درخت حوزه‌های تخصصی

با توسعه امور حسابداری شرکت های خصوصی و دولتی استفاده از هوش مصنوعی امری واجب به نظر می رسد، تا هم از حجم فعالیت ها بکاهد و هم اطلاعات مالی شفاف تر و دقیق تر استخراج گردد. در این راستا، استفاده از هوش مصنوعی برای جامعه حسابداران ضروری به نظر می رسد. که نیازمند پذیرش هوش مصنوعی در حسابداران می باشد. هدف مطالعه حاضر ارائه الگوی جامعه پذیری فناوری های هوش مصنوعی در حسابداری با رویکرد داده بنیاد می باشد. روش مطالعه حاضر با رویکرد داده بنیاد و با مصاحبه های نیمه ساختاریافته صورت گرفته است. که در این رابطه با 12 نفر از از مهندسان تحصیل کرده در هوش مصنوعی، اعضای هیات مدیره، مدیران مالی، حسابداران و حسابرسان تا رسیدن به اشباع نظری مصاحبه صورت گرفته است. نتایج حاصل از کدگذاری های ثانویه در 11 مقوله اصلی و 35 مقوله فرعی و در 6 دسته مولقه علی، محوری، راهبردها، مداخله گر، کنش ها و پیامدها دسته بندی شدند. نتایج نشان داد که برای جامعه پذیری از هوش مصنوعی در حوزه حسابداری برخی زیرساخت ها و فناوریه ای اساسی وجود دارند که می توانند به این امر کمک کنند. همچنین حسابداران می توانند با ارائه اطلاعات مالی مربوطه به ذینفعان مالی و پشتیبانی از اطلاعات مالی نقش مهمی در استفاده مؤثر از هوش مصنوعی داشته باشند.

این پژوهش با هدف بررسی تاریخیِ تحول دانشگاه ها و نقش فضیلت پاسخ گویی به عنوان مؤلفه ای اخلاقی در سازمان های آموزش عالی در اروپا و آمریکا انجام شده است. روش تحقیق، کیفی و تاریخی بوده و با تحلیل اسناد و گزارش های تاریخی، روند تغییرات ساختاری، فرهنگی و نهادی دانشگاه ها مورد مطالعه قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد دانشگاه ها از قرون وسطی تا امروز، در تعامل مستمر با تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، مسیر تحول خود را پیموده اند و به تدریج از نهادهای تحت سلطه کلیسا به سازمان هایی مستقل و اخلاق مدار تبدیل شده اند. فضیلت پاسخ گویی در این روند، به عنوان پیوندی اخلاق مدار میان حقوق و وظایف دانشگاه و جامعه معنا یافته و نقشی مهم در حفظ تعادل میان استقلال دانشگاه و پاسخ گویی به ذی نفعان ایفا کرده است. بر اساس نتایج این پژوهش، آموزش عالی باید ضمن حفظ استقلال علمی و حرفه ای خود، تقویت ساختارهای پاسخ گویی را به منظور ارتقای مسئولیت پذیری و تحقق عدالت اجتماعی در اولویت قرار دهد. این رویکرد می تواند دانشگاه ها را به نهادهایی فضیلت مدار، اخلاق محور و کارآمد در خدمت جامعه تبدیل سازد.

مسئله مقاله حاضر این است که آیا امام خمینی(ره) به عنوان یک حاکم اسلامی همیشه قائل به اخلاق اسلامی بود یا نظریه اخلاقی ایشان بعد از انقلاب و برقراری حکومت اسلامی به مقتضای زمان دچار چرخش شد و ایشان بعد از قائل بودن به «اخلاق فضیلت» و «اخلاق دینی»، به «وظیفه گرایی» و «اخلاق نیمه دینی» و در نهایت، به «نتیجه گرایی» و «اخلاق سکولار» متمایل گشت؟ این نوشتار با استفاده از روش «تاریخی و تحلیلی» به این نتیجه رسیده که اولاً مدافعان نظریه «چرخش های سه گانه نظریه اخلاق سیاسی امام خمینی(ره)» دچار خبط تاریخی بزرگی شده اند؛ ثانیاً جملات شاهد گرفته شده از سخنان امام راحل(ره) لزوماً به معنای گرایش ایشان به فضیلت گرایی، وظیفه گرایی و نتیجه گرایی نیست؛ ثالثاً هیچ کدام از نظریه های سه گانه مزبور تهافتی با اخلاق دینی ندارد، بلکه ممکن است از یک سو، هریک از نظریه های اخلاق هنجاری را بپذیریم و از سوی دیگر هم قائل به اخلاق دینی یا اخلاق عرفی گرا (سکولار) باشیم.

سالمندی آخرین مرحله چرخه زندگی است. این پژوهش، با توجه به چالش های عاطفی و جسمانی ناشی از سبک زندگی مدرن و فقدان الگوی تعامل اخلاقی با سالمندان، به دنبال ارائه الگوی عملی برای بهبود روابط با این قشر است. سؤال اصلی تحقیق آن است که بر اساس منابع دینی با نگرش روان شناختی، چه الگویی می تواند تعامل اخلاقی مؤثر با سالمندان را تبیین کند. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه منابع استنادی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که تعامل اخلاقی مطلوب با سالمندان باید در سه بُعد شناختی، عاطفی و رفتاری سامان یابد: در بعد شناختی، آگاهی از ویژگی های روان شناختی سالمندان، در بعد عاطفی، تقویت همدلی و احساس ارزشمندی و در بعد رفتاری، حمایت مستقیم، واگذاری مسئولیت مناسب و پرهیز از انزوای سالمندان اهمیت دارد. نتایج حاکی است که رعایت این اصول موجب ارتقای سلامت روانی، عزت نفس و پیوند اجتماعی سالمندان و درنهایت، تقویت هم بستگی اجتماعی می شود.

یکی از مسائل مهم در معرفت شناسی عام و به تبع آن در معرفت شناسی خاص مانند معرفت شناسی اخلاق، راه های کسب شناخت است. بر همین اساس، مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد نقلی در صدد پاسخ به این سؤالات است که آیا وجدان یا فطرت یکی از راه های شناخت احکام اخلاقی به شمار می رود؟ به بیان دیگر، آیا نفس انسان می تواند مستقیماً یا باواسطه، حسن و قبح برخی امور را درک کند؟ یافت درونی یا معرفت وجدانی چه نوع علمی است و از چه میزان ارزش و اعتبار معرفتی برخوردار است؟ یافته ها نشان می دهد که از برخی آیات و روایات می توان بینش وجدانی و معرفت درونی به حسن و قبح برخی صفات و افعال را برداشت نمود. اگرچه بنابر برخی از این آیات و روایات، بینش و آگاهی، باواسطه برای نفس حاصل می شود و از قبیل علم حصولی است، اما مطابق برخی دیگر، نفس انسان مستقیماً و بی واسطه، خوبی و بدی برخی امور را می یابد و علم شهودی و حضوری به آنها دارد که به دلیل اتحاد با معلوم یا واقع، از بالاترین اعتبار معرفتی برخوردار است.

هرچند وجدان اخلاقی که وجود آن برای همه بدیهی به نظر می رسد، اما ابهام در چیستی آن مانع عمده ای در استفاده از این ظرفیت شگرف، برای رشد اخلاقی به شمار می آید. ازاین رو، تحلیل دیدگاه اندیشمندان تأثیرگذاری چون علامه مصباح دراین باره ضروری است. این پژوهش آثار ایشان را با روش توصیفی و تحلیلی بررسی کرده و دیدگاه وی درباره چیستی وجدان اخلاقی را تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که از نظر علامه مصباح، وجدان اخلاقی نه قوه ای مستقل، بلکه مفهومی فلسفی است که از تعامل نظام های عقلانی و عاطفی در بستر نبود موانع شکل می گیرد. وجدان اخلاقی استعدادی است هدایت پذیر و نیازمند پرورش عقلانی و وحیانی است. بر اساس این تحلیل، نسبت انکار کلی وجدان اخلاقی یا تساوی آن با عقل به دیدگاه علامه مصباح نادرست است.

اخلاق معاشرت از شاخه های اخلاق کاربردی است و نقش حیاتی در ایجاد و حفظ سلامت اجتماعی جامعه دارد. ویژگی اجتماعی بودن انسان و پیچیدگی مناسبات اجتماعی در عصر کنونی، اهمیت توجه به شیوه و نوع ارتباط با دیگران را دو چندان کرده است. فقدان الگوی ارتباطی مناسب می تواند مسائل و معضلات اجتماعی جبران ناپذیری را رقم بزند. بدیهی ست که یک الگوی ارتباط اجتماعی در صورتی موفق است که با ساختار فطرتِ توحیدی انسان همسو باشد. تنها خالق انسان و عالم به اسرار و ظرائف وجودی او، شأنیت شناخت جامع و دقیق چنین الگویی را دارد. انبیا الهی الگویی های هستند که خداوند برای انجام این رسالت خطیر برگزیده است. هدف مقاله حاضر، واکاوی گزاره های قرآن کریم به منظور کشف الگوی روشمند اخلاقی، به عنوان چارچوبی نظام مند برای تبیین تجلی توحید در اخلاق معاشرت است و از روش توصیفی تحلیلی با رویکرد استقرایی استفاده شده است. یافته های تحقیق، بیانگر تجلی توحید و ارتباط دو سویه ی آن با اخلاق معاشرت در یک نظام فرایندی است که در سه سطح «شناختی» مانند معرفت به کرامت ذاتی و توکل، «عاطفی»، مانند محبت و همدلی و «کنشی» مانند مسئولیت پذیری، عدالت و صبر در اخلاق معاشرت اجتماعی تجلی می یابد و الگویی عملی برای تنظیم روابط اجتماعی در جامعه معاصر ارائه می دهد.

در حکمت صدرایی ملاصدرا، «ضمانت اخلاقی» مسئولیتی تکوینی و وجودی است که انسان نسبت به افعال و کیفیات نفسانی خویش بر عهده دارد. ارزش هر فعل اخلاقی زمانی اصالت می یابد که سه رکن بنیادین نیت خالص، آگاهی کامل و اختیار تام فاعل به طور کامل تحقق یافته باشد. از دیدگاه صدرایی، فعل حقیقیِ اخلاقی، تنها هنگامی از ضمانت اخلاقی برخوردار است که عقل و شرع به طور هم زمان آن را تجویز کنند؛ در غیر این صورت، فاعل به انحطاط جوهری دچار شده و از مسیر کمال انسانی منحرف می شود. آیت الله جوادی آملی، با اتکاء بر مبانی حکمت صدرایی، ثمره نهایی ضمانت اخلاقی را همانند ملاصدرا در «تجسم اعمال» می داند و رابطه نفس و عمل را بر مبنای سنخیت و علیت، همچون رابطه علت و معلول تبیین می کند. هدف این پژوهش واکاوی مبانی هستی شناختی ضمانت اخلاقی در حکمت صدرایی و تحلیل تطبیقی آرای آیت الله جوادی آملی، با تمرکز بر تبیین تجسم اعمال به عنوان عالی ترین ثمره آن است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل مفهومی-نظری و بررسی تطبیقی بوده، که با اتکا بر مطالعه کتابخانه ای متون اصلی ملاصدرا و آثار آیت الله جوادی آملی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که در هر دو دیدگاه، ضمانت اخلاقی نه بر ترس از پیامدهای حقوقی یا اجتماعی، بلکه بر یقین به عینیت یابی اخروی اعمال و نقش آن در تکوین هویت وجودی انسان استوار است. نتیجه گیری پژوهش آن است که در چارچوب صدرایی، تجسم اعمال، پیوندی علّی و وجودی میان نفس و افعال برقرار کرده و این پیوند، ضامن تداوم هویت انسانی و سرنوشت اخروی او می شود.

این مقاله به بررسی تطبیقی دیدگاه قرآن و اناجیل درباره اصل "نیکی در برابر بدی" می پردازد. هدف از این پژوهش، تحلیل و مقایسه آموزه های این دو منبع دینی در مورد پاسخ به اعمال ناپسند دیگران و ارائه تصویری جامع از رویکردهای مختلف در مواجهه با بدی ها است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای تطبیقی، به بررسی و مقایسه دیدگاه های قرآن و اناجیل در مورد نیکی در برابر بدی پرداخته است. داده ها از متون اصلی قرآن و اناجیل استخراج و با رویکردی تحلیلی-انتقادی مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که هر دو منبع بر نیکی در قبال بدی دیگران تأکید دارند. با این حال، تفاوت های بنیادینی در رویکرد آن ها مشهود است. اناجیل بر نیکی مطلق و عدم مقاومت در برابر شر تأکید دارند، در حالی که قرآن، ضمن توصیه به نیکی در برابر بدی، بر لزوم اجرای عدالت و مقابله با ظلم در چارچوب حفظ حقوق افراد و مصالح جامعه تأکید می ورزد. این مقاله با بررسی گستره و شمول، حکمت ها و حدود و شرایط نیکی در برابر بدی از دیدگاه قرآن و اناجیل نشان می دهد که قرآن با ارائه رویکردی متعادل، جامع تر و سازگارتر با مقتضیات زندگی فردی و اجتماعی، تصویری کامل تر و حکیمانه تر از مفهوم نیکی در برابر بدی ارائه می دهد. این در حالی است که اناجیل بیشتر بر جنبه فردی و معنوی این اصل تأکید دارند و کمتر به جنبه های اجتماعی و حقوقی آن می پردازند.

به رغم اهمیت عقل عملی در بسیاری از علوم اسلامی، جایگاه حکم عقل عملی در عرض دیگر ادله کم تر مورد توجه و تحقیق قرار گرفته است. در این مقاله، پس از معرفی مبانی مؤثر در جایگاه سنجی یک حکم عقلی در برابر دیگر ادله، با تأکید بر مبانی شهید صدر، صُور مختلف تلاقی یک حکم عقلی با دیگر ادله بررسی شده است. تلاقی حکم عقل با دلیل دیگر هشت صورت، حاصل از سه ملاک تقسیم (نوع دلیل، همسویی یا تنافی، در مقام جعل یا در مقام امتثال بودن تلاقی) قابل فرض است. تنافی دو حکم عقلی در مقام جعل قابل تصور نیست و در تنافی حکم عقل در مقام امتثال با هر نوع دلیل دیگر، باید طبق قواعد باب تزاحم رفتار شود. در صورت تلاقی دو حکم مثبت عقلی یا حکم عقلی با حکمی نقلی، آن حکم تقویت می شود. در صورت تنافی حکم عقل و نقل در مقام جعل، ضروری است احتمال قرینیت حکم عقل برای نقل و ارشادی بودن دلیل نقلی مورد توجه قرار گیرد. تنافی غیر بدوی حکم عقل با دلیلی دیگر در مقام جعل هیچ گاه اتفاق نمی افتد و خود عقل عملی می پذیرد که حکم نقل مقدم خواهد شد.   

جلال الدین محمد بلخی، ملقب به مولانا، از نام آورترین شاعران و عارفان قرن هفتم هجری است که آموزه های اخلاقی و معنوی او جایگاهی برجسته در فرهنگ ایرانی و اسلامی دارد. آشنایی دانش آموزان با مفاهیم اخلاقی و انسانی موجود در آثار مولانا می تواند نقش مهمی در پرورش شخصیت و رشد فضایل اخلاقی آنان داشته باشد؛ از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان حضور و جایگاه آموزه های اخلاقی مولانا در کتب درسی فارسی دوره ابتدایی انجام شده است. روش پژوهش کیفی و از نوع تحلیل محتوا است. جامعه مورد مطالعه، شامل کتاب های فارسی پایه های اول تا ششم ابتدایی بوده و تمامی متون این کتاب ها به صورت کامل مورد تحلیل قرار گرفته اند. واحد تحلیل، کلیه پاراگراف ها و بخش هایی از متون بود که به گونه ای مستقیم یا غیرمستقیم به شخصیت مولانا و آموزه های اخلاقی او اشاره داشتند. یافته ها نشان داد که میزان توجه به آموزه های اخلاقی مولانا در کتب فارسی ابتدایی در سطح مطلوبی نیست؛ در این میان، کتاب فارسی پایه ششم بیشترین میزان توجه را داشته، درحالی که در پایه های اول تا سوم هیچ اشاره ای مشاهده نشده است. این نتایج بیانگر ضرورت بازنگری در محتوای کتاب های فارسی دوره ابتدایی به منظور ایجاد توازن میان آموزش مهارت های زبانی و تقویت مفاهیم اخلاقی برگرفته از آثار مولانا است.

لاهیجان در این دوره، یکی از ادوار درخشان خود را سپری ودانشمندان لاهیجانی در عصر صفوی از فضای مستعد این دوران بهره بردند، بالیدند و توانستند تأثیرات مهمی در حوزه های علمی مختلفی بر فرهنگ و تمدن اسلامی عصر صفوی بگذارند. نتایج ویافته های این تحقیق نشان می دهد در بین علوم با توجه به افق اندیشه و جهان بینی غالب شیعی در عصر صفوی بسیاری از دانشمندان لاهیجان در علم کلام رشد نموده و تبحر داشته اند. حتی برخی از این مشاهیر زمانی که طبیب یا سیاستمدار و حتی شاعر بودند در کنار تخصص خود به مباحث کلامی تعلق خاطر داشته و در این زمینه آثار قابل توجهی از خود به جای نهاده بودند.برخی از این بزرگان حتی در عالم سیاست هم دستی مستقیم در امور داشته اند. به لحاظ سیاسی وضعیت لاهیجان عصر صفوی زمینه های اصلی پرورش چهره های فرهنگی، علمی، دینی و غیره را ممکن وزمینه مساعدی برای رشد و ارتقای علمی این دیار و دانشمندانش را فراهم ساخت. حوزه هایی همچون فقه، منطق، فلسفه و کلام در میان علوم الهیاتی، حوزه هایی مانند دانش طب، نجوم و ریاضیات و نیز دانش سیاست و البته شعر و ادبیات از زمره مهم ترین بسترهای فرهنگی و تمدنی ای بودند که دانشمندان لاهیجی در این دوران در افق آن بالیدند و نامشان در ایران پرآوازه گردید.

ادبیات با قوای عاطفی و عالم درونی انسان سروکار دارد و ممکن است در برخی موارد به رفع مشکلات روحی و تقویت تعادل روانی افراد کمک کند. از این رو، تحلیل صحیح اثر ادبی می تواند به درک بهتر وجود و ماهیت نویسنده کمک کند. در این مقاله، به بررسی شخصیت قهرمان داستان بر اساس نظریه کارن هورنای در رمان خانه ی ادریسی ها پرداخته شد. هورنای، به عنوان متخصص تجدیدنظرطلب روان کاوی فرویدی، مفاهیم نظریه فروید را یا تکمیل کرده یا در آن ها تجدیدنظر کرده است. دیدگاه هورنای در مورد شخصیت، به ویژه نظریه های او درباره تیپ های شخصیتی، بازتابی از تجربیات شخصی اوست. هورنای بر این باور است که روش ها و ترفندهایی که افراد برای محافظت از خود به کار می برند، منجر به شکل گیری سه تیپ شخصیتی اصلی می شود: مهرطلب، برتری طلب، و عزلت گزین. این نظریه به ما کمک می کند تا با تحلیل دقیق تر شخصیت های داستان، به درک عمیق تری از ویژگی ها و انگیزه های آنان دست یابیم. نتایج حاکی از آن است که در رمان «خانه ی ادریسی ها»، وهاب شخصیتی عزلت طلب و مهرطلب است که به دنبال آرامش درونی و جلب محبت دیگران است. لقا مهرطلبی است که با مهربانی و دلسوزی به دنبال جلب توجه و محبت دیگران است و به راحتی از دستورات پیروی می کند. خانم ادریسی ترکیبی از مهرطلبی و برتری طلبی دارد و همواره تلاش می کند تا به دیگران کمک کند و در عین حال قدرت و مقام خود را حفظ کند. شوکت برتری طلب منتقمی است که با خشم و رفتار تحقیرآمیز، تلاش می کند تا برتری و قدرت خود را حفظ کند و دیگران را به عنوان وسیله ای برای اهداف خود می بیند.

در این پژوهش به بررسی جایگاه امر الهی (شریعت) به عنوان بنیان برای شکل گیری اخلاق در آثار خواجه عبدالله انصاری پرداخته شده است. با توجه به اهمیت و ضرورت مسئله، اخلاق در زندگی فردی و اجتماعی افراد از جمله موضوعات کلیدی در عرفان اسلامی است و فهم صحیح آن می تواند به تقویت سلوک عرفانی کمک کند. سوال اصلی این پژوهش این است که چگونه خواجه عبدالله انصاری به ارتباط میان شریعت و اخلاق پرداخته و این ارتباط چه تأثیری بر سلوک عرفانی دارد؟ برای پاسخ به این سوال، از روش تحلیل متن و تبیین مفاهیم عرفانی در آثار خواجه استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که خواجه عبدالله انصاری به سه عنصر اصلی علم به شریعت، جود در بذل معروف و صبر برای دستیابی به حسن خلق تأکید دارد و بر این باور است که تنها با درک صحیح از شریعت و اعمال نیک می توان به حقیقت الهی نزدیک شد. همچنین، او مفاهیم معرفت حق، تطهیر فکر و حسن سلوک را به عنوان پایه های سلوک عرفانی معرفی می کند. در نهایت، این پژوهش نشان می دهد که عمل به احکام شریعت و اخلاق نیکو نه تنها در سلوک فردی مؤثر است بلکه به تحقق جامعه ای سالم و متعالی نیز منجر می شود.

پژوهش پیشِ رو بر آن است تا با استفاده از روش تحلیل محتوای داده بنیاد، مضامین اخلاقی سوره بقره را استخراج و به گونه ای نظام مند، مورد تحلیل قرار دهد. در فرایند کدگذاری، مجموعه آموزه های اخلاقی سوره بقره، ابتدا در سه کلان شاخه «اخلاق بندگی»، «اخلاق فردی» و «اخلاق اجتماعی» دسته بندی شده و سپس هر کدام از آنها به بخش ها و زیرشاخه های مناسب خود، تقسیم شدند. بر پایه کدها و داده های سوره بقره، در ساحت اخلاق بندگی، دو عنصر ایمان و تقوا، مهم ترین جایگاه را دارا هستند. در ساحت اخلاق فردی نیز خودآگاهی اخلاقی، پربسامدترین کدی است که در سایه آن می توان سایر نمایه ها را تحلیل کرد. بخش اخلاق معاشرت را نیز می توان با دو ملاک «دوستی و دشمنی» و همچنین «عدالت و ظلم» تحلیل نمود. سوره بقره در بخش های اخلاق خانواده، اخلاق معاشرت، و اخلاق اقتصادی نیز برخی از مهم ترین آموزه های اخلاقی را دارا است. در این پژوهش، به اقتضای روش خاصی که در پیش گرفت، علی القاعده، هیچ آموزه و هیچ کد اخلاقی در سوره بقره، مغفول نمانده است. این نکته، ضمن آن که جنبه نوآوریِ این پژوهش را رقم می زند، ما را در رسیدن به تحلیل های مستند به متن قرآن یاری می کند. این پژوهش اگر ادامه یافته و به همه سور قرآن کریم گسترش یابد می تواند الگویی جامع و شامل از نظام اخلاق قرآنی، ارائه دهد. نگاه همه جانبه و شمول گرا و مبتنی بر نکات و جزئیات آموزه های قرآن کریم، آنگونه که هست، بدون سوگیری های خارج از منطوق قرآن، ارمغان چنین تحقیق جامعی خواهد بود.

اختلالات روانی مفهومی نسبتاً جدید است، اما ادراک و رفتارهایی که این مفهوم را در بر می گیرد، به درازای عمر بشر قدمت دارد. پارانوئیا یکی از شایع ترین اختلالات روانی است که ادراک و رفتارهای ناشی از آن با ادراک و رفتارهای افراد مبتلا به رذیله اخلاقی سوء ظن همخوانی دارد. یکی از راه های درمان مبتلایان به پارانوئیا، درمان شناختی-رفتاری است. باور به ولایت تشریعی الهی و تقید به باید و نبایدهای دینی، از اساسی ترین روش های نیل به سعادت و سلامت است. از این رو، تبیین حدود فقهی ادراک و رفتارهای برخاسته از رذایل اخلاقی مانند سوء ظن، با تغییر در شناخت، می تواند افراد مبتلا را در کاهش و حذف ادراک و رفتارهای بیمارگونه یاری رساند و زمینه ساز سلامت روانی در دنیا و سعادت اخروی آنان گردد. بدین جهت، پژوهش حاضر که از نظر هدف، بنیادی است، با روش اجتهادی به بررسی ادله قرآنی و حدیثی در باب سوء ظن پرداخته و حدود فقهی ادراک و رفتار افراد سوء ظنی را مورد واکاوی قرار داده است. یافته های پژوهش بیانگر این است که سوء ظن دارای دو بعد ادراکی (شناختی) و رفتاری است. اگر سوء ظن منشأ بروز رفتارهای غیراخلاقی چون تهمت، غیبت، تجسس و ورود به حریم خصوصی افراد و... قرار گیرد، با همان عناوین حرام است. اما اگر تنها جنبه شناختی و ذهنی را شامل شود، هرچند نمی توان به طور صریح حرمت آن را اثبات کرد، اما حداقل چون زمینه ساز گناه حرام است، کراهت آن اثبات می شود.

بخش مهمی از رفتارهای انسانی را ارزش های اخلاقی متکی به آموزه های دینی و یا سنت های برگرفته از اجتماع شکل می دهند. در صورتی که بپذیریم خانواده ابتدائی ترین نهادی است که بر ارزش های اخلاقی بنا شده و مطبوعات به عنوان ابزاری برای تداعی این ارزش ها در خانواده اند، این پرسش نیز قابل طرح است که براساس مطالب ارائه در نشریه خانه خوبان در بازه زمانی سال های 95 تا 1400، چه صورت بندی گفتمانی از اخلاق با نگاه به کارآمدی خانواده قابل استخراج است؟ رویکرد در این پژوهش کیفی بوده و از روش تحلیل گفتمان نورمن فرکلاف جهت بررسی 10 نمونه معرف استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد این نشریه، علی رغم استفاده از دیدگاه های روانشناختی اخلاق، ادبیات و شعر و تکیه بر آیات و روایات به طرح و تفسیر آن دسته از مفاهیم اخلاقی می پردازد که در زندگی روزمره همسران نقش تعیین کننده دارد. در چارچوب این تحلیل، هدف نشریه ایجاد نظم اخلاقی در خانواده و تقویت هر عنصر اخلاقی است که موجب توسعه چنین نظمی می شود. همچنین، این تحلیل براساس نظریه گفتمان اخلاقی رالف پاتر ارائه دهنده ترکیبی از یک نظام اخلاقی چهار جزئی شامل اصول، قواعد، آرمان ها و ارزش های همبسته و معقولی است که به شکل گیری دیدگاه کلی نسبت به آنچه در خانواده باید به لحاظ اخلاقی اتفاق بیوفتد، کمک کرده است.

الهی نامه عطار، منظومه ای در قالب مثنوی است. عطار در این منظومه به بازگویی اهداف اهل تصوّف از راه تمثیل پرداخته و کوشیده به انسان بفهماند که حقیقت هر آرزو در درون خ ود اوست و جستجوی آن ن یز از درون انسان است. در ب ررسی جنبه های نمایشی الهی نامه، علاوه بر دانستن افکار و شیوه نگارش عطار باید بر عناصر جنبه های نمایشی نیز آشنایی کامل داشت. توصیف معراج پیامبر اکرم (ص) قابلیت های نمایشی بارزی دارد که با بررسی عناصر نمایشی در داستان و تحلیل آن برای به کار بستن آن ها در نمایش، می تواند به روی صحنه برود. سؤالی که مطرح می شود ای ن است که جنبه های نمایشی در کدام قسمت از بدنه داستان واقع است و با تحلیل آن ها چگونه می توان به خوانش نمایشی دست یابیم؟ با توجه به اهداف پژوهش، روش به کار رفته این گونه است که علاوه بر آثار عطار نیشابوری، در مقالات و کتاب هایی با موضوع؛ اصول درام، ویژگی های عناصر و عوامل دراماتیک، مطالعه و فیش برداری و با تحلیل داده ها نتیجه گیری صورت گرفته است. آن چه که از این تحقیق به دست می آید تا اندازه ای ارزش نمایشی دارد و ضرورت دارد که نمایشنامه نویس زمینه را برای داستان های دیگر مهیّا سازد.

این پژوهش با هدف تعیین نقش فرهنگ حاکم بر مدرسه و اخلاق حرفه ای با مسئولیت پذیری معلمان در مدارس ابتدایی اجرا شد. هدف این پژوهش کاربردی، و از نظر روش این پژوهش توصیفی- همبستگی بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه معلمان دوره ابتدایی شهرستان ساوه در سال تحصیلی 1404-1403 می باشد که تعداد آن ها ۱۰۸۶ نفر می باشد. نمونه آماری پژوهش با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه گیری در دسترس تعداد 284 نفر انتخاب شد. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه های مسئولیتپذیری معلم لارمن و کارابنیک (2013)،با 13 سوال، فرهنگ مدرسه گرونرت و ولنتاین (١٩٩٨)،با 35 سوال و اخلاق حرفه ای کادوزیر (٢٠٠٢)،با 16 سوال بود، همچنین میزان پایایی پرسشنامه ها توسط آلفای کرونباخ به ترتیب 87/0، 82/0 و 84/0 محاسبه گردید.. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات داده ها در بخش آمار استنباطی از آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه توسط نرم افزار SPSS نسخه 27 استفاده شد. نتایج نشان داد که هر دو متغیر فرهنگ حاکم بر مدرسه و اخلاق حرفه ای قادر به پیش بینی مسئولیت پذیری معلمان می باشند (p<0/05)، به این صورت که سهم فرهنگ حاکم بر مدرسه 23 درصد و سهم اخلاق حرفه ای 38 درصد می باشد. بنابراین با اطمینان 95 درصد می توان گفت اخلاق حرفه ای بیشترین سهم را در پیش بینی مسئولیت پذیری معلمان دارد. در نتیجه، ارتقای مسئولیت پذیری معلمان نیازمند تمرکز هم زمان بر اخلاق حرفه ای و فرهنگ حاکم بر مدرسه است. این دو عنصر به صورت متقابل بر یکدیگر تأثیر می گذارند و در کنار هم موجب بهبود تعاملات آموزشی، افزایش کیفیت تدریس و دستیابی به اهداف تربیتی می شوند.

بانوان مبلغ، تاثیر قابل توجهی بر اصلاح سبک زندگی و عقاید خانواده های مسلمان، به ویژه دختران و زنان جامعه اسلامی دارند. یکی از انتقاداتی که در فضای حقیقی و مجازی در این خصوص مطرح است، مربوط به اخلاق ارتباط گیری بانوان مبلغ در طول فعالیت های تبلیغی است که گاه نسبت برخی آسیب های رفتاری به آنان داده می شود. نظر به اهمیت جایگاه اخلاق تبلیغ بانوان مبلغ، بررسی این انتقادات و چیستی آسیب های مطرح و اندازه گیری فراوانی آن ها، ضروری است. پژوهش حاضر با روش تلفیقی کیفی- کمی، به این مسئله پرداخته است؛در مرحله اول در فاز کیفی، آسیب ها شناسایی شده ودر مرحله دوم در فاز کمی، میزان گستردگی آن در عرصه تبلیغ بانوان مبلغ، مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافته ها بیانگر آن است که هر چند در اخلاق ارتباط گیری بانوان بر پایه شواهد مبتنی بر تجربه مبلغان، آسیب هایی در ارتباط با مستمعان، همکاران و آقایان، مطرح است اما گستردگی آن با آزمون های اماری تأیید نمی شود.