علی سزاوار

با شدت گرفتن مسائل مربوط به سالمندی، تأثیر محیط ساخته شده بر سلامت روان توجه بیشتری را به خود جلب کرده است. مطالعات متعددی بر اهمیت ارتباطات بین محیط ساخته شده و سلامت روان سالمندان تأکید کرده اند. اما تاکنون، در زمینه شناسایی مهم ترین شاخص های کلیدی محیط های ساخته شده بر سلامت روان سالمندان شهر شیراز، مطالعه ای انجام نشده است. در این راستا پژوهش حاضر به شناسایی و ارزیابی مهم ترین شاخص های کلیدی محیط ساخته شده بر سلامت روان سالمندان در شهر شیراز پرداخته است. لذا از روش نقشه شناختی فازی در نرم افزار Mental modeler برای بررسی ارتباط بین شاخص ها، استفاده شد. همچنین، برای بررسی رابطه بین محیط ساخته شده و سلامت روان در دو گروه جنسیتی (مردان و زنان) آزمون فی استفاده شد. سطح سلامت روان این دو گروه نیز با آزمون t مستقل در نرم افزار SPSS مقایسه گردید. نتایج نشان داد که؛ شاخص های کیفیت مسکن، ایمنی و زیرساخت های فضای سبز، نقش کلیدی بر سلامت روان سالمندان شهر شیراز دارند. همچنین، بین محیط ساخته شده و سلامت روان ارتباط مستقیمی وجود داشته است. این ارتباط در زنان از شدت بیشتری برخوردار بود و میزان سلامت روان آن ها نیز نسبت به مردان بالاتر گزارش شد. این مطالعه با ارائه نتایج کاربردی به درک بهتر تأثیر محیط ساخته شده بر سلامت روان سالمندان کمک می کند. استفاده از دیدگاه های ذهنی همراه با ارزیابی های عینی می تواند تصویری جامع تر از وضعیت موجود ارائه دهد و زمینه ساز تصمیم گیری های بهینه در طراحی و بهبود شاخص های سلامت روان سالمندان باشد.

پژوهش حاضر با هدف دستیابی به مؤلفه های انگیزش جهادی در منابع اسلامی صورت گرفته است. روش به کار رفته در این پژوهش، "تحلیل کیفی محتوای متون دینی" بود که برای فهم و استنباط آموزه های روان شناختی از منابع اسلامی کاربرد دارد (شجاعی، ۱۳۹۹). بدین منظور ابتدا آیات و روایات مرتبط با بحث انگیزش جهادی با استفاده از کلیدواژه های "جهاد و مجاهدت" استخراج شد و سپس با استفاده از بیانات مقام معظم رهبری مرتبط با انگیزش جهادی(شامل کلیدواژه های "کار جهادی"، "روحیه جهادی"، "مدیریت جهادی"، "مجاهدت" و جهاد) ۱۵ مؤلفه انگیزشی برای انگیزش جهادی شناسایی شد که شامل "ایمان پایدار"، "اخلاص"، "ولایت مداری"، "غیرت دینی"، "آمادگی برای فداکاری"، "توکل"، "خودباوری"، "نظم و انضباط"، "پایداری"، "خطرپذیری"، "خلاقیت"، "امیدواری" "درک چالش خصمانه" و "عقلانیت و تدبیر" است. در مرحله بعد با استفاده از نظرات کارشناسان، این مؤلفه ها در قالب سه عامل شناختی(بصیرت)، گرایشی(تولی-تبری) و شخصیتی(بلندهمتی) جمع بندی شدند. بر اساس این پژوهش می توان انگیزش جهادی را نوع خاصی از انگیزش درونی دانست که معطوف به اهداف خاص و همراه با پشتوانه گرایشی الهی است.