درخت حوزه‌های تخصصی

جغرافیای سیاسی

ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
جغرافیای انسانی جغرافیای طبیعی رشته های جغرافیای عمومی فنون جغرافیایی گروه های ویژه نقد و بررسی کتاب
ارزیابی مخاطرات طبیعی جغرافیای اقتصادی جغرافیای اکوتوریسم جغرافیای اوقات فراغت جغرافیای پزشکی جغرافیای تاریخی جغرافیای جمعیت جغرافیای حمل و نقل جغرافیای رفتاری و ادراک محیطی جغرافیای زمین در فضا جغرافیای سیاسی جغرافیای صنعتی جغرافیای فرهنگی جغرافیای کشاورزی و کاربری اراضی برنامه ریزی و توسعه ناحیه ای
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱٬۱۴۱ تا ۱٬۱۶۰ مورد از کل ۱٬۱۶۴ مورد.
۱۱۴۱.

Economic Development Strategies: A Comparative Analysis of Iraq and the United Arab Emirates(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۸۰) 77 - 104
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۷۳
This study explores the critical relationship between economic development and human capital development, with a comparative analysis of Iraq and the United Arab Emirates (UAE). Human capital, encompassing education, skills, and health, is essential for driving sustainable economic growth. The UAE has successfully leveraged its investment in human capital to diversify its economy, foster innovation, and enhance productivity, positioning itself as a regional economic hub. In contrast, Iraq faces significant challenges in human capital development due to socio-political instability, underinvestment in education, and insufficient healthcare systems, which hinder its economic progress. A comparative legal analysis was used to comparatively analyze policy, strategies and regulations on human capital towards economic development in the two countries. The study highlights the disparities in human capital strategies between the two nations, revealing how the UAE's proactive approach has resulted in robust economic indicators, while Iraq’s reliance on oil revenues and lack of human capital investment continue to impede its development. Suggesting the necessity for Iraq to prioritize human capital development as a pathway to sustainable economic growth, learning from the UAE's successful model.
۱۱۴۲.

A Comparative Study of the Role of Buffer Geopolitical Location in the Foreign Policy of Countries (Case Study: Switzerland, Ukraine)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۸۰) 1 - 32
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۸۸
Foreign policy of the states is always influenced by various factors. The geopolitical location of countries has always been one of the most important variables of political, economic, and social mutual relations between countries. The geopolitical location of buffer states has compelled them to make various decisions in terms of both domestic and foreign policy areas. Some of buffer countries have successfully used this situation to achieve their national goals and interests. In some cases, the geopolitical location of the buffer faces the states with different kinds of international pressures and threats. Some of the buffer states have also been impacted by the military actions of the buffered states. But we should not neglect the fact that the behavior of the politicians of the buffer countries affects the attitude and decisions of the buffered countries. Therefore, in this article, political and economic relations and mutual relations of two countries, namely Switzerland and Ukraine, with buffered countries will be investigated. The research method is descriptive-analytic and the data and information are gathered using library and internet methods.
۱۱۴۳.

Financial Resources of Terrorist Organizations and Ways to Drain these Resources(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۸۰) 373 - 385
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۵۸
Terrorism, one of the types of non-war political violence, creates difficulties in many parts of the world. Terrorist organizations, which need economic resources to maintain their existence, create an environment of terrorism by using these economic resources in line with their interests. On the other hand, actors fighting against terrorism are working to dry up these financial resources. The economic struggle, which is seen as an integral part of the political, legal, social and military struggle against terrorist organizations, has an important place in limiting the opportunities and capabilities of terrorist organizations. The success of the fight against terrorist organizations is directly related to handling all aspects of the fight in a coordinated manner. In the study, the financial resources of terrorist organizations and the measures taken to dry up these resources in the fight against terrorist organizations were discussed. Additionally, ISIS's financial resources and the drying up of these financial resources were examined.
۱۱۴۴.

Trade Wars and Peace: Analyzing the Geopolitical Consequences of Sanctions(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ویژه 18 - 37
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۹ تعداد دانلود : ۴۶
Trade wars and sanctions have become pivotal tools in modern international relations, especially in an era marked by rising geopolitical tensions. While economic sanctions aim to coerce state behavior without military intervention, their effectiveness, ethical justification, and unintended consequences remain widely contested. This paper addresses the gap in understanding the dual-edged nature of sanctions—both as instruments of peace and as catalysts for conflict. The study's primary objective is to critically analyze the geopolitical, economic, and humanitarian consequences of sanctions on both target and sanctioning states. Employing a doctrinal legal research methodology combined with empirical analysis, the paper draws on legal statutes, case law, and real-world case studies—including U.S. sanctions on Russia, Iran, and Venezuela—to assess outcomes. Findings reveal that while multilateral sanctions can compel policy change under specific conditions, most sanctions yield limited success and often backfire. They may deepen authoritarianism, provoke retaliatory alliances, and cause civilian suffering, thus undermining their original purpose. The paper concludes that sanctions must evolve into “smart sanctions,” targeting specific entities rather than entire populations, and must be embedded within broader diplomatic frameworks to remain effective and ethical in a multipolar world.
۱۱۴۵.

Sanctions and International Law: A Double-Edged Sword in Foreign Relations(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ویژه 38 - 58
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۷ تعداد دانلود : ۷۵
Economic sanctions are increasingly employed in international relations as a foreign policy tool, representing a middle ground between diplomacy and military action. Their growing use necessitates careful consideration of their effects on trade, legality, and ethics. While intended to modify the behavior of targeted entities, sanctions can disrupt trade patterns, potentially leading target countries to diversify trade under less favorable terms. Legal frameworks, such as the U.S. International Emergency Economic Powers Act, grant governments broad authority to impose sanctions, raising concerns about oversight. The application of sanctions also raises questions about compliance and enforcement for businesses operating globally. The theoretical underpinnings involve issue linkage and information asymmetry, impacting the success or failure of sanctions. This analysis explores the legal, economic, and ethical dimensions of economic sanctions within international trade law, considering their intended results, collateral consequences, and implications for global economic interactions.
۱۱۴۶.

From Trade Embargoes to Diplomatic Outreach: The Evolving Landscape of Sanction(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ویژه 116 - 137
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۱ تعداد دانلود : ۴۶
Sanctions have transitioned from broad trade embargoes to multifaceted tools of diplomacy aimed at altering state behaviour while avoiding direct military conflict. Despite their growing use, questions persist regarding their legality, effectiveness, and ethical implications, particularly when employed by powerful states against weaker ones. This study addresses the conceptual and legal gap surrounding the evolution of sanctions from punitive measures to instruments of strategic diplomacy. The article’s main objective is to evaluate whether sanctions today function as effective diplomatic tools or if they serve coercive interests that compromise international norms. Using a qualitative, doctrinal methodology, the paper examines primary legal frameworks such as the UN Charter and WTO agreements, complemented by secondary literature and case studies including Iran, North Korea, Russia, Myanmar, and Malaysia. The findings reveal a dual nature: while sanctions can successfully enforce international law and support human rights, they often harm civilian populations and reflect power asymmetries when used unilaterally. Moreover, targeted states increasingly adapt through strategic alliances and economic resilience, diminishing the impact of sanctions. The study concludes that sanctions are most effective when legally grounded, proportionate, multilaterally enforced, and embedded in broader diplomatic strategies.
۱۱۴۷.

The Trade-Sanction Nexus: Implications for Global Governance(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ویژه 160 - 177
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۳۹
Countries and international organizations now find sanction as the most popular way of responding to global political challenges without involving military action. This paper will discuss the relationship between sanctions and international trade as well as their influence on global governance. It describes various forms of sanctions including unilateral, multilateral, targeted, and comprehensive sanction. Moreover, it provides the way the measures affect trade by banning imports and exports, financial restrictions, and restrictions to technologies transfer. The other important issue that the paper ought to address is in relation to the fact that the growing practice of unilateral sanctions, particularly by dominant nations proves to be the concern in terms of fairness and legal clarity. These may undermine the position of the multilateral institutions like the UN and WTO, and jeopardize world trade. The situation of overlapping legislations and inconsistent regulations tends to confuse countries and companies. The paper ends with the need to make reforms in enhancing legal clarity and accountability of the sanctions. It expresses more transparent international regulations, tighter international supervision, and enhanced humanitarian protection. Seeing that sanctions as a tool that surrounds the world trade structure will keep on shaping the shape of this structure, it is valuable to not only comprehend how sanctions have influence in legal and political terms but also how it maintains the world order to be stable and fair.
۱۱۴۸.

بررسی و تحلیل پژوهش های آمایش سرزمین در زمینه مدیریت منابع آب با روش «مروری سیستماتیک»(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های جغرافیای سیاسی سال ۱۰ بهار ۱۴۰۴ شماره ۳۷ 1 - 24
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۶۶
این پژوهش با روش «مروری سیستماتیک»[1] به دنبال بررسی جایگاه «منابع آب» در پژوهش های آمایش سرزمین است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مقالات علمی پژوهشی در زمینه آمایش سرزمین است که در طول 41 سال گذشته در پایگاه اطلاعات علمی[2] نمایه شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد در چهار دهه گذشته فقط 12 درصد مقالات آمایش مرتبط با موضوع آب بوده است. زمینه مطالعاتی غالب مقالات «تعیین کاربری های بهینه، بررسی وضعیت منابع آبی، تحلیل سیستمی سیاست های آمایش سرزمین در مواجه با کم آبی، تأثیر فعالیت های انسانی در بحران های کمی و کیفی آب» می باشد. ازنظر روش پژوهش، اکثر مقالات از روش های کمّی به ویژه از نرم افزارهای آماری استفاده کرده اند و توجه کمی به مصاحبه های حضوری با ذی نفعان حوزه آب و مردم محلی و کارشناسان شده است. از حیث مجلات، درمجموع 19 مجله در حوزه مقالات آمایشی مرتبط با آب فعال بوده اند که مجله«آمایش سرزمین» رتبه اول را دارد. از حیث روند زمانی، در دهه 60 و 70 شمسی، مقالات مرتبط با آب کمترین تعداد را داشته و از دهه 80 روند افزایشی شروع و در دهه 90 به اوج خود رسیده است . درنهایت در بخش راهکارها بر مواردی چون «بازچرخانی منابع آبی، آمایش منابع آب به جای آمایش فعالیت ها، کشاورزی مکانیزه، استفاده از رویکرد آمایش سرزمین خطر مدار و آمایش سبز، منطبق کردن کاربری ها بر ظرفیت اکولوژیکی مناطق» تأکید شده است.
۱۱۴۹.

تحلیل روابط مکان، فضا و امنیت (مطالعه موردی: استان آذربایجان غربی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های جغرافیای سیاسی سال ۱۰ بهار ۱۴۰۴ شماره ۳۷ 25 - 41
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۷۰
فضا و مکان از جمله مفاهیم و بنیادهای اثرگذار در زیست فردی و جمعی انسان ها در مقیاس های گوناگون است. با توجه به اهمیت فضا و مکان در تحلیل های امنیتی، تحقیق حاضر با روش توصیفی و همبستگی، به تحلیل رابطه مکان، فضا و امنیت در استان آذربایجان غربی پرداخته است. برای تحلیل داده ها از آزمون تک نمونه ای t و برای تحلیل عاملی (مدل معادلات ساختاری) از نرم افزار SPSS و Lisrel استفاده شد. میان هر چهار مولفه امنیت با مکان و فضا در آذربایجان غربی همبستگی مثبت و قوی وجود دارد. استان آذربایجان غربی در ایران به دلیل هم مرز بودن با جمهوری آذربایجان، جمهوری ارمنستان، ترکیه و عراق از اهمیت استراتژیک قابل توجهی برخوردار است. مرزهای این استان با ترکیه و عراق پیامدهایی برای تجارت فرامرزی، تبادلات فرهنگی و تهدیدات امنیتی بالقوه دارد. همسایگی جغرافیایی استان با کشورهای همسایه و با حوزه های ژئوپلیتیکی متفاوت و بل متضاد به پیچیدگی ژئوپلیتیکی آن می افزاید؛ زیرا به یک نقطه کلیدی در روابط ژئوپلیتیکی و نیز منافع متعارض منطقه ای تبدیل می شود. از این رو، افزایش مقادیر و ضرایب امنیت (در چهار مولفه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و اکولوژیکی) منجر به افزایش تعلق و هویت مکانی در میان شهروندان این استان می شود. افزایش تعلق به مکان، علاوه بر فراهم کردن زمینه های مشارکت بیشتر شهروندان در راستای توسعه پایدار، باعث کاهش گسل های سرزمینی و قومی نیز می شود و به صورت لایه ای نرم افزاری و فرهنگی، امنیت پایدار را تقویت و تسهیل می کند.
۱۱۵۰.

تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و عراق در دو دهه اخیر(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های جغرافیای سیاسی سال ۹ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۳۶ 35 - 61
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۳ تعداد دانلود : ۴۷
عوامل و متغیرهای ژئوپلیتیکی نقش مهمی در روابط بین الملل و مناسبات بین کشورها دارند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای و مطالعه میدانی، به دنبال بررسی و تحلیل نقش عوامل ژئوپلیتیکی در روابط ایران و عراق در طی دو دهه گذشته و اولویت بندی آنها است. در بخش مطالعه کتابخانه ای، عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر روابط دو کشور احصاء شد و در مرحله بعد برای اطلاع از میزان تاثیر گذاری این عوامل بر روابط دو کشور، پرسشنامه ای در قالب سه بُعد سیاسی-امنیتی، اقتصادی و فرهنگی تنظیم و در اختیار صاحب نظران ایرانی و عراقی قرار گرفت. برای تحلیل داده های میدانی پژوهش از روش تحلیل عامل تأییدی نوع اول  و برای آزمون استنباطی و آمار توصیفی از نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج تحلیل عاملی نشان می دهد در بُعد فرهنگی، سه متغیر «وجود اماکن مقدس زیارتی در دو کشور»، « اکثریت جمعیت شیعه در دو کشور ایران و عراق» و «پیاده روی اربعین و پویش های مذهبی مشترک» بیشترین تاثیر را بر بهبود روابط دو کشور داشته اند. همچنین نتایج تحلیل عاملی در بُعد اقتصادی نشان می دهد متغیرهای «حضور گردشگران عراقی در ایران» و « ارتباطات و تعاملات گسترده مرزی و وجود مرز مشترک طولانی بین دو کشور» بیشترین تاثیر را بر بهبود روابط دو کشور داشته و در مقابل، دو متغیر «اختلافات دو کشور درمرزهای آبی  و بهره برداری از منابع مشترک دریایی در خلیج فارس» و «اختلافات هیدروپلیتیکی دو کشور در بهره برداری از رودهای مرزی» در تضعیف روابط دو کشور بیشترین نقش را داشته اند. درنهایت در بُعد سیاسی-امنیتی متغیرهای«احساس تهدید مشترک در مقابل تروریسم و افراط گری مذهبی»،« فروپاشی رژیم بعث و ارتقاء جایگاه سیاسی شیعیان» و«کمک های دفاعی و نظامی ایران به عراق در دوران مبارزه با داعش» بیشترین تاثیر را بر بهبود روابط دو کشور در دو دهه اخیر داشته اند و دو متغیر«رویکرد ً متفاوت دو کشور عراق و ایران در رابطه با آمریکا»  و «اختلاف تاریخی دو کشور در اروند رود (شط العرب)» بر تضعیف روابط دو کشور  موثر بوده اند. از حیث تاثیر گذاری ابعاد سه گانه نیز، یافته های پژوهش نشان می دهد به ترتیب متغیرهای بُعد فرهنگی دارای بیشترین تأثیر، بُعد اقتصادی در رتبه دوم و متغیرهای بُعد سیاسی-امنیتی در رتبه سوم قرار دارند.
۱۱۵۱.

نقش ژئوپلیتیک قفقاز بر تقابل تفکرات ژئو استراتژیک ایران و ترکیه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های جغرافیای سیاسی سال ۹ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۳۶ 62 - 82
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۹ تعداد دانلود : ۶۹
خلاء قدرت در قفقاز جنوبی بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی  باعث شکل گیری رقابت بین قدرتهای منطقه ای و فرا منطقه ای شده است. دو کشور ایران و ترکیه با توجه به پیوندهای تاریخی و داشتن مرزهای مشترک، ظرفیت های گسترده در زمینه های انرژی، سیاسی ، فرهنگی و  اقتصادی سعی در نفوذ و بهره برداری در کشورهای این حوزه را دارند. با استقلال سه جمهوری آذربایجان و ارمنستان و گرجستان فرصتهای جدیدی برای ترکیه و ایران برای نفوذ و تاثیرگذاری در این منطقه بوجود آمد. بر پایه واقعیتهای ژئوپلیتیکی دو کشور به این منطقه به عنوان مکمل امنیتی و اقتصادی حساسیت زیادی نشان می دهند. پژوهش حاضر از نوع توصیفی تحلیلی است و داده های پژوهش به صورت کتابخانه ای و اسنادی گردآوری شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد، که این دو قدرت منطقه ای به دلیل داشتن پیوستگی های فرهنگی و قومیتی با منطقه قفقازجنوبی، خود را ملزم به ایفای نقش در معادلات سیاسی، اقتصادی و امنیتی آن می دانند. در نتیجه وجود چنین دیدگاهی باعث حضور همزمان این دو قدرت منطقه ای در قفقازجنوبی شده و تقابل این دو قدرت منطقه ای را به همراه داشته است.
۱۱۵۲.

سیاست خارجی جمهوری فدرال آلمان در قبال حزب الله لبنان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۲ بهار ۱۴۰۵ شماره ۱ (پیاپی ۸۱) 260 - 298
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۵ تعداد دانلود : ۷۴
آلمان در سیاست جهانی به عنوان یکی از کشورهای موثر در اتحادیه اروپا نقش آفرینی می کند و به دلیل رشد اهمیت و قدرت آن در سطح منطقه ای و بین المللی، منافع این کشور در خاورمیانه و همچنین تهدیدات آن از این منطقه افزایش یافته و سبب شده تا این کشور حضور جدی تری در منطقه و تعامل با بازیگران مختلف آن داشته باشد. از سوی دیگر، اسرائیل همواره در سیاست خارجی آلمان جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است. از این چشم انداز، کشور کوچک لبنان در سیاست خاورمیانه ای آلمان جایگاه برجسته ای می یابد. بزرگ ترین بحران های امنیتی اسرائیل در دهه های اخیر و در دوران پیشا ۷ اکتبر در مرزهای لبنان، به ویژه در سال های ۱۹۹۶ و ۲۰۰۶، رخ داده است. این درگیری ها، به ویژه جنگ ۲۰۰۶، ظرفیت حزب الله را به عنوان یک بازیگر غیردولتی با توانایی ایجاد بازدارندگی در برابر اسرائیل تثبیت کرده و واقعیت مزبور اهمیت لبنان و حزب الله را از چشم انداز سیاست خاورمیانه ای آلمان قوت بخشیده است. از منظر سیاست داخلی نیز حضور و گستره فعالیت حزب الله در آلمان مورد چالش قرار گرفته و به مجموعه ای از اقدامات دولت آلمان علیه فعالیت های آن در این کشور انجامیده است. لذا مطالعه منظم سیاست آلمان در قبال حزب الله حائز اهمیت پژوهشی است.براین اساس، مقاله حاضر به بررسی این پرسش می پردازد که «سیاست آلمان در قبال حزب الله لبنان در بازه زمانی ۱۹۸۲ تا ۲۰۲۴ چه تحولاتی را تجربه کرده و این تحولات تحت تأثیر کدام عوامل شکل گرفته است؟» در پاسخ به سوال مذکور، این فرضیه مطرح است که «سیاست آلمان در قبال حزب الله لبنان در طول دهه های گذشته تحت تاثیر عوامل هنجاری و هویتی درونی شده و عمیق، به تدریج از سیاستی محتاطانه و مداراجویانه به سوی سیاستی سخت و طردکننده میل نموده است». برای آزمون این فرضیه از نظریه سازه انگاری هویت و هنجارمحور و از روش تحلیل محتوای کیفی برای تحلیل داده های حاصل از ارزیابی اسناد رسمی و منابع مکتوب کتابخانه ای و اینترنتی استفاده شده است.
۱۱۵۳.

بررسی و تحلیل رویکرد سیاست خارجی ایران و ترکیه در قفقاز جنوبی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های جغرافیای سیاسی سال ۹ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۳۶ 163 - 191
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۶۲
ایران و ترکیه به دلیل اهمیت چندبُعدی قفقاز جنوبی، به این منطقه حساسیت های خاصی دارند. ایران این منطقه را عرصه ای برای توسعه قدرت و نفوذ خود تلقی می کند و از طرفی ترکیه از آن به مثابه سرپُلی برای نقش آفرینی و ارتقای جایگاه خود در اوراسیا می نگرد. سؤال پژوهش این است که با توجه به جایگاه قفقاز جنوبی در سیاست خارجی ایران و ترکیه، این دو کشور در این منطقه چه سیاستی را دنبال می کنند؟ فرضیه پژوهش این است که با توجه به خلأ قدرتِ ایجاد شده در دوران پساجنگ سرد، قفقاز جنوبی، فرصت هایی را پیش روی ایران و ترکیه قرار داده است که در این راستا؛ دو کشور در صدد دست یابی به اهدافی همچون بهره گیری از ظرفیت های اقتصادی و انرژی منطقه و برقراری صلح و ثبات منطقه ای و از سویی، توسعه همکاری ها برآمده اند. در این میان، آنکارا با برقراری مناسبات نزدیک با بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای همچون آذربایجان، اسرائیل و آمریکا، سیاست مهار ایران را دنبال می کند؛ این در حالی است که تهران با ایجاد محور تهران- مسکو- ایروان، در تلاش برای کاستن از نفوذ منطقه ای آنکارا و انزوای آن در قفقاز جنوبی برآمده است. برای تحلیل داده ها از روش تحلیلِ کیفی استفاده شده است.
۱۱۵۴.

تبیین نظری الگوی امنیت ملّی کشورها در جغرافیای سیاسی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۲ بهار ۱۴۰۵ شماره ۱ (پیاپی ۸۱) 1 - 40
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۷ تعداد دانلود : ۷۷
جغرافیای سیاسی علم مطالعه بُعد سیاسی فضاست و یکی از مهم ترین عناصر این بُعد، امنیت به طور عام و امنیت ملّی به طور خاص است. از آنجائی که جایگاه ضروری امنیت کشورها در استراتژی های ملّی دولت ها مشهود است. از این رو بسترسازی ره نامه ی امنیت ملّی نیازمند طراحی الگوی مناسب برای ارزیابی میزان تحقق و نیز تحولات آن می باشد. سوال اصلی پژوهش حاضر بدین گونه صورت بندی شده است: طراحی الگو نظری جامع یا سازوکاری برای سیاست گذاری امنیت ملّی مبتنی بر رویکرد جغرافیای سیاسی چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟ هدف تحقیق به دنبال تبیین الگوی نظری جامع امنیت ملّی از منظر جغرافیای سیاسی است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی بوده و در ضمن آن تعداد نمونه از حجم جامعه ی آماری مطلع 50 نفر انتخاب گردیده است که داده ها و اطلاعات گردآوری شده در مورد منطقی سازی رابطه ی بین اجزاء الگوی نظری امنیت ملی با استفاده از نرم افزار لیزرل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته شد. در همین راستا به دو شیوه ی قیاسی و استقرائی استنباط منطقی از الگو و روابط میان درون سطحی سه گانه ی الگو اقدام شده است. یکی دیگر از منابع گردآوری داده ها و اطلاعات، به کارگیری اسناد علمی از مراجع کتابخانه ای بود. یافته ها نشان می دهد که یک نوع همبستگی و ارتباط منطقی و معنادار در ارتباط شاخص های امنیت ملی نسبت به همدیگر وجود دارد. نتایج پژوهش نشان می دهد الگوی مورد نظر بیانگر سه سطح بنیادین اندیشه، سطح دوّم واسط در مکانیسم تصمیم و سطح سوّم اجراء با عوامل و شاخص های تجمیعی در الگوی امنیت ملّی از منظر جغرافیای سیاسی است.
۱۱۵۵.

الگوی تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در بحران های سیاست خارجی: مطالعه تطبیقی پذیرش قطعنامه 598 و توافق برجام(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۲ بهار ۱۴۰۵ شماره ۱ (پیاپی ۸۱) 231 - 259
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۲ تعداد دانلود : ۸۷
این پژوهش به تحلیل الگوی تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با دو بحران مهم سیاست خارجی، یعنی پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت و توافق هسته ای(برجام)، از طریق مطالعه تطبیقی این دو پرونده می پردازد. هدف اصلی پژوهش، شناسایی مراحل و عوامل مؤثر بر فرایند تصمیم گیری نخبگان سیاسی ایران در این دو پرونده است. با استفاده از روش تطبیقی موردی و ردیابی فرایند و بهره گیری از مبانی نظری ادراکات نخبگان رابرت جرویس تلاش شده است به این پرسش پاسخ داده شود که الگوی تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در دو پرونده قطعنامه ۵۹۸ و برجام چگونه شکل گرفته و چه متغیرهایی در تکوین آن نقش تعیین کننده داشته اند؟ فرضیه پژوهش نیز بدین صورت تدوین شده است که تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و برجام، از الگویی منسجم و تکرارپذیر تبعیت می کند که شامل مراحل مقاومت اولیه، ارزیابی دیرهنگام هزینه - فایده و پذیرش مذاکره در شرایط فشار حداکثری است. این فرایند مبتنی بر تحلیل راهبردی نخبگان سیاسی در مواجهه با تحولات داخلی، منطقه ای و بین المللی است که منجر به عقب نشینی نسبی و در حد اضطرار از مواضع ایدئولوژیک و انتخاب راهبرد دیپلماتیک می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که تحریم های بین المللی، اجماع بین المللی و تهدیدات امنیتی، فشارهای اقتصادی و به تبع آن محدودشدن منابع مالی، کاهش درآمدهای ارزی و اختلال در عملکرد بخش های اقتصادی، در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و توافق هسته ای نقش تعیین کننده ای در تغییر ادراک نخبگان و سوق دادن آنان به بازنگری در موضع اولیه خود داشته است.
۱۱۵۶.

بررسی هیدروهژمون رژیم اسرائیل در حوضه آبریز رود اردن و پیامدهای آن بر همسایگان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های جغرافیای سیاسی سال ۱۰ بهار ۱۴۰۴ شماره ۳۷ 42 - 67
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۵۳
هیدروهژمون به عنوان یکی از ابعاد مطالعاتی هیدروپلیتیک اشاره به سلطه دولت ها بر منابع آب در حوضه های آبی مشترک و جلوگیری از دسترسی سایر کشورهای حوضه از منابع آب می باشد. بررسی منابع آب در خاورمیانه بیان کننده عدم تناسب بین توزیع جمعیت و آب شیرین است که موجب بروز کشمکش های متعددی بر سر منابع آب گردیده است که این زمینه باعث شکل گیری هیدرهژمون بر حوضه های آبی مشترک گردیده است که در حال حاضر این در مواردی نظیر «رود اردن» مشاهده می گردد. بنابراین این این پژوهش با شیوه توصیفی – تحلیلی به دنبال بررسی هیدروهژمون رژیم اسرائیل بر سر رودخانه اردن و پیامدهای آن بر همسایگان می باشد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که رژیم اسرائیل با اشغال مناطق بالادست سرشاخه های اصلی رود اردن مانند بلندی های جولان، دریاچه ها، چشمه های محلی، انتقال آب به دریاچه بحرالمیت از طریق کانال، احداث چاه های عمیق و ممانعت از احداث چاه توسط جوامع محلی سعی بر آن داشته است تا علاوه بر تأمین نیاز آبی خود، مانع از دسترسی مستقیم سایر جوامع به این منابع آبی گردد. این رژیم با بهره گیری از هیدروهژمونی نرم و با ایجاد شرایط نامناسب زندگی، جوامع محلی را مجبور به پذیرش قوانین مدنظر در جهت تامین نیازهای استراتژیک خود می نماید. مهم ترین پیامدهای این اقدامات در کشورهای پیرامون (فلسطین، سوریه، لبنان) عبارت اند از اجبار کردن جوامع بومی به مهاجرت به خصوص در بلندی های جولان و نوار غزه، مشکلات تامین آب شرب و پیامدهای معیشتی آن، کاهش توان تولید محصولات کشاورزی و حذف رقبا از بازار، اعمال نفوذ بر فرهنگ جوامع اطراف از طریق اعمال سازوکارهای اجباری برای بهره مندی از آب، مشکلات زیست محیطی و ایجاد بحران هویتی بواسطه گسترش فرهنگ صهیونیسم و زبان عبری.
۱۱۵۷.

بازخوانی ژئوپلیتیک از مقاله میر حسن عاطفی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های جغرافیای سیاسی سال ۹ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۳۶ 152 - 162
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۰ تعداد دانلود : ۴۴
دانش ژئوپلیتیک که شاخه ای از علم جغرافیا است، امروزه به یکی از حوزه های جذاب علمی و تأثیرگذار عرصه بین المللی تبدیل شده است. دانش ژئوپلیتیک در سیر تکوین و تحول خود فراز و نشیب زیادی تجربه کرده است. گرچه سابقه موضوعی این دانش به اواخر سده نوزدهم و اوایل سده بیستم بر می گردد، اما به دلیل شکل دادن به سیاست جهانی و روابط قدرت در نیمه نخست سده بیستم که به جنگ جهانی دوم منجر شد، متهم به جنگ افروزی گردید و پس از آن برای بیش از دو دهه تقریباً از صحنه علمی و دانشگاهی کنار رفت. در زمانی که ژئوپلیتیک در دنیا چندان مورد اعتنا و اعتبار نبود، مقاله مبسوطی از میرحسن عاطفی با عنوان ژئوپلیتیک در مجله بررسی های تاریخی به زبان فارسی در سال 1345ش/1966م حاوی نکات علمی و برجسته ای است که تا کنون مورد توجه قرار نگرفته است. نوشتار حاضر به معرفی و نقد و وارسی این مقاله بر آمده و به این نتیجه رسیده است که محتوای مقاله ژئوپلیتیک از جامعیت و سطح کیفی علمی مناسبی برخوردار است و بازخوانی آن برای امروز سودمند است.
۱۱۵۸.

The Ripple Effect: How Trade Laws Shape Global Alliances and Conflicts(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ویژه 239 - 257
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۱
Trade law is no longer just a tool for regulating markets. It has become a powerful instrument of geopolitical influence. In today’s global environment, legal decisions involving trade agreements, regional partnerships, and economic sanctions often produce ripple effects that influence international alliances and trigger conflicts. This article examines how trade law contributes to both cooperation and tension in the global system. It draws on key examples such as the transformation of the European Union from an economic to a political union, the strategic development of CPTPP and RCEP in the Asia-Pacific, and the formation of negotiating coalitions within the World Trade Organization. These examples show how legal trade frameworks help build lasting international partnerships. The article also explores how trade law has been used to escalate disputes, including the United States and China trade conflict, the economic sanctions imposed on Russia, the trade consequences of the United Kingdom’s withdrawal from the European Union, and the global divide over the TRIPS waiver proposal during the COVID-19 crisis. These cases illustrate how trade law can shape global outcomes far beyond commerce. The article concludes by emphasizing the need to better understand the political role of trade law and to prepare for the wide-ranging effects that may result from its use in a rapidly changing global order.
۱۱۵۹.

منازعه ترکیه و اسرائیل در سوریه پسا اسد: از رقابت ژئوپلیتیکی تا برخورد منافع(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۲ بهار ۱۴۰۵ شماره ۱ (پیاپی ۸۱) 199 - 230
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۹ تعداد دانلود : ۷۶
چشم انداز ژئوپلیتیکی خاورمیانه از منظر تاریخی، بیانگر اتحادهایی موقتی، سیال و معامله ای بوده است. واقعیت های حاکم بر نظام خاورمیانه غالباً تصویری از اتحادهای تاکتیکی را به نمایش می گذارد. بحران سوریه، از آغاز شعله ور شدن تا سقوط دولت بشار اسد، آزمونی جامع و روزآمد از ماهیت موقتی و مقطعی اتحادها در خاورمیانه را نشان می دهد. اسرائیل و ترکیه که در دوران دولت پیشین به ظاهر یک محور منطقه ای را برای تضعیف قدرت ایران و سرنگونی رژیم اسد شکل داده بودند، با سقوط رژیم در سال 2024 و به دلیل چشم اندازهای استراتژیک، جاه طلبی های متفاوت، الزامات سیاسی داخلی و محاسبات استراتژیک جدید، به محور تضاد و تقابل تبدیل شدند. هدف این مقاله، نمایش ماهیت تعارض آمیز منافع و ترجیحات ترکیه و اسرائیل در پرتو تحولات سوریه پسا اسد و تغییرات شکل گرفته در موازنه ژئوپلیتیکی منطقه است. سوال اصلی این است که چه عاملی ترکیه و اسرائیل را به سمت اتخاذ راهبردهای تعارض آمیز در سوریه پسا اسد سوق داده است؟ بر اساس فرضیه مطرح شده، تلاش ترکیه و اسرائیل برای تغییر موازنه قدرت در منطقه، ناشی از تغییرات ژئوپلیتیکی به وجود آمده از سقوط دولت بشار اسد، عامل اصلی در اتخاذ راهبردهای تعارض آمیز دو کشور در سوریه بوده است. یافته ها نشان می دهند که تغییرات ژئوپلیتیکی منطقه، اتخاذ راهبردهای متضادی را از سوی ترکیه و اسرائیل در سوریه به وجود آورده است که در دیدگاه های متضاد نسبت به ماهیت و شکل نظام سیاسی آینده، برخورد با اقلیت های سوری، حضور نظامی و رقابت های کریدوری خود را نشان می دهد.
۱۱۶۰.

The Formation of Ideological Guidelines of the Global South Countries in the Process of Transformation of the World Financial and Economic System(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: ژئوپلیتیک سال ۲۱ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۸۰) 214 - 234
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۵۲
The modern paradigm of global development is based on neoliberal values. Many representatives of political science call it “neoliberal monetarism”. The modern monetary and financial system allows the issuing country of the world’s reserve currency to control and direct political and economic processes worldwide fully. The existing system of institutions and technologies conflicts with the interests of many countries that ensure stable economic growth and occupy leading positions in the world economy and politics. At present, the process of rapprochement of these countries is taking place, which is aimed at the final formation of a new world center – the Global South. The formation of ideological principles that can unite the countries of the Global South is of great importance. First of all, this refers to their vision of the basic principles of the functioning of the new world financial and economic system.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان