ساناز پوروشسب

شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان بستر ارتباطی با ایجاد امکان تبادل اطلاعات و دانش به ترویج آگاهی، تسهیل فعالیت‌های مدنی، و بهبود یادگیری کمک می‌کنند. از این‌رو، در پژوهش حاضر با بررسی دیدگاه پژوهشگران فعال در «ریسرچ‌گیت» در حوزه دانش بومی، به تعیین عوامل بازدارنده و تشویق‌کنندة مراقبت از دانش بومی و تمایل کاربران به اشتراک‌گذاری و انتقال آن بومی پرداخته شده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با روش ترکیبی انجام شد. در مطالعه کیفی از نمونه‌گیری هدفمند و اطلاعات‌محور برای جمع‌آوری بینش پژوهشگران استفاده شده است. در بخش اول، 12 نفر از پژوهشگرانی که در حوزه‌های (زبان بومی، معماری سنتی و بومی، هنرهای تجسمی و هنرهای دستی بومی) امتیاز علاقه‌مندی به تحقیق بالاتری در «ریسرچ‌گیت» داشتند، انتخاب شدند. مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بر مبنای چارچوب مفهومیِ پژوهش Liew & Lipscombe (2024) طراحی و به‌صورت برخط انجام گرفت. برای بخش دوم مصاحبه، پروتکل مصاحبه عمیق به‌صورت غیرمستقیم طراحی شد. وجه مشترک یافته‌های به‌دست‌آمده از بررسی متون و مصاحبه عمیق به‌صورت چک‌لیستی تهیه شد و آن را همان 12 پژوهشگر تأیید کردند. سپس، پرسشنامه بسته‌ای که گویه‌های آن بر اساس تمایل کاربران برای اشتراک و انتقال دانش بومی به‌عنوان راهکاری برای مراقبت از دانش بومی بود، طراحی گردید. آنگاه با تأیید روایی و پایایی پرسشنامه و توزیع برخط آن، 233 کاربر به آن پاسخ دادند. یافته‌ها نشان داد که بین گزاره‌های رابطه، مسئولیت‌پذیری و احترام، گزارة مسئولیت‌پذیری با بار وزنی 47/0 اولویت بیشتری دارد. «تعامل و تجربیات شخصی پژوهشگران با جوامع بومی و مشاهده تأثیر اقدامات خود به‌صورت مستقیم» با فراوانی نسبی (624/14) بالاترین فراوانی نسبی را در بین عوامل مشوق و «پیش‌داوری‌های نادرست عموم و عدم حمایت و همکاری جامعه بومی» با فراوانی نسبی (5/18) به‌عنوان مهم‌ترین عامل بازدارنده شناخته شدند. تمام کاربران در حوزه «هنرهای دستی بومی (قالی‌بافی، انواع دوزندگی، انواع قلم‌زنی)» به اشتراک و انتقال دانش بومی تمایل دارند، اما کاربران رشته «معماری سنتی و بومی» با درصد تمایل 64/92 کمترین تمایل را نشان دادند. از نظر روش اشتراک‌گذاری، تعداد بیشتری از کاربران، اشتراک‌گذاری مستقیم (فردبه‌فرد) را ترجیح می‌دهند (60/26 درصد). همچنین در روش انتقال دانش، انتقال دانش به‌صورت «استاد-شاگردی» نسبت به «داستان‌سرایی» امتیاز بیشتری کسب کرده است (07/51 درصد). با توجه به یافته‌های پژوهش لازم است که مدیران و سیاست‌گذاران به عوامل مشوق بیشتر توجه کنند و عوامل بازدارنده را تا حد امکان کنترل نمایند. نوآوری پژوهش حاضر در تمرکز بر تلاقی دانش بومی و فناوری‌های مدرن (شبکه اجتماعی نظیر ریسرچ گیت) و تعیین عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و فناورانه مرتبط با آن‌ها در ایران است که برای نخستین‌بار با جزئی‌نگری و بررسی دیدگاه پژوهشگران و کاربران بومی ایران و حتی تعیین نقطه اشتراک هر دو دسته از افراد انجام شده است. همچنین این پژوهش در سنجش تمایل کاربران ایرانی در اشتراک‌گذاری و انتقال دانش بومی برای مراقبت از آن پیشرو است.

شیوع ویروس کرونا سؤالات زیادی را برای عموم ایجاد کرده است و بسیاری از افراد، از نظام های پرسش و پاسخ شبکه های اجتماعی برای پاسخ به سؤالات خود در مورد این بیماری استفاده می کنند. ازاین رو، پژوهش حاضر به تحلیل محتوای پرسش ها و پاسخ ها درباره بیماری کووید 19 می پردازد و دلایل مشارکت کاربران در نظام پرسش و پاسخ شبکه اجتماعی علمی ریسرچ گیت در این حوزه را موردبررسی قرار می دهد. پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی است. برای استخراج داده های موردنیاز از خزنده شبکه اجتماعی علمی ریسرچ گیت استفاده شد و با استفاده از چک لیست تأییدشده، محتوا تحلیل گردید. ازاین رو، 1337 پرسش و 4857 پاسخ در بازه زمانی دو ماه پایانی سال 2020 (نوامبر و دسامبر) در نظام پرسش و پاسخ ریسرچ گیت، در زمینه COVID-19 یا Coronavirus تحلیل شد. پرسش ها با توجه به نوع و پاسخ ها بر اساس ارجاع، بررسی شدند. سپس برای تعیین دلایل مشارکت کاربران،620 پرسشنامه محقق ساخته به صورت آنلاین بین کاربران توزیع شد تا کاربران با استفاده از طیف لیکرت از 1 تا 5 به دلایل ذکرشده، نمره بدهند. پرسشگران بیشتر مردان (6/60 درصد) و 9/55 درصد دارای رتبه علمی دکتری و بالاتر هستند. پاسخ دهندگان، حدود 61 درصد مرد و 4/66 درصد دارای رتبه علمی دکتری و بالاتر هستند. پرسشگران بیشتر از مهارت ها و تجربیات شخصی افراد پرسش کرده اند و پاسخ دهندگان بیشتر به منابع اینترنتی ارجاع داده اند. پرسش کنندگان نیز بیشتر برای یافتن اطلاعات و گرفتن نظرات شخصی افراد در نظام پرسش و پاسخ ریسرچ گیت مشارکت دارند. از نتایج این پژوهش می توان به عنوان مشوقی برای پژوهشگران جهت استفاده از شبکه های اجتماعی علمی برای دستیابی به اطلاعات موردنیاز خود استفاده کرد. همچنین با انجام پژوهش هایی مشابه و گردآوری اطلاعات موردنیاز، نتایج نهایی آن ها را به صورت الگوریتم هایی جهت طراحی شبکه های اجتماعی به طراحان و سازندگان ارائه داد تا از این طریق طراحان را از اولویت ها و علاقه مندی های کاربران مطلع ساخت و درنهایت بتوان شبکه هایی با کیفیت بالاتر و کاربرپسندتر در اختیار داشت.

هدف: پژوهش حاضر با هدف مطالعه ارتباط بین فرهنگ سازمانی و مدیریت دانش از دیدگاه کارکنان معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام شد. روش شناسی: پژوهش حاضر پیمایشی بوده و از پرسشنامه ترکیبی(محقق ساخته و استاندارد) با طیف لیکرت استفاده شده است. 76 نفر از کارکنان معاونت با مدرک تحصیلی بالای لیسانس به صورت تصادفی انتخاب و بعد از نمونه گیری، 64 نفر انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS18 انجام شد. از آزمون کولموگروف- اسمیرنوف جهت سنجش نرمال بودن داده ها، از آزمون همبستگی اسپیرمن جهت آزمون فرضیه ها و از آزمون فریدمن جهت رتبه بندی متغیرهای پژوهش بهره گیری شده است. نتایج: یافته ها نشان داد به منظور مدیریت صحیح و موفقیت آمیز دانش، باید به فرهنگ سازمان توجه کرد. بین ابعاد فرهنگ سازمانی و ابعاد مدیریت دانش از دیدگاه کارکنان رابطه معناداری وجود دارد. همچنین آزمون فریدمن مشخص کرد که هویت سازمانی برای ارتقاء نظام فرهنگ سازمانی در سازمان اولویت داشته و خلاقیت دارای پایین ترین رتبه است. نتیجه گیری: میانگین رتبه ها بهترین وضعیت در بهره برداری از دانش را در بین مولفه های مدیریت دانش نشان می دهد و متغیر حفظ و ذخیره دانش پایین ترین رتبه را دارد، یعنی برای ارتقای نظام مدیریت دانش در معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی این متغیر باید تقویت شود.  

هدف: هدف از این پژوهش، آسیب شناسی و بررسی مقالات بین المللی سلب اعتبار شده ایرانی است. روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی است و به روش علم سنجی و با رویکرد تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمام مقالات سلب اعتبار شده در پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس است که 109 عنوان مقاله بازیابی شدو همان مقالات در گوگل اسکولار و ریسرچ گیت با بهره گیری از شاخص های علم سنجی بررسی شده و میانگین آماری مقاله ها و موضوعات آن ها نیز مشخص و تحلیل گردید. یافته ها: این پژوهش نشان می دهد که سلب اعتبار مقالات از روند ثابتی پیروی نمی کند و تنها به کیفیت ارائه مقالات بستگی دارد. سلب اعتبار از مقالات آن ها را از چرخه علمی کشور خارج نمی کند و حتی بعد از سلب اعتبار نیز باز به این دسته از مقالات استناد می شود و شاخص های آلتریمتریکس نیز خوانده شدن (دیده شدن) و استناد به این مقالات را اثبات می کنند. نویسندگان و بعد از آن داوری مؤثرترین دلایل سلب اعتبار مقالات بوده اند. نتیجه گیری: در حوزه موضوعی پزشکی، پرستاری، علوم بهداشت و ریاضیات بیشترین تعداد سلب اعتبار مقالات انجام شده است که تمرکز موضوعی نسبی در سلب اعتبار و لزوم توجه بیشتر به این دسته از مقالات را مشخص می کند. در حوزه های موضوعی کامپیوتر، علوم زمین و انرژی، فیزیک و فیزیک هوا کمترین سلب اعتبار انجام شده است که عملکرد قوی پژوهشگران را در این حوزه ها اثبات می کند.