درخت حوزه‌های تخصصی

سرزمین پهناور ایران از موقعیت منحصر به فرد جغرافیایی و ژئوپلیتیکی برخوردار است. ویژگی موقعیت نسبی کشور ایران به گونه ای است که در اوراسیا در موقعیت دریایی و اقیانوسی، موقعیت کانونی و دسترسی مستقیم به مناطق ژئوپلیتیک پیرامونی و به طور کلی در موقعیت لولایی قرار دارد. با این وجود، ایران نتوانسته است در دنیای جدید از ظرفیت ها و مزیت های فوق العاده ی خود در راستای توسعه و منافع ملی و افزایش تولید قدرت و ثروت استفاده کند. هدف پژوهش حاضر، ارائه بینش و راهبرد مناسب برای بهره گیری از ظرفیت ها و مزیت های ایران در مناسبات جدید منطقه ای و جهانی در جهت توسعه و افزایش قدرت و منزلت ایران است. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از داده های کتابخانه ای انجام شده است. کوشش شده است ابتدا دیدگاه های نظری و بنیان های اندیشه ای موضوع تبیین گردد و سپس نگرش و بینش راهبردی ژئواکونومیک و مکمل آن دریاگرایی با نگاه به آینده برای پیشرفت و توسعه ایران تبیین و ضرورت انتخاب و بهره گیری از آن ارائه گردد. نتایج پژوهش نشان می دهد که ایران برای فعال سازی ظرفیت ها و مزیت های جغرافیایی و سرزمینی خود نیازمند بینش ژئواکونومیک و راهبرد دریاگرایی است. ایران در پرتو بینش ژئواکونومیک می تواند در فرایند های توسعه منطقه ای و فضای جریان ها قرار گیرد. با اتخاذ بینش ژئواکونومیک و راهبرد دریاگرایی، سرزمین ایران در مسیر کریدورهای اقتصادی اوراسیا قرار می گیرد و بنادر و مناطق ساحلی و به ویژه منطقه مکران پیشران توسعه ایران خواهد شد.

صنعت گردشگری یکی از راهکارهای اساسی برای دسترسی به توسعه پابدار است. آب و هوا در تمامی عوامل مذکور نقش آفرینی می کند. توجه به آب و هوا، اطلاعات هواشناسی و شرایط زیست اقلیمی در مدیریت سیستمی گردشگری بسیار اهمیت دارد و مطالعات بیوکلیمایی ، اساس بسیاری از برنامه ریزی های گردشگری است. گستردگی جغرافیایی ایران و به دنبال آن تنوع آب و هوایی و تمایز فصلی، شرایط ویژه ای را از حیث گردشگری فراهم آورده است و از دلایلی است که ایران را در ردیف پنج کشور متنوع گردشگری جهان قرار داده است. آسایش انسان تحت تأثیر عوامل محیطی و فیزیولوژیکی قرار دارد. نرم افزار ریمن از مدل های موازنه حرارتی ترموفیزیولوژیک است که از سه زیر شاخص، متوسط آرای پیش بینی شده، دمای معدل فیزیولوژیک و دمای مؤثر استاندارد، تشکیل شده است. اساس این مدل بر مبنای معادله بیلان انرژی بدن انسان است. در این پژوهش در راستای مطالعه شاخص بیوکلیمایی برای تعیین فصل گردشگری شهرستان کاشان، فرا سنج های اقلیمی دمای هوا ، ابرناکی آسمان ، سرعت باد غالب ، فشار بخارآب و رطوبت نسبی ایستگاه های قم،میمه،دلیجان،نطنز و کاشان در بازه زمانی23 ساله (1996-2019) و فرا سنج های فیزیولوژیکی انسانی (سن، جنس، وزن، قد، نوع پوشش و فعالیت)، به همراه متغیرهای موقعیتی (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع)، در قالب مدل ریمن ارزیابی گردیدند. نتایج نشان می دهد، شاخص دمای معدل فیزیولوژیک، بیشتر بیانگر و گویای وضعیت اقلیمی شهرستان می باشد . در ماه های سرد در نواحی دشت و کم ارتفاع بخش مرکزی و در ماه های گرم شرایط مطبوع و ایده آل برای گردشگری در ارتفاعات و دره های آن ها مشاهده می گردد.

تحولات افغانستان پس از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ به یکی از مسائل کلیدی و پیچیده در سیاست بین الملل تبدیل شده است. طالبان در تلاش است جایگاه خود را به عنوان حاکم رسمی افغانستان تثبیت کند، اما مشروعیت بین المللی آن همچنان به رسمیت شناخته نشده است. این پژوهش به بررسی تأثیر رقابت های ژئوپلیتیکی قدرت های جهانی و منطقه ای بر روند عدم پذیرش رسمی طالبان می پردازد. یافته ها نشان می دهد رقابت میان ایالات متحده، اتحادیه اروپا، چین، روسیه و کشورهای منطقه ای نظیر ایران، پاکستان و کشورهای حوزه خلیج فارس، مانعی بزرگ در مسیر به رسمیت شناخته شدن طالبان بوده است. کشورهای غربی عمدتاً سیاست تحریم اقتصادی و محدودیت های دیپلماتیک را برای اعمال فشار بر طالبان دنبال کرده اند، در حالی که چین با تمرکز بر منافع اقتصادی و امنیتی، رویکردی محتاطانه اتخاذ کرده و روسیه با به رسمیت شناختن رسمی طالبان، گامی فراتر نهاده است. با این حال، موضوعاتی مانند عدم تشکیل دولتی فراگیر، نقض مستمر حقوق بشر و نگرانی های امنیتی درباره حضور گروه های تروریستی در افغانستان، مشروعیت طالبان را در نظام بین الملل به شدت به چالش کشیده است. افزون بر این، تلاش طالبان برای دستیابی به سلاح های هسته ای و بیولوژیکی، تصور جهانیان نسبت به این گروه را پیچیده تر ساخته و نگرانی های جدیدی در معادلات امنیتی ایجاد کرده است. در نهایت، تا زمانی که رقابت های ژئوپلیتیکی بین قدرت ها ادامه داشته باشد و اجماع بین المللی برقرار نشود، چشم انداز به رسمیت شناخته شدن طالبان در سطح جهانی نامشخص باقی خواهد ماند. این پژوهش تأکید می کند که درک تحولات ژئوپلیتیکی و واکنش بازیگران جهانی، کلید اصلی تحلیل روند آینده افغانستان است که تأثیرات گسترده ای بر ثبات و امنیت منطقه خواهد داشت.

نظام بین الملل کنونی در عصر جنگ های تجاری به سر می برد و «دسترسی» به «نقاط» راهبردیِ تولید ارزش و عرضه آن، به یکی از اولویت های اساسی کشورها تبدیل شده است. در امتداد سواحل مکران، حد فاصل جنوب شرق ایران تا جنوب غرب پاکستان، منطقه «بلوچستان بزرگ» واقع شده است. بلوچستان منطقه ای ژئواستراتژیک است که در تقسیمات سرزمینی، یکی از ایالت های اصلی پاکستان و بخشی از استان سیستان و بلوچستان ایران را تشکیل می دهد. این منطقه از دروازه های اصلی ورود (به) و خروج (از) مسیرهای کریدوری شرق – غرب و شمال – جنوب محسوب می شود. با این حال تحرک گروه های تروریستی در سالهای اخیر، سبب بروز محدودیت های ژئوپلیتیکی برای دسترسی های کریدوری و افزایش ریسک سرمایه گذاری به واسطه افزایش نا امنی ها در هر دو بخش بلوچستان شده است. بنابراین سوال اصلی پژوهش آن است که «راهبرد ایران و پاکستان برای مدیریت تنگنای ژئوپلیتیک این منطقه چیست؟» فرضیه مقاله با استناد بر اقداماتی که ایران و پاکستان تاکنون به صورت دوجانبه و در قالب همکاری های مشترک انجام داده اند، تنظیم شده و بیان می دارد در حال حاضر «راهبرد دو کشور بهره گیری از ظرفیت های همکاری در حوزه های اقتصادی، نظامی و فرهنگی در راستای افزایش تعاملات، کاهش موانع دسترسی، سهولت ترانزیت کالا و مبارزه با تروریسم می باشد». پژوهش حاضر برحسب هدف، از نوع تحقیقات بنیادی به شمار می رود و تلاش می کند تا با کشف ماهیت پدیده های جغرافیایی و بررسی تاثیر آن در اتخاذ راهبرد دولت ها، در نهایت به توسعه مرزهای دانش ژئوپلیتیک کمک نماید. با توجه به سوال و فرضیه، روش پژوهش کیفی است و داده ها بر اساس مطالعات کتابخانه ای گردآوری شده اند.

برف یک عنصر طبیعی پویا است که توزیع آن تا حد زیادی توسط عرض جغرافیایی و ارتفاع کنترل می شود. هدف مطالعه حاضر تعیین کمیت ناهمگونی فضایی پوشش برف(SCA) ناشی از اثرات توپوگرافی در حوضه آبریزکارون شمالی با استفاده از تصاویر Lansat8 - برای یک دوره 5 ساله (2019تا2024 ) می باشد. در اینجا، از رویکرد یادگیری ماشین( (SVM برای طبقه بندی تصاویر استفاده شد. رابطه متقابل بین SCA ، توپوگرافی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج ارزیابی دقت نقشهSCA در دوره 5 ساله به روش SVM با دقت کلی و ضریب کاپا بالاتر از 0.9 قابل قبول می باشد. برآورد میانگین SCA سالانه محاسبه شده به ترتیب حداکثر 140597.37 هکتار (13.25%) و حداقل 63957.82 هکتار(6.03%) در سالهای 1398-1399 و 1399-1400 بوده است. بررسی تغییرات فصلیSCA نشان داد که حداکثر میانگین (70.44%)در زمستان و حداقل میانگین (1.34٪) در تابستان می باشد. نتایج SCA ارتباط با ارتفاع نشان داد که میانگین SCA% در ارتفاع زیر 2000 متر کمتر از 2 ٪ بود، در حالی که بالاتر از 2500 متر به 70٪ رسید. کمترین SCA ارتفاع زیر 2500 متر در تابستان است. نتایج ارزیابی اثر میزان شیب نشان داد که حداکثر و حداقل SCA% به ترتیب در کلاس شیب 20-40 و 60-77.33 یافت شد. و پوشش برف در جهت های رو به شمال (75/33 درصد) و شرق (09/27 درصد) بیشترین SCA% ، جهت رو به جنوب (98/19 درصد) و غرب (19.18 درصد) کمترین SCA% را دارد. این مطالعه دیدگاه مفیدی را برای مدیریت منابع آب با ویژگی های مختلف زمین ارائه میدهد.

پهنه گسترده ای از کشور ایران دارای اقلیم گرم و خشک است. بنابراین لزوم تغییرات در آینده تحت شرایط تغییر اقلیم وضعیت این نواحی، اهمیت دارد. در این پژوهش جهت بررسی تاثیر سناریوهای تغییر اقلیم برجریان خروجی رودخانه کر از مدل های SWAT و LARS- WG V7 استفاده شد برای این منظور با استفاده مدل SWAT جریان خروجی از حوضه آبریز رودخانه کر برای دوره پایه(1988 تا 2018) محاسبه گردید و سپس با مدل ریزمقیاس نمایی LARS- WG V7، بارش و دمای آینده مدل تغییراقلیم HadGEM3-GC31-LL تحت سناریو های انتشار SSP2-4.5 و SSP5-8.5 برای سالهای 2031 تا 2090 برآورد گردید و اثر تغییرات اقلیم بر روی جریان خروجی این حوضه مورد ارزیابی شد. نتایج نشان داد که در دوره 2031 تا 2090، بیشترین افزایش بارش، دما و دبی در ایستگاه های چمریز و درودزن عمدتاً در فصول پاییز و زمستان رخ داده است. افزایش بارش در این فصول با رشد چشمگیر دبی هم راستا و بیانگر تقویت الگوهای بارندگی فصلی در آینده است. همچنین، روند افزایشی دمای حداقل و حداکثر ماهانه در تمامی ماه ها دیده می شود که در پاییز و زمستان شدت بیشتری دارد. نتایج نشان دهنده تغییرات محسوس اقلیمی با تمرکز بر نیمه سرد سال و اهمیت مدیریت منابع آب در این فصول است. تغییر در پارامترهای هواشناسی منجر به تغییر در رژیم هیدرولوژیکی مانند رواناب حوضه خواهد شد. افزایش میزان بارش و دما احتمالاً در آینده باعث سیل در منطقه میشود در نتیجه اتخاذ راهکارهایی در جهت نفوذ باران به منابع آب زیرزمینی و کاهش خطرات ناشی از وقوع سیلاب اجتناب ناپذیر است.

وجود خشکسالی های طولانی و طاقت فرسا از معضلاتی است که سبب تضعیف و گاهی نابودی ساختارهای اقتصاد روستایی شده که بارویکرد اجتماعات محلی می توان به بهبود نسبی آن ها کمک نمود. بدین سبب؛ هدف مطالعه حاضر شناسایی راهبردهای محلی برون رفت از شرایط نامناسب اقتصادی روستاهای متأثر از خشکسالی در شهرستان هامون است که با دیدگاه اجتماعات محلی انجام شده است. روش انجام تحقیق توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی است. برای جمع آوری اطلاعات از روش های اسنادی و میدانی (پرسشنامه باز) استفاده شد. جامعه آماری پژوهش در 12 روستای دهستان کوه خواجه شهرستان هامون، شامل 84 نفر از نخبگان روستایی(7 نفر در هر روستا) که با روش انتخابی هدفمند، انتخاب گردیده اند. برای تجزیه وتحلیل اطلاعات از نرم افزارهای Super Decision ، SPSS ، آزمون واریانس یک طرفه انوا و توکی استفاده شد. با استفاده از روش کدگذاری کیفی و طراحی سوالات باز از نخبگان روستاهای مورد مطالعه، راهبردهای محلی برون رفت از شرایط نامناسب اقتصادی شناسایی و همه راهبردها براساس فراوانی و اولویت پاسخ دهی، وزن دهی و رتبه بندی شدند. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد در مجموع 48 راهبرد در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی در برون رفت از شرایط نامناسب اقتصادی حاصل از خشکسالی اثرگذارند. بررسی نتایج آزمون تحلیل واریانس یکطرفه نشان از تفاوت سطح پاسخ های جوامع محلی روستایی برای راهبردها و نتایج آزمون توکی نیز مؤید سطح تفاوت طبقات در روستاها بود.

این پژوهش با هدف کشف و تحلیل دلالت های گفتمانی نهفته در جغرافیای فرهنگی ایران به انجام رسیده است. روش تحقیق کیفی و بر اساس نظریه داده بنیاد است. داده ها از مجموعه های هدفمند از متون، سخنرانی ها و بیانیه های مرتبط با هویت سرزمینی و گفتمان سازی ملی گردآوری و جغرافیای مرتبط گردآوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، فرهنگی و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد جغرافیای فرهنگی ایران بستری فعال برای تولید و مبادله معانی گفتمانی است که حول مضمون هسته ای «تمدن ایرانی-اسلامی» سازمان می یابد است. شرایط علّی شامل ساختار حکمرانی دینی-ملی، خودآگاهی تاریخی و تمدنی، موقعیت ژئوکالچر خاص ایران، تقابل گفتمانی با نظم جهانی، نقش کنشگری اجتماعی است. راهبردهای گفت در شش محور: تولید معنا و روایت پردازی هویتی، شبکه سازی نماد فرهنگی، توانمندسازی گفتمانی مردم، دیپلماسی فرهنگی و ارسال دلالت ها به عرصه بین المللی، اصلاح گری و ذهنیت سازی کیفیت مندی و نهادینه سازی ارزش ها در کالبد فضا و مکان های دسته بندی شدند. پیامدها شامل: انسجام هویتی، نفوذ نرم از طریق ارسال معنایی، ارائه الگوی بدیل فرهنگی، زمینه سازی احیای تمدنی و تعالی فردی و اجتماعی است. نتیجه گیری نشان می دهد جغرافیای فرهنگی ایران نه یک بستر خنثی، بلکه عرصه های فعال در تولید، مبادله و تقابل دلالت های گفتمانی است که هم بازتاب شرایط تاریخی-اجتماعی است و هم به صورت کنش گرانه در ساخت واقعیات اجتماعی، سیاسی و فضایی نقش دارد.

جامعه یمن با پیشینه ای پر فراز و نشیب و ساختاری قبیله ای، همواره بر پایه همبستگی های خویشاوندی و ارزش های مشترک تاریخی استوار بوده است. ضرورت این پژوهش از آنجا ناشی می شود که فهم نقش مؤلفه های هویتی در تحولات امنیتی یمن، به ویژه در ارتباط با گذرگاه راهبردی باب المندب، می تواند ابعاد تازه ای از پیوند میان هویت و امنیت را آشکار سازد. پرسش اصلی تحقیق آن است که مؤلفه های هویتی جامعه یمن چگونه بر انسجام اجتماعی و توان بازیگران داخلی در کسب مشروعیت و کنترل گذرگاه راهبردی باب المندب اثر گذاشته و پیامدهای آن بر امنیت ملی و موقعیت ژئوپلیتیک یمن چیست؟ فرضیه پژوهش بر این مبناست که تقویت مؤلفه های هویتی (انسجام قبیله ای، ارزش های مشترک، سنت های بومی، پیوند با هویت اسلامی عربی در قالب حمایت از آرمان فلسطین) به انسجام اجتماعی و کاهش شکاف های درونی منجر می شود، این انسجام توان انصارالله را در بسیج نیروها، کسب مشروعیت و کنترل باب المندب افزایش می دهد و در نهایت امنیت ملی و موقعیت ژئوپلیتیک یمن را ارتقا می بخشد. هدف تحقیق، تبیین رابطه علّی میان عناصر هویتی و پیامدهای امنیتی در سطح ملی و منطقه ای است. از نظر روش شناسی، پژوهش بر رهیافت کیفی و مطالعه موردی متمرکز بوده و با رویکرد تبیینی علّی، به واکاوی پیوند میان ظرفیت انسجام اجتماعی و افزایش توان انصارالله در کنترل امنیتی منطقه ای می پردازد. بدین سان، مقاله می کوشد نشان دهد که هویت، نه صرفاً یک میراث فرهنگی، بلکه ابزاری عملی در شکل دهی به معادلات امنیتی یمن است.

سکونتگاه های روستایی ایران از مهمترین کانون های جمعیت در کشور است که مسائل مختلفی در آن دارای اهمیت است. مشارکت به عنوان یکی از ارکان کلیدی توسعه پایدار روستایی است که نقش اساسی در رشد اقتصادی و اجتماعی روستاها بر عهده دارد. مشارکت رکن اساسی هم زیست پذیری در سکونتگاه های روستایی است و موجب بهبودی روابط اجتماعی پایدار در روستاها می گردد. زیرا بدون همیاری و مشارکت آگاهانه و خودانگیخته مردم، توسعه روستایی امکان پذیر نیست. علاوه بر این مدیریت روستایی بدون مشارکت مردمی امکان موفقیت ندارد. تمایل مردم به مشارکت در امور روستا از اهداف سیاست گذاران، مدیران و برنامه ریزان می باشد. بر این اساس هدف اصلی این مطالعه بررسی تمایل مردم روستا به مشارکت در مدیریت روستا است. برای این منظور با رویکرد اثبات گرایی، از روش شناسی توصیفی – تحلیلی استفاده شده است. برای جمع آوری دادها از منابع کتابخانه ای و پژوهش میدانی (پرسشنامه محقق ساخته) استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق شامل 11 روستا در دهستان تکاب از توابع شهرستان درگز بوده است که بین خانوارهای روستا بر اساس روش نمونه گیری کوکران تعداد 177 نمونه انتخاب گردید. برای تحلیل داده ها از آزمون t و همبستگی اسپیرمن استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که تمایل به مشارکت مردم محلی در مدیریت روستایی بالا می باشد. زیرا به جز در سه شاخص، در سایر شاخص های موردمطالعه، سطح معناداری به دست آمده زیر 05/0 هست. همچنین رابطه همبستگی بالایی بین شاخص های تمایل به مشارکت مردم وجود دارد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که به دلایل متعدد مانند حس تعلق مکانی و احساس هویت جمعی تمایل به مشارکت مردمی در روستاها اغلب بالا است. رابطه هم افزایی بین ابعاد مختلف تمایل به مشارکت وجود دارد که مبین اهمیت بالای مشارکت در سکونتگاه های روستایی مورد مطالعه است.

توسعه بی رویه سطح زیر کشت کشاورزی، ترویج بذرها و نهادهای جدید باغی و زراعی، الگوهای کشت ناسازگار با شرایط بومی و محلی و به کارگیری تکنیک های جدید استحصال آب از مهم ترین مسائل بخش کشاورزی است که منجر به ناپایداری منابع آب کشاورزی گردیده است. نقطه عزیمت مقاله حاضر تکنیک های دانش بومی در زمینه تأمین، توزیع و مصرف آب است که نقش دانش بومی در استفاده پایدار از منابع آبی را نمایان می سازد؛ بنابراین سؤال اصلی مقاله عبارت است از: نقش دانش بومی در مدیریت آب در فرایند تولید کشاورزی، ازنظر استفاده از روش های سنتی توزیع و مصرف آب در دهستان بَکِشلوچای چگونه است؟ و روش مقاله مبتنی بر روش اکتشافی، توصیفی و تحلیلی است. روش جمع آوری اطلاعات مصاحبه (24 نفر) و پرسشنامه (130 نمونه) بوده است. برای استخراج مؤلفه های دانش بومی از تحلیل محتوای مقوله ای با واحد مضمون، از طریق تکنیک های فراوانی و طبقه بندی متن مصاحبه استفاده گردیده است و از پرسشنامه (طیف لیکرت) نیز داده های موردنظر سنجش تأثیر دانش بومی در مدیریت بهینه آب استفاده شده و برای تجزیه وتحلیل نیز از مدل تحلیل معادلات ساختاری (AMOS) و آزمون T تک نمونه در نرم افزار SPSS استفاده گردیده است. با توجه به نتایج بدست آمده از تحلیل توصیفی داده ها در نرم افزار SPSS مشخص گردید که نوع محصولات کشت شده در گذشته در میزان مصرف آب، بیشترین نقش را داشته است و پس از نوع محصول، به ترتیب؛ توزیع آب در واحد زمانی، استفاده از کود آلی، دوره کشت و نوع بذر بیشترین تأثیرگذاری را در روند مصرف آب داشته اند و بر اساس نتایج به دست آمده از نرم افزار AMOS مشخص گردید که تغییر بذرهای بومی با بذرهای تغییر ژن یافته در میزان مصرف آب با وزن 13/1 بیشترین نقش و تغییرات نوع محصولات برای کشت با وزن 11/0 کمترین نقش را در مصرف آب به خود اختصاص داده اند.

تغییرات اقلیمی و روند فزاینده گرمایش جهانی در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین چالش های شهرهای بزرگ ایران تبدیل شده است. کلان شهر تبریز نیز به ویژه در پی خشک شدن دریاچه ارومیه، با افزایش تنش های حرارتی، نوسانات دمایی و تغییر الگوهای مصرف انرژی روبه روست. در چنین شرایطی، تاب آوری اقلیمی فرم شهری به عنوان یکی از ابعاد کلیدی تاب آوری اهمیت ویژه ای می یابد. پرسش اصلی این پژوهش آن است که فرم کالبدی موجود شهرها تا چه اندازه می تواند در برابر بحران های ناشی از تغییر اقلیم تاب آور باشد. هدف پژوهش، ارزیابی تاب آوری اقلیمی بعد کالبدی فرم شهر در مقیاس خرد در حفظ آسایش حرارتی و مدیریت انرژی است. روش تحقیق بر پایه مدل سازی پارامتریک شاخص های کالبدی بافت از جمله ارتفاع، تراکم، جهت گیری، درصد شفافیت و تحلیل داده های اقلیمی آینده نگر طراحی شده است. داده های آب و هوایی برای دوره ۲۰25–۲۰55 تحت سناریوهای RCP4.5 و RCP8.5 استخراج و در قالب وضعیت کنونی(نرمال)و سه سناریوی مبنا، گرم و سرد برای آینده شبیه سازی شدند. برای سنجش تاب آوری نیز دو شاخص «جهش انرژی» و «پایداری آسایش اقلیمی» به کار گرفته شد. یافته های پژوهش نشان می دهد مصرف انرژی سالانه نسبت به وضعیت نرمال در سناریوی مبنا ۱۸%، در سناریوی گرم ۲۸% و در سناریوی سرد ۴۲% افزایش می یابد. سهم ساعات آسایش حرارتی از 32.68% در وضعیت موجود به 26.5% کاهش یافته و احساس گرما تقریباً دو برابر می شود (از 10.72% به 18.74%). شاخص نهایی تاب آوری نشان داد سال مبنا بالاترین مقدار (0.65) و سال سرد پایین ترین مقدار (0.53) را دارد. با توجه به نتایج به دست آمده تاب آوری اقلیمی فرم شهری درنمونه مورد مطالعه روندی کاهشی خواهد داشت و بیشترین تهدید مربوط به بحران سرما و جهش تقاضای گرمایش است. بر این اساس، طراحی اقلیم محور، ارتقای بهره وری انرژی و توسعه فضاهای باز می بایست در سیاست های شهری آینده  محدوده مدنظر قرار گیرد.

بازآفرینی رویکردی نوین برای تولید سازمان فضایی منطبق بر شرایط تازه و ویژگی های نو در ایجاد روابط شهری جدید و یا باز تعریف روابط شهری کهن یا موجود اثرگذار است. هدف مطالعه حاضر، شناسایی پیشران های مؤثر بر هویت مکانی در بازآفرینی فضایی در سکونتگاه های پیراشهری شیروان است. این تحقیق بر اساس هدف از نوع کاربردی و بر اساس ماهیت، توصیفی- تحلیلی انجام گردیده است. برای بررسی چهارچوب نظری پژوهش از روش اسنادی و کتابخانه ای و جهت استخراج پیشران های کلیدی اثرگذار هویت مکانی بر بازآفرینی فضایی در سکونتگاه های روستایی پیراشهری از مطالعات میدانی و ابزار پرسشنامه استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه در این پژوهش را 25 نفر از پاسخگویان که کارشناسان و برنامه ریزان روستایی استان خراسان شمالی و شهرستان شیروان هستند، تشکیل می دهند. برای تجزیه وتحلیل داده ها، از نرم افزار Micmac و جهت ترسیم نقشه ها از   GISو استفاده گردیده است. یافته های تحقیق مؤید آن است که نتایج بدست آمده با توجه به امتیاز بالای اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم، عوامل 83گانه در 4 مؤلفه اصلی پیشران های کلیدی در افق برنامه ها، نشان داد که ارتقای میزان رضایت مندی از افزایش روابط روستا با بیرون از آن (شهر و روستاهای دیگر) با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (17+) و غیرمستقیم (1683+)؛ بهبود وضعیت منابع درآمدی روستاییان و کاهش فقر در بین خانوارهای سکونتگاه های پیراشهری با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (9+) و غیرمستقیم (3272+)؛ توجه به توسعه کاربری های ترکیبی (مختلط) و توسعه دسترسی به خدمات در سطح بافت کالبدی سکونتگاه های پیراشهری با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (8+) و غیرمستقیم (3852+)؛ مشارکت در انتخابات شورای روستا حاکی از افزایش فعالیت های داوطلبانه در رسته محلی با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (8+) و غیرمستقیم (6272+) و رضایت از کیفیت بصری فضاهای عمومی (نمای بیرونی ساختمان ها، شبکه معابر و عناصر آن ها) در سکونتگاه های پیراشهری با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (8+) و غیرمستقیم (926-) رضایت از کاهش آلودگی های زیست محیطی در روستا با هدف افزایش کیفت محیط زندگی در روستا به عنوان پیشران های بحرانی با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (7+) و غیرمستقیم (2892+)  در پنج بعد اقتصادی، اجتماعی فرهنگی، کالبدی فضایی، کیفیت محیطی در راستای دست یابی به پایداری سکونتگاه های پیراشهری معرفی شده اند.

پژوهش پیش رو با هدف شناسایی تأثیر شهرت برند در واکنش مشتریان به خطاهای خدماتی دفاتر خدمات مسافرتی در شهر تهران انجام شده است. به طور خاص، این پژوهش به تحلیل تأثیر شهرت برند در رضایت و وفاداری مشتریان در مواجهه با خطاهای خدماتی می پردازد. این پژوهش از نوع کاربردی، پیمایشی و کمّی است. جامعه آماری شامل مشتریان دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری شهر تهران بوده و حجم نمونه ۳۹۶ نفر تعیین شده است، که به روش نمونه گیری خوشه ای و در دسترس انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از پرسش نامه محقق ساخته جمع آوری و با نرم افزارهای اس پی اس اس و آموس تحلیل شده است. برای تعیین پایایی ابزار، از آزمون آلفای کرونباخ و برای بررسی روابط بین متغیرها از مدل رگرسیونی با متغیر پنهان و آزمون ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که شهرت برند تأثیر منفی و معناداری در واکنش مشتریان به خطاهای خدماتی دارد. همچنین، شهرت برند بر رضایت و وفاداری مشتریان اثر معناداری می گذارد. متغیرهای جنسیت، سن و میزان تحصیلات پیش بینی کننده شهرت برند نبوده اند، اما سن و میزان تحصیلات پیش بینی کننده های واکنش مشتریان به خطاهای خدماتی شناخته شده اند]

پژوهش پیش رو، با هدف طراحی مدل اکتشافی هم آفرینی ارزش در تورهای گردشگری مبتنی بر طبیعت در گستره استان خراسان شمالی، به بررسی شکاف مفهومی و تجربی در این حوزه پرداخته است. بر پایه پارادایم تفسیری و طرح پژوهش اکتشافی، داده ها به روش اسنادی، میدانی و به شیوه مقطعی در پاییز 1403 گردآوری شده است. جامعه آماری دربردارنده مجریان تور، بازدیدکنندگان و جوامع محلی در خراسان شمالی بوده است. نمونه گیری به صورت هدفمند صورت گرفته و اشباع نظری در مصاحبه نیمه ساختاریافته نوزدهم به دست آمده است. تحلیل داده ها بر مبنای رویکرد استقرا و از طریق روش تحلیل مضمون در محیط نرم افزاری مکس کیودی ای (24.6) انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که هم آفرینی ارزش در تورهای گردشگریِ مبتنی بر طبیعت در سه سطح شامل 92 کد باز، 12 مضمون فرعی و 3 مضمون اصلیِ پیشایند ها، فرایندها و نتایج قابلیت آشکارسازی دارد. مضامین فرعی شامل پیش ران های فردی اجتماعی، محرک های کششی از جانب مجری تور و مقصد، ارزش های مشترک، مشارکت تعاملی، یکپارچه سازی منابع، نوآوری و انعطاف پذیری، شخصی سازی تجربه، مسئولیت پذیری، تجارب فردی، نیات رفتاری، کیفیت عملکرد و وفاداری به برند است. ارزش نظری عملی پژوهش آن است که مدل اکتشافی به دست آمده با ساختاری نظام مند از پیشایندها و فرایند و نتایج، ضمن تقویت ادبیات نظری هم آفرینی ارزش، ابزاری کاربردی برای بهبود عملکرد و پایداری تورهای گردشگری مبتنی بر طبیعت را در اختیار جوامع هدف (مجریان تور، بازدیدکنندگان و اجتماع محلی) در گستره استان قرار داده است. برای استمرار و تکمیل زنجیره دانش، پیشنهاد هایی نیز برای پژوهش های آینده ارائه شده است.

مقدمه:   سرزندگی یکی از شاخص های ضروری برای ارزیابی جذابیت و پتانسیل فضاهای شهری است. این شاخص عمدتا با نوع و حجم فعالیت شهروندان مشخص می شود. معمول ویژگی های محیطی بر رفتار عابران و در نتیجه سرزندگی فضاهای شهر تأثیرگذار است؛ اما تعیین کمیت این تأثیر به راحتی ممکن نیست. به همین دلیل، تاکنون روش های متعددی برای این منظور، مورد استفاده قرار گرفته است. هدف:   هدف از پژوهش حاضر شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر سرزندگی فضای شهری مورد مطالعه: پیاده راه بوعلی شهر همدان بوده است. روش شناسی:   تحقیق حاضر از لحاظ نوع، کاربردی، توصیفی- تحلیلی و کاربردی، از نظر روش پیمایشی می باشد. جامعه آماری این پژوهش عبارت است از: شهروندان 10 سال به بالا در در شهر همدان که حجم این جامعه آماری 653 هزار نفر(سرشماری نفوس و مسکن، 1395) است و با استفاده از فرمول کوکران، برای محدوده مورد مطالعه 384 پرسش نامه محاسبه شد. تجزیه وتحلیل داده ها بوسیله ی نرم افزار SPSS18 انجام شده و تحلیل اطلاعات با استفاده از آمارهای توصیفی  (میانگین، انحراف معیار) و استنباطی (آزمون کای دو، آزمون t تک نمونه ای، آزمون فریدمن و رگرسیون گام به گام) صورت گرفته است. مقدار آلفای کرونباخ استاندار81/0 می باشد که نشان دهنده این است که پژوهش صورت گرفته از پایایی مناسبی برخوردار است و نتایج حاصله قابل اتکا است. بنابراین پس از بررسی پایایی پژوهش و مثبت بودن نتایج به تحلیل و ارزیابی پرداخته می شود. قلمرو جغرافیایی پژوهش:   قلمرو جغرافیایی پژوهش شامل شهر همدان می باشد. یافته ها و بحث : یافته های تحقیق نشان می دهد که عوامل کالبدی عملکردی 469/0، سهم عوامل فرهنگی اجتماعی 285/0، سهم عوامل زیبا شناسی 298/0 و در نهایت سهم عوامل زیست محیطی 214/0 می باشد. به عبارت دیگر 4 عوامل کالبدی عملکردی، فرهنگی اجتماعی، زیباشناسی و زیست محیطی به ترتیب دارای بیشترین نقش در پیش بینی متغیرهای تأثیر گذار در سرزندگی فضای شهری پیاده راه بوعلی می باشند. نتیجه گیری: نتیجه کلی حاصل از تحلیل های صورت گرفته نشان می دهد که چهار مولفه نام برده شده بر سرزندگی فضای شهری در پیاده راه بوعلی تاثیر داشته است تایید می شود، یعنی مولفه های کالبدی– عملکردی، اجتماعی– فرهنگی، زیباشناسی و زیست محیطی در سرزندگی فضای شهری در پیاده رو بوعلی شهر همدان تاثیر گذار می باشد.

Abstract Today, urban districts are facing important challenges in environmental fields, social deprivation, insecurity, unemployment, lack of housing and inadequate urban services, which greatly reduce the quality of urban life. The quality of life and its measurement may never have been as extensive as it is today, and in this field, various studies have been conducted at the national and transnational levels, and each study has different indicators depending on its goals; But what is clear indicates the existence of a relatively high consensus in many subjective and objective indicators. In this regard, the aim of the current research is Ranking of Regions in Qom city in terms of quality of life indicators. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature. The data collection tool consisted of documentary studies and surveys through the distribution of questionnaires. The statistical population of the research includes 390 citizens of the eight regions of Qom city, who were randomly selected and questioned. In order to analyze data from multi-criteria decision-making models including Shannon entropy and Vikor and SPSS software including statistical tests one-sample T, U-Man-Whitney, correlation Pearson, ANOVA and linear regression were used. Based on the Vikor model, eight regions of the city were ranked in four levels, where regions 4 and 8 were placed at the first level and other areas at the next levels. According to the results of the research, it is necessary for the city managers to pay equal attention to providing the necessary facilities and services to the citizens of the regions in order to increase their level of satisfaction and improve their quality of life.

آمایش پدافند شهری فرآیندی است که با بازبینی سازمان دهی فضایی یک شهر در کاهش آسیب پذیری و افزایش پایداری و مقاومت پدافندی آن در برابر حملات خصمانه دشمن تلاش می کند. از آنجایی که آس یب پذیری شهرها از علل کاهش ضریب امنیت شهری و پناهگاه ها از مؤلفه های مهم اف زایش ض ریب ایمن ی در سطح شهرها در مواجهه با مخاطرات است، در تحقیق حاضر، که به شیوه توصیفی تحلیلی انجام ش ده، س عی ش ده مناس ب ت رین مکان جهت احداث پناهگاه های شهری در سطح کلانشهر ارومیه تعیین ش ود. احداث پناهگاه یکی از شاخصه های پدافند غیرعامل می باشد که برای حفظ نیروی انسانی و تاسیسات امری ضرورری تلقی می شود. به همین منظور امروزه مکان یابی با استفاده از تصمیم گیری های چندمعیاره و با کمک سیستم های اطلاعات جغرافیایی نقش اساسی در تعیین محل پناهگاه-های شهری دارد. در این تحقیق از روش تحلیل سلسه مراتبی (AHP) برای وزن دهی به معیارهای 10 گانه در نرم افزار Super Decision استفاده شد. همچنین مقایسه زوجی معیارها و مکان یابی به روش فازی در محیط ArcGIS صورت گرفت. در پهنه بندی شهری ارومیه و مکان یابی پناهگاه های شهری که نهایتا از تلفیق نقشه های معیارهای مورد استفاده در این پژوهش به دست آمد، 21 درصد از کل سطح کلانشهر ارومیه (معادل 14 کیلومتر مربع) در وضعیت مطلوب، 30 درصد (معادل 20 کیلومتر مربع) در وضعیت نسبتا مطلوب، 26 درصد (معادل 17 کیلومتر مربع) در وضعیت متوسط، 17 درصد (معادل 11 کیلومتر مربع) در وضعیت نسبتا نامطلوب و 6 درصد (معادل 4 کیلومتر مربع) در وضعیت نامطلوبی از نظر احداث پناه گاه های شهری قرار دارد.

یکی از مهم ترین نیازهای لازم برای اجرای کارآمد عملیات حفاظت خاک، تعیین مناطقی است که از نظر فرسایش بیشترین حساسیت را داشته و مقادیر فرسایش در آنها بالا است. در این پژوهش برای تعیین محل های مناسب اجرای عملیات حفاظت خاک و کنترل فرسایش، خطر فرسایش خاک در یک بازه زمانی 30 ساله در دو سال 1370 و 1400 در حوزه آبخیز کلات شهرستان گناباد، مورد ارزیابی قرار گرفت. برای ارزیابی خطر فرسایش خاک از مدل SL190-96 استفاده شد. در این مدل سه فاکتور پوشش گیاهی، شیب و کاربری اراضی به عنوان ورودی های اصلی برای ارزیابی خطر فرسایش مورد استفاده قرار می گیرند. نتایج حاصل نشان داد 4/9 درصد از سطح حوضه مورد مطالعه دارای اولویت خیلی بالا و 6/45 درصد دارای اولویت بالا برای اجرای این عملیات هستند. بطورکلی وضعیت خطر فرسایش در سال 1400 نسبت به سال 1370 حادتر شده و از وسعت مناطق با خطر فرسایش ناچیز، کم و متوسط کاسته شده و به کلاس های خطر زیاد، خیلی زیاد و بسیار زیاد اضافه شده است. بیشترین کاهش در خطر فرسایش مربوط به کلاس خطر فرسایش متوسط در سال 1370 بود. بیشترین افزایش نیز مربوط به کلاس خطر فرسایش خیلی زیاد در سال 1400 بوده است. بر اساس نتایج ارزیابی حاصل، تنها 13/0 درصد از منطقه مورد مطالعه وضعیت فرسایش آنها در سال 1400 نسبت به سال 1370 بهبود یافته و 14/65 درصد از آنها از نظر وضعیت خطر فرسایش حادتر شده است.

باغ های ایرانی از ارکان مهم تاریخ شهرسازی به ویژه منظر شهری می باشند، بر همین اساس توجه و بررسی ابعاد مختلف باغ های ایرانی در جهت به کارگیری در طراحی های جدید و یا مرمت باغ های مذکور لازم و ضروری است. لذا در همین راستا هدف از پژوهش حاضر واکاوی و بازشناسایی شاخص های باغسازی دوره صفوی انجام می باشد. در راستای دستیابی به هدف تحقیق از منابع کتابخانه ای و مصاحبه از متخصصین امر بهره گرفته شد که جامعه آماری از 14 متخصص تشکیل گردید. داده های به دست آمده در نرم افزار مکتور وارد گردیده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد شاخص های احداث یک ساختمان در مرکز یا بلندترین قسمت، استفاده از یک جوی دائم اصلی، جاری سازی آب در باغ به جهت ایجاد صدا، استفاده از سنگ های تراش دار در کف جوی، ایجاد رابطه نزدیک با طبیعت، وجود حوض یا استخر، بهره گیری از درختان زیاد و سایه دار، کاشت درختان میوه، کاشت گیاهان زینتی و دارویی، استفاده وسیع از کوشک یا ساختار هشت ضلعی، رواج باغ ها با کارکرد عمومی، رواج استفاده از فواره در باغ ها، رواج دیوار مشبک در اطراف باغ ها و ارتباط فضای داخل با خارج در باغسازی با اهمیت ترین و همگراترین و شاخص های بهره گیری از خطوط راست و مستقیم، ایجاد معبرهای باریک و کاشت بیشتر گل سرخ نسبت به سایر گل ها کم اهمیت ترین و غیرهمگراترین شاخص ها می باشند. به طور کلی می توان بیان نمود که شاخص های به دست آمده در تحقیق باید در دستور کار متخصصین و مسئولین مربوطه قرار گیرند تا در کنار بازسازی و مرمت باغ های تاریخی کشور، از این شاخص ها در طراحی های جدید به ویژه پارک های شهری مورد استفاده قرار دهند.