منابع و کلیات

قرار گرفتن عثمانی در سراشیب ضعف و انحطاط، تکاپویی را در میان طیفی از متفکران تجددگرای ترک برانگیخت که هدف آن یافتن راهکاری برای عبور از وضعیت بحرانی بود. نتیجه این تکاپو، تحقق مقاطع چندگانه اصلاحات و ظهور جریان فکری نوعثمانیان بود. نوعثمانیان از قالب های نوشتاری متنوع و عمدتاً تازه ای بهره گرفتند، تا مفاهیم جدید را در ادبیات سیاسی عثمانی طرح کنند. رؤیانگاری از جمله این قالب ها بود. نامق کمال از متفکران پیشگام عثمانی که با نگارش آثار مختلف نقش پیشرویی در طرح مفاهیم جدید داشت، از جمله نگارندگان این گونه آثار بود. رؤیای نامق کمال را می توان بیانی از دغدغه او درباره مسائلی دانست که عثمانی گرفتار آن بود. نویسنده در این اثر از یک سو تصویری از سپهر سیاسی عثمانی و مسئله آزادی تأکید « وطن » در روزگار خود ارائه می دهد و از سوی دیگر بر ضرورت نجات با بیانی « فرشته حریت » می کند. رؤی ااثری تمثیلی است که در آن نامق کمال نخست از زبان حزن انگیز موقعیت بحرانی عثمانی را شرح می دهد و سپس به تصویر آرمان شهری می پردازد که برای عثمانی در ذهن دارد. نامق کمال دغدغه های متجددانه خود را به علت تنگای زمانه در آرمان شهری بازتاب می دهد که نه در دوره او و نه در آغازین سال های حضور ترکان جوان در ساختار سیاسی عثمانی محقق نشد و در نهایت با ظهور ترکیه جدید فصل نویی از تاریخ ترک ها رقم خورد.

۶۰۵.

الماس کوه نور در رهگذر تاریخ

نویسنده: اعظم مظاهری

منبع: کتاب ماه تاریخ و جغرافیا مهر ۱۳۸۲ شماره ۷۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۴۹۳ تعداد دانلود : ۹۳۷

۶۰۶.

بناکتی و تاریخ نگاری در دوران مغول

نویسنده: عدالت عزت پور

منبع: کتاب ماه تاریخ و جغرافیا دی ۱۳۸۹ شماره ۱۵۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۴۹۲ تعداد دانلود : ۱۶۶۱

۶۰۷.

مقایسه جنبه های مختلف اندرزنامه اردشیر ساسانی و وصیت نامه منصور عباسی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: بهرام امانی چاکلی رقیه منافی

منبع: سخن تاریخ سال نهم بهار و تابستان ۱۳۹۴ شماره ۲۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۴۹۲ تعداد دانلود : ۱۷۵۶

۶۰۸.

رساله دخانیه حکیم هیدجی

نویسنده: جلیل عرفان منش

منبع: کیهان فرهنگی مرداد ۱۳۸۳ شماره ۲۱۴

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۴۹۲ تعداد دانلود : ۸۱۸

۶۰۹.

گل نبشته های باروی تخت جمشید

نویسنده: سید مهدی موسوی نیا

منبع: کتاب ماه تاریخ و جغرافیا بهمن ۱۳۸۹ شماره ۱۵۳

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۴۹۰ تعداد دانلود : ۱۰۶۵

۶۱۰.

دو اثر در تاریخ و جغرافیای کردستان و طوایف کرد

نویسنده: نصرالله صالحی

منبع: کتاب ماه تاریخ و جغرافیا تیر ۱۳۷۹ شماره ۳۳

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی تاریخ گروه های ویژه منابع و کلیات

تعداد بازدید : ۱۴۸۹ تعداد دانلود : ۶۷۳

۶۱۱.

«تاریخ ملک آرا»

نویسنده: جمشید قایمی

منبع: کتاب ماه تاریخ و جغرافیا اسفند ۱۳۸۱ شماره ۶۵

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۴۸۸ تعداد دانلود : ۷۹۷

۶۱۲.

گذشتگان به چه می اندیشیدند؟ (باستان شناسی شناختی، هنر و دین) (بخش نخست)

نویسنده: کالین رنفرو مترجم: سپیده مازیار

منبع: باستان پژوهی ۱۳۸۱ زمستان شماره ۱۰

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۴۸۸ تعداد دانلود : ۹۰۲

۶۱۳.

تأملی بر درستی و دقت آمار و ارقام موجود در منابع تاریخ اسلام

نویسنده: محسن معصومی

منبع: تاریخ نگری و تاریخ نگاری دوره جدید تابستان ۱۳۸۸ شماره ۲ (پیاپی ۷۸)

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۴۸۶ تعداد دانلود : ۸۰۲

یکی از نکات چشمگیر در منابع تاریخ اسلام، آمار و ارقام فراوان در زمینه های گوناگون است. این آمار موضوعات زیادی، مانند شمارگان سپاهیان، تلفات انسانی و مالی جنگ ها و درگیری ها، خسارت های ناشی از حوادث طبیعی، اعم از سیل، زلزله و بیماری های فراگیر و نیز اموال، درآمدها، هزینه ها و دارایی های حکومت ها و افراد را در برمی گیرد. با توجه به فقدان آمارگیری و عدم امکان سرشماری دقیق در قرون نخستین اسلامی و حتی دشوار و گاه ناممکن بودن تخمین آمار تقریبی در مواردی، چون دارایی های افراد یا خسارت های زلزله، به درستی و دقت بسیاری از این آمار و ارقام نمی توان کاملاً اعتماد کرد. تردید خود مورخان درباره اعداد داده شده، اختلاف شدید میان اعداد مذکور در روایت ها، ناهم خوانی برخی از آمارها با شرایط جغرافیایی، اقتصادی و سیاسی و نیز ناسازگاری آن ها با توانایی های مادّی و معنوی و همچنین استفاده گسترده از اعداد نمادین و رُند، برخی از دلایل نادرستی بسیاری از این آمار و اعداد است. این مقاله میزان درستی و دقّت اعداد و ارقام را در منابع تاریخ اسلام بررسی می کند. منابع مورد استناد در این تحقیق عبارت اند از: تاریخ الیعقوبی؛ الاخبارالطوال؛ تاریخ الرسل و الملوک؛ مروج الذهب و معادن الجوهر؛ تجارب الامم و تعاقب الهمم و الکامل فی التاریخ. این منابع اولاً تأثیر زیادی در سایر آثار و کتب تاریخی داشته اند و ثانیاً بیش از منابع دیگر توجه محققان تاریخ اسلام را به خود جلب کرده اند.

۶۱۴.