درخت حوزه‌های تخصصی

هدف این مقاله، ارائه مدلی برای ارزیابی ظرفیت رقابت پذیری منطقه ای بر پایه سیستم مبتنی بر لنگر است. روش تحقیق، توصیفی – تحلیلی و ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه مبتنی بر AHP و مدل تحلیل ساختار متقاطع (37*37) بوده است. چارچوب تحلیلی بر اساس سه مفهوم مهم بودن، مؤثر بودن و حساس بودن متغیرها در سه مؤلفه سازنده مدل لنگر شامل 1- جذب و استقرار مستأجر لنگر، 2- خوشه سازی و بسیج منابع چند مقیاسی و 3- هوشمندی و تثبیت موقعیت راهبری انجام شده است. بر اساس نتایج به دست آمده در جدول 1، در بخش جذب مستأجر لنگر از لحاظ مؤثر بودن، متغیرهای زنجیره های صنعت با میزان (76/1) و کیفیت و کمیت زیرساخت ها (14/1) دارای بیشترین تأثیر بر سایر متغیرهای موردبررسی بودند. در بخش خوشه سازی و بسیج منابع چند مقیاسی از لحاظ مؤثر بودن، بهترین عملکرد مربوط به متغیرهای وجود شرکت های چندملیتی و بین المللی در منطقه با (46/1) و سطح تراکم شرکت های خصوص و دولتی به همراه سطح انتقال دانش و فن آوری صنعت جهانی به منطقه در وضع موجود با امتیاز (16/1) است. در بخش هوشمندی و تثبیت موقعیت راهبری از لحاظ مؤثر بودن، بالاترین عملکرد برای متغیرهای وجود مراکز پشتیبانی نوآوری صنعت (84/0)، وجود سیستم نوآوری منطقه ای و ملی در بخش صنعت (87/0) و میزان وابستگی متقابل بین شرکت ها و سرمایه گذاران موجود و ذینفعان منطقه ای (78/0) است. درنهایت بر اساس نتایج بحث، 7 اصل و 3 فرضیه تدوین و مدل ارائه گردید.

یکی از رویکردهای اساسی به منظور توسعه آزمایشگاه های زنده شهری در مدیریت شهری کارآمد و خلاق، بهره گیری از رویکرد هم آفرینی است، که هدف آن پرداختن به نیازها و چالش های اجتماعی است که در جامعه مدرن به طور فزاینده ای تکه تکه شده اند، و شهروندان از طریق هم آفرینی می توانند یک شهروندی فعال و سیاسی بر مبنای حقوق و تعهدات به بار آیند. تحقیق حاضر با مدل ساختاری-تفسیری به دنبال تحلیل نقش هم آفرینی در توسعه آزمایشگاه های زنده شهری در شهر زنجان است. گردآوری داده ها به صورت مطالعات پیمایشی و کتابخانه ای انجام شد. جامعه آماری شامل 30 نفر نخبگان است که با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. شناسایی شاخص های آزمایشگاه زنده شهری با استفاده از نظریه داده بنیاد در قالب مصاحبه نیمه ساختاریافته با کمک نرم افزار MAXQDA انجام شد. برای تحلیل داده ها از مدل معادلات ساختاری به صورت تکنیک حداقل مجذور مربع با کمک نرم افزار SmartPLS.3 استفاده شد. طبق یافته های تحقیق، هم آفرینی و آزمایشگاه های زنده شهری رابطه متقابل و معنی دار با یکدیگر دارند. ازاین رو، مشارکت ذی نفعان شهری، می تواند نقش مؤثری در ایجاد آزمایشگاه های زنده شهری به منظور اجرای طرح ها و پروژه های عمرانی و زیربنایی در شهر زنجان ایفا کند. همچنین، برای دستیابی به یک مکانیسم منسجم در «هم آفرینی پروژه های مبتنی بر آزمایشگاه های زنده شهری»، نیازمند تقویت زیرساخت های عدالت اجتماعی و اجرای پروژه های محیط زیست محور هستیم. از طرفی، از طریق تقویت «گفتگو» و «انعطاف پذیری» می توان، مشارکت و هم آفرینی بین ذی نفعان پروژه های مبتنی بر آزمایشگاه های زنده شهری در شهر زنجان را توسعه داد.

تعاونی های تولیدی کشاورزی به عنوان یک نظام بهره برداری در بخش کشاورزی، می توانند نقش مؤثری در توسعه روستایی و کشاورزی داشته باشند؛ لذا پژوهش حاضر با بهره گیری از نظریه بنیانی، به ارائه مدل پارادایمی برای شناسایی علل رکود تعاونی های تولیدی کشاورزی راکد استان کرمانشاه پرداخته است. جامعه تحقیق، مدیران عامل تعاونی های تولیدی کشاورزی راکد استان کرمانشاه بودند که برای انتخاب آنان از شیوه نمونه گیری هدفمند بهره گرفته شد (22=n). مصاحبه نیمه ساختارمند ابزار گردآوری داده ها بود. مدل مفهومی پژوهش نشان داد که گرانی فزاینده نهاده های موردنیاز و عدم دسترسی به موقع، مشکلات مالی تولیدکنندگان، ضعف بازاریابی و فروش محصولات کشاورزی، نداشتن صرفه اقتصادی تولید و تجربه و تخصص کافی برخی از تولیدکنندگان سبب رکود تعاونی ها شده اند. نبود زیرساخت های نگهداری و فرآوری محصولات، مخاطرات طبیعی و دشواری تأمین تجهیزات به عنوان شرایط زمینه ای و شرایط دشوار کسب اعتبارات و تسهیلات بانکی، دشواری صادرات محصولات و وجود دلالی و واسطه گری به عنوان شرایط مداخله گر مطرح شدند. برخی از شرایط تعاملی شامل: تعطیلی واحدهای تولیدی، تولید با ظرفیت بسیار محدود، فروش محصول با سود ناچیز و زیر قیمت بازار است. تغییر کاربری برخی از واحدهای تولیدی، بدهکاری به بانک ها و رشد فرهنگ دلالی و واسطه گری، پیامدهای حاصل از شرایط موجود بود. راهکارهای مؤثر برای برون رفت از رکود تعاونی های موردمطالعه شامل فعال سازی واحدهای تولیدی راکد از طریق اختصاص اعتبارات و تسهیلات بانکی کم بهره، ارائه مجوز تأسیس مجوز به افراد دارای تجربه و تخصص، تشویق سرمایه گذاران استان به ایجاد و توسعه صنایع تبدیلی، انبارهای استاندارد و تعاونی های بازاریابی بود.

این پژوهش با هدف کلی تحلیل عوامل اثرگذار بر رضایتمندی گردشگران مناطق روستایی از غذای محلی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی گردشگران مناطق روستایی شهرستان شوشتر بود. با استفاده جدول کرجسی و مورگان 400 نفر از گردشگران روستایی با روش نمونه گیری تصادفی برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه ای بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. تجزیه وتحلیل داده ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی توسط نرم افزار SPSS انجام شد. نتایج ضریب همبستگی نشان داد که بین متغیرهای تجربه فرهنگی، عوامل هیجانی، جذابیت حسی، نگرانی های بهداشتی، نگرش نسبت به غذای محلی، هنجارهای ذهنی، عوامل بین فردی، خودکارآمدی و دل بستگی به غذای محلی با رضایت گردشگران رابطه معنی داری دارد. این در حالی است که بین رضایت از غذای محلی و متغیرهای سن، درآمد، بعد خانوار، تحصیلات، جنسیت، شغل و نوهراسی غذایی رابطه معنی داری از نظر آماری یافت نشد. نتایج ضریب رگرسیون نشان داد که پنج متغیر نگرش نسبت به غذای محلی، هنجار ذهنی، خودکارآمدی، خطرات بهداشتی و دل بستگی به غذای محلی توانستند 5/70 درصد از تغییرات متغیر وابسته تحقیق یعنی رضایت گردشگران از غذای محلی را تبیین نماید.

تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از چالش های اصلی قرن حاضر، اثرات قابل توجهی بر سیستم های غذایی جهانی گذاشته است. این مطالعه با استفاده از رویکرد مرور نظام مند، به بررسی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیمی می پردازد. مرور پژوهش های پیشین نشان دهنده ضعف چارچوب های موجود در مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار است. بنابراین هدف پژوهش حاضر تدوین چارچوبی بر شناسایی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیم و ارائه یک تصویر کلی از چگونگی تأثیر بد سازگاری غذایی بر تغییرات اقلیمی است. پژوهش حاضر ازنظر هدف، بنیادی است، و با رویکرد مرور نظام مند ادبیات مرتبط با امنیت غذایی، تغییرات اقلیمی و بد سازگاری اقلیمی در فاصله سال های 2013 تا 2023، با استفاده از پنج کلیدواژه (Climate Change، Food security، Food insecurity، Climate maladaptive و Water) مشخص و از سه پایگاه فارسی (Magiran،Noormags و SID) و چهار پایگاه لاتین (google Scholar,Sincedirect، Wiley و Pubmed) اطلاعات، جمع آوری شد. پس از غربالگری و ارزیابی، تحلیل نهایی روی 127 مقاله انجام شد. با تحلیل مقاله ها به منظور شناسایی مؤلفه های غذایی اقلیم بد سازگار در شرایط تغییرات اقلیم، چهار مؤلفه شامل سیاست گذاری ها، عوامل اقتصادی، ردپای کربن و ردپای آب مؤثر مشخص شدند، که این عوامل می توانند بر بد سازگاری اقلیمی تأثیر بگذارند و اگر سیاست به درستی اجرا شوند و راهبردها رو با توجه به فرهنگ هر جامعه به کار ببرند. در نهایت می توانند باعث کاهش آسیب ها، افزایش امنیت غذایی، کاهش گازهای گلخانه ای و سازگاری در برابر تغییرات اقلیمی شود.

در سال های اخیر مهاجرت معکوس به اجتماعات روستایی و نواحی پیراشهری به عنوان یک پدیده نوین درایران مطرح شده است. برخی از پژوهشگران در سال های اخیر بر روی انگیزه های مهاجران، علل و پیامدهای این پدیده تمرکز کرده اند. هدف این پژوهش، شناسایی علل و پیامدهای مهاجرت معکوس به اجتماع روستایی در ایران با بهره گیری از رویکرد سنتزپژوهی( فراترکیب) است. واحد تحلیل در این پژوهش، مقاله های علمی – پژوهشی فارسی زبان با نمونه مطالعاتی داخلی است که در پایگاه اطلاعاتی نظیر Noormags، Magiran، SID، ISC، گوگل اسکالر، سیویلیکا، پرتال جامع علوم انسانی و علم نت، در دوره زمانی(1403-1390)  یافت شده اند. با جستجو در پایگاه های  اطلاعاتی فوق 61 مقاله یافت شد که با استفاده از برنامه مهارت های ارزیابی حیاتی (CASP)، میزان روایی این مقالات مورد بررسی قرار گرفت و درنهایت به 35 مقاله کاهش یافت. برای تجزیه وتحلیل مقالات منتخب از الگوی هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که 7 مؤلفه و 32 مفهوم در شکل گیری مهاجرت معکوس مؤثر بوده اند که مهم ترین آن ها  وضعیت  شغلی و میزان درآمد  بوده است. پیامدهای مهاجرت معکوس نیز در7 مؤلفه و 27 مفهوم طبقه بندی شده اند که  ایجاد شغل و درآمد و واردکردن تسهیلات مختلف به روستاها، رشد کارآفرینی و توسعه اقتصادی  از جمله مهم ترین پیامدهای این پدیده است. یافته های این تحقیق می تواند مورداستفاده پژوهشگران، برنامه ریزان و مدیران جهت شناخت و برنامه ریزی بهتر این پدیده قرار گیرد.

مقدمه: با ادامه افزایش جمعیت شهری، کلان شهرها، به طور فزاینده ای به استراتژی های حکمرانی هوشمند برای مقابله با چالش های چند وجهی مدیریت شهری مدرن روی می آورند. به همین علت این پژوهش سعی دارد با استفاده از نرم افزار VOS Viewer روندهای پیچیده و نوظهور در حکمرانی هوشمند را بررسی نماید. به عبارت دیگر هدف این مطالعه ارائه یک نمای کلی جامع از چشم انداز در حال تحول تحقیقات حکمرانی هوشمند، شناسایی مضامین کلیدی، نویسندگان تأثیرگذار و کلیدواژه های برجسته در ادبیات است. داده و روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است که به روش توصیفی و  تحلیلی و با استفاده از روش هم استنادی صورت گرفته است. داده های مورد نیاز از پایگاه های اطلاعاتی علمی مانند Scopus و Web of Science تهیه و با استفاده از نرم افزار VOS Viewer آنالیز و تحلیل شده اند. استراتژی جستجو، برای به تصویر کشیدن ادبیات مرتبط با پایداری شهری، شهرهای هوشمند و موضوعات مرتبط با حکمرانی در شهرهای هوشمند بوده است و کلمات کلیدی برای در بر گرفتن طیف وسیعی از موضوعات از جمله، شهر هوشمند، حکمرانی شهری، پایداری و شهرسازی انتخاب شده اند. پارامترهای جستجو به گونه ای اصلاح شدند که شامل انتشارات از سال 2021 تا 2024 باشد تا آخرین پیشرفت ها و روندها در این زمینه را به تصویر بکشند. تجزیه و تحلیل همزمانی کلمات کلیدی، خوشه بندی کلمات کلیدی، تجسم و تفسیر و تجسم چگالی/تراکم مراحل انجام کار جهت رسیدن به هدف تحقیق بوده اند.  یافته ها: یافته های تحقیق نشان می دهد که تأکید روزافزون بر ادغام فناوری های پیشرفته مانند اینترنت اشیا (IoT)، هوش مصنوعی (AI)، و تجزیه و تحلیل داده های بزرگ در شیوه های مدیریت شهری از الزامات و روندهای رو به رشد در تحقیقات و مطالعات است. همچنین تغییرات قابل توجهی در تمرکز پژوهش ها بر روی چارچوب های در حال تحول حاکمیت که تصمیم گیری مبتنی بر داده و مشارکت شهروندان است دیده می شود. از طرفی ظهور راه حل های جدید با هدف افزایش پایداری، انعطاف پذیری و کارایی در محیط های شهری قابل مشاهده است که توجه بیشتر به پیامدهای اخلاقی، اجتماعی و اقتصادی فناوری های هوشمند را مد نظر قرار می دهند.  نتیجه گیری: نشان دهنده عدم رضایت شهروندان است که در این رابطه مسئولان شهری باید با به کارگیری نظرات افراد در عرصه مدیریتی و سیاست گذاری ها، زمینه را برای افزایش رضایت از زندگی در شهر فراهم نمایند.

بحران کرونا اپیدمی فراگیر؛ بر ساختار، برنامه ریزی، فعالیت های اقتصادی و اجتماعی شهرهای گردشگر پذیر تأثیر گذاشته و تداوم آن مدیریت شهری در ایران و شهر اردبیل منفعل کرد. هدف کلی پژوهش تبیین پیامدهای بحران کرونا روی مقاصد گردشگری شهری اردبیل است. رویکرد منطقی حاکم بر پژوهش، رویکرد استقرایی-قیاسی است. پژوهش از نوع شناختی - تحلیلی و از منظر روش و ماهیت از نوع تحلیل پس رویدادی است. جامعه آماری پژوهش شامل متخصصین حوزه گردشگری و شهری محدوده موردمطالعه است. برای تحلیل داده ها از آزمون T-test و Friedman test و شبیه سازی روابط علی- معلولی در محیط Vensim صورت گرفت. یافته های به دست آمده نشان داد که عناصر (اولیه و ثانویه) گردشگری شهری اردبیل؛ قبل و پس از دوره کرونا دچار تغییرات ناشی از بحران کرونا شده و اختلاف و تفاوت معناداری میان عناصر اولیه گردشگری در دو دوره را نشان می دهد که این مهم از طریق کاهش رتبه اهمیت در دوره حین و پس از کرونا نمایان است. هم چنین تحلیل عناصر ثانویه گردشگری نشان داد که بالاترین اهمیت و رتبه برای دوره حین و پس از کرونا به ترتیب شامل وضعیت دسترسی به مهمان سراها و هتل ها، ویژگی های ظاهری و چشم اندازهای محیط گردشگری، وضعیت حمل ونقل حوزه گردشگری شهر اردبیل، اطلاع رسانی دقیق و غیره است که متفاوت از دوره قبل کرونا است. هم چنین نتایج شبیه سازی روابط علی- معلولی نشان داد که دو حلقه R1 و R2 در مدل گردشگری شهری اردبیل وجود دارد که تأثیرات کاهشی و افزایشی بر هم داشته و روندی میانجی و واسطه ای بر روی عناصر اولیه و ثانویه را نیز نمایان می سازد.

شخصیت برند گردشگری پزشکی پاکستان با «پارادوکس توریسم و تروریسم» یا «ترور و تور» عجین شده، لیکن تبیین علل وفاداری گردشگران پزشکی از سیستان و بلوچستان به کشور پاکستان ضرورت دارد. این پژوهش، کاربردی و توصیفی-تحلیلی است. گردآوری داده ها با روش پیمایشی (پرسشنامه محقق ساخته، بعضاً مصاحبه و مشاهده مشارکتی) با روش نمونه برداری تصادفی انجام شده و قلمرو پژوهش، شهرهای تربت، پنجگور، کراچی و کویته پاکستان و 26 شهرستان جنوب شرق ایران بود. تحلیل داده ها با تعداد 9 مدل استنباط آماری ناپارامتریک، انجام شده است. سؤال های اصلی تحقیق از گردشگران پزشکی، معطوف به تصویر ذهنی عاطفی (احساسی، ادراکی)، تصویر ذهنی شناختی (آگاهی منطقی، عقلانی از هزینه ها)، تصویر ذهنی رفتاری (سفر مجدد، وفاداری و توصیه به دیگران) از شهرهای مقصد گردشگری پزشکی در پاکستان بود. نتایج نشان داد؛ 67% پاسخگویان، هزینه های پزشکی و 59% هزینه اقامت و غذا را کم، خیلی کم تا متوسط دانسته اند. ضمناً میزان رضایت پاسخگویان از «نوبت ویزیت دکتر، تشخیص درست پزشکان و اطمینان به نتیجه نهایی درمان»، به ترتیب: 80% و 79% و 79% بوده است. یافته ها بیانگر تأیید احساس رضایت ادراکی و عاطفی از شخصیت برند مقصد و مطلوبیت تصویر شناختی (عقلایی و حسابگرانه) از مقصد گردشگری و رضایت از دستاورد نهایی (به مثابه عامل وفاداری و توصیه به دیگران) بود. از پی این یافته ها، عوامل شالوده ای جذب گردشگران پزشکی به پاکستان، (علیرغم پدیده تروریسم و توریسم)، وجود خویشاوندان نسبی، سببی و هم ولایتی در شهرهای کراچی، پنجگور، تربت و کویته، سازگاری شخصیت برند گردشگری پزشکی پاکستان با شخصیت غالب اهالی جنوب سیستان و بلوچستان (زبانی، قومیتی، مذهبی، سطح توسعه، باورها و الگوهای رفتاری) بود.

کارآفرینان گردشگری در مقیاس کوچک نقش مهمی در توسعه مقاصد گردشگری طبیعی، به ویژه در زمینه بیابان گردی، ایفا می کنند. ایجاد مدل های تجاری رقابتی و استراتژی های بازاریابی می تواند برای موفقیت این کارآفرینان و همچنین مقاصد طبیعی که در آن ها فعالیت می کنند، بسیار حائز اهمیت باشد. پهنه بیابان لوت، واقع در میان سه استان و روستاهای شاخص بیابان گردی شامل خراسان جنوبی (ده سلم)، کرمان (شهداد) و سیستان و بلوچستان (آبخوران)، دارای ظرفیت های منحصر به فردی برای توسعه گردشگری است. یکی از چالش های اصلی در رونق و ارتقاء گردشگری در این کانون ها، بازاریابی سنتی و نسبتاً ضعیف گردشگری و کارآفرینی است. بنابراین، توسعه دانش در مورد مدل های کسب وکار برای کارآفرینان گردشگری طبیعت گرا نیازمند یک رویکرد نظری جایگزین است. این پژوهش با هدف طراحی مدل بازاریابی کارآفرینانه کانون های گردشگری، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مدل داده تئوری داده بنیاد، بین 50 نفر از نخبگان، کارآفرینان و تورگردانان در روستاهای ده سلم، شهداد و آبخوران انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که شرایط علی مؤثر بر طراحی مدل بازاریابی کارآفرینانه شامل ابعاد اجتماعی، شرایط مقصد، توسعه گردشگری مقصد و رشد کارآفرینی می باشد. همچنین، شرایط مداخله گر شامل برقراری ارتباط، سرمایه گذاری جدید و پیش بینی پذیری است. شرایط زمینه ای نیز شامل جمع آوری منابع، سرمایه های انسانی موجود در مقصد و بهره وری می باشد. در نهایت، شایسته سالاری، ایجاد موازین حسن اجرای بهینه، سرعت و دقت، و ارتقاء کارآفرینی و گردشگری به عنوان پیامدهای راهبردی شناخته می شوند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیرات اجتماعی و فرهنگی گردشگری پایدار بر عدالت فضایی در شهرستان بینالود (طرقبه و شاندیز) انجام شده است. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی و ارائه راهکارهای مؤثر جهت تحقق عدالت فضایی در فرایند توسعه گردشگری پایدار می باشد. از نظر هدف، این پژوهش کاربردی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی محسوب می شود. جامعه آماری تحقیق شامل 54 روستا در شهرستان بینالود است که از میان آن ها 19 روستا با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. حجم نمونه بر اساس محاسبات نرم افزار G*Power برابر ۱6۰ نفر تعیین شد؛ با این حال، حجم نمونه به ۲۰۰ نفر ارتقاء یافت. روش گردآوری داده ها به دو صورت اسنادی (داده های ثانویه) و پیمایشی (داده های اولیه) انجام شد. ابزار اصلی گردآوری داده ها، پرسش نامه محقق ساخته بود. پیش آزمون با 4۰ پرسش نامه در منطقه ای مشابه جامعه آماری اجرا شد و با استفاده از شاخص آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی در نرم افزار SPlS3، هر دو شاخص بالاتر از 0.7 ارزیابی گردید که نشان دهنده اعتبار و پایایی مطلوب ابزار اندازه گیری است؛ برای تحلیل استنباطی از روش های آماری ضریب رگرسیون و معادلات ساختاری استفاده شد. و آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن داده ها مورد استفاده قرار گرفت. سنجش روایی واگرا نیز به روش فورنل و لارکر مورد تأیید قرار گرفت. تحلیل ها به کمک نرم افزارهای SPLS3، SPSS ، Exel، انجام شد و از نرم افزار ArcGIS در طراحی نقشه مکانی به کار گرفته شد. با توجه به نتایج ضرایب مسیر به ترتیب برابر با 0.447 و 0.426 هستند و آماره t بالاتر از 7 (بسیار بالاتر از آستانه بحرانی 1.96) بوده و مقدار p برابر با 0.000 است که نشان دهنده معناداری بسیار بالا در سطح 99٪ است. این نتایج بیانگر آن است که افزایش توجه به ابعاد اجتماعی و فرهنگی در توسعه گردشگری پایدار، می تواند بهبود عدالت فضایی را در مناطق روستایی شهرستان بینالود تسهیل نماید.

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر عناصر فرهنگی-هویتی بر ساماندهی ورودی خوی-قطور و ارائه راهکارهای بهبود آن انجام شد. این مطالعه کاربردی با رویکرد توصیفی-تحلیلی، داده های گردآوری شده از طریق پیمایش (۳۸۰ پرسشنامه معتبر از مردم و کارشناسان) را با استفاده از آزمون تی تک نمونه ای و تکنیک دیمتل تحلیل کرده است. نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که تمامی شاخص های ساماندهی، به ویژه «نمادین بودن»، از دیدگاه هر دو گروه اهمیت بالایی دارند. در میان نمادهای فرهنگی، «شمس»، «آفتاب گردان» و «آیت الله خویی» به عنوان برجسته ترین و مورد پذیرش ترین عناصر هویتی شناسایی شدند، در حالی که نمادهایی مانند «زنبورعسل» و «مساجد مهم» از اقبال کمتری برخوردار بودند. تحلیل دیمتل آشکار ساخت که «نمادین بودن»، «نقش انگیزی» و «حضور عناصر طبیعی» متغیرهای علّی و محرک اصلی سیستم هستند که بر شاخص های معلول مانند «زیبایی شناسی»، «ارتقای کیفیت منظر» و «نظم فضایی» تأثیر مستقیم می گذارند. در سطح نمادها نیز، «شمس» و «آیت الله خویی» ماهیت علّی و محوری دارند. این یافته ها مؤید آن است که تقویت مؤلفه های نمادین، پیش نیاز اصلی ارتقای کیفیت بصری و عملکردی ورودی شهر است و ساماندهی کالبدی صرف، بدون توجه به لایه های معنایی و فرهنگی مورد پذیرش جامعه، به ایجاد فضایی پایدار و هویت بخش منجر نخواهد شد.

روند افزایشی جمعیت و مهاجرت از روستا به شهر سبب توسعه فیزیکی بسیاری از شهرها از جمله شهر ایلام شده است. با توجه به اینکه شهر ایلام از نظر ژئومورفولوژی داری محدودیت های زیادی است لذا، در این پژوهش به بررسی روند توسعه فیزیکی این شهر طی سال های اخیر و همچنین نقش عوامل ژئومورفولوژی در جهات توسعه فیزیکی این شهر پرداخته شده است. در این تحقیق از مدل رقومی ارتفاعی 30 متر SRTM، تصاویر ماهواره لندست و لایه های رقومی اطلاعاتی به عنوان داده های میدانی استفاده شده است. مهم ترین ابزارهای تحقیق ArcGIS، ENVI و IDRISI بوده است که از نرم افزار ArcGIS برای تهیه نقشه های مورد نظر، از نرم افزار ENVI برای تهیه نقشه های کاربری اراضی و از نرم افزار IDRISI برای آنالیز تغییرات کاربری اراضی استفاده شده است. این تحقیق در 3 مرحله انجام شده است که در مرحله اول به بررسی وضعیت ژئومورفولوژی منطقه پرداخته شده است. در مرحله دوم، نقشه های کاربری اراضی منطقه تهیه شده است و در مرحله سوم نیز به آنالیز روند توسعه نواحی سکونتگاهی و نقش عوامل ژئومورفولوژی در آن پرداخته شده است. از جمله مهم ترین یافته های این تحقیق این که؛ نواحی سکونتگاهی محدوده مطالعاتی در سال 1992، 3/7 کیلومترمربع وسعت داشته است که این میزان طی سال های 2002، 2012 و 2022 به ترتیب به 6/10، 7/17 و 7/20 کیلومترمربع افزایش یافته است. بر این اساس، محدوده شهری و حاشیه شهری ایلام طی سال های 1992 تا 2022 تا 4/13 کیلومترمربع توسعه فیزیکی مواجه شده است. بررسی جهات توسعه یافتگی شهر ایلام بیانگر این است که بیش ترین میزان توسعه یافتگی مربوط به مناطق غربی و شمال غربی این شهر بوده است چراکه شهر ایلام از سمت شمال، شمال شرق، شرق و جنوب شرق به واحد کوهستانی منتهی می شود و این واحد مانع از توسعه یافتگی این شهر شده است.

هدف این پژوهش، امکان سنجی توسعه گردشگری عکاسی (فتوتوریسم) در استان گیلان با تمرکز بر سنجش ظرفیت های محیطی و پیش شرط های لازم برای ترویج آن می باشد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است که با رویکرد آمیخته (کیفی و کمی) و در قالب یک طرح سه مرحله ای (مطالعه اسنادی، مصاحبه با متخصصان و تکمیل پرسشنامه محقق ساخته) انجام شده است. داده ها با استفاده از مدل PESTEL و ارزیابی شش شاخص کلیدی ظرفیت محیطی (تنوع منظر، پدیده های طبیعی، عکاسی نجومی، معماری تاریخی، سازه های مهندسی و پویایی فرهنگی-اقتصادی) تحلیل شده اند. یافته ها پژوهش نشان می دهد، استان گیلان از ظرفیت های محیطی استثنایی (مانند چشم اندازهای متنوع، پدیده های طبیعی منحصربه فرد و غنای فرهنگی) برخوردار می باشد. از سوی دیگر تحلیل مدل PESTEL نشان داد که در ارتباط با توسعه گردشگری عکاسی، بُعد اجتماعی (با میانگین 3/14) به عنوان نقطه قوت اصلی و بستر مساعد برای توسعه عمل خواهد کرد، در حالی که ابعاد فناوری (1/96) و سیاسی (1/94) به عنوان اصلی ترین چالش های توسعه فتوتوریسم می باشند. همچنین نتایج تحقیق نشان داد وجود همبستگی قوی بین فناوری و قوانین (0/82) بر ضرورت اصلاح همزمان این دو حوزه تأکید دارد. در مجموع نتایج این پزوهش نشان داد، با وجود ظرفیت های بی نظیر محیطی، توسعه پایدار فتوتوریسم در استان گیلان مستلزم تقویت فوری زیرساخت های فناورانه، ثبات در سیاست گذاری و تدوین چارچوب های قانونی شفاف است.

این پژوهش به تحلیل روند تغییرات کاربری اراضی در شهرستان خرم آباد طی دوره ۲۵ ساله (۲۰۰۰-۲۰۲۵) و پیش بینی وضعیت آن تا سال ۲۰۵۰ می پردازد. هدف اصلی، بررسی پویایی های مؤثر بر توسعه سکونتگاهی و اثرات زیست محیطی ناشی از این تغییرات است.برای این منظور، تحلیل سری زمانی بر روی مساحت شش طبقه کاربری اراضی (کشاورزی، جنگل، پوشش گیاهی، پهنه های آبی، زمین های بایر و شهری) با استفاده از داده های ۲۵ ساله انجام شد. سپس، مدل رگرسیون خطی ساده برای ارزیابی کمی روندها و اطمینان از معنی داری آماری آن ها برازش داده شد. بر اساس نرخ های تغییرات تاریخی، وضعیت آتی کاربری ها در افق ۲۰۵۰ با همین مدل پیش بینی گردید.نتایج تحلیل سری زمانی نشان دهنده ناهمگونی چشمگیر در رفتار طبقات مختلف کاربری بود. طبقه شهری (انسان ساخت) با افزایش سالانه ۱۳۵ هکتار (۴.۵٪) و رسیدن از ۲۹۸۶ به ۶۲۹۷ هکتار، بالاترین رشد نسبی را نشان داد. در مقابل، عرصه های جنگلی با کاهش سالانه ۴۵ هکتار (۱۱.۲٪ از کل مساحت دوره)، روند نزولی و نگران کننده ای داشتند. اراضی کشاورزی و مراتع نیز رفتاری غیرخطی با نوسان و روند احیای نسبی از خود بروز دادند.تحلیل رگرسیون خطی تایید کرد که تنها روندهای مشاهده شده در طبقات جنگل (کاهش معنی دار آماری با شیب ۴۴.۷- هکتار در سال، P<0.01) و شهری (افزایش معنی دار آماری با شیب ۱۳۵.۴+ هکتار در سال، P<0.01) از نظر آماری در سطح اطمینان ۹۹٪ معنی دار بودند. این دو روند، دینامیسم های فضایی غالب منطقه را منعکس می کنند.پیش بینی های مدل رگرسیون نشان می دهد که روند توسعه شهری تا سال ۲۰۵۰ ادامه یافته و مساحت آن به ۱۰۱۱۰ هکتار خواهد رسید (افزایش ۳۸۱۳ هکتاری). همچنین، تخریب جنگل ها منجر به کاهش مساحت آن ها به ۶۰۷۱ هکتار (کاهش سالانه ۴۹ هکتار) خواهد شد که پیامدهای زیست محیطی جدی دارد. در مقابل، مراتع و زمین های بایر افزایش سطح خواهند داشت که ممکن است نشان دهنده گذار کاربری از کشاورزی کم بازده به مراتع نیمه طبیعی باشد.

شهر اهواز به واسطه قرارگیری در حاشیه رودخانه کارون و برخورداری از ظرفیت های طبیعی و فضاهای مستعد، از قابلیت قابل توجهی برای توسعه گردشگری ورزشی (به ویژه ورزش های آبی و تفریحات ساحلی) برخوردار است. با این حال، چالش هایی همچون تغییرات اقلیمی، وقوع سیلاب های دوره ای و محدودیت های زیرساختی، ضرورت برنامه ریزی پایدار و تاب آور در این حوزه را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این چارچوب، بهره گیری از رویکرد تاب آوری شهری می تواند نقش مؤثری در هدایت توسعه زیرساخت های گردشگری ورزشی و تقویت پایداری محیطی، اقتصادی و اجتماعی شهر ایفا کند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف اولویت بندی راهبردهای توسعه گردشگری ورزشی با رویکرد تاب آوری شهری (نمونه موردی: شهر اهواز) انجام شده است. این پژوهش با رویکردی ترکیبی (کیفی–کمّی) صورت گرفته است؛ به گونه ای که در بخش کیفی، شاخص های اولیه از طریق مصاحبه با خبرگان و متخصصان حوزه های گردشگری ورزشی، برنامه ریزی شهری و مدیریت بحران در کلان شهر اهواز شناسایی شدند و در بخش کمّی، به منظور وزن دهی و اولویت بندی شاخص های استخراج شده از روش چندمعیاره SIWEC بر اساس نظرات خبرگان استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگان، اساتید دانشگاه، مدیران و کارشناسان فعال در حوزه های مدیریت ورزشی، گردشگری، مدیریت شهری و تاب آوری شهری در شهر اهواز بوده است که نمونه ها در بخش کیفی به صورت هدفمند و در بخش کمّی با استفاده از روش نمونه گیری قضاوتی انتخاب شدند. نتایج پژوهش نشان داد که توسعه گردشگری ورزشی تاب آور در کلان شهر اهواز نیازمند اتخاذ یک «رویکرد مرحله ای و اقتصادمحور» است؛ در این راستا، تقویت بُعد اقتصادی (شامل تنوع درآمد، اشتغال زایی و جذب سرمایه) اولویت و موتور محرک اصلی محسوب می شود.

مخاطرات زیست محیطی و دفع پسماندها به دلیل ارتباط با زندگی بشر نیاز به کنترل و اعمال سیستم مدیریت دارند. در فرآیند تعیین محل دفع زباله های شهری سعی می شود نقاطی با کمترین خطرات برای محیط زیست و سلامت انسان مدنظر قرار گیرد. هدف از انجام این تحقیق شناسایی و معرفی مکان های مناسب برای دفن مواد زائد جامد شهری، شهرستان های آزادشهر و مینودشت می باشد. برای انجام این پژوهش از 14 لایه اطلاعاتی از مجموع معیارهای هیدرولوژیکی، زیرساخت و توپوگرافی استفاده شده و با بهره گیری از فرآیند AHP فازی و تحلیل شبکه ای (ANP) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) محل مناسب برای دفع پسماند در محدوده مطالعاتی تعیین شده است. با استفاده از روش های AHP فازی (عملگرهای AND، OR، Product، Sum و Gamma) و ANP ماتریس مقایسات زوجی معیارها تشکیل و وزن های نهایی هر یک از لایه های اطلاعاتی با استفاده از نرم افزار Excel 2013، Super Decisions محاسبه شده و در محیط GIS، مدل سازی انجام پذیرفت. نتایج نهایی مدل ها به چهار پهنه کاملا" مناسب، مناسب، نامناسب و کاملا" نامناسب به عنوان محل دفع زباله تقسیم بندی شد. بر اساس نتایج، در عملگر AND مناطق کاملا" مناسب با 6/8 درصد سطح منطقه در قسمت شرق و جنوب، در عملگر OR مناطق کاملا" مناسب 52 درصد در شمال و غرب منطقه را شامل، عملگر Product بیشتر منطقه را نامناسب برای دفع پسماند لحاظ و به میزان کمی در شرق منطقه (2 درصد) مناسب شناسایی کرده، عملگر Sum مناطق کاملا" مناسب 12 درصد در قسمت شرق و جنوب و عملگر Gamma (با ضرایب 3/0، 5/0، 7/0 و 9/0) به ترتیب مناطق کاملا" مناسب را 36، 31، 25 و 19 درصد را شامل شده و عمدتا در قسمت شرق و جنوب منطقه دیده می شود. با توجه به روش AHP فازی تنها در عملگر OR سایت دفع پسماند در منطقه کاملا" مناسب و غرب منطقه مورد مطالعه قرار دارد.

در کشورهای پیشرفته برای حل مشکلات مدیریت شهری به خصوص در کلانشهرها مدیریت شهری بر مبنای نظریه حکمروایی خوب شهری می باشد. مدل های مختلف جهانی و منطقه ای برای حکمروایی خوب شهری تعریف شده است و هر یک دارای ابعاد و مولفه های مختلفی می باشد. برای استقرار حکمروایی خوب شهری در کلانشهرهای کشور لازم است مدل بومی حکمروایی شهری برای هر شهر به صورت مجزا تهیه شود. در حال حاضر رویکردی که به عنوان اثربخش ترین، کم هزینه ترین و پایدارترین شیوه اعمال مدیریت شهری معرفی می شود«حکمروایی خوب شهری» می باشد. حکمروایی خوب شهری را می توان شیوه و فرایند اداره امور شهری با مشارکت و تعامل سازنده سه بخش دولتی، خصوصی و جامعه مدنی به منظور نیل به شهر سالم، باکیفیت و قابلیت زندگی بالا و توسعه پایدار شهری تعریف کرد. بر همین اساس هدف پزوهش حاضر تحقق عدالت فضایی و نقش آن در توسعه پایدار و ارتقاء کیفیت زندگی در شهرها می باشد که از نظر هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری این پژوهش650 نفر کارکنان شهرداری رباط کریم بوده که با استفاده از جدول مورگان تعداد 242 نفر به صورت تصادفی ساده به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. به منظور انجام این پژوهش شاخص های حکمروایی خوب شهری و توسعه پایدار شهری توسط پرسشنامه از جامعه آماری به پرسش گذاشته شده و به تحلیل داده ها پرداخته شد. نتایج نشان می دهد؛ شاخص های مشارکت، قانون مداری، عدالت و پاسخگویی از لحاظ میزان تاثیرگذاری حکمروائی خوب شهری برتوسعه پایدار شهر از اولویت بیشتری نسبت به شاخص های شفاف سازی، مسئولیت پذیری، توافق جمعی و کارایی و اثربخشی برخوردارند.

میدان یکی از مهمترین فضاهای شهری است که وجود آن در تمامی مراکز سکونتی انسان، اعم از شهر، روستا و یا حتی سکونتگاههای اولیه غیر قابل اجتناب است. از زمانهای دور اصلی ترین کارکرد میادین گردهم آیی افراد در مراسم اجتماعی، سیاسی و مذهبی و بروز تعاملات اجتماعی بوده است. با ورود اتومبیل شهرها دستخوش تغییرات بسیاری شدند؛ احداث خیابانهای سراسری در شهرها بخصوص با نادیده گرفتن یافت و سازمان فضایی شهرها از یک طرف و دگرگونی شرایط اجتماعی و اقتصادی از طرف دیگر از نتایج ورود اتومبیل هستند برقراری ارتباط سواره به عنوان یکی از ضروریات زندگی اهمیت در خور توجهی یافته و این به منزله ایجاد فضایی تازه است که نامی ،دیگر سوای میدان دارد. احداث پی در پی خیابان ها گشودگی های تازه ای را به وجود آورد که در دهه های اولیه غالباً با نام فلکه خوانده می شد دایره ای در وسط این گشودگی ها ایجاد پوشش گیاهی و آب نما سپس قواره و بعد از آن مهم و غیر مهم شدن این گشودگی ها توسط نصب مجسمه شاهان عملکرد غالب و غیر قابل رقابت این گشودگی ها حرکت اتومبیل بوده و آنچه مطرح نبود حضور انسان و مفاهیم عمیق نهفته در فضاهای عمومی شهری بود. در دوران معاصر میادین شهری تنها به یک گره ترافیکی تبدیل شده اند و دیگر جایی برای رخدادها و ثبت خاطره ها باقی نمانده است. با این وجود نیاز انسان امروز به فضایی امن و فارغ از تنش های حرکت سریع وسایل نقلیه نگرش جدیدی به این گونه از فضای شهری را ضروری می سازد. با توجه به مواردی که ذکر شد، پس از بررسی مسائل موجود در چهارراه نادر تبریز، راهکارهایی برای تقویت کیفیت آن ارائه شده است.

هدف پژوهش حاضر ارزیابی اثرات اجتماعی، زیست محیطی و اقتصادی طرح تسطیح لیزری و همچنین مقایسه دیدگاه دو گروه پذیرندگان تسطیح لیزری و همچنین تسطیح مهندسی به عنوان پذیرندگان تکنولوژی پیشین تسطیح اراضی در مورد اثرات طرح تسطیح لیزری بود. برای انجام این پژوهش از شیوه کیفی و طرح تحقیق چند موردی بهره برده شد. افراد مورد مطالعه از طریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. اطلاعات مورد نیاز از 22 نفر پذیرنده تسطیح لیزری و 5 نفر اجراکننده تسطیح مهندسی جمع آوری گردید. کشاورزان از جمله مهمترین اثرات زیست محیطی طرح تسطیح لیزری را بهبود چشم انداز روستا، کاهش فرسایش خاک و افزایش حاصلخیزی آن بیان نمودند. از دیدگاه کشاورزان مهمترین پیامدهای اجتماعی طرح، علاقه به زندگی در روستا، علاقه به ادامه کشاورزی و کاهش تعداد نیروی کار بود. همچنین نتایج مبین آن بود که اجرای تسطیح لیزری از لحاظ اقتصادی افزایش درآمد و کاهش هزینه ها را در پی داشته است. در پایان بر اساس یافته ها توصیه های کاربردی ارائه شده است.