجرا گردید. یافته ها: نتایج نشان داد که لگو درمانی و پکس درمانی بر افزایش مهارت های اجتماعی و کاهش رفتارهای تکراری کودکان مبتلا به اختلال اتیسم خفیف موثر است و تنها بر مشکلات رفتاری آنان موثر نبوده است از طرفی درمان لگو درمانی بر تقلیل رفتارهای قالبی و تکراری در کودکان مبتلا به اختلال اتیسم در مقایسه با پکس درمانی اثربخش تر بود و دو روش درمانی یاد شده تفاوتی در میزان کاهش مشکلات رفتاری و مهارت های اجتماعی با یکدیگر نداشته اند.