زمانی که در قرن اول پیش از میلاد (ح 92 ق.م) ایران و روم دو قدرت عصر باستان، با یکدیگر هم مرز شدند، درگیری و تنش هایی را با هم آغاز کردند که تا انقراض ساسانیان و ورود اعراب مسلمان همچنان ادامه داشت. شهرهای مرزی، از جمله شهر آرتاشاد، نقش مهمی را در این درگیری ها ایفا کرده اند. بنابراین این پژوهش با توجه به اهمیت موضوع بر آن است تا ساخت و کارکرد شهر مرزی آرتاشاد را مورد واکاوی قرار دهد. یافته های این تحقیق که با رویکردی توصیفی تحلیلی براساس گردآوری منابع کتابخانه ای صورت گرفته است، نشان می دهد که شهر آرتاشاد توسط آرتاشس پادشاه ارمنستان در قرن دوم پیش از میلاد (ح سال 176 ق.م) ساخته شده است. این شهر که از ساخت مستحکمی برخوردار بوده، از جنبه های ژئوپلیتیکی، سیاسی و نظامی و همچنین اقتصادی و تجاری برای ایران و روم حائز اهمیت بوده است؛ چنان که هرکدام از این قدرت ها درصدد تسلط بر این شهر مهم بودند. دستیابی به این شهر کلید فتح ارمنستان بود و دو قدرت باستانی با تصرف این شهر می توانستند از آن جا به مانند استراحتگاهایی برای لشکرکشی ها، زرادخانه ها استفاده کنند و سرزمین های یکدیگر را مورد تعرّض قرار دهند. از حیث اقتصادی و تجاری نیز تصرف آرتاشاد، که یکی از مراکز گمرکی میان دو امپراتوری مطرح بود، به منزله دستیابی به سود سرشار مالی در این شهر مرزی به شمار می رفت.
نهضت مشروطه، تاثیر زیادی بر جامعه ایران و بخصوص امور فرهنگی کشور داشت. تاسیس مدارس به سبک جدید و تبدیل مکتبخانه به مدرسه نوین، از آن جمله است. به دلیل کمرنگ بودن نقش معارف کرمان در کتب تاریخی، پژوهش حاضر براساس اطلاعات به دست آمده از بایگانی راکد آموزش و پرورش کرمان، گفتگو با پیشکسوتانی که در عصر مشروطه دانش آموز یا معلم بوده اند، عکس و آلبومهای شخصی و تعدادی کتاب درسی عصر مشروطه، به بررسی وضعیت مدارسی که در عصر مشروطه تاسیس شده اند، می پردازد.
این مدارس به 4 دسته: 1- مدارس انگلیسی؛ 2- مدارس زرتشتیان؛ 3- مدارس ملی؛ و 4- مدارس دولتی، تقسیم می شوند.
هر مدرسه، از لحاظ فرد یا مؤسسه تاسیس کننده، هدف تاسیس، امکانات رفاهی، شهریه، میزان حقوق و سطح تحصیلات معلمان و مدیران، کتابها و مطالب درسی، نوع پوشش و... ، بررسی شده است.