واکاوی وضعیت جاری ارزشیابی فرآیند طراحی و تدوین برنامه های درسی در نظام آموزش عالی: رویکرد تحلیل زمینه ای (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
هدف: برنامه های درسی مهم ترین رکن آموزش در نظام آموزش عالی است. در این میان فرآیند طراحی و تدوین برنامه های درسی با آنکه به عنوان مهم ترین بخش در فرآیند مشخص کردن برنامه های درسی است، کم تر مورد توجه قرار گرفته است. ارزشیابی از برنامه های درسی طراحی و تدوین شده منجر به بهبود فرآیندهای طراحی و اجرای برنامه های درسی در دانشگاه می شود. هدف از پژوهش حاضر شناسایی وضعیت جاری ارزشیابی فرآیند طراحی و تدوین برنامه های درسی در نظام آموزش عالی است. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش داده بنیاد انجام گرفت. جامعه ی آماری شامل کلیه کارگزاران دخیل در برنامه درسی آموزش عالی هستند که از طریق نمونه گیری هدفمند از نوع ملاک محور انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه ی نیمه ساختار یافته با هفده نفر از اساتید دانشگاه و شش نفر از مدیران گروه های آموزشی جمع آوری شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. برای تأمین روایی و پایایی از معیارهای لینکن و کوبا استفاده شد. یافته ها: گُسست در ارزشیابی فرآیند طراحی و تدوین برنامه های درسی به عنوان مقوله محوری و شرایط علی (مشتمل بر محورهایی چون؛ ارزشیابی نامتوازن طرح برنامه های درسی، تدوین ناسازگار برنامه های درسی، ضعف استانداردهای ارزشیابی کیفیت برنامه های درسی در آموزش عالی و کمی گرایی در فرآیند طراحی برنامه درسی)، عوامل زمینه ای (مشتمل بر محورهایی چون؛ زمینه های سیاست گذاری کلان، عوامل زمینه ای مرتبط با وزارت عتف و زمینه های دانشگاهی)، عوامل راهبردی (مشتمل بر محورهایی چون تدوین استانداردهای جامع ارزشیابی، شبکه سازی، ایجاد مکانیزم تغییر و اصلاح، رویکرد طراحی و تدوین مشارکتی، واقع گرایی و مکانیزم لایه ای) شرایط مداخله ای (مشتمل بر محورهایی چون مجریان برنامه های درسی، ساختار آموزشی دانشگاه و سطح حمایت و پشتیبانی) و راهبردها و پیامد (ضعف در فرآیند طراحی و تدوین برنامه های درسی) سازمان یافت. نتیجه گیری: با توجه به یافته ها می توان نتیجه گرفت وضعیت جاری ارزشیابی برنامه های درسی طراحی و تدوین شده در آموزش عالی مناسب نیست و در این زمینه نیازمند تدوین معیارهای استاندارد برای ارزشیابی برنامه های درسی طراحی و تدوین شده و ایجاد ساختار لازم برای ارزشیابی برنامه های درسی طراحی شده است.Analyzing the Current Status of Curriculum Design and Development Process Evaluation in the Higher Education System: A Contextual Analysis Approach
Objective: Curricula are the most important element of education in the higher education system. In the meantime, the process of designing and developing curricula, although it is the most important part in the process of specifying curricula, has received less attention. Evaluation of designed and developed curricula leads to improvement of the processes of designing and implementing curricula in universities. The purpose of the present study is to identify the current status of the evaluation of the process of designing and developing curricula in the higher education system. Methods: This research was conducted with a qualitative approach and data-driven method. The statistical population includes all agents involved in the higher education curriculum, who were selected through purposive sampling of the criterion-based type. Data were collected through semi-structured interviews with seventeen university professors and six directors of educational groups. In order to analyze the data, open, axial and selective coding methods were used. Lincoln and Cuba criteria were used to ensure validity and reliability. Results: The gap in evaluating the process of designing and developing curricula was organized as a central category and causal conditions (including areas such as; unbalanced evaluation of curriculum design, inconsistent development of curricula, weakness of curriculum quality evaluation standards in higher education, and quantitativeness in the curriculum design process), contextual factors (including areas such as; macro policy areas, contextual factors related to the Ministry of Education and academic fields), strategic factors (including areas such as developing comprehensive evaluation standards, networking, creating a change and reform mechanism, participatory design and development approach, realism, and layered mechanism), intervention conditions (including areas such as curriculum implementers, university educational structure, and level of support), and strategies and consequences (weaknesses in the curriculum design and development process) of the organization. Conclusion: According to the findings, it can be concluded that the current status of evaluating designed and developed curricula in higher education is not appropriate, and in this context, it is necessary to develop standard criteria for evaluating designed and developed curricula and create the necessary structure for evaluating designed curriculam.
تبلیغات
