ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فارسی حذف فیلترها
نمایش ۳٬۸۶۱ تا ۳٬۸۸۰ مورد از کل ۵۱۵٬۶۴۵ مورد.
۳۸۶۱.

ارزیابی تغییرات کیفیت زیستگاه و شناسایی تهدیدات کلیدی محیطی با استفاده از داده های گوگل ارث انجین (GEE)، مدل InVEST و تحلیل لکه های حرارتی (مطالعه موردی؛ خورخوران استان هرمزگان)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۸
جنگل های حرا به عنوان بوم سازگان های ساحلی حیاتی، نقش کلیدی در حفاظت از تنوع زیستی، تعدیل تغییرات اقلیمی و تأمین معیشت جوامع محلی دارند. در مطالعه حاضر هدف شناسایی تغییرات و جابجایی مرزهای کیفیت زیستگاه جنگل های حرای منطقه حفاظت شده خورخوران استان هرمزگان با استفاده از داده های محیطی گوگل ارث انجین به عنوان تهدیدات محیطی، استفاده از خروجی کیفیت زیستگاه مدل اینوست ( InVEST ) و تحلیل خوشه های سرد و گرم در سامانه اطلاعات جغرافیایی برای شناسایی تغییرات و جابجایی های کیفیت زیستگاه در سال های 2019 و 2024 بود. همچنین در این مطالعه از آزمون های t و ویلکاکسون برای شناسایی تهدیدات کلیدی بر روند تغییرات صورت گرفته استفاده شد. در این خصوص، کلیه متغیرهای محیطی از سامانه گوگل ارث انجین ( GEE ) اخذ شدند. بررسی نتایج، الگوی خوشه ای معنادار در تغییرات مکانی کیفیت زیستگاه جنگل های حرا را نشان داد. لذا کاهش یکپارچگی اکولوژیکی و افزایش پراکندگی تصادفی درختان از 16/93 در سال 2019 به 31/55 هکتار در سال 2024 مشاهده شد و در بازه زمانی 6 ساله مرز تبدیل مناطق پرتراکم به کم تراکم جنگل های حرا به طور متوسط 100 متر به سمت مناطق مرکزی این زیستگاه عقب نشینی کرده است و سطح نواحی دارای تراکم بسیار بالای جنگل های حرا 6/134 هکتار کاهش یافته است. همچنین 24/326 هکتار به سطح لکه های سرد (کیفیت پایین زیستگاه) جنگل های حرا اضافه شده است. در این راستا، بیشترین اثر بر کیفیت زیستگاه را متغیر کمبود آب شیرین در خاک با 0/6 و 0/8 به ترتیب برای سال های 2019 و 2024 سبب شده است. نتایج آزمون های t  و ویلکاکسون اگرچه تغییرات کلی در سطح تهدیدات محیط زیستی را معنی دار نشان نداد، ولی برخی متغیرهای کلیدی (به ویژه کمبود آب شیرین و آئروسل) تغییرات هشداردهنده ای داشته اند که نیازمند مداخله مدیریتی است.
۳۸۶۲.

تحلیل توسعه کالبدی چند مقایسه شبکه معابر شهر خرم آباد با رویکرد نقش معابر از منظر Space Syntax وخوشه بندی K-Means(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۱۰
شبکه معابر شهری به عنوان ستون فقرات ساختار کالبدی شهرها، نقش محوری در توسعه کالبدی، بهبود دسترسی پذیری و کاهش نابرابری های فضایی ایفا می کند. این پژوهش با رویکرد چندمقیاسه، شبکه معابر شهر خرم آباد را از طریق روش های Space Syntax و خوشه بندی K-Means تحلیل می کند تا الگوهای فضایی مؤثر بر توسعه کالبدی در مقیاس های محلی، میانی و کلان شناسایی شوند. هدف پژوهش، بررسی تغییر نقش معابر در شکل دهی به گسترش مناطق مسکونی، تجاری و زیرساخت های شهری با گسترش مقیاس تحلیل است. داده های اولیه از پایگاه OpenStreetMap استخراج شده و معابر به صورت خطوط محوری در نرم افزار DepthmapX مدل سازی شدند. شاخص های کلیدی شامل یکپارچگی، انتخاب و اتصال پذیری در هر مقیاس محاسبه و تحلیل شدند. نتایج نشان می دهد که در مقیاس محلی، معابری با دسترسی بالا (۵۵ درصد خطوط) محورهای اصلی حرکت و دسترسی به خدمات محلی را تشکیل می دهند؛ در مقیاس میانی، معابر با پیوستگی بالا (۴۸ تا ۵۲ درصد) تعادل بخش جریان ترافیک و اتصال بین منطقه ای هستند؛ و در مقیاس کلان، معابری با انتخاب بالا (۵۵ درصد) ارتباطات گسترده شهری را پشتیبانی می کنند و به توسعه زیرساخت های کلیدی کمک می نمایند. با این حال، نبود داده های ترافیکی واقعی، تأیید عملکرد معابر را محدود کرد. این یافته ها امکان ارائه راهکارهایی نظیر تقویت معابر میانی، بهبود زیرساخت های ترافیکی و ارتقای دسترسی در مناطق حاشیه ای را برای توسعه کالبدی متعادل فراهم می کند. این پژوهش چارچوبی نوین برای بهینه سازی شبکه معابر در شهرهای درحال توسعه ارائه می دهد و پیشنهاد می کند در مطالعات آتی، از داده های GPS یا شمارش ترافیک در شهرهای مشابه با ویژگی های توپوگرافی کوهستانی و در مقیاس های چندگانه استفاده شود.
۳۸۶۳.

افزایش مشارکت شهروندی در تحقق طرح های شهری با رویکرد مدل موازنه خواسته ها (طرح برد-برد) (مورد مطالعه: محله نعمت آباد در منطقه 19 شهرداری تهران)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۶
در اسیب شناسی توسعه شهری ، یکی از مهم ترین محدودیت های اساسی عدم تحقق پذیری طرح های شهری است. در این پژوهش تلاش آن است که بازشناسی عدم موفقیت طرح های توسعه شهری، نقش مشارکت شهروندی در تحقق پذیری مورد ارزیابی قرارگیرد و درپی آن رویکرد مدل موازنه خواسته ها به عنوان یک مدل اجرایی را با عبارت طرح برد_برد در محله نعمت آباد در منطقه 19 کلان شهر تهران مورد توجه قراردهد. از سوی دیگر، الگوی موازنه خواسته های شهروندی یا به عبارت دیگر روش برد- برد تلاش دارد تا با ایجاد توازن بین منافع کوتاه مدت و پایدار بلندمدت، زمینه تحقق پذیری حداکثری طرح های شهری را در بافت های شهری محله برنامه ریزی و اجرا نماید. روش شناسی این پژوهش با بهره گیری از اصول برنامه ریزی مشارکتی و تشکیل کارگروه های مشورتی با شهروندان و انجام مصاحبه های عمیق و با مدل طوفان فکری، عوامل مؤثر بر عدم تمایل شهروندان به مشارکت، از جمله هزینه های اقتصادی، عوامل اجتماعی، مسئله زمین، الگوهای خاص زندگی و ضعف اجرایی قوانین، شناسایی و تحلیل شده است. در این ارتباط نتایج مصاحبه ها، کدگذاری و مورد تحلیل قرارگرفته و سپس الگوی موازنه خواسته ها نیز مورد ارزیابی و سپس بکارگیری الگوی برد _برد آن مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که روش مدل موازنه خواسته ها در چهارچوب نظام وار مبتنی بر عواملی بنیادین همچون هزینه، ساخت وساز استاندارد مشارکت پذیری شرایط  محلی استوار است. از سوی دیگر نتایج این پژوهش نشان می دهد که اجرایی سازی این مدل از طریق گام های چون امکان سنجی و شناسایی سیستم های موجود، تقابل خواست ها، گروه ذی نفعان طرح های شهری و طراحی سیستم عملکردی جدید قابل صورت بندی است. بنابراین رویکرد برد-برد یا به عبارت دیگر رویکرد مدل موازنه خواسته ها با بهره گیری از سازمان بخشی مشارکت شهروندی و پیوندی میان خواسته های مدیریت شهری و شهروندان فراهم شده و احساس رضایت فراهم می شود. 
۳۸۶۴.

ارزیابی مشارکت و رضایتمندی شهروندان در جمع آوری زباله در نواحی پیراشهری (مطالعه موردی: شهر زاهدان)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۷
مشارکت و رضایتمندی شهروندان در جمع آوری زباله در نواحی پیراشهری از عوامل مؤثر در مدیریت پسماند و توسعه پایدار این مناطق است. ارزیابی میزان همکاری و نظرات ساکنان می تواند به شناسایی چالش ها، بهبود برنامه ریزی ها و افزایش اثربخشی اقدامات کمک کند. این مطالعه با بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان، راهکارهایی را برای بهبود سیستم جمع آوری زباله و ارتقای رضایتمندی ارائه می دهد. لذا هدف تحقیق حاضر، ارزیابی مشارکت و رضایتمندی شهروندان در جمع آوری زباله در نواحی پیراشهری زاهدان است. روش این پژوهش توصیفی - تحلیلی و هدف آن کاربردی است. برای گردآوری اطلاعات موردنیاز از روش کتابخانه ای و میدانی استفاده گردید. جامعه آماری، جمعیت ساکنین نواحی پیراشهری زاهدان (گاوداران، سیادک و محمدآباد) می باشد که 330 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار اصلی تجزیه وتحلیل داده ها و اطلاعات پژوهش، نرم افزار SPSS است. براساس یافته های تحقیق، مشارکت ساکنین در جمع آوری زباله در شهر زاهدان با میانگین 711/2 نامطلوب است. میزان رضایت مندی شهروندان از شهرداری زاهدان در جمع آوری زباله با توجه به شاخص های خدماتی با میانگین 913/2، اجتماعی- فرهنگی با میانگین 905/2، محیط زیست با میانگین 845/2 و فنی و عمرانی با میانگین 903/2 نامطلوب ارزیابی شده است. نتایج تحقیق نشان دهنده وضعیت نامطلوب مشارکت شهروندان زاهدانی در جمع آوری زباله و رضایت نداشتن آنان از عملکرد شهرداری در ابعاد خدماتی، اجتماعی-فرهنگی، محیط زیست و فنی است. این یافته ها ضرورت بازنگری جدی در سیاست ها و بهبود مدیریت پسماند را برای جلب مشارکت عمومی و ارتقای کیفیت خدمات آشکار می سازد.
۳۸۶۵.

تحلیل آسیب پذیری فیزیکی بافت شهری تالش و فضاهای پیرامونی آن در برابر مخاطره زمین لرزه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۹
پژوهش حاضر باهدف بررسی؛ آسیب پذیری فیزیکی بافت شهری در مقابل خطر زمین لرزه در فضاهای پیرامونی شهر تالش انجام شده است، ازاین رو به لحاظ هدف کاربردی، و ازنظر هدف روش کمی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، اسنادی و میدانی است. همچنین در راستای تجزیه وتحلیل اطلاعات از محیط نرم افزار GIS، EXPERT CHOICE، و مدل فازی استفاده شده است. نتایج نشان داد، که از 904 هکتار منطقه موردمطالعه 521 هکتار(63/57 درصد) در وضعیت آسیب پذیری کم، 140 هکتار(48/15 درصد) در وضعیت آسیب پذیری خیلی کم، 117 هکتار(94/12 درصد) در وضعیت آسیب پذیری متوسط، 87 هکتار(62/9 درصد) در وضعیت آسیب پذیری زیاد و تنها 70 هکتار(74/7 درصد) در وضعیت آسیب پذیری خیلی زیاد قرار دارد. همچنین نتایج مبنی بر آن است که از بین شاخص های موردمطالعه به ترتیب: تراکم جمعیت با مقدار وزن 77/0، کیفیت ابنیه با مقدار 74/0، مساحت قطعات با مقدار 68/0، در آسیب پذیری فیزیکی شهر تالش در برابر زلزله بیشترین اهمیت را شامل شده اند.
۳۸۶۶.

زیرساخت و توسعه روستایی در فضاهای پیراشهری سقز(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۹
توسعه روستایی معلول عوامل متعددی است و در این میان، زیرساخت ها می توانند نقش کلیدی را در روند دستیابی به توسعه روستایی ایفا نمایند. در میان ابعاد مختلف توسعه روستایی، مهم ترین بعد پایداری جمعیت است. پایداری جمعیت روستایی منوط به شناسایی و تقویت عوامل مرتبط و مؤثر بر آن است. با این اوصاف هدف پژوهش کمی و کاربردی حاضر که با ترکیبی از روش همبستگی و علی انجام گرفته است، شناسایی مهم ترین زیرساخت های مؤثر بر جمعیت روستاهای پیراشهری است که به صورت مطالعه موردی در میان 29 روستای پیرامون شهر سقز انجام شده است. ابزار اصلی برای گردآوری داده ها، ترکیبی از روش های اسنادی و میدانی است. برای تجزیه داده ها از نرم افزار SPSS (ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چند متغیره و تکنیک تحلیل خوشه ای) و GIS و همچنین برای ارائه راهکارهای عملیاتی، از نظرات محققان و متخصصان توسعه روستایی و شهری استفاده شده است. نتایج مدل رگرسیونی مهم ترین عوامل تعیین کننده جمعیت روستایی نشان داد این مدل توانسته است 3/73 درصد از واریانس متغیر وابسته پژوهش را تبیین نماید. عوامل شناسایی شده براساس ضرایب تأثیر رگرسیونی استانداردشده (Beta) عبارت اند از: مخابرات و ارتباطات (496/0)، آموزشی (347/0) و فرهنگی ورزشی (274/0). نتایج حاصل از شناسایی و اولویت بندی راهکارهای عملیاتی تقویت تعیین کننده های کلیدی جمعیت روستاهای پیراشهری نشان داد، تجهیز و تقویت حمل ونقل عمومی روستایی (از طریق راه اندازی ناوگان اتوبوس رانی روستایی به شهر سقز به صورت مستمر و برنامه ریزی شده)، مهم ترین راهکار ازنظر محققان و متخصصان توسعه روستایی و شهری بوده است.
۳۸۶۷.

مرور نظام مند ادبیات گردشگری خلاق با رویکرد فراترکیب(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۱۱
گردشگری خلاق موضوعی نسبتاً جدید در حوزه گردشگری است که توجه بسیاری از افراد، سیاست گذاران و پژوهشگران را به خود جلب کرده است. این نوع گردشگری به عنوان زیرمجموعه ای از گردشگری فرهنگی، بر تجربه های عمیق، اصیل و مشارکتی که گردشگران خواهان آن هستند، تأکید دارد. برخلاف گردشگری سنتی که صرفاً مبتنی بر بازدید از جاذبه هاست، گردشگری خلاق فرصت هایی را برای تعامل فعال گردشگران با فرهنگ محلی، هنر و شیوه های زندگی جامعه میزبان فراهم می سازد. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند ادبیات گردشگری خلاق با رویکرد فراترکیب جهت توسعه صنعت گردشگری انجام شده است. پژوهشگران با بهره گیری از این روش، به بررسی دقیق و عمیق موضوع پرداخته و نتایج پژوهش های کیفی گذشته را ترکیب کرده اند. در این راستا، با جستجو در پایگاه های معتبر علمی در بازه زمانی 2000 تا 2023، تعداد 290 مقاله در حوزه گردشگری خلاق انتخاب شد. در نهایت، 25 مقاله از این مجموعه مورد تحلیل محتوایی قرار گرفتند و شاخص های مربوطه با استفاده از استراتژی کدگذاری باز و محوری استخراج گردیدند. بر اساس یافته های پژوهش، 6 شاخص و 43 زیر شاخص برای گردشگری خلاق شناسایی شد. این شاخص ها عبارت اند از: صنایع خلاق، فرهنگ خلاق، فرد خلاق، مکان خلاق، تجربه خلاق و توسعه خلاق. نتایج این پژوهش نشان داد که توجه به این شاخص ها از مهم ترین عوامل مؤثر بر رشد و پایداری گردشگری خلاق است. در نهایت، با توجه به یافته های پژوهش، پیشنهادهایی برای سیاست گذاران و مدیران محلی ارائه شده است.
۳۸۶۸.

ارائه الگوی توسعه گردشگری با تأکید بر رویکرد شهر شاد، مطالعه موردی: شهر یزد(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۹
مزایای گردشگری برای جوامع میزبان، مخصوصاً در کشورهای درحال توسعه به عنوان یک ابزار مهم برای توسعه ثابت شده است زیرا بر فرصت های اشتغال، تولید ناخالص داخلی، توسعه تجاری، رشد پایدار و...تأثیر مثبت دارند. پس هنگام تصمیم گیری در مورد انتخاب مقصد گردشگری، متغیرهای زیادی از جمله شناخت ساکنان مقصد و تجربه دیگر گردشگران از آن مقصد تأثیرگذار است. به همین دلیل هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی توسعه گردشگری با تأکید بر رویکرد شهر شاد در شهر یزد می باشد روش تحقیق آن از نوع توصیفی-تحلیلی است. در فرآیند ارائه این الگو و در جهت دستیابی به عوامل بالفعل و بالقوه موجود در شهر یزد، نخست شاخص های شهر شاد و توسعه گردشگری از طریق مصاحبه (42 نفر شامل صاحب نظران یا متخصصان (اساتید دانشگاه یزد)، مدیران شهری و مدیران گردشگری) به عنوان ابزار جمع آوری اطلاعات کیفی، شناسایی شدند (تحلیل مضمون)، سپس با تدوین پرسشنامه، وضعیت شاخص های شهر شاد (400 نفر شهروندان) و توسعه گردشگری (400 نفر گردشگر) در محدوده موردمطالعه موردبررسی قرار گرفت. در نهایت با ارتباط بین شهر شاد و توسعه گردشگری، الگوی توسعه گردشگری با تأکید بر رویکرد شهر شاد ارائه شده است. نتایج تحلیل مسیر انجام یافته نشان می دهد بین توسعه گردشگری و ابعاد شهر شاد با متغیر میانجی ساکنین شاد ارتباط معناداری وجود دارد. همچنین نتایج آزمون پیرسون نشان داد بین توسعه گردشگری و شهر شاد ارتباط معناداری وجود دارد.
۳۸۶۹.

تحلیل دلایل اشتیاق و رویگردانی مسافران جهت سفر مجدد به جزیره کیش(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۷
تمایل به بازدید مجدد یکی از موضوعات تحقیقاتی کلیدی در حوزه مقاصد گردشگری محسوب می شود. هدف پژوهش حاضر تحلیل دلایل اشتیاق و رویگردانی مسافران جهت سفر مجدد به جزیره کیش است، لذا نظرات گردشگران در سایت "هلوکیش دات کام" استخراج و تجزیه وتحلیل های لازم روی آن ها با روش آمیخته صورت پذیرفت. در گام کیفی با استفاده از تحلیل محتوا، تمامی نظرات مورد بازخوانی و مقولات و زیر مقولات به تفکیک گردشگران مشتاق و روی گردان استخراج شد. در گام کمی، ابتدا نظرات گردشگران به سه گروه مثبت، منفی و خنثی تقسیم و فرایند پالایش و پاک سازی داده ها انجام و ابر کلمات برای گردشگران مشتاق و روی گردان از سفر مجدد ترسیم شد، سپس به منظور دستیابی به بهترین مدل با بالاترین دقت جهت پیش بینی رفتار گردشگران، از سه روش شبکه های عصبی مصنوعی، درخت تصمیم و بیز ساده بر روی داده ها مدل سازی صورت پذیرفت. نتایج نشان داد مدل بیز ساده بالاترین میزان دقت یعنی 31/79 جهت پیش بینی رفتار گردشگران را به دست آورد. در مرحله بعد با استفاده از قواعد وابستگی، قواعد اگر-آنگاه به تفکیک گردشگران مشتاق و روی گردان استخراج شد. نتایج نشان داد مهم ترین دلایل عدم بازگشت مجدد به جزیره کیش به کیفیت نامناسب هتل ها، هزینه های بالا و عدم تناسب قیمت ها با خدمات و کیفیت، شرایط بهداشتی و ایمنی نامطلوب، نارضایتی از کیفیت تفریحات و سرگرمی ها برمی گردد. از سوی دیگر مسافرانی که تمایل به سفر مجدد به جزیره کیش دارند تجربه مثبت آن ها عمدتاً به کیفیت و دسترسی به امکانات رفاهی و تفریحی، برخورد حرفه ای و دوستانه کارکنان هتل ها و محیط دل نشین و آرام جزیره برمی گردد.
۳۸۷۰.

عوامل مؤثر بر شکل گیری و باز تولید فضا های فرودست در نواحی پیراشهری(مورد: استان سیستان و بلوچستان)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۷
این پژوهش روند فقر و محرومیت و چگونگی شکل گیری و بازتولید فضاهای فرودست در نواحی پیراشهری را مورد واکاوی قرار داده است. معرفت شناسی تحقیق را رئالیسم انتقادی تشکیل می دهد. استان سیستان و بلوچستان، به عنوان ناحیه موردمطالعه تحقیق انتخاب شده است. داده های موردنیاز تحقیق، به دو روش فراهم شده است. در مرحله نخست، داده های لازم از طریق اسناد مدون جمع آوری شده است. در مرحله دوم، جهت درک عوامل اثرگذار در شکل گیری سکونتگاه های فرودست و بازتولید آن، در سطح جامعه نمونه مراکز 26 شهرستان استان، به پرسشگری هدفمند، با 280 نفر، در سه سطح مردم محلی، 123نفر، نخبگان اداری، 95 نفر و نخبه های دانشگاهی ، 62 نفر، اقدام شده است. تبیین داده های جمع آوری شده، با استفاده از رویکرد تئوری زمینه ای بوده است. نتیجه نشان داد که شکل گیری سکونتگاه های حاشیه ای با عامل حکومت مندی در ارتباط است. تسلط دیدگاه ایدئولوژیک سبب شده که اقتصاد نئولیبرالِ حاکم بر ایران، ترکیبی از سیاست های بازار آزاد و کنترل دولتی باشد و خصوصی سازی و آزادسازی به گسترش رانت و فساد بیانجامد و بازار رقابتی شکل نگیرد. حکومت مندی مزبور، در بطن خود نوعی نظام نئوفئودالیته در بردارد که در آن شرکت های انحصاری بر بخش های حیاتی اقتصاد تسلط یافته اند که مانع ورود به اقتصادِ دانش می شود و فقر و حاشیه نشینی تولید و بازتولید می کند.
۳۸۷۱.

شناسایی و ارزیابی شاخص های کلیدی محیط ساخته شده بر سلامت روان سالمندان در کلان شهرها، مطالعه موردی: شهر شیراز(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۱۳
با شدت گرفتن مسائل مربوط به سالمندی، تأثیر محیط ساخته شده بر سلامت روان توجه بیشتری را به خود جلب کرده است. مطالعات متعددی بر اهمیت ارتباطات بین محیط ساخته شده و سلامت روان سالمندان تأکید کرده اند. اما تاکنون، در زمینه شناسایی مهم ترین شاخص های کلیدی محیط های ساخته شده بر سلامت روان سالمندان شهر شیراز، مطالعه ای انجام نشده است. در این راستا پژوهش حاضر به شناسایی و ارزیابی مهم ترین شاخص های کلیدی محیط ساخته شده بر سلامت روان سالمندان در شهر شیراز پرداخته است. لذا از روش نقشه شناختی فازی در نرم افزار Mental modeler برای بررسی ارتباط بین شاخص ها، استفاده شد. همچنین، برای بررسی رابطه بین محیط ساخته شده و سلامت روان در دو گروه جنسیتی (مردان و زنان) آزمون فی استفاده شد. سطح سلامت روان این دو گروه نیز با آزمون t مستقل در نرم افزار SPSS مقایسه گردید. نتایج نشان داد که؛ شاخص های کیفیت مسکن، ایمنی و زیرساخت های فضای سبز، نقش کلیدی بر سلامت روان سالمندان شهر شیراز دارند. همچنین، بین محیط ساخته شده و سلامت روان ارتباط مستقیمی وجود داشته است. این ارتباط در زنان از شدت بیشتری برخوردار بود و میزان سلامت روان آن ها نیز نسبت به مردان بالاتر گزارش شد. این مطالعه با ارائه نتایج کاربردی به درک بهتر تأثیر محیط ساخته شده بر سلامت روان سالمندان کمک می کند. استفاده از دیدگاه های ذهنی همراه با ارزیابی های عینی می تواند تصویری جامع تر از وضعیت موجود ارائه دهد و زمینه ساز تصمیم گیری های بهینه در طراحی و بهبود شاخص های سلامت روان سالمندان باشد.
۳۸۷۲.

بررسی ارتباط نمایه های مدیترانه ایMOIac بر بارش شمال غرب ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۸
بارش یکی از فراسنج های جوی بسیار تغییرپذیر جوی است که چگونگی و زمان رخداد تغییرات آن توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. در پژوهش حاضر به منظور شناسایی تغییرات رخ داده در بارش شمال غرب کشور بین سال های 1348-1397 (1970 تا 2019) و با درنظر گرفتن اثر دریای مدیترانه بر مقدار بارش ایران، به ویژه شمال غرب کشور، ارتباط نمایه ی پیوند از دور مدیترانه MOIac که در الجزایر و قاهره واقع است را با استفاده از روش همبستگی و رگرسیون حداقل مربعات خطا واکاوی شد. تمامی واکاوی ها بر روی فازهای مثبت و منفی نمایه نیز انجام گرفت. نتایج حاکی از آن است که به صورت کلی ارتباط ضعیف بین نمایه ی مورد مطالعه و بارش وجود داشت. این شرایط برای فازها نیز صادق است. با این وصف بیش ترین نواحی متأثر از نمایه ی مورد بررسی در شمال، شمال غربی و شمال شرقی ناحیه مورد مطالعه قرار دارند. از سوی دیگر در فاز مثبت نمایه بین 65/0 تا 1 درصد از پهنه مورد مطالعه عدم معنی داری آماری را نشان داد. در حالی که در فاز منفی بین 40 تا 56 درصد از پهنه با عدم معنی داری آماری مشخص شد. همچنین نتایج تحلیل موجک بیانگر وجود نوسانات غالب 9 تا 15 ماهه در شرایط خنثی، 5 تا 8 ماهه در فاز مثبت و 5 تا 9 ماهه در فاز منفی است.
۳۸۷۳.

طراحی چارچوب همکاری استراتژیک بین المللی میان عراق و کشورهای منطقه خاورمیانه در کنترل مواد مخدر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۶
شیوع مواد مخدر و روانگردان در خاورمیانه، به ویژه در عراق و کشورهای همجوار، تهدیدی چندبعدی برای سلامت جامعه، ثبات سیاسی و امنیت منطقه ای محسوب می شود. عراق به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی حساس و هم مرزی با کشورهای تولیدکننده و مسیرهای ترانزیت، نقش محوری در شبکه قاچاق منطقه ای دارد. این مطالعه با هدف بررسی امکان سنجی و ارائه چارچوب همکاری استراتژیک میان عراق و کشورهای همجوار، مؤلفه های کلیدی همکاری منطقه ای را شناسایی و در سه محور فنی، مالی و محیطی–سازمانی دسته بندی می کند. یافته ها نشان می دهد که همکاری منطقه ای یک سازه چندبُعدی است؛ بعد محیطی–سازمانی شامل حاکمیت، قوانین، اعتماد و شرایط امنیتی نقش تعیین کننده دارد، در حالی که ابعاد فنی و مالی با تمرکز بر زیرساخت ها، فناوری های نظارتی و تأمین منابع پایدار، نقش تقویت کننده و تسهیل کننده ایفا می کنند. مدل مفهومی ارائه شده نشان می دهد که تعامل هم زمان این سه بعد، اثرگذاری همکاری های منطقه ای را بهینه می کند و می تواند راهنمای عملی برای ارتقای هماهنگی مرزی، کاهش شیوع مواد مخدر و تقویت انسجام امنیتی و توسعه پایدار در منطقه باشد.
۳۸۷۴.

حکمرانی شهری و مدیریت تعارض منافع در چارچوب قوانین شوراها و شهرداری های ایران با رویکرد توسعه پایدار(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۹
کشورهای جهان قوانین و مقررات مختلفی را در ارتباط با پیشگیری و مبارزه با فساد و مدیریت تعارض منافع تصویب نموده اند در کشور ایران نیز قوانین زیادی در این خصوص به تصویب رسیده اما تا لحظه انجام این پژوهش به استثناء لایحه دولت که به تصویب نهایی مجلس نرسیده است، قانونی تحت عنوان مدیریت تعارض منافع موجود نبوده و لذا جستجو و استخراج مطالب مرتبط با تعارض منافع، از میان قوانین دیگر از جمله قانون اساسی، سیاست های کلی نظام، قوانین عادی، آئین نامه ها و سایر ضوابط و مقررات امکان پذیر است. نمونه آن اصل یکصد و چهل و یکم قانون اساسی در خصوص ممنوعیت دو شغله بودن مقامات و کارکنان دولت و بخش عمومی است که می توان آن را اقدامی در جهت مدیریت تعارض منافع به شمار آورد. منظور از تعارض منافع مورد اشاره، قرار گرفتن شخص در موقعیت بین انتخاب منافع اولیه (سازمانی) و منافع ثانویه (شخصی)است که تعداد زیادی از نویسندگان، آن را هسته اصلی و شاکله فساد دانسته اند، ضمن آنکه یافته های این پژوهش و همچنین اسناد و مدارک موجود نشان می دهد شهرداری ها و مدیریت شهری به دلیل منابع عظیم و قابل توجه در اختیار از شرایط مساعد تری برای قرار گرفتن در موقعیت تعارض منافع برخوردارند. خویشاوندگماری و خویشاون سالاری نیز، مهم ترین مصداق تعارض منافع در شهرداری ها می-باشد که با اصل عدالت و شایسته سالاری مورد اشاره در قانون اساسی و سیاست های کلی نظام و سایر قواعد حقوقی کشور در تعارض است.
۳۸۷۵.

تحلیل منطقه ای روابط ایران و پاکستان با تمرکز بر همکاری های ایران و هند، روابط پاکستان و آمریکا و بنیادگرایی اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۹
پاکستان از آن جهت که کشوری است مسلمان و بسیار فقیر و دارای اختلافات ریشه ای با هندوستان و ایدئولوژیک با ایران می باشد و صاحب ارتشی نیرومند با توان تسلیحات هسته ای بالاست از سویی دیگر متحد آمریکا می باشد، از طرفی مامن تروریست ها، بنیاد گراهای اسلامی و قاچاقچیان مواد مخدر است.لذا این کشور می تواند در تامین امنیت یا ناامنی کل منطقه شبه قاره هند، خاور میانه و حتی جهانی و از همه مهم تر ایران موثر باشد و علیرغم روابط بسیار خوبی که با ایران داشته است، همواره خطری بالقوه (بنیادگرای اسلامی) برای کشورمان است، لذا شناخت از سیاست خارجی این کشور،آگاهی از پتانسیل ها و ظرفیت های هر چه بیشتر همکاری فیمابین ایران و پاکستان و شناخت موانع تاثیرگذار بر توسعه روابط سیاسی دو کشور می تواند در جهت تامین منافع ملی کشورمان موثر باشد.ضمناً مسئولین جمهوری اسلامی باید تلاش کنند؛علاوه بر سیاست همزیستی مسالمت آمیز با این کشور و تقویت روابط همه جانبه و حمایت از آقای پرویز مشرف مانع به قدرت رسیدن بنیادگراهای اسلامی در این کشور شوند.اصولا دانستن این مطالب برای دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران ضروری است.
۳۸۷۶.

ابررویدادهای مذهبی: شناسایی چالش های تجربه زائران در مرحله حین سفر (مورد مطالعه: پیاده روی اربعین)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۱۳
هدف از این پژوهش بررسی چالش های تجربی زائران در حین پیاده روی اربعین بوده است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها اکتشافی است. جامعه آماری پژوهش فعالان و مسئولان برگزاری این مراسم ازجمله ستاد اربعین، شهرداری، فعالان، مسئولان کاروان ها و نیروهای داوطلب در نظر گرفته شد. به علت محدود بودن واحد تحلیل (خبرگان)، مطالعه درباره آن ها تا اشباع نظری اطلاعات گردآوری شده انجام شد و درنهایت هجده نفر برای نمونه انتخاب شدند. داده های کیفی به دست آمده از مصاحبه ها با روش تحلیل مضمون تجزیه و تحلیل شده است. براساس نتایج پژوهش، چالش های پیش روی زائران ایرانی در تجربه پیاده روی اربعین چهار مقوله اصلی و ده مقوله فرعی به دست آمد. مقوله های اصلی عبارت اند از چالش های بهداشتی، چالش های اقامتی، چالش های حمل ونقل و چالش های فرهنگی اجتماعی. یافته های این پژوهش، علاوه بر آنکه برای پژوهشگران در زمینه ابررویدادها شایان توجه است، اهمیت توجه به تجربه چندبعدی زائر و گردشگر و شناسایی چالش های آسیب زننده به این تجربه را که درنهایت بر نیات رفتاری به ویژه بازدید دوباره اثرگذار است، حتی در بافتار گردشگری مذهبی که با انگیزه معنویت انجام می پذیرد، به مدیران مقصدها و برگزارکنندگان رویدادها به ویژه رویدادهای مذهبی یادآور می شود.
۳۸۷۷.

بررسی اثرگذاری مصلای بزرگ تهران بر توسعه محلات شهری پیرامون، نمونه موردی؛ محله عباس آباد(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۹
مقدمه: توسعه شهری: مفهومی چندبعدی و فرایندی پویاست که فراتر از رشد کالبدی صرف شهر عمل می کند و در آن ارتباطات و تعاملات اجتماعی نقش کلیدی در شکل گیری و پیشرفت شهر ایفا می کند این مفهوم با تأکید بر جنبه های خلاقانه و مردم محور، به دنبال ایجاد فضاهای شهری پویا و سرزنده است که با محوریت نیازها و خواسته های شهروندان شکل می گیرند این پژوهش با هدف تحلیل تأثیرات مصلای بزرگ تهران بر توسعه محله عباس آباد و کمک به غنای مبانی نظری و توسعه پایدار شهری انجام شده است. مواد و روش ها: از نظر روش شناسی، این پژوهش از نوع (کیفی و کمی) است. داده ها از دو منبع اصلی گردآوری شده اند: منابع کتابخانه ای (شامل کتاب ها، مقالات، گزارش ها و پایان نامه ها) و داده های پیمایشی. پرسشنامه محقق ساخته با ۴۰ گویه و طیف ۵ گزینه ای برای ارزیابی ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی تأثیرات مصلی طراحی شد. جامعه آماری شامل ۱۱۵,۹۳۰ خانوار ساکن در محله عباس آباد بوده و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران و با ضریب اطمینان ۹۵ درصد، ۳۸۴ نفر تعیین شد. داده ها با استفاده از آزمون تی تست و رگرسیون در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج و بحث: یافته ها نشان دادند که مصلای تهران تأثیرات مثبت قابل توجهی بر ابعاد کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی محله عباس آباد داشته است. در بعد کالبدی، بهبود زیرساخت های حمل ونقل (43/4)، جدول بندی و زهکشی (12/4) و زیرساخت های برق (12/4) از دستاوردهای مهم بودند. در بعد اقتصادی، گسترش فعالیت های تجاری (19/4) و رشد فرصت های اشتغال (59/3) مشاهده شد. در بعد اجتماعی، افزایش تعاملات اجتماعی (20/4) و دسترسی بهتر به وسایل نقلیه عمومی (74/3) از تأثیرات مثبت بودند. در بعد زیست محیطی، بهبود نظافت محله (23/4) و مدیریت پسماند (53/3) از دستاوردها بودند، اما افزایش آلودگی هوا از ۵۰ به ۷۰ PPM و کاهش سرانه فضای سبز (از ۳۰۰۰ به ۲۵۰۰ مترمربع) از چالش های باقی مانده هستند. تحلیل رگرسیونی نشان داد که تأثیرات مصلی در مقیاس کلی چندان معنادار نبوده اند (سطح معناداری 398/0) که بیانگر نیاز به برنامه ریزی دقیق تر برای توزیع عادلانه تر منافع و کاهش اثرات منفی است. نتیجه گیری: مصلای بزرگ تهران به عنوان یک مگاپروژه شهری تأثیرات گسترده و چندبعدی بر محله عباس آباد داشته است که شامل ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی می شود. در بعد اقتصادی، این پروژه موجب بهبود شرایط اقتصادی، گسترش فعالیت های تجاری، رشد فرصت های اشتغال و جذب سرمایه شده، اما در مقابل افزایش چشمگیر قیمت مسکن که تقریباً دو برابر شده و تأثیر منفی بر بازارهای سنتی را به همراه داشته و برای برخی ساکنان چالش هایی ایجاد کرده است. در بعد اجتماعی، مصلی به تقویت تعاملات اجتماعی، افزایش حس تعلق ساکنان، بهبود فرصت های ادامه تحصیل، دسترسی بهتر به وسایل نقلیه عمومی و افزایش حس مکان کمک کرده، ولی در مقابل افزایش ترافیک و کاهش امنیت محله از چالش های مهم باقی مانده هستند که نیاز به توجه ویژه دارند. در بعد زیست محیطی، ساکنان ارزیابی نسبتاً مطلوبی داشته اند و بهبود نظافت محله و مدیریت پسماند از دستاوردهای مثبت بوده، اما افزایش قابل توجه آلودگی هوا و کاهش سرانه فضای سبز از چالش های جدی زیست محیطی هستند که نگرانی هایی برای آینده محله ایجاد کرده اند. تحلیل رگرسیونی نشان داد که اگرچه مصلی تأثیرات خاصی بر برخی جنبه های محله داشته، اما در مقیاس کلی و در ارتباط با تمام متغیرها این تأثیرات معنادار نبوده و بیشتر در ابعاد خاصی متمرکز است. یافته های این پژوهش با مطالعات قبلی در مورد مگاپروژه های شهری همسو بوده و نشان می دهد که بدون برنامه ریزی دقیق، این پروژه ها می توانند به تخریب هویت فضایی منجر شوند. برای دستیابی به توسعه پایدار و متوازن در این منطقه، برنامه ریزی های آینده باید با رویکردی چندبعدی انجام شود که ضمن تقویت اثرات مثبت پروژه، به کنترل و کاهش فعال پیامدهای منفی نیز بپردازد و منافع را به طور عادلانه تر توزیع کند.
۳۸۷۸.

تحلیل وضعیت زیست پذیری شهری با تأکید بر شاخص های مسکن (مطالعه موردی: محلات شانزده گانه شهر جیرفت)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۷
مقدمه: رشد سریع جمعیت جهانی و افزایش تقاضا برای خدمات اساسی در حوزه هایی مانند سلامت، آموزش و اشتغال، مسکن را به یکی از چالش های مهم در سطح بین المللی تبدیل کرده است. امروزه مسکن صرفاً به عنوان یک سرپناه فیزیکی تلقی نمی شود، بلکه به عنوان مفهومی چندبُعدی شناخته می شود که کل محیط سکونتی را در بر می گیرد و شامل دسترسی به خدمات و زیرساخت های حیاتی برای رفاه خانوار و پایداری شهری است. عواملی نظیر امنیت، نوع کاربری زمین، کیفیت محیط زیست، حس تعلق و هویت مکانی، نقش مهمی در شکل گیری زیست پذیری شهری ایفا می کنند. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت زیست پذیری شهری در شهر جیرفت، با تمرکز ویژه بر شاخص های مرتبط با مسکن در شانزده محله این شهر انجام شده است. مواد و روش ها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش شناسی، توصیفی-تحلیلی است. با بهره گیری از منابع نظری گسترده، مدلی جامع تدوین شد که زیست پذیری مسکن را در چهار بُعد اقتصادی، اجتماعی، کالبدی-فضایی و زیست محیطی تعریف می کند. برای جمع آوری داده های اولیه، با استفاده از فرمول کوکران، تعداد ۳۹۰ پرسش نامه ساختاریافته در میان خانوارهای ساکن در شانزده محله شهر جیرفت توزیع شد. برای تحلیل داده ها، از روش تصمیم گیری چندمعیاره COCOSO استفاده شد که توانایی تلفیق شاخص های متعدد در تحلیل های پیچیده شهری را دارد. همچنین، روش آنتروپی شانون برای وزن دهی عینی به هر معیار بر اساس اهمیت اطلاعاتی آن به کار گرفته شد. به منظور ترسیم و تحلیل الگوهای فضایی زیست پذیری، از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شد که امکان شناسایی دقیق تفاوت های فضایی در شرایط مسکن و سطح زیست پذیری در سطح شهر را فراهم ساخت. نتایج و بحث: نتایج تحلیلی پژوهش نشان دهنده تفاوت های قابل توجه در زیست پذیری مسکن میان محلات مختلف شهر جیرفت است. در راهبرد اولیه (Ka)، محله ۱۱ با امتیاز ۵٫۹۲ در رتبه نخست، محله ۴ با امتیاز ۴٫۵۴ در رتبه دوم و محله ۱۳ با امتیاز ۴٫۴۴ در رتبه سوم قرار گرفتند. در مقابل، در راهبرد نهایی (K)، محله های ۱۵، ۱۶ و ۸ به ترتیب با امتیازات ۰٫۸۷-، ۱٫۰۳- و ۱٫۱۱-، به عنوان کم برخوردارترین محلات از نظر زیست پذیری مسکن شناسایی شدند. این یافته ها بیانگر وجود نابرابری های فضایی چشمگیر هستند که در صورت عدم رسیدگی، می توانند مانعی جدی در مسیر توسعه فراگیر شهری باشند. نتیجه گیری: این پژوهش نقش حیاتی ابزارهای تشخیصی فضایی و روش های ارزیابی چندمعیاره را در برنامه ریزی شهری برجسته می سازد. با شناسایی محلاتی که از نظر زیست پذیری مسکن در وضعیت نامطلوبی قرار دارند، سیاست گذاران و برنامه ریزان شهری می توانند مداخلات هدفمند طراحی کنند که به کاهش نابرابری ها و ارتقای زیست پذیری برای همه ساکنان منجر شود. این تحقیق نه تنها چارچوبی قابل تکرار برای شهرهای مشابه ارائه می دهد، بلکه بر اهمیت تصمیم گیری مبتنی بر شواهد در تحقق عدالت فضایی و توسعه پایدار شهری تأکید دارد.
۳۸۷۹.

تأثیر محیط کالبدی و اجتماعی کار بر خلاقیت کارکنان (مطالعه موردی: پارک علم و فناوری خراسان)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۴
مقدمه: امروزه سازمان ها و شرکت ها همچون موجودات زنده، به تطبیق پذیری و مبارزه با فضای پرچالش کاری نیاز دارند. نیاز به اصلاح روندهای بروکراتیک، حفظ مزایای رقابتی و توان تولید محصولات و ایده های نو، در سطح خرد یا کلان توجه به حضور نیروی انسانی کارآمد و خلاق را هرروز بیشتر می کند. خلاقیت در معنای پتانسیلی برای ایجاد روندهای نو و اصلاح روندهای موجود، می تواند از مهم ترین شایستگی های کارکنان باشد. از طرفی خلاقیت کارکنان تحت تأثیر مجموعه ای از عوامل مختلف کالبدی، اجتماعی و فردی است. از این بین خلاقیت فردی مرتبط با محیط کالبدی کار، درک هنری و معمارانه افراد از فضا و تولید ایده ها است. عوامل مرتبط با معماری و طراحی محیط کار، اهمیت بالایی در تأثیرگذاری بر خلاقیت فردی دارند و در این تأثیرگذاری، با عوامل اجتماعی و فردی نیز برهم کنش دارند. لذا هدف اصلی پژوهش تحلیل تأثیر محیط کالبدی کار بر خلاقیت فردی کارکنان است. اهداف دیگر پژوهش شامل بررسی نقش میانجی محیط اجتماعی و نقش تعدیلگر عوامل فردی در مدل تأثیر محیط کالبدی بر خلاقیت می گردد. مواد و روش ها: رویکرد پژوهش کمی، راهبرد پژوهش پیمایش مقطعی و نوع تحقیق، کاربردی است. با استفاده از تحلیل محتوای مقالات مرتبط، چارچوب مفهومی پژوهش تدوین شد. جمع آوری داده های کمی به وسیله ی پرسشنامه خوداظهاری تک برگی انجام گردید. پایایی اولیه پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ (921/0 = α) و روایی صوری پرسشنامه نیز توسط تعدادی از اساتید دانشگاه تأیید گردید. حجم نمونه به روش «دانیل سوپر» تعیین گردید و حجم نهایی نمونه شامل 285 نفر پاسخ دهنده بود که از بین کارکنان شرکت های دانش بنیان پارک علم و فناوری خراسان رضوی به صورت در دسترس انتخاب شدند. پارک های علم و فناوری به نوعی شتاب دهنده و گسترش دهنده رابطه علم و صنعت و محیطی برای پرداخت هر چه بیشتر به خلاقیت است. تحلیل داده های کمی با نرم افزار SPSS26 برای غربالگری و پیش پردازش داده ها، تحلیل عامل اکتشافی و استخراج عوامل و Amos24 برای تحلیل عامل تأییدی، مدل سازی معادلات ساختاریِ کامل و آزمون فرضیات انجام شد. در تحلیل عامل اکتشافی، از روش استخراج مؤلفه های اصلی و چرخش پرومکس استفاده گردید. آزمون نقش میانجی عوامل اجتماعی در تأثیر محیط کالبدی بر خلاقیت، با روش بوت استرپینگ و آزمون تعدیلگری عوامل فردی شامل سن، تجربه کاری و میزان برونگرایی با روش چندگروهی صورت گرفت. نتایج و بحث: در تحلیل مؤلفه های اصلی، سه مؤلفه محیط اجتماعی، خلاقیت فردی و محیط کالبدی در مجموع 44/56 درصد از واریانس را تبیین کردند. با توجه به یافته های پژوهش، تأثیر محیط کالبدی کار بر محیط اجتماعی (672/ 0= β و 001/0 = p-value) معنادار بود. اگرچه تأثیر مستقیم محیط کالبدی بر خلاقیت فردی معنادار نشد (179/ 0= β و 096/0 = p-value) ولی تأثیر کامل آن بر خلاقیت (506/ 0= β و 000/0 = p-value) و تأثیر غیرمستقیم آن از طریق میانجی کامل محیط اجتماعی (319/ 0= β و 001/0 = p-value) معنادار بود. مدل پژوهش 37% تغییرات خلاقیت فردی و 45% تغییرات محیط اجتماعی را توضیح داد. همچنین، کارکنان با تجربه (818/ 0= β) به نسبت کارکنان تازه کار (478/0 = β)، جو اجتماعی محیط کار را بیشتر تحت تأثیر خصوصیات کالبدی شرکت درک کرده بودند (035/0 = p-value). نتیجه گیری: عوامل کالبدی محیط کار با میانجیگری محیط اجتماعی و تعدیلگری تجربه کاری بر خلاقیت فردی کارکنان تأثیرگذارند. راهبرد های متعدد در جهت افزایش خلاقیت فردی پیشنهاد شده است. راهبرد های اجتماعی شامل خلق محیط های پویاتر، با احساس آزادی بیشتر، ایجاد فرصت بحث و تسهیل ارتباطات مورد نیاز می گردند. راهبردهای کالبدی شامل داشتن فضای کاری دارای بخش های دکوری و تزئینی، محیط رنگارنگ بسته به مخاطب و کاربری آن و مشارکت کارکنان در انتخاب چیدمان و وسایل محیط کار می شوند .
۳۸۸۰.

بررسی تطبیقی تأثیرگذاری طراحی فضاهای شهری بر تعاملات اجتماعی شهروندان در شهر تبریز(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۹
مقدمه: در دهه های اخیر، رشد سریع شهرنشینی و تغییرات فیزیکی در محیط های شهری، تأثیر چشمگیری بر نحوه تعامل شهروندان در فضاهای عمومی و کیفیت ارتباطات اجتماعی گذاشته است. فضای شهری صرفاً بستر فعالیت های روزمره نیست، بلکه نقشی کلیدی در شکل گیری هویت جمعی، حس تعلق و انسجام اجتماعی ایفا می کند. طراحی نامناسب فضاهای عمومی می تواند به کاهش تعاملات اجتماعی، افزایش انزوای فردی و تضعیف سرمایه اجتماعی در شهرها منجر شود. ازاین رو، بررسی تأثیر عناصر طراحی شهری بر تعاملات اجتماعی، گامی ضروری در جهت تحقق برنامه ریزی شهری پایدار به شمار می آید. مطالعات متعدد در سطح ملی و بین المللی، ابعاد فیزیکی، اجتماعی و ادراکی فضاهای شهری را موردبررسی قرار داده اند. بررسی پژوهش ها نشان داده اند که ساختارهای فضایی متراکم و قابل فهم، زمینه ساز تعاملات اجتماعی پویا هستند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر ویژگی های طراحی فضایی بر میزان و نوع تعاملات اجتماعی در شهر تبریز است. این پژوهش با بهره گیری از رویکردی سه گانه شامل مطالعات میدانی، تحلیل تصاویر ماهواره ای و مدل سازی داده های مکانی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، در پی یافتن پاسخ به این پرسش است که کدام ویژگی های فیزیکی و فضایی، تعاملات اجتماعی را در انواع مختلف فضاهای شهری تسهیل یا محدود می کنند. این مطالعه از شاخص های طیفی نظیر NDVI شاخص نرمال شده پوشش گیاهی و NDBI شاخص نرمال شده ساخت وساز برای بررسی نقش پوشش گیاهی و تراکم ساخت وساز در ارتقای فعالیت های اجتماعی بهره می گیرد. مواد و روش ها: روش تحقیق از نوع ترکیبی بوده و شامل گردآوری داده های میدانی (پرسش نامه)، تحلیل تصاویر ماهواره ای (سنتینل و لندست) و ارزیابی مکانی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی است. جامعه آماری شامل کلیه شهروندان استفاده کننده از چهار فضای شاخص شهری (پارک ائل گلی، میدان ولیعصر، بازار تبریز و خیابان شریعتی) است که بر اساس برآورد جمعیت فعال در این فضاها حدود 40,000 نفر تخمین زده شد. با استفاده از فرمول کوکران و با در نظر گرفتن سطح اطمینان 95٪ و سطح خطای 0.04 (دقت بیشتر) و در نظر گرفتن میزان پرسش نامه های مخدوش حجم نمونه 750 نفر تعیین شد و با استفاده از نرم افزار Spss تحلیل نتایج انجام شده است. نتایج و بحث: نتایج حاصل از مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که سه مؤلفه دسترسی پذیری (β=0.41)، پوشش سبز (β=0.37) و خوانایی فضایی (β=0.22) اثر معناداری بر ارتقا تعاملات اجتماعی دارند (R²=0.48). تصاویر ماهواره ای نشان دادند که پارک ائل گلی با ۶۵٪ پوشش سبز و شاخص اتصال ۰.۷۵، بالاترین سطح تعاملات را فراهم کرده، درحالی که خیابان شریعتی با ۱۵٪ پوشش سبز و اتصال ۰.۴۵ عملکرد ضعیف تری داشته است. همچنین مشخص شد ۳۵٪ تعاملات اجتماعی به پیاده روی اختصاص داشته و پس ازآن معاشرت دوستانه سهم بالاتری داشته و فعالیت های فرهنگی کمترین میزان را به خود اختصاص داده اند. نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان می دهد که طراحی فضایی و فیزیکی فضاهای شهری نقش مهمی در افزایش یا محدود کردن تعاملات اجتماعی بین شهروندان دارد. محیط های شهری با سطوح بالای دسترسی، پوشش سبز و یکپارچگی فضایی - مانند پارک ائل گلی - بالاترین سطح تعامل اجتماعی را نشان دادند. برعکس، مناطق پراکنده و با تجهیزات ضعیف، مانند خیابان شریعتی، با تعامل محدود همراه بودند. ادغام داده های میدانی با شاخص های مشتق شده از ماهواره NDVI و NDBI اثربخشی ابزارهای سنجش ازدور را در ارزیابی کیفیت اجتماعی-فضایی محیط های شهری تأیید کرد. علاوه بر این، عوامل جمعیت شناختی مانند سن، جنسیت و امنیت درک شده به طور قابل توجهی بر الگوهای تعامل تأثیر می گذارند و باید در طراحی فضاهای عمومی در نظر گرفته شوند. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای تصمیم گیری های آگاهانه در برنامه ریزی شهری قرار گیرد. این پژوهش نشان دهنده اهمیت استفاده از شواهد علمی در فرآیند تصمیم گیری است و می تواند به ایجاد یک محیط شهری پایدار و کارآمد منجر شود. درنتیجه، بهره گیری از این نتایج در برنامه ریزی های شهری می تواند به تقویت زیرساخت ها و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان کمک کند.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان