حوزه های ویژه

در چکیده یک مقاله علمی پژوهشی آمده است: «در اروپا نخستین گام ها در راه تحقیق روشمند از اوایل قرن 17 میلادی برداشته شده؛ در حالی که در مشرق زمین ... نظامی گنجه ای به مراحل پژوهش روشمند نظر داشته و حتی در مقدمه هفت پیکر با زبان شعر به موضوعاتی چون پیشینه تحقیق، طرح پژوهش، گردآوری منابع و نوآوری و نوگستری علمی تصریح کرده است». مقاله «درخواست علاالدین کرپ ارسلان پادشاه وقت مراغه از نظامی برای سرودن هفت پیکر» را هدف تحقیق قلمداد کرده و گفته است شاعر در ازای «سفارش تحقیق» (150) «حق التحقیق» (151) دریافت می کرده است. نویسنده، هفتاد بیتی را که نظامی در سبب نظم کتاب سروده، به منزله پیشنهاده تحقیق علمی در پنج بخش (انگیزه تحقیق، توجه به پیشینه تحقیق، گردآوری منابع، طرح پژوهشی و نوآوری) به بحث گذاشته است. شگفتا مقاله ای با هدف ارتقای روش تحقیق دانشگاهی ارایه می شود، اما خود چنین بنیادهای سست و نادرستی دارد. میان منظومه داستانی هفت پیکر و پژوهش علمی دست کم سه تفاوت بنیادین وجود دارد.

۶۱۲۵.

تعامل بین سلوک عارفانه و فرایند مشاوره(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: بهجت السادات حجازی

منبع: ادبیات عرفانی (ادامه فصلنامه علوم انسانی دانشگاه الزهرا) سال اول پاییز و زمستان ۱۳۸۸ شماره ۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۱۰۹ تعداد دانلود : ۱۳۷۰

بخش قابل ملاحظه ای از متون ادب فارسی به یافته ها و آموزه های عرفانی اختصاص دارد. اندیشه های عرفانی همچون فلسفه به دو بعد نظری و عملی تقسیم می گردد و عرفان عملی فرایند سیر و سلوک عارفانه با رهبری مراد، برای رسیدن به یک دگردیسی شخصیتی است. همسو با آن مشاوره نیز نوعی تعامل کلامی و فکری بین مشاور و مراجع و بازنمودن ابهام در اندیشه وتصمیم گیری و درنهایت رسیدن او به کمال فکری و شخصیتی است. اگرچه ظاهراً «مراجع محوری»در فرایند مشاوره با «مراد محوری» در سلوک عارفانه نوعی ضدیت وعدم تجانس دارد و ناهمسوییهای دیگری نیز بین این دو جریان هست؛ ولی همانندی های درخور تاملی برای ایجاد یک تعامل مدبرانه بین سیر و سلوک عارفانه و مشاوره به چشم می خورد که در این صورت کارکرد زبان و ادبیات فارسی درعرصه مشاوره به یاری متون عرفانی روشن می گردد. این نوشتار پژوهشی در باب بیان این همانندیها، ناهمسوییها و جستجوی الگوی عملی مناسب مشاوره از ارتباط عاطفی و عقلانی صحیح بین مرید و مراد در عرفان عملی است .

۶۱۲۶.

مقایسه تحلیلی سلامان و ابسال جامی و شاه و کنیزک مثنوی مولوی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: سیده مریم روضاتیان سید علی اصغر میرباقری فرد

منبع: بوستان ادب سال اول بهار ۱۳۸۸ شماره ۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۴۴۹۲ تعداد دانلود : ۱۷۵۷

سلامان و ابسال دومین منظومه از هفت اورنگ جامی و قصه ای رمزی، تمثیل گونه و اسطوره ای است. این قصه از روزگاران دور شهرت داشته است و حنین بن اسحاق، ابن سینا، ابن طفیل، خواجه نصیر طوسی و ... آن را روایت کرده اند. از این قصه تاویل هایی صورت گرفته که غالباً جنبه ی فلسفی دارد. هدف از نگارش این مقاله ارائه ی تحلیلی تازه از مفاهیم رمزی سلامان و ابسال جامی از طریق مقایسه آن با حکایت شاه و کنیزک مثنوی مولوی است زیرا جامی که با آثار مهم ادب فارسی و عرفان اسلامی پیش از خود آشنایی داشت، از آثار و مشرب عرفانی مولوی تاثیر بسیار پذیرفته بود و بهره گیری او از داستان شاه و کنیزک در سرودن سلامان و ابسال، نمونه ای از این تاثیرپذیری است. این مقاله بر آن است تا با بیان مطالب ضروری این موضوع را تحلیل و بررسی کند.

۶۱۲۷.

پیوندهای موضوعی فیه ما فیه با مثنوی و دیوان شمس

نویسنده: کریم زمانی

منبع: پژوهشنامه فرهنگ و ادب پاییز ۱۳۸۸ شماره ۹

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۹۹۴ تعداد دانلود : ۱۲۶۶

مولانا جلال الدین محمدبلخی، شاعر و عارف نام دار گستره زبان و ادب فارسیصاحب آثاریبس ارج مند چون مثنوی، دیوان شمس و فیه مافیه است که هر یک از آن ها پژوهش هاییگسترده را در برداشته و هنوز میدان تحقیق در این باب فراخ است. از میان این آثارگران قدر، فیه مافیه به مجلس گوییهایصوفیانه اختصاص دارد. در این بحث، پس از معرفیمختصر «مجلس گفتن» یا وعظ گوییهایصوفیانه، به پیوندهایموضوعیفیه مافیه با مثنویو دیوان شمس پرداخته شده است.

۶۱۲۸.

عشق از دیدگاه مولانا جلال الدین محمد بلخی

نویسنده: شیرین بیانی

منبع: پژوهشنامه فرهنگ و ادب پاییز ۱۳۸۸ شماره ۹

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۵۷۵۰ تعداد دانلود : ۲۳۶۸

مرا حق از میعشق آفریدست همان عشقم، اگر مرگم بساید (دیوان شمس( نظریات عرفانی، فلسفیمولانا در مجموع، بر یک اصل استوار است و آن «وحدت وجود» است. ارکان این اصل عبارت است از: هستیو نیستی، عشق، جمع و تفریق، تضاد، انسان کامل. بحث حاضر بر رکن عشق استوار است که در فلسفه وحدت وجود، مبنایعرفان و تصوف شناخته آمده است. مولانا «عشق» را خمیرمایه همه پیش رفت ها و بزرگ واریها میدانست. عین القضات همدانیمعتقد است که عشق، واسطه است میان عاشق و معشوق که موجب پیوند میشود. مولانا معتقد است که واجب الوجود، محور عشق است و جهان مدارهایمتصل و وابسته به آن. مثنویمولانا با عشق اغاز شده و با عشق پایان میپذیرد.

۶۱۲۹.

وحدت درونیادیان در اندیشه مولانا

نویسنده: اکبر قربانی

منبع: پژوهشنامه فرهنگ و ادب پاییز ۱۳۸۸ شماره ۹

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات حوزه های ویژه عرفان و تصوف در ادبیات بررسی مفاهیم عرفانی و اصطلاحات تصوف در ادبیات

تعداد بازدید : ۱۳۸۲ تعداد دانلود : ۱۰۲۵

سنت عرفانیاسلام که مبانیو اموزه هایآن بخوبیدر آثار عارفان مسلمان ترسیم و تبیین شده است، یکیاز عناصر ارزشمند فرهنگ و هویت دینیما به شمار میاید و بازخوانیآن برایکشف قابلیت ها و ظرفیت هایش در عرصه جهانیشدن و تبادل افکار و اندیشه ها، وظیفه و رسالتیاست که بیش از همه بر دوش اندیش مندان فکور و آگاه نهاده شده است. در این نوشتار اندیشه هایمولانا را بازبینیو بازخوانیکرده و کوشیده ایم تا رد پاییکیاز نظریات جدید در عرصه دین پژوهیتطبیقیرا در ان نشان دهیم. نظریه «وحدت متعالیادیان» یا «وحدت درونیادیان» که اساس ان بر پایه تفکیک شریعت و طریقت نهاده شده است، کم یا بیش در اندیشه هایمولانا جلال الدین محمد بلخیدیده میشود. مولانا در آثار خود، با تکیه بر اصل محوری«وحدت وجود»، به یگانگیادیان اشاره کرده و محتوایدرونیادیان را برتر از صورت ظاهریآن ها دانسته است. اندیشه وحدت گرایانه مولانا در باب ادیان، گاهیبر پایه کثرت ظاهر و وحدت باطن، بنا شده و گاهیبر مبنایوحدت حقیقت و اختلاف منظر تبیین گردیده است.

۶۱۳۰.

زبان و ادبیات فارسی: مقایسه ی عرفان نوری مولوی با حکیم ترمذی

نویسنده: سیما منصوری

منبع: حافظ فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۸ شماره ۵۹

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۲۷۳ تعداد دانلود : ۷۹۴

۶۱۳۱.

تتق در شعر حافظ

سایر: محمد مدرس

منبع: حافظ فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۸ شماره ۵۹

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات حوزه های ویژه حافظ پژوهی

تعداد بازدید : ۱۲۶۸ تعداد دانلود : ۷۰۴

۶۱۳۲.

زبان و ادبیات فارسی: نقش شکار در داستان های دوره ی پهلوانی شاهنامه

نویسنده: علی اکبر قاسمی گل افشانی

منبع: حافظ مهر و آبان ۱۳۸۸ شماره ۶۳

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۸۱۳ تعداد دانلود : ۱۲۳۰

۶۱۳۳.

حافظ شناسی: نسخه بدلی به نام واو اضراب و ترقی در بیتی از حافظ

نویسنده: ماشاءالله کامران

منبع: حافظ مهر و آبان ۱۳۸۸ شماره ۶۳

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۲۶۷ تعداد دانلود : ۹۱۱

۶۱۳۴.

گل نرگس در شعر حافظ نرگس شهلا و نرگس مسکین

سایر: مهین بانو صنیع

منبع: حافظ مهر و آبان ۱۳۸۸ شماره ۶۳

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات حوزه های ویژه حافظ پژوهی

تعداد بازدید : ۳۲۲۳ تعداد دانلود : ۱۵۰۱

۶۱۳۵.

موافقت یونسکو برای ثبت هزاره ی فردوسی در فهرست رویدادهای فرهنگی

ناقد: آرش اسدزاده

منبع: حافظ شهریور ۱۳۸۸ شماره ۶۲

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات حوزه های ویژه شاهنامه پژوهی

تعداد بازدید : ۹۳۱ تعداد دانلود : ۶۹۱

۶۱۳۶.

حافظ شناسی: معانی دو بیت از غزلی و نسخه بدل های آن ها از دیوان حافظ

سایر: ماشاءالله کامران

منبع: حافظ شهریور ۱۳۸۸ شماره ۶۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۱۱۲۱ تعداد دانلود : ۸۷۷

۶۱۳۷.

بار امانت حافظ

سایر: کاظم محمدزاده

منبع: حافظ دی ۱۳۸۸ شماره ۶۵

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات حوزه های ویژه حافظ پژوهی

تعداد بازدید : ۹۳۹ تعداد دانلود : ۷۳۰

۶۱۳۸.

ایران شناسی: پاره های ایران شناسی

منبع: حافظ بهمن ۱۳۸۸ شماره ۶۶

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات حوزه های ویژه خاورشناسی و ایرانشناسی

تعداد بازدید : ۷۰۹ تعداد دانلود : ۶۷۲

۶۱۳۹.

طبقه بندی توصیفی شاهنامه بر اساس شالوده های تاریخی و اساطیری(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

نویسنده: فرزاد قائمی

منبع: ادبیات فارسی دانشگاه آزاد مشهد بهار ۱۳۸۸ شماره ۲۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۵۳۴ تعداد دانلود : ۱۱۶۹

یکی از زمینه های شاهنامه پژوهی، طبقه بندی شاهنامه به بخش های مختلف و تعریفی بوده است که شاهنامه پژوهان، از محور طولی اتصال دهنده داستانها- بر اساس ارزش های حماسی، اساطیری و تاریخی- ارایه داده اند. مجموعه این پژوهش ها را می توان در سه بخشِ توصیفی، تحلیل تاریخ گرایان، و تاویل های اسطوره گرایان تقسیم بندی کرد.در این جستار، ضمن مروری بر نظریات مطرح شده در هر یک از بخش های سه گانه فوق، و نقد این آرا، در ادامه سعی شده است، طبقه بندی توصیفی جدیدی از شاهنامه، در سه بخش «تاریخ اساطیری»، «تاریخ دین آوری» و «تاریخ روایی» ارایه شود.

۶۱۴۰.

مقایسه تراژدی رستم و سهراب با اودیسه و ادیپوس(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

نویسنده: سهراب ابراهیمی

منبع: ادبیات فارسی دانشگاه آزاد مشهد بهار ۱۳۸۸ شماره ۲۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۴۷۷ تعداد دانلود : ۱۳۰۷

این پژوهش با عنوان «مقایسه تراژدی رستم و سهراب با اودیسه و ادیپوس» به انجام رسیده است.روش تحقیق تاریخی- نظری می باشد که برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز از متن شاهنامه فرودسی، ایلیاد و اودیسه هومر و ادیپوس سوفوکل و سایر حماسه های جهان به صورت فیش برداری استفاده شده است. محقق در نگارش این تحقیق پس از مطالعه تراژدی های مذکور به مقایسه آنها پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که حزن و اندوه ناشی از ارتکاب گناه در تراژدی ادیپوس بیشتر از رستم و سهراب و اودیسه است و مخاطب در تراژدی ادیپوس بیشتر تحت تاثیر کاتارسیس (تزکیه نفس) قرار می گیرد.

درخت حوزه‌های تخصصی