درخت حوزه‌های تخصصی

پژوهش حاضر با هدف مدل یابی معادلات ساختاری رابطه هوش هیجانی، مهارت های ارتباطی، سواد رسانه های اجتماعی و تسهیم دانش در بین کتابداران کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی انجام گرفته است. این پژوهش بر اساس ماهیت و ویژگی کلی، یک پژوهش کمی؛ بر اساس هدف، کاربردی و بر اساس روش پژوهش و جمع آوری داده ها، توصیفی از نوع همبستگی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش کتابداران کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی در سال 1401 (تعداد 401 نفر) بودند. نمونه آماری پژوهش 310 نفر است که به روش تصادفی ساده انتخاب شده بودند. جهت جمع آوری داده ها پرسش نامه استاندارد هوش هیجانی شات (1998)، مهارت های ارتباطی زادبود (1401)، رسانه های اجتماعی مجردی (1393) و تسهیم دانش آجزن (2006) استفاده شد. پایایی پرسش نامه ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تائید شد. داده های جمع آوری شده با استفاده از روش های آمار توصیفی و آمار استنباطی تجزیه وتحلیل گردید. یافته های پژوهش میانگین هوش هیجانی، مهارت های ارتباطی، سواد رسانه های اجتماعی و تسهیم دانش کتابداران کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی را به ترتیب 09/3، 21/3، 16/3 و 24/3 نشان دادند. همچنین نتایج آزمون مدل یابی معادلات ساختاری حاکی از برازش مدل مفهومی ارائه شده (78/0RMSEA=، 94CFI=، 98/0GFI=) و تائید رابطه بین هوش هیجانی و تسهیم دانش با نقش واسطه ای مهارت های ارتباطی و سواد رسانه های اجتماعی بود. پیشنهاد می شود در نظام آموزشی علم اطلاعات ایران و نیز توسط نهاد کتابخانه های عمومی کشور برنامه ریزی های لازم برای تقویت متغیرهای مذکور (به خصوص هوش هیجانی) انجام پذیرد.

چکیدهارتقای بهره وری یکی از مهم ترین اهداف نظام آموزش عالی و دانشگاه ها است. نظام های رتبه بندی دانشگاه ها نقش قابل توجهی در هدایت عملکرد دانشگاه ها دارد. در حال حاضر، نظام رتبه بندی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC ) تنها نظام رتبه بندی دانشگاه های کشور است. هدف پژوهش حاضر بررسی میزان تطبیق این نظام رتبه بندی با معیارهای بهره وری در دانشگاه ها است. بدین منظور پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل پوششی داده ه (DEA)، پس از اندازه گیری بهره وری ۶۹ دانشگاه جامع دولتی کشور، آنها را بر اساس میزان بهره وری رتبه بندی و نتایج آن را با رتبه بندی مؤسسه ISC مورد مقایسه قرار می دهد. نتایج حاصل از گروه بندی دانشگا ها حاکی از آن است، در گروه اول، دانشگاه های بزرگ و پرجمعیت مانند پیام نور و فنی و حرفه ای، علی رغم جایگاه بالا در ISC، به لحاظ بهره وری در رتبه بالا نیستند. در گروه دوم و سوم، دانشگاه های کوچک تر با تعداد دانشجوی کمتر توانستند جایگاه بهتری کسب کنند. به طور کلی، از بین 69 دانشگاه جامع دولتی کشور به ترتیب، دانشگاه های شیراز، فردوسی مشهد، تربیت مدرس، تهران و تبریز رتبه های 1 تا 5 و دانشگاه های آیت الله العظمی بروجردی، بزرگمهر قائنات، علوم و فنون دریایی خرمشهر، مجتمع آموزش عالی سراوان و دانشکده علوم انسانی و هنر حضرت معصومه (س) رتبه های 65 تا 69 را به خود اختصاص داده اند. آزمون ویلکاکسون نشان داد که این دو نوع رتبه بندی بر هم منطبق نیست. به عبارت دیگر، معیارهای رتبه بندی ISC با شاخص های بهره وری دانشگاه های جامع دولتی هم راستا نیست و این رتبه بندی نمی تواند انگیزه لازم برای بهبود بهره وری را در دانشگاه ها ایجاد کند. افزایش تعداد و وزن شاخص های بهره وری در رتبه بندی ISC می تواند به کاهش فاصله این دو نوع رتبه بندی و ایجاد انگیزه بیشتر برای بهبود بهره وری در دانشگاه ها کمک کند.

هدف: هدف اصلی پژوهش، بررسی و تحلیل جایگاه فناوری های نوین، به ویژه هوش مصنوعی و تحول دیجیتال، در اسناد راهبردی و برنامه های عملیاتی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی جهان است. این مطالعه با رویکردی سندمحور، به دنبال شناسایی و ارزیابی نحوه استفاده از این فناوری ها در را هبردهای بلندمدت این نهادها است. همچنین، پژوهش حاضر قصد دارد وضعیت کنونی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی را از منظر توجه به فناوری های نوین و تحول دیجیتال بررسی کند. هدف دیگر این مطالعه، ارائه چشم اندازی روشن از روندهای جهانی در این زمینه برای سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران است تا بتواند در تعیین راهبرد ها، اولویت ها و اقدامات آینده خود از آن بهره ببرد. درنهایت، این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که وضعیت کتابخانه ها و آرشیوهای ملی جهان از حیث پرداختن به موضوعات مربوط به فناوری، تحول فناورانه و دیجیتال و هوش مصنوعی چگونه است. روش : پژوهش حاضر ازنظر هدف بنیادی و ازنظر رویکرد کمّی است. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کمّی با رویکرد متن کاوی، به بررسی نظام مند و عینی بسامد واژه های مرتبط با فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در اسناد رسمی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی می پردازد. جامعه پژوهش شامل اسناد رسمی و برنامه های راهبردی 30 کتابخانه و آرشیو ملی جهان تا سال 2023 است که به زبان انگلیسی در دسترس بوده و به مباحث فناورانه پرداخته اند. داده ها از طریق جستجوی گسترده در منابع مختلف و وب سایت های رسمی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی جمع آوری شد. برای تحلیل داده ها از نرم افزار Voyant Tools جهت متن کاوی و شناسایی کلمات کلیدی مرتبط با فناوری ها و تحولات دیجیتال استفاده شد. همچنین، نرم افزار MAXQDA برای تحلیل محتوای کمّی و طبقه بندی موضوعی به کار گرفته شد. برای تضمین روایی و پایایی پژوهش، مفاهیم کلیدی مرتبط با فناوری، هوش مصنوعی و تحول دیجیتال به طور دقیق استخراج و طبقه بندی شدند و یافته ها با مطالعات مشابه مقایسه شدند. همچنین، تمامی مراحل پژوهش مستند شده و از نرم افزار مکس کیودا برای تحلیل داده ها استفاده شد تا دقت و ثبات نتایج افزایش یابد. بخشی از تحلیل ها نیز توسط یک پژوهشگر دیگر مرور شد تا پایداری یافته ها تأیید شود. نتایج به صورت نمودارها و جداول آماری ارائه شده و الگوها و روندهای موجود در استفاده از فناوری های نوین و هوش مصنوعی در کتابخانه ها و آرشیوهای ملی مورد تحلیل و تفسیر قرار گرفته است. یافته ها: برون داد ابر کلمات نشان داد برخی کلمات در اسناد راهبردی مطالعه شده بیشترین ظهور و بروز را داشته اند. کلماتی مانند دیجیتال، اطلاعات، خدمات، عموم، مجموعه ها، دسترسی، پژوهش، مردم، دانش و داده. کلمه «دیجیتال» با 500 بار بسامد و کلمه اطلاعات با 376 بار بسامد بیشترین کلمات موجود در متن مستندات گزارش شدند، ضمن اینکه کلمات «دیجیتال»، «داده»، «دانش»، «اطلاعات» و «دسترسی» روندهای مهمی در سال های اخیر بوده اند. پیوند بین کلمات پربسامد در برنامه های راهبردی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی نیز نشان داد واژه هایی مانند «دیجیتال» با کلماتی مانند «زیرساختار»، «داده»، «مجموعه» و «خدمات»، پیوند دارد. همچنین مفهومی مانند «اطلاعات» با «جامعه»، «دانش»، «خدمات»، «دسترسی»، «فناوری» و ... پیوند مفهومی دارند. مقوله ها و زیرمقوله های استخراج شده در فرایند تحلیل محتوا از متن مستندات و برنامه های راهبردی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی شامل 709 کد اولیه، 6 مقوله کلی و 51 زیرمقوله کدگذاری شد. در این کدگذاری، اهداف، اصول و اولویت های راهبردی کتابخانه ها و آرشیوهای ملی به سمت تحول نوآوری و دیجیتال (270 کد) معطوف شده است. تحول گرایی (131 کد)، رهبری سازمانی (123 کد)، بلوغ سازمانی (81 کد) و داده و هوش مصنوعی (76 کد) از مقوله های نسبتاً پربسامدی هستند. نتیجه گیری: کتابخانه ها و آرشیوهای ملی در سراسر جهان به اهمیت فناوری های نوین به ویژه هوش مصنوعی و همگامی با تحول دیجیتال پی برده اند و در برنامه های راهبردی خود به این موضوع توجه ویژه ای دارند. این نهادها در حال حرکت به سمت نوآوری، مدرن سازی خدمات و سازگاری با محیط دیجیتال هستند. همچنین، اهمیت رهبری در حوزه فناوری، توسعه مهارت های دیجیتال کارکنان و استفاده از هوش مصنوعی در فرایندها مشهود است. این روند نشان دهنده تحولی عمیق در ماهیت خدمات کتابخانه ای و روابط با کاربران است. بااین حال، برای استفاده بهینه از این فناوری ها، نیاز به سرمایه گذاری در فناوری و نوآوری، توسعه مهارت های دیجیتال و آموزش نیروی انسانی، تطبیق ساختار سازمانی و طراحی برنامه های راهبردی جامع وجود دارد. 

هدف این پژوهش بررسی مؤلفه‌های مدیریت دانش و ارتباط آن با فناوری اطلاعات به‌منظور شناسایی و تبیین نقش دانش سازمانی در این زمینه است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-پیمایشی و از نظر سنجش روابط بین متغیرهای تحقیق، از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل 350 نفر از کارکنان و مدیران رسمی شرکت مخابرات شهر کرمان است. روش نمونه‌گیری، تصادفی–طبقه‌ای است. برای تعیین حجم نمونه جامعه آماری از روش نمونه‌گیری «کوکران» استفاده شد. ابزار گردآوری داده‌ها دو پرسشنامة مدیریت دانش و فناوری اطلاعات است. روایی پرسشنامه‌ها با استفاده از روش اعتبار صوری بررسی شد. پایایی نیز با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ سنجیده شد و مقدار آن برای پرسشنامه مدیریت دانش 879/0 و برای پرسشنامه فناوری اطلاعات 861/0 تعیین شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که بین مؤلفه‌های اساسی مدیریت دانش شاملِ اکتساب، ذخیره، توزیع و انتقال و همچنین کاربرد دانش و فناوری اطلاعات رابطه‌ای معنادار و مستقیم وجود دارد. همچنین معیار ضریب همبستگی جزئی با حذف اثرات خطی سایر متغیرهای پیش‌بین، میزان همبستگی متغیر پیش‌بین و متغیر معیار را نشان می‌دهد. بر اساس این معیار می‌توان گفت که در بین ابعاد مدیریت دانش، توزیع و انتقال دانش بیشترین ارتباط را با فناوری اطلاعات دارد. نتایج نشان داد که بهره‌گیری از فرایندهای دانشی برای به‌کارگیری مدیریت دانش می‌تواند نقش مؤثری در بهبود فعالیت فناوری اطلاعات داشته باشد. همچنین، تقویت زیرساخت فناوری‌های اطلاعاتی روزآمد و کاربردی می‌تواند سبب توسعه حرفه‌ای شده و از فعالیت‌های تخصصی به‌منظور بهبود روند کارها پشتیبانی کند. اشتراک‌گذاری دانش یکی از برنامه‌های مهم در مدیریت دانش است که نیازمند راه‌اندازی پایگاه دانش است. بنابراین، تقویت فرهنگ همکاری و هماهنگی برای تبادل دانش در میان کارکنان یکی از عوامل ضروری در این مسیر به شمار می‌رود.

گسترش کسب وکارهای الکترونیک و نیاز به جلب رضایت مشتریان، درک مسائل اخلاقی مربوط به تجارت الکترونیک را دوچندان کرده است. هدف پژوهش حاضر، استخراج معیارهای اخلاقی در کسب و کارهای الکترونیک و اولویت بندی آن ها با استفاده از یک رویکرد آمیخته بود. روش پژوهش، در مرحله اول، کیفی و از نوع تئوری داده بنیاد و در ادامه نیز از روش های مدلسازی معادلات ساختاری و تحلیل سلسله مراتبی استفاده گردید. در مرحله اول با 23 نفر از مدیران کسب وکارهای الکترونیک در سطح شهر تهران مصاحبه شد. همچنین پرسش نامه ای بین 209 نفر از کارکنان شاغل در کسب وکارهای الکترونیک توزیع شد و درنهایت جهت اولویت بندی معیارها نیز، پرسش نامه مقایسات زوجی میان 15 نفر از همان 23 خبره پیشین، توزیع گردید. 5 مؤلفه امنیت اطلاعات مشتریان، حفظ حریم خصوصی مشتریان، کسب اعتماد مشتری، انجام تعهدات و به روزرسانی خدمات به عنوان معیارهای اخلاقی مدیران کسب وکارهای الکترونیک استخراج گردید. تأثیر همه مؤلفه ها به جز مؤلفه انجام تعهدات بر رشد بانکداری الکترونیک تأیید شد. نهایتاً این نتیجه حاصل شد که رعایت معیارهای اخلاقی از جانب کسب وکارهای الکترونیک، تأثیر بالایی در پذیرش این کسب وکارها از جانب مشتریان و رشد کسب وکار آن ها دارد.

تعالی پژوهش به عنوان یکی از ارکان اصلی پیشرفت علمی و توسعه پایدار در جوامع مدرن شناخته می شود. هدف این پژوهش، طراحی چارچوب ملی سنجش تعالی پژوهش در ایران است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی بوده و از نظر روش، جزء مطالعات توصیفی و پیمایشی محسوب می شود. در این مطالعه با تحلیل الگو های ملی ارزیابی پژوهش و تجربه های سایر کشورهای پیشرو، چارچوب سنجش تعالی پژوهش متناسب با بافتار خاص ایران، نظرات خبرگان و مبتنی بر سیاست ها و اسناد بالادستی حوزه علم و فناوری ارائه شد. به منظور رتبه بندی مؤلفه ها و شاخص های استخراج و تأیید شده، از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد. ابعاد شناسایی شده شامل تأثیر خارج از دانشگاه (%43)، اخلاق و هویت ملی-اسلامی (22%)، شبکه پژوهی و تعاملات (17%)، کیفیت پژوهشی و نوآوری (11%) و محیط و ظرفیت پژوهشی (7%) است. هر کدام از این ابعاد، مولفه های متفاوتی را شامل شدند که در کیفیت پژوهشی و نوآوری، اصالت و نوآوری، اهمیت علمی، دقت علمی، ارزیابی کیفی مطرح بود. در بعد تأثیر خارج از دانشگاه، تأثیر اجتماعی، سیاستی و مدیریتی، فرهنگی، تأثیر بر تمدن نوین اسلامی، تأثیر اقتصادی، عدالت و فراگیری و ارزیابی کیفی و در بعد محیط و ظرفیت پژوهشی، زیرساخت پژوهشی، پویایی پژوهشی، پایداری پژوهشی و ارزیابی کیفی شناسایی شدند. در بعد اخلاق و هویت ملی-اسلامی، اخلاق پژوهشی، هویت ملی و ارزیابی کیفی و در بعد شبکه پژوهی و تعاملات، همکاری های داخلی، همکاری های بین المللی، ترویج علم و فناوری و ارزیابی کیفی، مورد توجه بود. شاخص های برتر که مأموریت اصلی پژوهش را هدف قرار دادند شامل شناسایی و حل مسائل واقعی جامعه، تولید دانش اصیل، اختراعات و جوایز، استنادات از کشورهای اسلامی و شبکه سازی علمی پویا بود. درواقع، رتبه بندی شاخص ها نشان می دهد که مهم ترین پژوهش، آن نیست که بیشترین مقاله را تولید کند، بلکه آن است که بیشترین تأثیر معنادار، اخلاقی و تمدنی بر جامعه بگذارد.

هدف: مقاله حاضر با هدف تحلیل پژوهش های انجام شده در زمینه طبقه بندی خودکار موسیقی، به تفکیک شیوه های پژوهشی اصلی در طبقه بندی موسیقی سنتی ایرانی و غربی برای نخستین بار به صورت مقایسهای انجام شد.روش: برای انجام پژوهش، مروری بر ادبیات مرتبط با موسیقی سنتی غربی و ایرانی انجام شد. در این رابطه برای بازیابی منابع، از کلیدواژه های انگلیسی و فارسی مرتبط برای جست وجو در پایگاه های برگزیده ایرانی مانند نورمگز، مگیران، ایرانداک و اُپک کتابخانه های دانشگاهی استفاده شد. در همین راستا کلماتِ کلیدی انگلیسی نیز در پایگاه های استنادی جهانی مانند Scopus، Google Scholar و Web of Science استفاده شد. اصطلاحات مرتبط با ارجاع به متون مختلف در زمینه موسیقی غربی، آسیایی، ایرانی و همچنین منابعی در زمینه تشخیص خودکار موسیقی شناسایی شد.یافته ها: نتایج نشان داد که روش های مورد استفاده در هر یک از سه مرحله ی اصلی تشخیص شامل پیشپردازش، استخراج ویژگی های صوتی و مرحله شناسایی، بین موسیقی سنتی غربی و ایرانی تفاوت وجود دارد که این امر ناشی از تفاوت ماهیتِ بین این دو نوع موسیقی است.نتیجه گیری: این مطالعه می تواند به توسعه ی الگوریتم ها و انتخاب روش های مناسب برای شناسایی خودکار موسیقی غربی و ایرانی کمک کرده و دیدگاه جامعی در زمینه طبقه بندی خودکار موسیقی ایرانی ارائه دهد. همچنین، می تواند در تشخیص خودکار گام ها و گوشه های موسیقی ایرانی، راهنمای خوبی برای پژوهشگران، هنرمندان و علاقه مندان به موسیقی ایرانی باشد؛ این امر به نوبه خود، نیازمند شناخت و بازتعریفِ مفاهیم موسیقی ایرانی است که در پژوهش های قبلی مرتبط، به طور عمیق بدان پرداخته نشده است. The present article aimed at analyzing the research conducted in the field of Automatic Music Classification, distinguishing the major research patterns in Iranian traditional and Western music classification comparatively for the first time. This study can help in the development of algorithms and selection of appropriate methods for the automatic identification of Western and Iranian music and provide a comprehensive perspective on the automatic classification of Iranian music. Finally, it can be a good guidance for researchers, artists and fans of Iranian music in automatically recognizing Dastgah (key) and Gusheh (melody model) in Iranian music; This, in turn, requires understanding and redefining the concepts of Iranian music, and it has not been discussed in depth in previous related researches.A literature review was made on related literature on Western and Iranian traditional music. In order to find all publications and documents, relevant English and Persian keywords (such as Western, Asian, and Iranian music and also automatic detection of music) were utilized for searches across top Iranian databases such as Noormags, Magiran, Irandoc, Elamjoo, and university library OPACs. English keywords were also employed in global citation databases like Scopus, Google Scholar, and Web of Science. The result showed than the methods used in each of the three main stages of detection, including pre-processing, audio features and recognition, would be different between Western and Iranian traditional music due to the different attributes and nature of each music genre. مقاله حاضر با هدف تحلیل پژوهش های انجام شده در زمینه طبقه بندی خودکار موسیقی، به تفکیک شیوه های پژوهشی اصلی در طبقه بندی موسیقی سنتی ایرانی و غربی برای اولین بار به صورت مقایسهای انجام شده است.این مطالعه می تواند به توسعه و الگوریتم ها و انتخاب روش های مناسب برای شناسایی خودکار موسیقی غربی و ایرانی کمک کرده و دیدگاه جامعی در زمینه طبقه بندی خودکار موسیقی ایرانی ارائه دهد. در نهایت می تواند در تشخیص خودکار گام ها و گوشه های موسیقی ایرانی شروع و راهنمای خوبی برای پژوهشگران، هنرمندان و علاقه مندان به موسیقی ایرانی باشد؛ این امر به نوبه خود، نیازمند شناخت و بازتعریفِ مفاهیم موسیقی ایرانی بوده و در پژوهش های قبلی مرتبط، به طور عمیق بدان پرداخته نشده است.برای انجام پژوهش، مروری بر ادبیات مرتبط با موسیقی سنتی غربی و ایرانی انجام شد. در این رابطه برای بازیابی منابع، از کلیدواژه های انگلیسی و فارسی مرتبط (از جمله شناسایی خودکار موسیقی و نیز موسیقی ایرانی، شرقی و غربی) برای جستجو در پایگاه های برگزیده ایرانی مانند نورمگز، مگیران، ایرانداک، و اپک کتابخانه های دانشگاهی استفاده شد. در همین راستا، کلمات کلیدی انگلیسی نیز در پایگاه های استنادی جهانی مانند اسکوپوس، گوگل اسکالر و وب آف ساینس استفاده شد. نتایج نشان داد که به دلیل ویژگی ها و ماهیت متفاوت بین موسیقی سنتی غربی و ایرانی، روش های مورد استفاده در هر یک از سه مرحله اصلی تشخیص خودکار، یعنی مرحله پیشپردازش، مرحله استخراج ویژگی های صوتی و مرحله شناسایی نیز متنوع و متفاوت بوده است.

هدف: در این مقاله مروری، به بررسی تأثیرات فناوری های نوین نظیر هوش مصنوعی و الگوریتم های یادگیری ماشین بر رفتار اطلاع یابی کاربران در دنیای دیجیتال پرداخته می شود. با پیشرفت های فناوری، نحوه جستجو و استفاده از اطلاعات به طور چشمگیری تغییر کرده و ابزارهای جستجوی هوشمند به کاربران امکان دسترسی سریع تر و دقیق تر به منابع معتبر را فراهم کرده اند. این پژوهش به بررسی مطالعات منتشر شده بین سال های 2020 تا 2024 می پردازد و نقش فناوری های نوین در بهبود غربالگری اطلاعات، کاهش بار اطلاعاتی و افزایش دقت در فرآیند اطلاع یابی را تحلیل می کند. علاوه بر این، چالش هایی مانند امنیت اطلاعات، کاهش تفکر انتقادی و اضطراب اطلاعاتی که همچنان بر این حوزه تأثیرگذارند، مورد بررسی قرار می گیرند. در نهایت، راهکارهایی برای بهبود رفتار اطلاع یابی از طریق تقویت سواد اطلاعاتی و بهبود دسترسی به منابع الکترونیکی ارائه شده است.روش شناسی:این پژوهش به صورت مروری نظام مند بر روی مطالعات و مقالات منتشر شده در زمینه رفتار اطلاع یابی انجام شده است. برای انجام این مطالعه، مراحل زیر طی شده است:جستجوی مقالات علمی از پایگاه های داده های معتبر علمی نظیرگوگل اسکالر، پاپ مد، اسکوپوس و وب اف ساینس انجام شده است. کلیدواژه هایی مانند «رفتار اطلاع یابی»، «سواد اطلاعاتی»، «جستجوی اطلاعات دیجیتال»، «هوش مصنوعی در اطلاع یابی»، و «چالش های اطلاعاتی » به انگلیسی استفاده شده اند. این کلیدواژه ها به نحوی انتخاب شده اند که تمامی جنبه های مرتبط با موضوع پژوهش پوشش داده شود. مقالات بررسی شده در این پژوهش بین سال های 2020 تا 2024 منتشر شده اند تا نتایج پژوهش های به روز و مرتبط با تحولات اخیر در حوزه اطلاع یابی و پیشرفت های فناوری مورد بررسی قرار گیرند.یافته ها: نتایج این پژوهش نشان می دهد که فناوری های نوین نقش مهمی در افزایش سرعت و دقت جستجوی اطلاعات ایفا کرده اند و به ویژه در حوزه های علمی، با استفاده از الگوریتم های هوشمند، توانسته اند کیفیت جستجو را بهبود بخشند. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین با ایجاد ابزارهای پیشرفته، کاربران را در مدیریت اطلاعات و کاهش اضطراب اطلاعاتی یاری کرده اند. با این حال، چالش های موجود، به ویژه در زمینه امنیت اطلاعات و تفکر انتقادی، همچنان باید مورد توجه قرار گیرند. پیشنهاد می شود که آموزش سواد اطلاعاتی به عنوان یکی از راهکارهای اصلی برای بهبود رفتار اطلاع یابی در دستور کار قرار گیرد. به علاوه، بهبود دسترسی به منابع الکترونیکی و استفاده از فناوری های هوشمند جستجو نیز می تواند به کاهش بار اطلاعاتی و بهبود کیفیت اطلاعات دسترسی یافته کمک کند.

هدف: جهت پیاده سازی و به کارگیری موفق مدیریت دانش در دانشگاه، نیاز به طراحی و به کارگیری مدل بومی منطبق با ساختار، فرهنگ، اهداف و چشم انداز دانشگاه است. لذا، پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر استقرار مدیریت دانش در دانشگاه شهید چمران اهواز به منظور ارائه یک الگوی پارادیمی انجام شده است. روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و به صورت کیفی و مبتنی بر روش نظریه زمینه ای است. جامعه آماری پژوهش حاضر، شامل تمامی مدیران ستادی دانشگاه شهید چمران اهواز بود که سابقه اجرایی سه سال به بالا را در کارنامه خود داشتند. در این پژوهش از نمونه گیری هدفمند استفاده شد در این نوع نمونه گیری، نمی توان از قبل مشخص کرد که چه تعداد افراد بایستی در مطالعه انتخاب شوند تا پدیده مورد مطالعه به طور کامل شناسایی شود. بنابراین، مصاحبه ها تا آنجا ادامه پیدا می کنند که احساس شود جواب های ارائه شده با پاسخ های قبلی مشابهت داشته و چیزی به یافته ها اضافه نمی شود و اصطلاحاً یافته های مصاحبه به حد اشباع رسیده باشند. بنابراین، مصاحبه ها تا آنجا ادامه پیدا کرد که پاسخ های تکراری دریافت شد و یافته جدیدی در مصاحبه ها وجود نداشت که اصلاحاً مصاحبه به حد اشباع رسد. یعنی تا موقعی که داده های جدیدی در ارتباط با مقوله ظاهر نمی شد؛ گسترش مقوله به حد کافی منظور شده و روابط بین مقولات برقرار و تأیید شده بودند. تعداد نمونه ها با استفاده از نمونه گیری هدفمند شامل 21 نفر بود. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه ساختارمند بود. ملاک انتخاب مصاحبه شوندگان علاوه بر سابقه اجرایی سه سال به بالا، تخصص و علاقه به مشارکت در پژوهش بود. برای اطمینان از روایی داده ها، از مفهوم اعتبارپذیری و انتقال پذیری استفاده شد. همچنین برای پایایی داده ها از اطمینان پذیری، تأییدپذیری (در این پژوهش، برای تأمین تأییدپذیری اطلاعات، از همان ابتدای پژوهش تمامی مستندهای مربوط به داده های پژوهش و همچنین استنتاج ها، تفسیرها و یافته ها به روشی نظام مند ثبت و ضبط شدند. مفاهیم و مقوله های استخراج شده به همراه یافته ها دوباره به اطلاع مصاحبه شوندگان رسید و نظرات اصلاحی آنان اعمال گردید و پس از اعمال اصلاحت مجدداً موارد به تأیید نهایی متخصصان رسید) و بررسی همکار (بررسی یافته ها و اظهارنظر درباره مؤلفه های استخراج شده در طی چندین مرحله توسط اساتید راهنما و مشاور)، استفاده شد. مصاحبه ها طی سه مرحله شامل کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری گزینشی با استفاده از نرم افزار MAXQDA کدگذاری شدند. برای اطمینان از روایی داده ها، از مفهوم اعتبارپذیری، انتقال پذیری، اطمینان پذیری و تأییدپذیری استفاده شد.یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد مدل پارادایمی استقرار مدیریت دانش در دانشگاه شهید چمران اهواز در 5 بُعد شرایط علّی، مداخله گر، زمینه ای، راهبردها و پیامدها دارای 20 کد محوری و 68 کد باز است. پدیده ی اصلی، استقرار مدیریت دانش در دانشگاه اشهید چمران اهواز بود. شرایط علّی اثرگذارشامل مدیریت و رهبری، منابع مالی و منابع انسانی است. شرایط مداخله گر شامل تحریم های بین المللی، مقاومت در برابر تغییر، آگاهی اندک از ماهیت دانش و هدف دانشگاه، شرایط سیاسی دانشگاه و شرایط اقلیمی و موقعیتی دانشگاه هستند. شرایط محیطی، ساختار سازمانی، فرهنگ سازمانی و فناوری شرایط زمینه ای هستند. آموزش و توسعه، مالکیت مادی و معنوی، توسعه ارتباط با صنعت و جامعه و توسعه و استفاده از زیرساخت های فناوری و اطلاعات از راهبردهای استقرار مدیریت دانش بودند و در نهایت پیامدهای حاصل از این مدل ارتقاء بهره وری و کارایی، افزایش سطح علمی دانشگاه، توسعه و مشارکت دانشگاه در جامعه و ارتقاء نوآوری و خلاقیت نیروی انسانی می باشد.نتیجه گیری: در مجموع، این مدل نشان می دهد که موفقیت در استقرار مدیریت دانش نیازمند توجه به عوامل مختلف و به کارگیری راهبردهای مؤثر است. با توجه به شرایط علّی، زمینه ای و مداخله گر، و راهبردها دانشگاه می توانند به نتایج مثبت و پایدار دست یابند که بهبود عملکرد و نوآوری را در پی خواهد داشت. به همین ترتیب، توجه به تمامی این ابعاد می تواند به عنوان راهنمایی برای مدیران و سیاست گذاران در جهت بهبود فرآیندهای مدیریت دانش در دانشگاه ها عمل کند.

هستی‌شناسی روشی برای سازماندهی دانش است که با تعریف مفاهیم و روابط، چارچوبی منسجم ایجاد می‌کند. در حوزه کسب‌وکارهای الکترونیک فارسی، نبودِ چارچوبی بومی برای مدیریت و یکپارچه‌سازی داده‌ها چالش مهمی به‌شمار می‌رود. این پژوهش در پاسخ به این مسئله با هدف طراحی و توسعه هستی‌شناسی به ‌زبان OWL متمرکز بر پردازش زبان فارسی انجام شده است. مدل مفهومی شامل سلسله‌مراتب کلاس‌ها، روابط معنایی و ارزیابی دقت آن‌ها طراحی گردید. هستی‌شناسیِ پیشنهادی می‌تواند با بهبود مدیریت دانش و تسهیل تصمیم‌گیری، عملکرد کسب‌وکارهای الکترونیک را ارتقا دهد. این پژوهش با رویکرد کاربردی و با استفاده از روش تحلیل حوزه انجام شد. برای طراحی هستی‌شناسی حوزه کسب‌‌وکارهای الکترونیک، ابتدا مفاهیم کلیدی از منابع غیرساختاریافته فارسی با روش هم‌رخدادی واژگان و تکنیک C-value استخراج شد. روابط سلسله‌مراتبی با نظرسنجی دلفی از 10 خبره تأیید گردید. سپس، مدل مفهومی در نرم‌افزار «پروتژه» پیاده‌سازی و با زبان OWL استانداردسازی شد و در مرحله ارزیابی نهایی برای میزان دقت و اعتبار هستی‌شناسی در تأیید سه نوع روابط معنایی نیز از نظرات خبرگان با استفاده از آمار توصیفی استفاده شد. در این پژوهش با تحلیل محتوای غیرساختاریافته متون و مشارکت خبرگان، 141 مفهوم در قالب 5 کلاس اصلی و 136 زیرکلاس شناسایی شد. همچنین، 406 ویژگی داده‌ای در 17 نوع داده و 34 رابطه شیئی تعریف گردید. روابط معنایی در سه دسته داده‌ای، شیئی و تفسیری طبقه‌بندی شدند که ویژگی‌های تابعی، متقارن و متعدی را پوشش می‌دادند. ارزیابی مدل نشان داد که میانگین دقت روابط معنایی 1/83 درصد است. روابط شیئی بالاترین (1/85 درصد) و روابط داده‌ای پایین‌ترین (1/75 درصد) دقت را داشتند. نتایج پژوهش بیانگر انسجام ساختاری مدل و اثربخشی ترکیب تحلیل محتوای فارسی با نظر خبرگان است. هستی‌شناسی طراحی‌شده بستر مناسبی برای استانداردسازی و سازماندهی دانش در حوزه کسب‌‌وکارهای الکترونیک فراهم می‌آوَرد. از محدودیت‌ها می‌توان به ضعف روابط داده‌ای و کمبود نمونه‌های عملیاتی اشاره کرد. دستاورد اصلی پژوهش، ایجاد چارچوبی برای استنتاج منطقی در وب معنایی فارسی و ارائه ابزاری نوین برای پژوهشگران و شرکت‌های نوپاست. نوآوری این مطالعه نیز در تمرکز ویژه بر پردازش زبان فارسی و طراحی مدلی بومی است؛ رویکردی که کمتر در تحقیقات پیشین مورد توجه قرار گرفته است.

هدف: مطالعه حاضر به دنبال شناسایی تولیدات علمی بازیابی اطلاعات و فناوری های معنایی در پایگاه های فارسی و تحلیل این مطالعات از طریق مرور نظام مند می باشد. بازیابی اطلاعات از جمله موضوعات مهم و در صدر علوم کتابداری و اطلاع رسانی و وب معنایی جزء موضوعات هسته درحیطه بازیابی و دانش می باشد همچنین تعدد مطالعات در زمینه فناوری ها معنایی، بیان کننده اهمیت تحلیل و بررسی تولیدات علمی این حوزه می باشند. تحلیل تولیدات علمی حوزه فناوری های معنایی وبازیابی اطلاعات تعیین کننده روند ها و گرایش های مطالعات این حوزه و راهنما پژوهشگران برای پژوهش های آینده می باشد. روش: مطالعه حاضر با استفاده از روش مرور نظام مند انجام گرفته است. مراحل انجام مطالعه شامل مرحله اول مربوط به تعیین و شناسایی پرسش پژوهش، مرحله دوم مربوط به راهبرد جستجوی منابع که دربرگیرنده معیارهای ورود و خروج منابع، شناسایی پایگاه های اطلاعاتی، شناسایی کلیدواژه ها، و روش های مکمل شناسایی منابع، مرحله سوم ارزیابی انتقادی منابع، چکیده و متن کامل و مرحله چهارم تحلیل و جمع بندی منابع می باشد. پایگاه های اطلاعاتی فارسی شامل پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، بانک اطلاعات نشریات کشور (مگیران)، پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (اس آی دی)، پایگاه مجلات تخصصی نور (نورمگز)، پرتال جامع علوم انسانی، و مرجع دانش (سیویلیکا) با استفاده از کلیدواژه های "فناوری های معنایی" و "وب معنایی" در ترکیب با "بازیابی اطلاعات"؛ کلیدواژه های "موتورهای جستجو"، "پایگاه اطلاعاتی" و "کتابخانه ها" در ترکیب با "وب معنایی"؛ و از بین فناوری های وب معنایی هستی شناسی، آر دی اف و داده پیوندی در ترکیب با "بازیابی اطلاعات" مورد جستجو قرار گرفتند. قابل ذکر می باشد که برای کلیدواژه های فناوری های وب معنایی از نگارش های املائی متفاوت استفاده شد. به طور کلی 1113 تولید علمی شناسایی شد که از بین 165تولید علمی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. یافته ها : تولیدات علمی حوزه بازیابی اطلاعات و فناوری های معنایی در براساس روش تحقیق به دو گروه بندی عمده پژوهشی و مروری دسته بندی شدند. از 165 منبع یافته شده، 119 منبع در گروه مطالعات پژوهشی و 46 منبع درگروه مطالعات مروری قرار گرفتند. مطالعات پژوهشی این حوزه در شش گروه شامل هستی شناسی (طراحی، کاربرد و ارزیابی)، اسپارکل، داده پیوندی، موتور جستجو معنایی و فناوری های مختلف به کارگرفته شده از فناوری معنایی دسته بندی شدند. اکثر مطالعات پژوهشی به بیان دیگر 71 پژوهش به بحث درباره طراحی، کاربرد و ارزیابی هستی شناسی پرداخته بودند. مطالعات مروری فناوری های معنایی و بازیابی اطلاعات در چهار گروه شامل سازماندهی اطلاعات و دانش، بازیابی اطلاعات، نظام های بازیابی و اطلاعات، و سایر موضوعات دسته بندی شدند. در قسمت مطالعات مروری نیز اکثر منابع در حوزه سازماندهی اطلاعات و دانش و از بین فناوری های معنایی به هستی شناسی بیش از دیگر فناوری ها پرداخته شده است. نتیجه گیری: اگرچه اکثریت مطالعات در حیطه هستی شناسی انجام گرفته است با این وجود، نیاز به انجام پژوهش در زمینه طراحی، ایجاد و کاربرد هستی شناسی در موضوعات مختلف و نظام های ذخیره و بازیابی اطلاعات احساس می شود. همچنین لازم است که در ارتباط با فناوری های معنایی دیگر نیز مطالعات بیشتری انجام گیرد تا نقش هریک از فناوری ها معنایی در بازیابی اطلاعات مشخص گردد. با توجه به اینکه تعداد قابل توجهی از مطالعات به ارائه روش، معماری و چارچوب پیشنهادی و ارزیابی آن و روش تجربی استفاده کرده بودند بنابراین انجام پژوهش در این حیطه نیاز به تخصص فنی داشته و همکاری متخصصان فناوری اطلاعات در کنار سایر متخصصان موضوعی می تواند در غنی کردن مطالعات و جهت دادن به مطالعات در راستای بکارگیری در سیستم ها موثر باشد. افزون بر این لازم است پژوهشگران انجام پژوهش در زمینه بازیابی تصاویر به صورت معنایی را مد نظر قرار دهند. به طورکلی سعی شده است با بررسی تولیدات علمی حوزه فناوری های معنایی و بازیابی اطلاعات تصویری روشن و جامع از این حوزه ارائه گردد.

هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر فرهنگ بین نسلی سازمان بر نوآوری با نقش واسطه ای تسهیم دانش در بین کارکنان دانشگاه شیراز بود. روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی کارکنان دانشگاه شیراز به تعداد 700 نفر بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده، 248 نفر انتخاب شدند. ابزارهای این پژوهش شامل پرسش نامه فرهنگ بین نسلی کینگ و برانت (2017)، تسهیم دانش ون دن هوف و دی رایدر (2004) و رفتار نوآورانه هولمن و همکاران (2012) بود. روایی محتوایی پرسش نامه ها مورد تائید صاحب نظران قرار گرفت و پایایی پرسش نامه ها با روش آلفای کرونباخ به ترتیب 91/0، 81/0 و 84/0 برآورد شد. تجزیه وتحلیل داده ها در دو سطح توصیفی و استنباطی مشتمل بر ضریب همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که وجود فرهنگ سازنده بین نسلی، تأثیر مثبت و معناداری بر رشد رفتار تسهیم دانش دارد. به علاوه، رفتار تسهیم دانش نیز تأثیر مثبت و معناداری بر رشد نوآوری کارکنان دارد. همچنین، فرهنگ بین نسلی در دانشگاه تأثیر مثبت اما غیرمعنادار بر نوآوری کارکنان دارد؛ بنابراین، فرهنگ بین نسلی در دانشگاه به واسطه رفتار تسهیم دانش، می تواند نوآوری کارکنان را تحت تأثیر قرار دهد.

هدف : با توجه به ضرورت شناسایی و ترویج الگوهای خلق دانش توسط زنان تأثیرگذار و به منظور بهره گیری از تجربیات جهانی در تبیین وضعیت زنان در ایران، پژوهش حاضر با روش فراترکیب و با مرور مطالعات بین المللی، درصدد شناسایی ابعاد و مؤلفه های جریان های مؤثر بر خلق دانش توسط زنان تأثیرگذار است تا زمینه بومی سازی یافته ها برای تقویت شبکه های دانش زنان ایرانی فراهم شود. روش پژوهش : پژوهش حاضر از نوع توسعه ای بوده که با رویکرد کیفی و روش فراترکیب هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو انجام شده است. جامعه پژوهش شامل تولیدات علمی مرتبط با موضوع از سال 2010 تا 2024 (1390 تا 1403) است که پس از انجام فرایند غربالگری، 66 تولید علمی انتخاب شدند. به منظور تحلیل داده ها، از نرم افزار مکس کیودا بهره برداری شده است. یافته ها : در مجموع، 273 کد شناسایی شده در 33 مقوله فرعی، هفت مقوله اصلی و سه مضمون دسته بندی شدند. مضمون جریان دانش، شامل سه مقوله اصلی عوامل تأثیرگذار، فرایندها و ابزارها/ مکانیزم ها بود. در این بخش کدهای «خلاقیت» ذیل مقوله اصلی عوامل تأثیرگذار، «آموزش»، «آموزش عالی» و «تجربه زیسته» ذیل مقوله اصلی فرایندها و کد «شبکه های اجتماعی» دارای بیشترین فراوانی بودند. مضمون خلق دانش شامل دو مقوله اصلی فرایندها و نتیجه/ خروجی دانش بود؛ در این بخش کدهای «تأثیر اجتماعی» و «نوآوری» ذیل مقوله اصلی نتیجه/ خروجی دانش دارای بیشترین فراوانی بود. مضمون جنسیت شامل دو مقوله اصلی چالش ها و موانع و ویژگی های زنان بود. در این بخش کد «هویت» ذیل مقوله اصلی ویژگی های زنان و کد «نابرابری جنسیتی»  ذیل مقوله اصلی چالش ها و موانع، دارای بیشترین تکرار و فراوانی بود. نتیجه گیری : این پژوهش با شناسایی ابعاد و مؤلفه های جریان های دانشی مؤثر بر خلق دانش توسط زنان تأثیرگذار، به ویژه بر پایه مرور مطالعات بین المللی و تفسیر بومی آنها در زمینه فرهنگی و اجتماعی ایران، می تواند به سیاست گذاران و فعالان فرهنگی-اجتماعی در طراحی و توسعه فرایندها و ابزارهای تقویت شبکه های دانش زنان یاری رساند. نتایج حاصل، ضمن شناسایی موانع و ارائه راهکارهای عملی برای ارتقای جریان های دانشی، بر اهمیت مؤلفه هایی همچون خلاقیت، آموزش و شبکه های اجتماعی در تسهیل خلق و ترویج دانش در میان زنان تأثیرگذار تأکید دارد و می تواند زمینه ساز افزایش توانمندی، نوآوری و اثرگذاری اجتماعی آنان شود.

شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان بستر ارتباطی با ایجاد امکان تبادل اطلاعات و دانش به ترویج آگاهی، تسهیل فعالیت‌های مدنی، و بهبود یادگیری کمک می‌کنند. از این‌رو، در پژوهش حاضر با بررسی دیدگاه پژوهشگران فعال در «ریسرچ‌گیت» در حوزه دانش بومی، به تعیین عوامل بازدارنده و تشویق‌کنندة مراقبت از دانش بومی و تمایل کاربران به اشتراک‌گذاری و انتقال آن بومی پرداخته شده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با روش ترکیبی انجام شد. در مطالعه کیفی از نمونه‌گیری هدفمند و اطلاعات‌محور برای جمع‌آوری بینش پژوهشگران استفاده شده است. در بخش اول، 12 نفر از پژوهشگرانی که در حوزه‌های (زبان بومی، معماری سنتی و بومی، هنرهای تجسمی و هنرهای دستی بومی) امتیاز علاقه‌مندی به تحقیق بالاتری در «ریسرچ‌گیت» داشتند، انتخاب شدند. مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بر مبنای چارچوب مفهومیِ پژوهش Liew & Lipscombe (2024) طراحی و به‌صورت برخط انجام گرفت. برای بخش دوم مصاحبه، پروتکل مصاحبه عمیق به‌صورت غیرمستقیم طراحی شد. وجه مشترک یافته‌های به‌دست‌آمده از بررسی متون و مصاحبه عمیق به‌صورت چک‌لیستی تهیه شد و آن را همان 12 پژوهشگر تأیید کردند. سپس، پرسشنامه بسته‌ای که گویه‌های آن بر اساس تمایل کاربران برای اشتراک و انتقال دانش بومی به‌عنوان راهکاری برای مراقبت از دانش بومی بود، طراحی گردید. آنگاه با تأیید روایی و پایایی پرسشنامه و توزیع برخط آن، 233 کاربر به آن پاسخ دادند. یافته‌ها نشان داد که بین گزاره‌های رابطه، مسئولیت‌پذیری و احترام، گزارة مسئولیت‌پذیری با بار وزنی 47/0 اولویت بیشتری دارد. «تعامل و تجربیات شخصی پژوهشگران با جوامع بومی و مشاهده تأثیر اقدامات خود به‌صورت مستقیم» با فراوانی نسبی (624/14) بالاترین فراوانی نسبی را در بین عوامل مشوق و «پیش‌داوری‌های نادرست عموم و عدم حمایت و همکاری جامعه بومی» با فراوانی نسبی (5/18) به‌عنوان مهم‌ترین عامل بازدارنده شناخته شدند. تمام کاربران در حوزه «هنرهای دستی بومی (قالی‌بافی، انواع دوزندگی، انواع قلم‌زنی)» به اشتراک و انتقال دانش بومی تمایل دارند، اما کاربران رشته «معماری سنتی و بومی» با درصد تمایل 64/92 کمترین تمایل را نشان دادند. از نظر روش اشتراک‌گذاری، تعداد بیشتری از کاربران، اشتراک‌گذاری مستقیم (فردبه‌فرد) را ترجیح می‌دهند (60/26 درصد). همچنین در روش انتقال دانش، انتقال دانش به‌صورت «استاد-شاگردی» نسبت به «داستان‌سرایی» امتیاز بیشتری کسب کرده است (07/51 درصد). با توجه به یافته‌های پژوهش لازم است که مدیران و سیاست‌گذاران به عوامل مشوق بیشتر توجه کنند و عوامل بازدارنده را تا حد امکان کنترل نمایند. نوآوری پژوهش حاضر در تمرکز بر تلاقی دانش بومی و فناوری‌های مدرن (شبکه اجتماعی نظیر ریسرچ گیت) و تعیین عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و فناورانه مرتبط با آن‌ها در ایران است که برای نخستین‌بار با جزئی‌نگری و بررسی دیدگاه پژوهشگران و کاربران بومی ایران و حتی تعیین نقطه اشتراک هر دو دسته از افراد انجام شده است. همچنین این پژوهش در سنجش تمایل کاربران ایرانی در اشتراک‌گذاری و انتقال دانش بومی برای مراقبت از آن پیشرو است.

اخلاق هوش مصنوعی یک حوزه مطالعاتی نسبتا نوظهوری در گستره اخلاق کاربردی است که متأثر از تحولات ناشی از توسعه و استقرار سیستم های هوش مصنوعی به بررسی پیامدها و مسائل اخلاقی و اجتماعی مرتبط با آن می پردازد. اگرچه برخی از این پیامدها و مسائل اخلاقی تاحدی قابل پیش بینی بوده است و امکان تحلیل ها و بررسی های اخلاقی را فراهم کرده است، اما به نظر می رسد با رشد و نفوذ روزافزون سیستم های هوش مصنوعی در تمامی ابعاد و شئون زندگی اجتماعی و فردی انسان ها، چالش های اخلاقی بعضا مبهم و پیچیده ای نیز در حال تحقق است. از این رو، در حوزه مطالعاتی اخلاق هوش مصنوعی، مجموعه مسائلی که به خوبی تثبیت شده یا از جامعیت قابل قبولی برخودار باشد، در واقع وجود ندارد. با این حال، تلاش های متعددی توسط سازمان های ملی و بین المللی در حوزه گردآوری و تدوین اصول و رهنمودهای اخلاق هوش مصنوعی در یک دهه اخیر انجام شده است. هر سند اخلاق هوش مصنوعی معمولا شامل دو بخش اصول اخلاقی و رهنمودهای اخلاقی است؛ در این سندها اصول اخلاقی مبنای گردآوری و صورتبندی رهنمودهای اخلاقی است. هدف این مقاله معرفی اصول و تدوین رهنمودهای اخلاق هوش مصنوعی با مطالعه هفت سند ملی و بین المللی است. بر این اساس، پنج اصل اخلاقی یکپارچه فلوریدی و کولز مبنای گردآوری و بررسی رهنمودهای اخلاق هوش مصنوعی قرار گرفت. این رهنمودها در سه مرحله بررسی شد: در مرحله اول، رهنمودهای اخلاقی از اسناد مذکور استخراج و در چارچوب پنج اصل اخلاقی فهرست شدند. در مرحله دوم، رهنمودهای گردآوری شده، یکدست سازی و پالایش گردیدند. در مرحله سوم، برای ارزیابی روایی یافته ها و دستاورد پژوهش، رهنمودهای اخلاقی پالایش شده ذیل اصول اخلاقی پنج گانه توسط گروهی کانونی از متخصصان نقد و بررسی شد تا فرآیند اعتباربخشی به رهنمودهای اخلاقی برگزیده با دستیابی به اِجماعی نسبی میان متخصصان تحقق بیابد.

هدف : هرچند که مدل های کلاسیک مدیریت دانش تعامل میان دانش صریح و ضمنی تبیین شده است؛ اما لایه ای عمیق تر از دانش، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس در پژوهش حاضر تلاش شده است تا در کنار ابعاد دانش صریح و ضمنی بُعد سوم دانش با عنوان دانش «شهودی» معرفی شود. روش پژوهش : پژوهش بر پایه رویکرد کیفی و پارادایم تفسیری طراحی شد. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق با خبرگان جمع آوری و فرایند تحلیل شامل سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و در پایان به استخراج الگوی پرادایمی مدیریت دانش شهودی انجامید. یافته ها : یافته ها نشان داد که شهود نه تنها یک تجربه فردی و ناخودآگاه است، بلکه می تواند به عنوان سرمایه دانشی سازمانی مدیریت گردد. شرایطی مانند فشارهای محیطی و عدم قطعیت زمینه فعال شدن شهود را فراهم می کنند و عواملی چون فرهنگ اعتمادمحور، ساختارهای منعطف و فضای حمایتی سازمانی امکان بالفعل سازی آن را مهیا می سازند. همچنین مکانیسم هایی نظیر روایت گری، بازاندیشی جمعی و اجتماعی سازی تجربه ها، موجب تبدیل دانش شهود فردی به دانش جمعی می شوند. از دیدگاه فرهنگی و فلسفی نیز دانش شهودی از الهام درونی و درک قلبی حقایق و واقعیات جهان هستی ناشی می شود. نتیجه گیری : دانش سازمانی از سه بُعد دانش آشکار، ضمنی و شهودی تشکیل می شود و متناسب با هر موضوع و مسئله، یک یا چند سلول دانشی از مجموعه دانش های موجود سازمانی به کار برده می شود. بنابراین، نگاه تک بعدی و یا حتی دو بعدی به دانش سازمانی برای حل مسائل واقعی سازمان کافی نخواهد بود و توجه به هر سه بعد دانش سازمانی ضروری است.

هدف: وجود پژوهش های متنوع درزمینه سواد اطلاعاتی، نیاز به تحلیل موضوعات این مطالعات را برای داشتن چشم اندازی روشن و جامع از این حوزه ضروری می سازد. پژوهش حاضر با هدف مدل سازی موضوعی مقالات منتشرشده درزمینه سواد اطلاعاتی متون سلامت با استفاده از پایگاه PubMed انجام شده است. روش: این پژوهش ازلحاظ رویکرد کمی و ازنظر نوع کاربردی است که با استفاده از روش های متن کاوی انجام گرفت. تولیدات علمی درزمینهه سواد اطلاعاتی مبتنی بر سرعنوان موضوعی مش و با استفاده از فرمول جستجوی "information literacy" [Majr] بدون محدودیت زمانی از پایگاه PubMed استخراج شدند. جستجو در تاریخ 15 مرداد 1403 انجام شد که تعداد 8407 رکورد از 1519 عنوان نشریه و کتاب بازیابی شد. سپس، چکیده و عنوان مقالات به فرمت تکست ذخیره و با هدف تحلیل، به صورت ساختاریافته به فرمت اکسل تبدیل شد. 7608 رکورد دارای چکیده بودند. 797 رکورد فاقد چکیده بودند که پس از حذف رکوردهای خالی تعداد 7608 رکورد برای تجزیه وتحلیل مورداستفاده قرار گرفتند. بدین منظور ابتدا توکن یابی انجام شد. سپس علائم نگارشی و ایست واژه ها نیز حذف شدند و در ادامه، ریشه یابی کلمات انجام گرفت و در مرحله بعد برای اعمال فنون یادگیری ماشینی در داده های متنی، ابتدا متون به بردارهای عددی تبدیل شدند و سرانجام با الگوریتم LDA مدل سازی موضوعات انجام گرفت. پس از پاک سازی داده ها، چکیده و عناوین این مقالات با استفاده از کتابخانه های Pandas، PyLDAvis، sklearn، PyLDAvis، numpy، Setuptools، NLTK، Gensim، Wordcloud، Seaborn، مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت و مدل سازی موضوع انجام شد. یافته ها: تجزیه وتحلیل مقالات بازیابی شده با استفاده از الگوریتم TF_IDF نشان داد بالاترین فراوانی وزنی مربوط به «بیماران»، «روان»، «سلامت روان»، «اطلاعات» و «مراقبت» هستند. با استفاده از الگوریتم تخصیص دیریکله پنهان، 7 خوشه موضوعی نتیجه مدل سازی موضوعی شامل «اطلاع جویی سلامت برخط و سواد سلامت دیجیتال»؛ «تأثیر سواد سلامت در تصمیم گیری»؛ «خوانایی منابع آموزش به بیمار»؛ «سواد سلامت در همه گیری کووید 19»؛ «سواد سلامت روان»؛ «سواد سلامت دهان و دندان»؛ و «ارتباطات در مراقبت های بهداشتی» شناسایی شد.تحلیل روند رشد تولیدات علمی در هر یک از موضوعات استخراج شده نشان داد که دو موضوع "تأثیر سواد سلامت بر تصمیم گیری" و " اطلاع جویی سلامت برخط و سواد سلامت دیجیتال " بیشترین رشد را در طول زمان داشتند. در مقابل، موضوع "سواد سلامت در همه گیری کووید-19" روند کاهشی را نشان داد. ازنظر درصد مقالات علمی در حوزه سواد اطلاعاتی مشخص شد که موضوع «سواد سلامت روان» با 22 درصد بالاترین و «سواد سلامت در همه گیری کووید 19» با 2 درصد کمترین درصد تولیدات علمی را به خود اختصاص داده اند. نتیجه گیری: خوشه های موضوعی استخراج شده از تولیدات علمی سواد اطلاعاتی انسجام مناسب و روابط موضوعی قوی را نشان دادند؛ بنابراین این پژوهش می تواند کمک شایانی به پژوهشگران در راستای ارتقای تولیدات علمی حوزه سواد اطلاعات سلامت کند.