آترین اسکندری

این پژوهش به تحلیل الگوی تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با دو بحران مهم سیاست خارجی، یعنی پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت و توافق هسته ای(برجام)، از طریق مطالعه تطبیقی این دو پرونده می پردازد. هدف اصلی پژوهش، شناسایی مراحل و عوامل مؤثر بر فرایند تصمیم گیری نخبگان سیاسی ایران در این دو پرونده است. با استفاده از روش تطبیقی موردی و ردیابی فرایند و بهره گیری از مبانی نظری ادراکات نخبگان رابرت جرویس تلاش شده است به این پرسش پاسخ داده شود که الگوی تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در دو پرونده قطعنامه ۵۹۸ و برجام چگونه شکل گرفته و چه متغیرهایی در تکوین آن نقش تعیین کننده داشته اند؟ فرضیه پژوهش نیز بدین صورت تدوین شده است که تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و برجام، از الگویی منسجم و تکرارپذیر تبعیت می کند که شامل مراحل مقاومت اولیه، ارزیابی دیرهنگام هزینه - فایده و پذیرش مذاکره در شرایط فشار حداکثری است. این فرایند مبتنی بر تحلیل راهبردی نخبگان سیاسی در مواجهه با تحولات داخلی، منطقه ای و بین المللی است که منجر به عقب نشینی نسبی و در حد اضطرار از مواضع ایدئولوژیک و انتخاب راهبرد دیپلماتیک می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که تحریم های بین المللی، اجماع بین المللی و تهدیدات امنیتی، فشارهای اقتصادی و به تبع آن محدودشدن منابع مالی، کاهش درآمدهای ارزی و اختلال در عملکرد بخش های اقتصادی، در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و توافق هسته ای نقش تعیین کننده ای در تغییر ادراک نخبگان و سوق دادن آنان به بازنگری در موضع اولیه خود داشته است.