درخت حوزه‌های تخصصی

این پژوهش به بررسی تاثیر تغییرات کاربری اراضی بر مورفولوژی مجرای رودخانه قره سو و پیامدهای ناشی از آن می پردازد. استخراج نقشه کاربری اراضی بر اساس تصاویر ماهواره ای Landsat (2005) و Sentinel-2 (2024) صورت گرفته است. در ادامه تاثیر این تغییرات بر عرض رودخانه، مساحت بستر رودخانه و نیز جابجایی خط مرکزی رودخانه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که در طی 19 سال اخیر وسعت کاربری کشاورزی در محدوده دشت سیلابی رودخانه (برای مثال بازه اول 116 هکتار، بازه دوم 252 هکتار و بازه سوم 203 هکتار) افزایش داشته است که این موضوع نشان دهنده پیش روی فعالیت های کشاورزی به بخش های حریم و حتی بستر فعال رودخانه قره سو بوده است. همچنین نتایج بررسی تغییرات عرض رودخانه قره سو در 38 مقطع عرضی انتخابی در طول مسیر رودخانه، کاهش عرض رودخانه در طی 19 سال اخیر را به طور واضح نمایان ساخت. اندازه گیری های انجام شده بر روی این 38 مقطع عرضی نشان داد که بیشترین فراوانی عرض رودخانه قره سو در سال 2005 نزدیک 13 متر و همچنین بیشترین فراوانی عرض رودخانه در سال 2024 نزدیک 4 متر بوده است. براین اساس این تغییرات بیانگر وقوع تنگ شدگی شدید در بستر رودخانه بوده که پیامد آن، کاهش ظرفیت عبور جریان های سطحی است. در نتیجه، احتمال بروز سیلاب های مخرب و افزایش آسیب پذیری اراضی کشاورزی حاشیه رودخانه در آینده به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت. از این رو لزوم توجه به تغییرات کاربری اراضی در دشت سیلابی رودخانه قره سو و تدوین برنامه ای جامع برای مدیریت مداخلات انسانی در محدوده حریم و بستر این رودخانه، می بایست در زمره اولویت های اصلی نهادهای ذی ربط قرار گیرد.

این پژوهش با رویکرد تحلیل گفتمانی-اقتصادی به بررسی نقش گفتمان های رسانه ای، عمومی و دولتی در تحقق عدالت شهری و توزیع عادلانه منابع در ایران می پردازد. با بهره گیری از روش تحلیل گفتمان انتقادی، نتایج نشان می دهد که گفتمان رسانه ای با افزایش آگاهی عمومی و طرح مطالبات مدنی کمک می کند. این گفتمان با برجسته سازی نابرابری ها و مشکلات اجتماعی در شهرها، فشار مؤثری بر سیاست گذاران وارد می کند تا در جهت اصلاحات عادلانه تر در سیاست های شهری حرکت کنند. در کنار آن، گفتمان عمومی از طریق مشارکت های مدنی و اعتراضات، سیاست گذاران را به توزیع عادلانه تر منابع و اصلاح زیرساخت ها ترغیب می کند. گفتمان دولتی، اگرچه به عنوان نهاد اصلی سیاست گذاری و تخصیص منابع شهری عمل می کند، به دلیل محدودیت های اقتصادی و اولویت های کلان، معمولاً قادر به پاسخگویی کامل به نیازهای عمومی نیست و در مواردی باعث تشدید نابرابری ها در مناطق مختلف شهری می شود. این پژوهش بر اهمیت تعامل سازنده و هم افزایی میان گفتمان های مختلف برای تحقق عدالت شهری تأکید دارد و در این راستا، استفاده از بسترهای دیجیتال را به عنوان راهکاری نوین برای بهبود شفافیت، تقویت ارتباطات و مشارکت شهروندان پیشنهاد می کند. بسترهای دیجیتال می توانند شهروندان را قادر سازند تا نیازها و درخواست های خود را به صورت مستقیم با مسئولان در میان بگذارند و رسانه ها نیز از این بسترها برای بازتاب دقیق تر مطالبات عمومی استفاده کنند، چرا که این ابزارها می توانند به بهبود شفافیت، تقویت ارتباطات و دستیابی به عدالت شهری کمک کنند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هم افزایی میان گفتمان های مختلف (رسانه ای، عمومی و دولتی) و استفاده از بسترهای دیجیتال می تواند به تحقق عدالت شهری و توزیع عادلانه منابع کمک کند.