درخت حوزه‌های تخصصی

تاریخ اسلام و سیره

حوزه‌های تخصصی
ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
اخلاق و تعلیم و تربیت اسلامی ادبیات عرب تاریخ اسلام و سیره تصوف و عرفان اسلامی تفسیر و علوم قرآن حدیث و علوم حدیث علوم غریبه فقه و اصول گروه های ویژه منطق، فلسفه و کلام اسلامی
تاریخ و سیره شناسی کلیات
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۷٬۸۸۱ تا ۷٬۹۰۰ مورد از کل ۷٬۹۴۷ مورد.
۷۸۸۱.

بررسی نقش فرقه کرّامیّه در مجادلات مذهبی نیشابور و رابطه آن با مناسبات قدرت سیاسی (قرن ۳تا ۵ هجری قمری)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات تاریخ اسلام سال ۱۷ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۶۶ ۸۱-۵۵
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۴۹
فرقه کرّامیّه توسط محمد بن کرّام سجستانی نیشابوری (۱۶۸-۲۵۵ق) در نیشابور بنیان نهاده شد و این فرقه نقش مهمی در مجادلات مذهبی خراسان ایفا کرد. با گسترش نفوذ کرّامیّه بزرگان این فرقه مورد حمایت حاکمان قرار گرفتند. این حمایت ها موجب شد که آنها برای دستیابی به قدرت ، وارد مجادله با دیگر فرق دینی نیشابور شوند. درپژوهش هایی که درباره کرّامیّه نگاشته شده، به نقش کرّامیّه در مجادلات مذهبی نیشابور و نیز و رابطه آن با مناسبات قدرت سیاسی ، به صورت مستقل نپرداخته است . این پژوهش با استفاده از منابع اصلی و روش توصیفی-تحلیلی، در پی پاسخ به این پرسش است که کرّامیّه چه نقشی در مجادلات مذهبی نیشابور داشته و این نقش چه نسبتی با ساختار قدرت سیاسی دارد؟ یافته های پژوهش نشان می دهد پیشوایان کرّامیّه برای کسب منافع سیاسی، به تشدید مجادلات فرقه ای دامن می زدند و حاکمان حامی آنان نیز با پشتیبانی از این فرقه، در پی بهره برداری ابزاری از کرّامیان برای نیل به مشروعیت سیاسی و مقبولیت اجتماعی خود بودند.
۷۸۸۲.

باستان گرایی مورخان شوشتری در دوره پهلوی؛ با تأکید بر محمد علی امام و عباس مهرین

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۱ بهار و تابستان ۱۴۰۳ شماره ۱ 158 - 170
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۱۰
به نظر باستان گرایی یکی از مولفه های روشنفکری در دوره قاجار و پهلوی بوده است؛ به نحوی که بسیاری از شاعران و نویسندگان ایرانی به باستان گرایی علاقه مند شدند. آثار فتحعلی آخوند زاده و آقاخان کرمانی یا چاپ مجله کاوه و ایرانشهر در برلین (1914-1918م) در گسترش باستان گرایی تاثیرگذار بود. نویسندگان و تاریخ نگارانی مانند سیدمحمد علی امام و عباس مهرین شوشتری از جمله کسانی بودند که تمایل بسیاری در بازگویی داستان ها، اندرزنامه ها، آیین نامه ها و کارنامه های پادشاهان ایران باستان داشته و از دادگری های اردشیر بابکان (224-240م) یا خسرو اول (531-579م) و تأسیس دانشگاه جندی شاپور در دوره شاپور اول (240-270م) ستایش ها کردند. این دو نویسنده از خاندان های علمی و فرهنگی شوشتری بوده و در آثار خود از پیامبر اکرم (ص) نیز سخن گفته و اهل بیتش را مدح کرده اند. با این حال، آن ها از دوران خلافت اسلامی تنفر داشته و به شکل های متفاوتی این نارضایتی را نشان داده اند. پرسش این پژوهش بر این استوار است که در آثار امام شوشتری و مهرین شوشتری باستان گرایی چگونه ارائه شده است؟ 
۷۸۸۳.

نقش منابع آبی در تحول روابط مسلمانان با قبایل یهودی مدینه

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۳) 156 - 165
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۵
پس از هجرت پیامبر اسلام (ص) به مدینه، روابط میان مسلمانان و سه قبیله یهود این شهر به نام بنی قینقاع، بنی نضیر و بنی قریظه، ابتدا بر اساس پیمان های صلح و همزیستی شکل گرفت؛ اما با گذشت زمان این روابط با تنش های اجتماعی، اقتصادی و نظامی همراه شد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش جغرافیا در تحول این روابط، به بررسی جغرافیای طبیعی مدینه (ویژگی های اقلیمی و محیطی ) و پراکندگی سکونت گاه های قلعه های یهودیان در بستر جغرافیای مدینه می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که جغرافیای مدینه، علاوه بر فراهم آوردن بستری اولیه برای تعاملات و همزیستی، با گذر زمان به مانعی برای استمرار این روابط تبدیل شد. محدودیت منابع طبیعی، پراکندگی استراتژیک سکونت گاه ها و تأثیر موقعیت محیطی در استراتژی های نظامی، عامل مهمی در شکل گیری منازعات میان مسلمانان و قبایل یهودی به شمار می رفت. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به تحلیل داده های تاریخی و شواهد مرتبط به آن پرداخته و نتیجه می گیرد که جغرافیای مدینه نه تنها زمینه ساز تغییرات اجتماعی و سیاسی بود، بلکه به عنوان یک عامل ساختاری در ایجاد و تشدید تنش ها میان گروه ها ایفای نقش کرد. پیامبر اسلام (ص) با راهکارهای ترکیبی حقوقی، سیاسی، نظامی مانند تدوین پیمان نامه مدینه، تشویق به وقف چاه ها، تصرف قلعه ها بعد از نقض پیمان توسط یهودیان و تقسیم عادلانه آب به مدیریت این بحران پرداختند.
۷۸۸۴.

بررسی انتقادی رویکرد سلفیه معاصر به تعامل اهل بیت(ع) با خلفا(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
منبع: تاریخ اسلام در آیینه پژوهش سال ۲۲ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۵۸) 7-21
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۱۱
سلفیه معاصر متشکل از گونه های مختلفی ازجمله سنتی، جهادی، علمی و اصلاحی است که اختلافاتی با هم دارند. از میان تمام فرق سلفیه معاصر، یک گونه جدید نمود پیدا کرده که تأکید زیادی بر موافقات اهل بیت(ع) نسبت به خلفا دارد. سلفیه موافقاتی برای اثبات مدعای خود به نام گذاری فرزندان اهل بیت(ع) به نام خلفا، ازدواج خلفا با دختران اهل بیت(ع)، ازدواج فرزندان خلفا با اهل بیت(ع) و ستایش متقابل اهل بیت(ع) و خلفا دست یازیده اند. هدف سلفیه معاصر از طرح این ادعا، اثبات روابط حسنه میان اهل بیت(ع) و خلفا و نفی هرگونه اختلاف میان آنهاست. همچنین جریان مزبور شیعیان امامی را عامل گسست جهان اسلام و دروغ پردازی درباره غصب خلافت توسط خلفای سه گانه و اختلافات پس از وفات پیامبر(ص) متهم می کند. این مقاله به روش «تاریخی انتقادی» به نقد اندیشه سلفیه معاصر موافقاتی پرداخته است.
۷۸۸۵.

گونه شناسی مناسبات آیت الله مرعشی نجفی (ره)

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۱ بهار و تابستان ۱۴۰۳ شماره ۱ 110 - 122
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۱۰
واکاوی گونه های مناسبات علمای تشیع، یکی از روش های متعالی شناخت سیره و سنخ شناسی اقدامات آیت الله مرعشی نجفی است که به منظور ارزیابی و معرفی الگوهای اسلامی مورد اعتناء واقع می شود. ایشان از مراجع تقلید مهم جهان تشیع بود که به علت بهره مندی از خصیصه های ارزشمند و تکامل یافته بشری در ابعاد علمی، اجتماعی و سیاسی، حائز وجوه جاویدی گردید. پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی گردآوری شده، درصدد فهم این مطلب است که مناسبات آیت الله مرعشی، مبتنی بر چه گونه هایی بوده و چگونه تحقق یافته است؟ این نوشتار با پردازش اطلاعات موجود به این نتیجه دست یافته است که مناسبات ایشان، در ساحت علمی و اعتقادی با ژرف اندیشی در مبانی اصیل اسلامی و تکاپو در نهادینه سازی آن، فارغ از تعصبات دینی و اعتقادی، به برقراری مناسبات هم گرایی و واگرایی معطوف بوده است. آیت الله در گونه واگرایانه با اتخاذ رفتارهای سیاسی ازجمله؛ ایستادگی در برابر ظلم و فساد، نگرش سیاست در دین را تقویت کرد. ایشان با اخذ رفتارهای تربیتی عملی، شیوه انتقال اسلوب های اصیل اسلامی را از مبانی راهبردی به کاربردی ارائه نمود. براین اساس، می توان دریافت که مناسبات آیت الله مرعشی در گونه همگرایی در حیطه های فکری، اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی، در جایگاه نخست و در گونه واگرایی سیاسی در رتبه بعدی، شاخص بوده است.
۷۸۸۶.

سیاست های حمایتی و مقابله ای خلفای اموی و عباسی در مواجهه با مذاهب و جریان های فکری

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۴) 123 - 136
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۷
این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی به بررسی سیاست های حمایتی و مقابله ای خلفای اموی و عباسی در مواجهه با علما و پیروان مذاهب اسلامی و جریان های فکری می پردازد. هدف اصلی، تحلیل سازوکارهای قدرت در قبال جریان های علمی و اعتقادی و تأثیر آن بر شکل گیری و تحول مذاهب در جهان اسلام است. در دوره اموی، سیاست عموماً مبتنی بر کنترل سیاسی و امنیتی بر مخالفان اعتقادی، به ویژه شیعیان و گروه های منتقد مشروعیت خلافت بود؛ در حالی که از اهل سنت و عالمانی که در جهت تثبیت قدرت خلفا عمل می کردند، حمایت های محدودی مشاهده می شد. در دوره عباسی، اگرچه در ابتدای حکومت، سیاست نزدیکی به علویان و اهل علم برای مشروعیت بخشی دنبال شد، اما به تدریج با تقویت ساختار خلافت، رویکردهای سخت گیرانه نسبت به جریان های مخالف و نیز مداخله در منازعات کلامی، نظیر ماجرای محنه و حمایت از معتزله، به کار گرفته شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که تعامل یا تقابل خلفا با علما، نه از منظر اعتقادی بلکه بیشتر براساس ملاحظات سیاسی و به دلیل نیازشان به مشروعیت و حفظ اقتدار و انسجام قدرت مرکزی صورت می گرفت. به طور کلی، سیاست های مذهبی این دو حکومت، زمینه ساز نهادینه شدن مذاهب فقهی- کلامی و شکل گیری شکاف های پایدار در تاریخ اسلام شد.
۷۸۸۷.

سیر تحول اندیشه شعری محمد اقبال لاهوری از تغزل تا نقد تمدن غربی

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۴) 149 - 164
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۹
محمد اقبال لاهوری از برجسته ترین شاعران و اندیشمندان مسلمان سده بیستم است که شعر را وسیله ای برای بیدارسازی انسان و احیای حیات معنوی و اجتماعی جوامع اسلامی می دانست. سیر تحول اندیشه شعری او از مرحله تجربه های رمانتیک و تغزلی آغاز می شود و به تدریج در قالب سروده هایی با مضامین معرفتی، اخلاقی و اجتماعی تجلی می یابد. پژوهش حاضر با تکیه بر تحلیل آثار اصلی اقبال به بررسی چگونگی دگرگونی عناصر فکری و هنری در شعر او می پردازد و نشان می دهد که اقبال در گذار از دوره جوانی به پختگی، زبان، تصویرپردازی و جهان بینی شعری خود را در پیوند با تحولات فکری و تاریخی زمانه بازسازی کرده است. یافته های پژوهش بیانگر آن است که شعر اقبال در مرحله نخست بر شور معنوی، تغزل شرقی و نوعی خوش بینی انسانی استوار است؛ اما با افزایش تأملات فلسفی و مواجهه او با بحران های جهان مدرن، شعر وی به ابزاری برای نقد وضع موجود و ارائه چشم اندازی تازه نسبت به انسان و جامعه بدل می شود. سروده هایی چون «پارلمان ابلیس» نشان می دهد که اقبال با بهره گیری از زبان نمادین، تمثیل و طنز فلسفی، به نقد فروپاشی اخلاقی و هویتی بشر معاصر پرداخته و از ضرورت بازگشت به ارزش های معنوی و اخلاقی سخن گفته است.
۷۸۸۸.

جمهوری خواهی رضاخان، نقشه انگلستان برای ایران(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
منبع: تاریخ اسلام در آیینه پژوهش سال ۲۲ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۵۸) 57-76
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۱۰
در خصوص علل و عوامل جمهوری خواهی رضاخان مطالب زیادی گفته شده و در تمام آنها تلاش شده است این مسئله را به بلندپروازی شخص رضاخان در رسیدن به سلطنت نسبت دهند. با این حال، کمتر کسی به نقش انگلستان در این موضوع پرداخته است. این تحقیق کوشیده است از زاویه ای جدید به این مسئله بنگرد. بنابراین، هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش انگلستان در جمهوری خواهی رضاشاه و واکاوی علل، عوامل و شیوه های این سیاست است. روش تحقیق «اسنادی» است و بر یافته ها و شواهد تاریخی و استاد بایگانی تکیه دارد. نتایج تحقیق نشان می دهد که انگلستان با بسیج کردن نشریات، دولتمردان، بسیاری از نمایندگان مجلس و استفاده از ظرفیت های نظامی، با هدف نابودی قانون اساسی مشروطه و جایگزین کردن نظامی مشابه قانون اساسی ترکیه، کوشید نظام جمهوری را جایگزین نظام مشروطه کند. برای تحقق این هدف و به منظور اجتناب از تحریک احساسات عمومی و کاهش هزینه های سیاسی، رضاخان را به عنوان پوشش و مجری اصلی این سیاست به کار گرفت و چنین وانمود شد که او شخصاً این تصمیم را گرفته است.
۷۸۸۹.

روند گسترش نگرش باطنی گری در ایران سده های میانی (قرون 9-10 ق)

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۴) 79 - 91
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷ تعداد دانلود : ۱۱
نگرش باطنی در دیدگاه های متأخر و سپس در ساحات تصوف، امامیه و اسماعیلیه با تفاوت های عمیق و گاهی مشابه به رشد باطن گرایی در قرون 9 و 10 ق انجامید. هدف این مقاله، تحلیل روند گسترش نگرش باطنی در ساحات نامبرده و بررسی پیوندهای فکری میان این مکاتب است. بنابراین با جست و جوی بهره مندی واژه نگرش باطنی در نزد ساحات نامبرده این نتیجه حاصل شد که چگونه این نگرش از مرورهای فکری محدود به حلقه های فراتر رفت و به پذیرش گسترده رسید. تحقیق حاضر که با رویکرد بنیادی و روش توصیفی- تحلیلی با تکیه بر منابع فارسی- عربی و مقایسه ای بین سطوح معرفتی باطن گرایی انجام شد، به این نتایج دست یافت: تمایلات هر سه ساحت برای پیوستگی به یکدیگر، مرهون عوامل مقطعی دوران بوده و آنچه سبب پیوستگی مفاهیم باطنی در ساحات سه گانه می شد، مبتنی بر اقتضای سیاسی، فرهنگی و اعتقادی دوره های مختلف بوده است. پیوستگی مفاهیم باطنی در ساحات سه گانه، به رغم اختلافاتی در چیستی شناسی و روش های تعبیری میان امامیه، اسماعیلیه و تصوف، همواره وجود داشت و وجود مفاهیم مشترک، نیازمندی فضای جامعه، بهره مندی سلسله های شیعی و فرماندهان و حاکمان ادوار مختلف، این تقرب چند سویه را شدت بخشید.
۷۸۹۰.

نقش ایل شاهسون در جنگ اول ایران و روسیه

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۴) 107 - 122
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۵ تعداد دانلود : ۹
جنگ اول ایران و روسیه (۱۲۱۸–۱۲۲۸ق/۱۸۰۴–۱۸۱۳م) یکی از مهم ترین رخدادهای تاریخ سیاسی و نظامی ایران عصر قاجار است که پیامدهای آن فراتر از تقابل مستقیم دو دولت، ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی مناطق مرزی را به طور عمیق تحت تأثیر قرار داد. در این میان، ایل شاهسون به عنوان یکی از مهم ترین ایلات مرزنشین شمال غرب ایران، نقشی چند بعدی و تعیین کننده ایفا کرد. این پژوهش با رویکردی تحلیلی و تاریخی، به بررسی زمینه های شکل گیری نقش ایل شاهسون و تبیین کارکردهای نظامی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آن در جریان جنگ اول ایران و روسیه می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که ساختار اجتماعی منسجم، اقتصاد مبتنی بر دامداری و کوچ فصلی، شناخت دقیق جغرافیایی و تجربه تاریخی مواجهه با تهدیدات خارجی، شاهسون ها را به نیرویی کارآمد در دفاع محلی و پشتیبانی لجستیکی تبدیل کرد. در عین حال، مشارکت فعال این ایل در جنگ، پیامدهای مهمی چون تضعیف بنیان های اقتصادی، کاهش جمعیت فعال، افزایش وابستگی به دولت مرکزی و بازتعریف جایگاه سیاسی سران ایل را به دنبال داشت. این تحولات، اگرچه در کوتاه مدت موجب تقویت نقش امنیتی و سیاسی شاهسون ها شد، اما در بلندمدت به تغییر مناسبات قدرت میان دولت و ایلات و کاهش استقلال ساختار ایلی انجامید. پرسش اصلی پژوهش آن است که جنگ اول ایران و روسیه چگونه جایگاه نظامی، سیاسی و اجتماعی ایل شاهسون را بازتعریف کرد و این بازتعریف چه پیامدهای بلندمدتی برای ساختار ایلی و روابط آن با دولت قاجار به همراه داشت؟
۷۸۹۱.

آسیب شناسی رویکرد به مذهب و نیروهای مذهبی در خاطرات نخبگان سیاسی دوره پهلوی دوم (مطالعه موردی: یادداشت های اسدالله علم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۴) 137 - 148
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۶
رژیم پهلوی مانند بسیاری از حکومت های گذشته در مرزهای ایران با مخالفین پرشماری برخورد داشت. این حکومت با روش اقتدارگرایانه همواره به دنبال سرکوب نیروهای مخالف و بسط تمامیت خواهانه قدرت خود بود. نخبگان حاضر در دستگاه سیاسی رژیم به صورت نظام مند در امر سرکوب مشارکت داشتند و به شاه مشورت سیاسی می دادند. یکی از نخبگان موثر بر جهت گیری این حکومت در رویدادهای سیاسی و اجتماعی دهه 1340و 1350، اسدالله علم بوده است. نگاه و رویکرد او نسبت به نیروهای مذهبی نقش موثری بر تصمیمات شاه داشت. به همین دلیل خاطرات علم قادر است راهبردها و سیاست های شاه و نخبگان پیرامون او را در برخورد با نیروهای مخالف نمایان کند. در پژوهش حاضر نگارنده به دنبال بررسی و مطالعه رویکرد اسدالله علم نسبت به نیروهای مذهبی است تا ضمن بررسی و آسیب شناسی آن به طرح ذهنی علم در ارتباط با نیروهای مذهبی دست یابد. سوال پژوهش این است که دیدگاه اسدالله علم در ارتباط با نیروهای مذهبی چگونه بود؟ این فرضیه در پاسخ به سوال فوق مطرح می شود که دیدگاه اسدالله علم در ارتباط با نیروهای مذهبی در قالب طیفی از برخورد تشویقی- حمایتی تا برخورد قهری خلاصه می شود. روش پژوهش در این مقاله توصیفی- تحلیلی و روش جمع آوری منابع، کتابخانه ای- اسنادی است.
۷۸۹۲.

موقعیت فرهنگی منطقه نهاوند از دیدگاه سفرنامه نویسان دوره قاجار

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۱ پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۲ 122 - 137
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۵
نهاوند در دوره قاجار به عنوان یک مرکز مهم فرهنگی شناخته می شد. این شهر با تاریخچه ای غنی و موقعیت جغرافیایی خاص همواره مورد توجه سیاحان و مسافران داخلی و خارجی قرار داشته است. جهانگردان با سفر به این منطقه، نه تنها به بررسی جاذبه های طبیعی و تاریخی آن پرداخته اند، بلکه به تحلیل و توصیف فرهنگ، آداب و رسوم مردم نهاوند توجه ویژه ای داشته اند. در این دوران، نهاوند به عنوان یک کانون فرهنگی، با ویژگی هایی نظیر مهمان نوازی مردم، صنایع دستی و مراسم های سنتی، در کانون توجه سیاحان قرار گرفت. این سیاحان، با نگاهی دقیق و عمیق به زندگی روزمره مردم و بررسی دین و مذهب، گویش و زبان، دانشمندان و شاعران، لباس و پوشش، به ثبت و ضبط تجربیات خود پرداخته و از این طریق، تصویری زنده و واقعی از فرهنگ و تمدن این منطقه ارائه داده اند. مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای به بررسی موقعیت فرهنگی مردم نهاوند از دیدگاه سیاحان قاجار می پردازد. 
۷۸۹۳.

نگاهی به فعالیت های فرهنگی و هنردوستی محمدقلی خان ایلخانی قشقایی

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۴) 62 - 78
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳ تعداد دانلود : ۶
محمدقلی خان قشقایی (1283-1224ق) فرزند جانی خان از خاندان شاهی لو (جانی خان لو) بود. او منصب ایل بیگی و ایلخانی گری ایل قشقایی و ایالت فارس را بر عهده داشت. محمدقلی خان از نظر سیاسی و مادی، شخصی بانفوذ در دوره قاجار به حساب می آمد. سؤال مورد نظر آن است که محمدقلی خان ایلخانی چه نوع فعالیت های فرهنگی و هنری انجام می داد؟ مقاله حاضر با استفاده از منابع کتابخانه ای (منابع چاپی و نسخه های خطی) و با روش توصیفی- تحلیلی نوشته شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد محمدقلی خان ایلخانی بناها و باغ هایی عام المنفعه و خصوصی در فیروزآباد و شیراز بنا کرد. او فردی باسواد و با ذوق ادبی به ویژه در شعردوستی بود و به هنرهای خوشنویسی و نقاشی علاقه وافری داشت. از ویژگی های هنردوستی و ذوق ادبی محمدقلی خان توجه به نسخه های خطی بود؛ به همین دلیل نسخه هایی به نام یا به سفارش او استنساخ شد. بارزترین نمونه کتاب دوستی محمدقلی خان حمایت مالی از داوری شیرازی برای تکمیل کتاب مشهور به شاهنامه داوری است.
۷۸۹۴.

نقش خوارزمیان در مناسبات داخلی ایوبیان و مبارزه با صلیبیان (مقاله پژوهشی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهشنامه تاریخ اسلام سال ۱۴ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۵۶ ۶۷-۵۳
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۲ تعداد دانلود : ۳۵
با فرار جلال الدین خوارزمشاه از مقابل مغولان به جزیره و ارمینیه صغیر و قتل او، سپاهیان خوارزمشاه که شمار آنان حدود دوازده هزار نفر بود، بدون فرمانده ماند. این سپاه مورد توجه حکمرانان هم جوار قرار گرفت. مسئله پژوهش حاضر بررسی نقش بقایای سپاه خوارزمشاهی در تحولات داخلی قلمرو ایوبیان و مبارزه با صلیبیان است. در این بررسی با بهره گیری از منابع معتبر تاریخی تلاش شد تا ضمن مطالعه روابط سپاه خوارزمشاهی با ایوبیان، به نقش سپاه خوارزمشاهی در تحولات مربوط به جنگ های صلیبی پرداخته شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که سپاه خوارزمشاهی به نیروی نظامی مورد تقاضا از جانب امیران ایوبی تبدیل شد. ایوبیان در پی مهار این سپاه و بهره گیری از آن برای مقابله با دشمنان خود بودند. با وجود اینکه نافرمانی های سپاه خوارزمشاهی، سبب تفرقه میان حاکمان منطقه شد و بخشی از نیروی حاکمان مسلمان صرف دفع آشوب آنان شد، اما با تغییر رفتار این سپاه، به تدریج زمینه نقش آفرینی آنان در جنگ های صلیبی فراهم شد. مهم ترین نقش این سپاه شکست صلیبیان و بازپس گیری بیت المقدس در سال 642 بود.
۷۸۹۵.

واکاوی علل و دلایل انشعاب در حزب توده ایران

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۱ بهار و تابستان ۱۴۰۳ شماره ۱ 148 - 157
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸ تعداد دانلود : ۹
نشان دادن انشعاب و اختلافات درونی حزب توده ایران و نقش رهبران در شکل گیری اختلافات مهم ترین هدف این نوشتار است. حزب توده از سال 1320 رسماً کار خود را با رهبری سلیمان اسکندری آغاز کرد. این حزب در دوره پهلوی دوم و جمهوری اسلامی فراز و فرود زیادی را تجربه نمود. در جریان کودتای 28 مرداد 1332 و سقوط دولت مصدق، ترور محمدرضا شاه در دانشگاه تهران و فعالیت های تبلیغی علیه رژیم شاه در دهه 20 و 30 شمسی، ردپایی از نگرش و باورهای حزب توده دیده می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد دخالت های شوروی به ویژه در مسئله آذربایجان، تقاضای امتیاز نفت شمال توسط این کشور و تظاهرات حزب توده به نفع اتحاد جماهیر شوروی در شهرهای ایران، پایه انشعاب درونی حزب توده ایران و میهن پرستان حزب را به وجود آورد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای است.
۷۸۹۶.

رواج باستان گرایی در دوره حکومت رضاشاه

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۱ پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۲ 78 - 91
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۷
اندیشه های ناسیونالیستی از دوره حکومت ناصرالدین شاه قاجار به واسطه باز شدن دروازه های ارتباطی با غرب توسط ایران شناسان غربی و روشنفکران فرنگ دیده وارد ادبیات سیاسی ایران شد. این اندیشه ها بر نوزایی شکوه باستانی و سجایای ملی تأکید بسیار داشتند و همین امر موجب شد تا باعث تقویت و گسترش اندیشه های باستان گرایانه در میان قشر روشنفکر جامعه شوند. این رویکرد در دوره مشروطه تقویت شد، به طوری که شمار زیادی از روشنفکران عصر مشروطه بازگشت به شکوه و عظمت باستانی را لازمه پیشرفت و سعادت کشور می دانستند. در دوره حکومت رضاشاه رواج اندیشه های ملی گرایانه به اوج خود رسید و باستان گرایی به نوعی تبدیل به ایدئولوژی رسمی حکومت شد. پژوهش حاضر به دنبال بررسی روند گسترش باستان گرایی در جامعه روشنفکری ایران در دوره حکومت رضاشاه است. ازاین رو در این مقاله تلاش شده است تا با رویکرد توصیفی- تحلیلی به بررسی نظرات و دیدگاه های باستان گرایانه روشنفکران دوره رضاشاه پرداخته شود و نمود این تفکرات در آثار و دیدگاه های آنان مورد واکاوی قرار گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که بیشتر روشنفکران در این روزگار، متأثر از جریان های ملی گرایانه و دیدگاه های ایران شناسان غربی دچار اغراق و بزرگ نمایی درباره تاریخ باستانی ایران شده و به تبع آن به تضعیف تفکرات سنتی و دینی رایج در کشور پرداخته اند.
۷۸۹۷.

راهبردهای اتحادبخشی پیامبر (ص) در جامعه اسلامی

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۴) 165 - 180
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۶
قرآن کریم تشکیل امت به دور از اختلاف را برای تحقق حکومت جهانی عصر ظهور لازم دانسته و در آیات بسیاری اصل «اختلاف» در دین مذمت شده است؛ اما اختلاف در طبایع، آداب، عقاید و اعمال منشا فطری داشته است. از سوی دیگر پیامبر(ص) براساس قرآن، وحدت امت را به عنوان بالاترین مصلحت تلقی کرده است. بنابراین مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و گردآوری کتابخانه ای داده ها به معرفی راهبردهای اتحادبخشی پیامبر (ص) در جامعه اسلامی می پردازد. جامعه پژوهش قرآن کریم و نمونه آماری 43 آیه مربوط به وحدت است. یافته های پژوهش با استناد به 43 آیه قرآن در باب وحدت شامل 11 آیه در مورد ضرورت ایجاد امت واحده در قرآن، 9 آیه در مورد آثار وحدت در جامعه، 10 آیه در مورد راهبردهای نظری پیامبر(ص) در باب وحدت که شامل توجه به خانه کعبه، آرمان یکتاپرستی، معجزه بودن قرآن و 13 آیه در باب راهبردهای عملی پیامبر(ص) شامل قانون اساسی مدینه، نفی تبعیض قومی و نژادی، ایجاد تعلق اجتماعی، تعصب اعراب، اصلاح ذات البین، بهره برداری از دلاوری و بی باکی اعراب، بهره برداری از میهمان نوازی اعراب، توجه به محرومین و تحمل و مدارای پیامبر(ص) می باشد نشان می دهد که استفاده حداکثری پیامبر(ص) از راهبردهای عملی وحدت گرایی، گویای تأثیر بیشتر این دسته از راهبردها در تبلیغ و گسترش دین اسلام بوده است.
۷۸۹۸.

پیشرفت تمدن اسلامی با تاسیس مدارس در عصر تیموریان

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۱ پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۲ 64 - 77
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۴
بعد از حمله مغول ها و از بین رفتن نمادهای تمدن اسلامی، مدارس تیموری به عنوان مکان های آموزشی برای تدریس علوم دینی و عقلی شناخته شدند. این مدارس نه تنها فضایی برای آموزش و تحصیل فراهم می کردند، بلکه به عنوان نمادهای اجتماعی و فرهنگی شناخته می شدند که در گسترش فرهنگ و تمدن اسلامی نقش موثری ایفا کردند. بسیاری از این مدارس در کنار مزارهای بزرگان دینی و مذهبی ساخته می شدند و پیوندی عمیق بین معنویت و علم ایجاد می کردند. مسئله اصلی مقاله آن است که تأسیس مدارس بر پیشرفت تمدن اسلامی عصر تیموری چگونه تأثیر گذاشته است؟ این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و به دلیل گستردگی نهادهای آموزشی در فرهنگ و تمدن اسلامی، به تأثیر مدارس این دوره بر پیشرفت فرهنگ و تمدن اسلامی پرداخته است.
۷۸۹۹.

بررسی مسئله فلسطین در روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی (1357 -1368)

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۳) 87 - 99
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶ تعداد دانلود : ۸
عربستان سعودی یکی از همسایگان مهم جمهوری اسلامی ایران با حمایت از اقدامات سازش کارانه ایالات متحده، در تلاش برای به رسمیت شناختن اسرائیل برآمده است. نزدیکی حکومت سعودی و اسرائیل، یکی از مهم ترین عوامل تنش میان جمهوری اسلامی و عربستان در عرصه منطقه ای بوده است. عربستان در سال 1357 پیمان «کمپ دیوید» را گامی بزرگ به سوی برقراری صلح عادلانه اعلام کرد؛ اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در یک چرخش سیاسی منفعلانه اعلام کرد که برای فلسطین اشغال شده باید به جهاد روی آورد. اندکی بعد این کشور اعلام کرد که برای صلح با اسرائیل آماده است. در این پژوهش نشان داده می شود که چگونه تغییر موضع ایران در حمایت از اسرائیل در دوره پهلوی، به پشتیبانی همه جانبه از فلسطین پس از انقلاب اسلامی موجب تقابل ایران و عربستان شد. بررسی نقش فلسطین در تقابل جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در سال های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸ محور اصلی این مقاله می باشد که با  روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به اسناد تاریخی و منابع معتبر علمی به شکل کتابخانه ای گردآوری شده است.
۷۹۰۰.

رسم زمین بوسی، پابوسی یا سجده در برابر شاه صفوی

نویسنده:
منبع: پژوهش های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران سال ۲ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۴) 11 - 33
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵ تعداد دانلود : ۶
از سنت های دیرینه در مراسم شرفیابی به حضور شاهان ایران، کرنش و تعظیم از سوی باریافتگان بوده است. این کرنش در اشکال مختلفی همچون سر و کمر خم کردن، زانو زدن تا به خاک افتادن و بوسه بر خاک پا یا دست و پای شاه نمود یافته است. در عصر صفویه نیز چنین رسم دست و پابوسی و زمین بوسی تداول داشته و مخالفان صفویه از آن تعبیر به سجده در برابر شاهان نموده و آن را مصداقی از کفر و رفض صفویان دانسته اند. در این مقاله، با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای و روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی ادب حضور نزد شاهان صفوی پرداخته می شود. اینکه آیا سنت زمین بوسی و پابوسی معمول بوده یا نوعی سجده به معنای پرستش شاهان صفوی بوده است؟ یافته های پژوهش نشان می دهد رسم کرنش و تعظیم در دربار صفویه، به قصد نمایش شکوه و بزرگی شاهان در برابر دیگران، از سر فرود آوردن، پابوسی و زمین بوسی، معمول بوده و به خاک افتادن و پیشانی به زمین ساییدن قزلباشان، دستوری از جانب شاهان به منزله انجام سجده بر عبد نبوده، بلکه نمایشی از حس شور و ارادت مریدان به شاه- مرشد و نشانه وفاداری و صوفی گری (یک جهتی و یک دلی) آنان بوده است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان