مطالب

«حجاب» از واجبات ضروری «اسلام» به عنوان دینی است که مخاطبش «انسان» است؛ یعنی موجودی که ابعاد و مراتب متعدّد و مترابط و با پیوستگی و هماهنگی بسیار دارد. تأمین سعادت و کمال همه جانبه چنین موجودی، در گرو توجه به همه ابعاد وجودی اوست. به همین جهت، احکام دین خاتَم؛ ازجمله فریضّه حجاب، ابعاد و مراتب مختلفی دارند که همگی آنها باید در مرتبه خود، مورد اهتمام معرفتی، هنجاری و رفتاریِ دین مداران قرار بگیرند تا نتایج فردی، اجتماعی و تمدنیِ مد نظر از آنها تحقق یافته یا افزایش یابد و از آسیب های مرتبط نیز جلوگیری شود. علی رغم چنین ضرورت های مهمی، به «اسرار معرفتیِ» برخی از احکام مهم؛ ازجمله «حجاب»، اساساً توجه نشده است؛ هرچند آثار کم وبیش زیادی درباره اسرار برخی دیگر از احکام یافت می شود. از همین رو، این نوشتار می کوشد با بررسی متون دینی و تراث معرفتی مرتبط با اسرار معرفتی حجاب، به عنوان یک مسئله اصلی جدید در زمینه حکمت و اسرار عبادات و احکام، و با به کارگیری روش توصیفی تحلیلی، افق هایی در این وادی بگشاید. نتایج این کاوش نشانگر آن است که افزون بر یافته های پژوهشی بیان شده در خلال نوشتار و جمع بندی، ظرفیت های این عرصه چنان زیاد است که باید به عنوان عرصه ای نوین در زمینه اسرار معرفتی نهفته در احکام شریعت مقدس، بدان توجه تفصیلی بسیار بیشتری شود؛ به ویژه آنکه مقتضیات زمانه، ارائه چنین معرفت هایی را اقتضا می کند.

براساس لاادری گرایی، داوری نهایی درباب وجود خدا متوقف است. این نگرش معرفتی الاهیاتی دارای اقسامی است؛ ازجمله برمبنای افراد مشمول این حکم، برخی همگان را مشمول آن می دانند (قوی) و عده ای بدون نگاه یک دست و کلی، مجاز می دانند که برخی افراد، بسته به پیش زمینه ها و توانایی های معرفتی شان، لاادری گرا شوند (ضعیف). دو دلیل عمده در دفاع از لاادری گرایی ضعیف قابل طرح است: (1) چون شرایط و توانایی های افراد و موقعیت معرفتی آنها متنوع است، میزان آگاهی از شواهد و وزن دهی آنها و در نتیجه آن، داوری های مختلف افراد ازجمله لاادری ماندن درباب وجود خدا موجه است. (2) گراهام اپی با بهره گیری از اصل محافظه کاری معرفتی (تا زمانی که فرد دلیلی مخالف باور خود نیافته، می تواند همچنان بدان معتقد باشد) معتقد است دلایل درونی افراد در مشروعیت تداوم باور ایشان کافی است؛ درنتیجه لاادری گرا در اصل و امتداد رویکرد معرفتی خود موجه است.

تعدد و تکرار جرم از مهم ترین نهادهای کیفری هستند که نقش اساسی در تشدید مجازات و سیاست جنایی ایفا می کنند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، به بررسی این دو مفهوم در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران می پردازد. در فقه امامیه، تعدد جرم عموماً با قاعده «جمع مجازات ها» توجیه می شود و تکرار جرم به ویژه در جرایم حدی، با تشدید تدریجی و در نهایت مجازات اعدام در مرتبه چهارم همراه است. مبانی این دیدگاه در آیات قرآن کریم مانند «ولا تزر وازره وزر أخرى» و روایات متعدد از ائمه معصومین(ع) ریشه دارد. در حقوق ایران نیز قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ قواعد مشخصی را پیش بینی کرده است؛ ماده ۱۳۱ و ۱۳۴ در خصوص تعدد جرم و ماده ۱۳۶ و ۱۳۷ در باب تکرار جرم. با این حال، تفاوت هایی میان دو نظام وجود دارد؛ از جمله تعیین سقف افزایش مجازات در تعدد و محدود شدن قلمرو تکرار به جرایم تعزیری درجه یک تا شش. یافته های تحقیق نشان می دهد که فقه امامیه از انسجام نظری بیشتری برخوردار است، در حالی که حقوق ایران به دلیل ترکیب مبانی فقهی با سیاست جنایی مدرن، انعطاف پذیرتر و متناسب تر با شرایط اجتماعی امروز عمل می کند. در نهایت، پیشنهاد می شود که قانون گذار با اصلاح مقررات موجود، شفافیت بیشتری در مرزهای تعدد و تکرار ایجاد کرده و همزمان عدالت کیفری و کارآمدی اجتماعی را ارتقا بخشد.

نظام قضایی به عنوان یکی از ارکان اساسی حکمرانی، نیازمند چارچوبی است که ضمن پایبندی به اصول فقهی و عدالت محوری، توانایی پاسخگویی به چالش های نوین مدیریتی را داشته باشد. آیت الله هاشمی شاهرودی، به عنوان یکی از فقیهان برجسته و مصلحان قضایی معاصر، الگویی از «حکمرانی قضایی فقه محور» را ارائه داد که بر مبنای اجتهاد پویا، عدالت ساختاری و مصلحت گرایی نظام مند بنا شده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی-توصیفی، مبانی فقهی حاکم بر اندیشه قضایی ایشان را واکاوی کرده و تأثیر آن را در اصلاحات قضایی دوران ریاست وی بر قوه قضاییه بررسی می نماید. بررسی مبانی نظری نشان می دهد که در اندیشه آیت الله هاشمی شاهرودی، عدالت محوری به عنوان رکن اساسی حکمرانی قضایی مطرح شده و از طریق قواعد فقهی همچون «قاعده عدالت»، «قاعده لاضرر»، و «حقوق الناس» در فرآیندهای دادرسی نهادینه گردیده است. علاوه بر این، نقش اجتهاد پویا در انطباق نظام قضایی با مقتضیات زمان، تأکیدی بر ظرفیت های فقه حکومتی در مدیریت نظام حقوقی است. اقدامات اصلاحی وی، همچون بازنگری در قوانین آیین دادرسی کیفری و مدنی، مقابله با فساد اقتصادی از طریق نهادینه سازی نظارت های فقهی-حقوقی، و بهره گیری از فناوری های نوین در فرآیند دادرسی، نشانگر تلاش در راستای ایجاد تعادل میان سنت و مدرنیته در قوه قضاییه است. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که مدل حکمرانی قضایی مبتنی بر فقه حکومتی، علاوه بر تأمین مشروعیت شرعی، زمینه ساز ارتقای شفافیت، کارآمدی و پاسخگویی در مدیریت نظام قضایی می گردد. در این راستا، تدوین سند راهبردی مدیریت قضایی بر پایه فقه حکومتی و توسعه پژوهش های میان رشته ای میان فقه، حقوق و مدیریت، می تواند مسیر تحول و نوسازی نظام قضایی را تسهیل نماید. این مطالعه با ارائه راهکارهایی عملی، بر ضرورت تقویت همگرایی میان مبانی فقهی و اصول مدیریتی در راستای تحقق حکمرانی عادلانه و کارآمد در نظام قضایی تأکید دارد.

این مقاله به طراحی و تبیین یک مدل نوین حکمرانی قضایی همسو با اصول و اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد (SDGs) می پردازد. نظام های قضایی سنتی که عمدتاً به حل اختلافات و اجرای قوانین موجود محدود بوده اند، در مواجهه با مسائل نوین مانند پایداری زیست محیطی، نابرابری های اجتماعی و تحولات فناورانه با چالش های جدی روبه رو هستند. برای غلبه بر این محدودیت ها، پژوهش حاضر چارچوبی جامع بر پایه چهار رکن عدالت پایدار، عدالت هوشمند، عدالت بی طرف و عدالت فراگیر ارائه می کند. عدالت پایدار بر عدالت بین نسلی و تضمین پایداری معیشت و منابع طبیعی تأکید دارد تا تصمیمات قضایی به ثبات بلندمدت کمک کنند. عدالت هوشمند از فناوری های نوین مانند دادگاه های الکترونیک، کلان داده و هوش مصنوعی برای ارتقای کارآمدی، شفافیت و دسترسی بهره می گیرد. عدالت بی طرف به برابری همه شهروندان در برابر قانون بدون تبعیض و دخالت های بیرونی توجه دارد و عدالت فراگیر نیز بر تضمین دسترسی اقشار محروم و گروه های آسیب پذیر به خدمات حقوقی متمرکز است. یافته ها نشان می دهد که ادغام این چهار رکن می تواند دستگاه قضایی را از نهادی صرفاً حقوقی به نهادی حکمرانی و توسعه محور تبدیل کند که قادر است عدالت، برابری و توسعه پایدار اجتماعی را ارتقا دهد. مقاله در پایان پیشنهادهای سیاستی برای اجرای این مدل در سطح ملی ارائه می کند و بر اهمیت اراده سیاسی، اصلاحات نهادی و همکاری های بین المللی در پیشبرد حکمرانی قضایی پایدار تأکید دارد.

بخش عمده زیست توده حاصل از فعالیت های کشاورزی در عرصه یا رها شده و یا سوزانده می شود. نتیجه این عمل، برجای گذاشتن تأثیرات نامطلوب بر روی محیط زیست است، اما جمع آوری هدفمند آن می تواند هم اثرات نامطلوب محیطی را کاهش داده و هم بخشی از نیاز کشور به استفاده از انرژی های فسیلی را مرتفع سازد. هدف تحقیق حاضر، پتانسیل یابی منابع زیست توده حاصل از فعالیت های کشاورزی به عنوان یک منبع پایدار جهت تولید انرژی های تجدید پذیر و محاسبه هزینه حمل ونقل آن در استان گلستان است. بدین منظور، ابتدا نقشه کاربری اراضی و توزیع پراکنش مکانی منابع عرضه زیست توده از 4 کشت عمده (گندم، سویا، برنج و کلزا) با استفاده از پردازش تصاویر ماهواره ای تهیه شد. حجم زیست توده قابل عرضه به واحد انرژی (کیلووات ساعت) برآورد گردید. سپس یک مدل بهینه سازی جهت طراحی شبکه زنجیره تامین زیست توده-انرژی توسعه داده شد. صحت کلی و ضریب کاپا برای طبقه بندی نقشه محصول گندم و کلزا معادل 82% و 74/0 و برای محصول سویا و برنج معادل 76% و 63/0 بوده است. نتایج برآورد مساحت تعداد 84104 مزرعه (بالای 2 هکتار) با مساحت 468 هزار هکتار را شناسایی نمود که با آمار ارائه شده توسط جهاد کشاورزی اریبی 11% را نشان می دهد. مقدار زیست توده قابل برداشت از این مزارع معادل 8/3 میلیون کیلووات انرژی در سناریو خوش بینانه بوده است. نتایج مدل بهینه سازی، احداث 3 پالایشگاه زیستی برای فرآوری زیست توده با مجموع هزینه معادل 1821 میلیون دلار را پیشنهاد داد.

رویدادهایی مانند تحولات ژئوپلیتیک در منطقه جنوب غرب آسیا پس از جنگ سرد، دگرگونی در نظام جهانی و منطقه ای قدرت و پدید آمدن فرصت های جدید برای آمریکا در صحنه بین الملل، خوش بینی سیاسی نسبت به این تحولات و عدم اتخاذ راهبردی جدی و موثر برای خنثی کردن تهدیدات امنیت ملی کشور و همچنین برخی تنگناها و نارسایی های اداری، اقتصادی و اجرایی در کشور در طول چند دهه گذشته منجر به توافقاتی با دول غربی برای برداشته شدن تحریم ها شد که یکی از مهمترین این توافق ها، برنامه جامع اقدام مشترک یا برجام بود. هدف از نگارش این پژوهش بررسی علت های تاریخی تأثیر گذار در شکل گیری ذهنیت دو بازیگر(ایران و آمریکا) در عرصه بین الملل می باشد. سوال اصلی پژوهش حاضر این است که چه عوامل تاریخی باعث شکل گیری ذهنیت دو بازیگر عرصه بین الملل از یکدیگر و خروج ایالات متحده آمریکا از برجام و نهایتا تجاوز نظامی آمریکا به ایران شد؟ به نظر می رسد عواملی چون؛ کنش های تاریخی ایالات متحده آمریکا قبل از انقلاب اسلامی ایران همچون دخالت در کودتای 28 مرداد1332 و سالها نفوذ در ایران، استعمار ذهن و رویکرد استعماری و امپریالیستی غرب و آمریکا و حمایت از رژیم صهیونیستی و توسعه طلبی های این رژیم، موجب تغییر رویکرد جمهوری اسلامی ایران در قبال ایالات متحده آمریکا و واکنش های جدی بر علیه این کشور شد. روش پژوهش حاضر توصیفی و تحلیلی و روش گردآوری داده ها، کتابخانه ای و بهره گیری از منابع علمی فضای مجازی است.

یکی از واجبات شریعت اسلام، فریضه امر به معروف و نهی از منکر است که شماری از ادلّه نقلی و نیز حکم عقل بر وجوب آن رهنمون است. بااین حال، ادلّه ای وجود دارد که کسانی با استظهار از آن ها در پی اثبات عدم وجوب این فریضه هستند. این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی و با بهره از منابع اسنادی در پی واکاوی تفسیری و فقهی در دلالت این ادلّه بر مدعای پیش گفته است. برای این منظور پس از یادکرد ادلّه عمومی دالّ بر وجوب امر به معروف، دیدگاه های فقهی و تفسیری پیرامون سه آیه 105 سوره مائده، 256 سوره بقره و 108 سوره یونس بررسی شده است. در گام پسین، به واکاوی دلالی دو روایتی که ممکن است از آن ها برای استدلال بر عدم وجوب بهره برد؛ پرداخته شده است. دستاورد پژوهش آن است که هیچ یک از ادله فوق توان مشروط کردن یا مقیّد نمودن فریضه امر به معروف و نهی از منکر را ندارند و اطلاقات ادلّه رهنمون بر وجوب این فریضه تا زمانی به جای خود باقی ست که به حکم عقل، اطمینان معناداری به عدم تأثیرگذاری وجود نداشته باشد. 

تاریخ، شرح زندگی اجتماعی گذشته انسان است. این علم دارای فوایدی برای مشاغل مختلف از جمله حاکمان سیاسی و عموم مردم در حرفه های گوناگون می باشد. قرآن کریم انسان ها را به گردش در زمین و قصه های گذشتگان و عبرت آموزی از سرگذشت آنان دعوت می کند. این دعوت به سیر در تاریخ برای سرگرمی و داستان سرایی صرف نیست، بلکه منظور پند گرفتن از گذشتگان و ساختن زندگی حال و آینده است. نهج البلاغه نیز با تکیه بر قرآن به تاریخ توجه ویژه ای دارد. سؤال این است که نهج البلاغه چرا و چگونه و از چه ابعادی به آموزش تاریخ پرداخته است. این پژوهش که به شیوه توصیفی تحلیلی و مطالعات کتابخانه ای به ویژه تکیه بر قرآن کریم و نهج البلاغه، به نگارش درآمده، به این واقعیت رسیده که امام علی (ع) علاوه بر متکی بودن به تعالیم آسمانی و قرآن، با عقلانیت و حکمت خاص خویش در آموزش تاریخ مستقیماً به موارد مهمی مانند آموزش و تفکر، مطالعه، استدلال، بصیرت، فهم و علم تأکید نموده و در مقام یک عالم ممتاز با عقلانیت عالمانه و هنرمندانه حوادث و صحنه های تاریخی را برای عبرت آموزی انسان ها برای ساختن حال و آینده و امور دنیوی و اخروی بیان فرموده است.

"ایلخانان" که از نسل "هلاکو" نوه چنگیزخان مغول بودند، در سرزمین ایران دولتی تشکیل داده و تا حدودی بر مرزهای سنتی ایران به مانند دوره باستان چیره گشتند و بر همین اساس یک حکومت ایرانی به حساب می آیند که دولت آنها با قدرت در حدود یک قرن بر ایران مسلط بود. ایلخانان در قبال دولت های همسایه خود مانند اولوس های "جوجی" و "جغتای" و همچنین "ممالیک" که نماینده اعراب بودند، سیاست خارجی منحصر به خود را داشتند. تاکنون کتاب ها و مقاله-های زیادی درباره و در خصوص ایلخانان ایران کار شده است و هر کدام از آنها به سیاست خارجی ایلخانان اشاراتی داشته اند اما هیچ کدام از آنها از منظر آموزشی تاریخی به این کار نپرداخته اند. در خصوص روابط خارجی دولت ایلخانان ایران آثاری به صورت کتاب و مقاله نوشته شده اند و نکات خوبی دارند اما در خصوص جنبه آموزشی این روابط از نظر تاریخی تاکنون اثری کار نشده است. هدف از این تحقیق بررسی این سیاست و مؤلفه های آن است. ضرورت و اهمیت آن برای محققان و پژوهشگران تاریخی و علوم سیاسی نقش آموزشی این سیاست با تکیه بر آموزش تاریخی را دارد. ایلخانان ایران علاوه بر اجرای سیاست خارجی دقیق و تعیین شده، از نظر سایر موارد دیگر مانند توجه به اجتماع و اقتصاد و دین و مذهب کمک گرفتند تا بهتر بتوانند قلمر خود را حفظ کرده و سپس آن را گسترش دهند. امروزه با مطالعه متون تاریخی و تحقیقاتی می توان جنبه های آموزش تاریخی این حکومت را به خوبی دریافت.

عقب صدور کتاب الاستشراق والتعریف الجدید والمثیر للجدل الذی قدّمه «إدوارد سعید» لهذا المصطلح، نشأ حقل دراسی جدید تحت عنوان «دراسات ما بعد الکولونیالیه» أو «دراسات ما بعد الاستعمار». فمن منظور هذا المفکّر الفلسطینی-الأمریکی، إنّ الاستشراق هو عباره عن نوع من التفکیر الغربی فی المنتوج الثقافی الشرقی لإقامه الهیمنه وامتلاک السلطه والسیطره على الشرق، من خلال خلق ثنائیات أونطولوجیه بین الشرق والغرب، بهدف وضع الغرب فی موقع «الأنا المتفوّقه» (صاحب الحضاره) والإنسان الشرقی فی موقع «الآخر المتخلّف»، لیجد الغرب بذلک ذریعه للهیمنه على العالم غیر الغربی تحت عنوان «ضروه إیصال رساله الحضاره إلى الشرق». فی المقابل، ومنذ أواخر القرن العشرین حتى الآن، نشأت حرکه معاکسه فی البلدان الشرقیه أطلق علیها المفکّر السوری «صادق جلال العظم» اسم «الاستشراق المعکوس» یسعى إلى قلب أسس الاستشراق عبر فصل أونطولوجی، شأنه فی ذلک شأن الاستشراق، لیضع الغرب فی موقع الموضوع والآخر. بناء على ذلک، تهدف هذه الدراسه إلى الکشف عن مظاهر الاستشراق المعکوس فی روایه شیکاجو للکاتب المصری «علاء الأسوانی» عبر قراءه ما بعد کولونیالیه معمّقه للعناصر السردیه لها. ومن أهم النتائج التی توصّلت إلیها هذه الدراسه هی أن روایه شیکاجو مارست الاستشراق المعکوس فی شکله الصارخ من خلال وضع المجتمع الأمریکی، بوصفه موضوعاً، فی موقع الآخر غیر المتحضّر؛ وذلک عبر آلیتی «القفزات السردیه» (من الحاضر إلى الحقب التاریخیه السوداء والمروّعه فی تاریخ الولایات المتحده) و«التمثیل المشوّه للشخصیات الأمریکیه».

ناقشت الدراسه النفسیه والاجتماعیه للشخصیات فی روایه "الثجه" للکاتبه الیمنیه فکریه شحره القضایا المعقده التی تعکسها الشخصیات، حیث تواجه تحدیات وتقلبات فی حیاتهم نتیجه الضغوط الاجتماعیه والسیاسیه. تتناول الروایه تأثیر الأعراف التقلیدیه على الأفراد، مُظهره صراعات مختار، الذی یسعى للتوازن بین تربیه ابنه عمر وتقالید المجتمع، ویحمل خوفًا داخلیًا من فقدان هویته، وبالتالی تصبح دوافعه للحفاظ على الروابط الأسریه مدفوعه بالقلق والتوتر. یتجلى الدافع وراء هذه الدراسه فی رغبه فکریه شحره فی تقدیم دراسات تتناول انفعالات الشخصیات المختلفه، وکیف تشکل الظروف الاجتماعیه والسیاسیه حیاتهم. تسلط الروایه الضوء على التأثیرات النفسیه للعلاقات الأسریه، حیث یسعى کل من سالم وغالیه إلى تحقیق ذواتهم متحدین الضغوط الاجتماعیه، مما یجعل مناهضه الأعراف التقلیدیه هدفًا مهمًا فی السیاق العام للروایه. ینعکس الهدف من الدراسه فی تقدیم وعی ثقافی ونفسی عن الهویه الیمنیه فی خضم التحولات السیاسیه والاجتماعیه، حیث تعکس الشخصیات تجارب العزله والفشل، إلى جانب تطلعات الأمل والإراده للتغییر. تشیر نتائج الدراسه إلی أن لروایه تتبنى امنهجًا سردیًا یتلاعب بالعواطف، مما یجعل القارئ یواجه قضایا معقده حول الصراع بین الماضی والمستقبل. تُظهر الشخصیات فی روایه "الثجه" صراعات نفسیه بسبب العلاقات التقلیدیه والضغط الاجتماعی، مما یجعل الشخصیات ک مختار وسالم مثالاً على قلق الشباب وفقدان الهویه فی المجتمع الیمنی. کما أن غالیه تُظهر وعیًا اجتماعیًا متقدمًا، مما یعکس رفضها التقلید وتطلعاتها للحریه. تبرز الروایه أن النزاع بین عائلتی الرضی والإبی کیف یظهر تأثیر الفقر والحرب على الهویه العائلیه، مما یعمق الفجوات الاجتماعیه داخل المجتمع. کما تدعو الروایه إلى مراجعه الروابط الأسریه، مُدشنهً حوارًا حول أهمیه التغییر والتجدید کوسیله للتغلب على الأزمات المجتمعیه والسیاسیه.

رحم جایگزین به عنوان یکی از روش های درمان ناباروری، در نظام حقوقی ایران و فقه اسلامی با پرسش هایی مواجه است. بررسی این موضوع در چارچوب حکمت اسلامی که شامل حکمت نظری (شناخت نظام هستی و علل پدیده ها) و حکمت عملی (تنظیم رفتارهای فردی و اجتماعی) است، می تواند مبنای روشنی برای مشروعیت آن ارائه دهد. در حقوق ایران، تنها حالت جانشینی کامل و یا جانشینی با استفاده از جنین اهدایی مطابق قانون نحوه ی اهدای جنین به زوجین نابارور مصوب ۱۳۸۲ مورد پذیرش قرار گرفته و سایر اشکال آن فاقد وضعیت قانونی مشخص هستند. بررسی رحم جایگزین بر اساس حکمت نظری نشان می دهد که این روش در صورتی مشروع است که با حفظ نظام طبیعی، رعایت اصول نظم در قوانین و هماهنگی با حکمت الهی سازگار باشد. در حکمت عملی نیز، مشروعیت این روش مستلزم حفظ ساختار حقوقی خانواده، تعیین جایگاه حقوقی مادر جایگزین، فرزند و تنظیم قوانین دقیق جهت جلوگیری از ابهامات حقوقی است. روش تحقیق این پژوهش شامل مطالعات کتابخانه ای و تطبیق، تحلیل و توصیف حقوق کشور ایران با اصول فقهی و حکمت اسلامی است و با بهره گیری از منابع حقوقی، روایی و فقهی، تلاش شده تا رفتار حقوقی متناسب در این زمینه بررسی گردد. نتایج نشان می دهد که پذیرش رحم جایگزین در نظام حقوقی ایران نیازمند توسعه قوانین روشن تری برای تعیین وضعیت حقوقی نسب، ارث و حضانت کودک و جلوگیری از اختلافات حقوقی میان طرفین قرارداد است.

ازدواج به عنوان یکی از حقوق بنیادین انسانی و شاخصی از ادغام اجتماعی، برای افراد دارای معلولیت اهمیتی دوچندان دارد. با این حال، آن ها در مسیر دستیابی به ازدواج با موانع متعددی چون نگرش های منفی، تبعیض های فرهنگی، نابرابری های قانونی و کمبود حمایت های اجتماعی مواجه اند. این پژوهش با رویکردی کیفی و مبتنی بر مدل اجتماعی معلولیت، تجربه های زیسته افراد دارای معلولیت را در زمینه ازدواج بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که ازدواج برای بسیاری از این افراد نه تنها منبعی برای حمایت عاطفی و کاهش انزوا، بلکه ابزاری برای افزایش اعتمادبه نفس، ارتقاء کیفیت زندگی و مشارکت اجتماعی است. با این حال، تصور عمومی از افراد دارای معلولیت به عنوان «فاقد نیازهای عاطفی یا جنسی» همچنان مانعی جدی برای پذیرش اجتماعی آن ها به شمار می رود. روایت های مشارکت کنندگان به تفاوت در توقعات پیش از ازدواج و چالش های پس از آن اشاره دارد و بر اهمیت آموزش، درک متقابل و حمایت خانواده ها تأکید می کند. همچنین، ترجیحات متفاوت در انتخاب همسر و نقش اساسی عوامل روانی، اقتصادی و خانوادگی در تصمیم گیری برای ازدواج مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با هدف ارتقاء درک اجتماعی از نیازها، توانمندی ها و آرزوهای ازدواج در افراد دارای معلولیت، به بازاندیشی در سیاست گذاری های اجتماعی و فرهنگی فرا می خواند و بر ضرورت احترام به عاملیت و کرامت انسانی در تمامی ابعاد زندگی تأکید می ورزد.

پیتر برگر از جامعه شناسان شاخص معاصر با ارائه نظریه «ساخت اجتماعی واقعیت»، یک نظریه اجتماعی جدید در قرن بیستم ارائه داد؛«چرخش زبانی» نیز به عنوان یکی از جنبش های فکریِ این قرن شناخته می شود. این مقاله به دنبال تحلیل این مسئله است که آیا نظریه اجتماعی ارائه شده توسط پیتر برگر، ذیل جنبش فکری چرخش زبانی قرار می گیرد. از همین رو،با استفاده از روش اسنادی و با تفسیر داده های متنی برگر و اندیشمندان دیگر، در ابتدا ضمن تشریح اصطلاح چرخش زبانی در فلسفه و جامعه شناسی، جایگاه زبان در جامعه شناسی دورکیم و وبر بررسی شد و سپس با آراء برگر مقایسه گردید.نتایج حاصله نشان می دهد با آنکه برگر از اصطلاح چرخش زبانی در آثار خویش استفاده نکرده؛اما با فراروی از نظریه دورکیم و وبر – به عنوان اصلی ترین پایه های نظریه اجتماعی خویش – و مبتنی بر چرخش در جامعه شناسی شناخت، رویکرد چرخش زبانی را پذیرفته و نظریه خویش را ساخته است. علاوه براین، چگونگی ابتنای نظریه اجتماعی برگر بر رویکرد چرخش زبانی،یا آنچه خود برگر «جامعه شناسی زبان» می نامد با استنتاج هفت عنصر مفهومی مورد تحلیل قرارگرفته؛ سپس ارتباط مفهومی این عناصر با «زندگی روزمره» نیز مشخص شده و در نهایت الزامات «ساختارِ زبانیِ زندگی روزمره» برای تحقیقات اجتماعی در ایران مورد اشاره قرار گرفته است.

تنوع ادیان و به خصوص مذاهب در بین جوامع مختلف امری معمول به نظر می رسد. اما مسأله این است که چرا و چگونه مومنان یک دین برداشتی متفاوت از آن ارائه می دهند؛ به عنوان مثال، چرا وقتی مسلمانان علیرغم اعتقاد به یک خدا، یک پیامبر و یک کتاب به فرقه های مختلف تقسیم شده و امروزه تحت عنوان تشیع و تسنن نظام های سیاسی جداگانه ای را از دل کتاب خدا و سیره رسول او تعریف می نمایند؟ و اساساً این که چرا ایرانیان به برداشت شیعی از اسلام سوق یافتند؟ بنابراین، هدف این نوشتار نشان دادن پس زمینه های فکری و فرهنگی ایرانیان در پذیرش تشیع است و به این فرضیه پرداخته که سنن فکری و فرهنگی ایران باستان منجر به ترسیم نظام سیاسی جداگانه در قالب آموزه های اسلامی شده است. در نتیجه، یافته های تحقیق نشان می دهد که چون سنت ها و فرهنگ ایران باستان، به دلیل دین محور بودن – علی رغم وجود نواقص و انحرافات و کج فهمی های تاریخی صورت گرفته – قرابت بیشتری با آموزه های اسلامی داشته و ایرانیان را به باورهای شیعی رهنمون شده است.

تقلیل میزان آسیب پذیری ها و بحران های انسان ساخت و بالا بردن سطح انعطاف پذیری محیط کالبدی شهرها در برابر تنش های ناشی از بروز تهدید و نیز به حداقل رساندن زمان بازتوانی، همچنین ارتقا و بهبود بخشی سطح زندگی افراد و به طورکلی، تاب آور ساختن شهرها در برابر تهدیدها، از جمله مهم ترین عواملی است که می بایست در شهرها مورد توجه قرار گیرد. در این راستا، این مقاله کوشیده است با روش تحلیل ساختاری، محرک های تاب آوری کالبدی منطقه کلان شهر تهران با رویکرد پدافند غیرعامل را بازشناسی و خوشه بندی کند. داده های نظری با روش اسنادی و داده های تجربی با روش پیمایشی بر پایه تکنیک دلفی تهیه شده است. جامعه آماری20 نفر از خبرگان شهری بر اساس نمونه گیری گلوله برفی می باشد. 48 محرک احصاء و شناسایی گردید که با روش تحلیل اثرات متقابل ساختاری در نرم افزار MICMAC پردازش شده است. یافته ها حاکی از آن است که محرک های حفاظت از امکانات و زیرساخت های عمومی، دسترسی به نهادهای امدادرسان (مرکز مدیریت بحران و...)، دسترسی به شبکه معابر اصلی، شعاع دسترسی به فضاهای باز، دسترسی به آتش نشانی، ضوابط فنی، اصول و الگوهای ساخت وساز، استحکام بناهای با کاربری عمومی (مدرسه، بیمارستان)، بازسازی و بهسازی ساختمان های ناپایدار، وجود مراکز اسکان موقت در منطقه، عدم قرارگیری کاربری های حیاتی و حساس در مناطق مستعد بحران، تعداد و سطح پوشش بیمارستان ها و درمانگاه های محدوده، قابلیت نفوذپذیری و رعایت ماتریس های ظرفیت، مطلوبیت و سازگاری در برنامه ریزی کاربری اراضی منطقه به عنوان کلیدی ترین عوامل بر روند آینده تاب آوری کالبدی منطقه 4 با رویکرد پدافند غیرعامل انتخاب شدند.

دین ارمغان بزرگ الهی است که به دست برگزیدگان خداوند به آدمیان ارزانی شده و از آن پس، از چنان حضور گسترده و عمیقی برخوردار بوده که حیات انسانی رنگ و بوی دینی یافته است.در بحث دین ودینداری مقوله های فراوانی مطرح است. اما از آن جا که دینداری با حقیقت وجود انسان و زندگی وی پیوند دارد این پژوهش بر اساس رویکردی نو حقیقت دین و دینداری را مورد بررسی قرار داده، ابعاد و مؤلفه های دینداری را تحلیل نموده است. در نهایت با توجه به این که کارکردهای دینداری از مباحث مهم در رابطه با این مقوله هستند با رویکرد درون دینی به تبیین کارکردهای ارزشمند دینداری بر زندگی فردی دینداران پرداخته شده است.دین ارمغان بزرگ الهی است که به دست برگزیدگان خداوند به آدمیان ارزانی شده و از آن پس، از چنان حضور گسترده و عمیقی برخوردار بوده که حیات انسانی رنگ و بوی دینی یافته است.در بحث دین ودینداری مقوله های فراوانی مطرح است. اما از آن جا که دینداری با حقیقت وجود انسان و زندگی وی پیوند دارد این پژوهش بر اساس رویکردی نو حقیقت دین و دینداری را مورد بررسی قرار داده، ابعاد و مؤلفه های دینداری را تحلیل نموده است. در نهایت با توجه به این که کارکردهای دینداری از مباحث مهم در رابطه با این مقوله هستند با رویکرد درون دینی به تبیین کارکردهای ارزشمند دینداری بر زندگی فردی دینداران پرداخته شده است.

شخصیت عرفانی علامه طباطبایی با توجه به شاگردی ایشان نزد عارف شهیر سیدعلی قاضی طباطبایی و آثار عرفانی به جا مانده از وی، بر کسی پوشیده نیست و جایگاه رفیع المیزان در میان تألیفات متنوع ایشان، به همین مقدار مبرهن است. با این همه، تاکنون پژوهش مستقل و جامعی پیرامون میزان اثرگذاری گرایش عرفانی ایشان بر المیزان، مشاهده نشده است و این مقاله در پی بررسی این مهم با کنار هم گذاشتن مبانی عرفان و برداشت های تفسیری علامه است. این همان عرفانی است که از دایره ثقلین خارج نیست و به همین سبب و به جهت علو شخصیت علامه در جهان اسلام و بستر قرآنی المیزان، می تواند یکی از شواهد دقیق و قابل استناد در مباحث عرفان ناب اسلامی باشد و توجه محققان را به بعد عرفانی المیزان که در نگاه اول محسوس نیست جلب کند و شخصیت برجسته تفسیری علامه را در کنار عارفی متعالی قراردهد که می تواند مهم ترین اصول و مبانی عرفان را همچون فنا، عشق الهی، تجلی، توحید و ولایت، در بستر مباحث متین قرآنی که با روش تحسین برانگیز قرآن به قرآن مطرح می شوند، ارائه دهد. روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی بوده است. بر اساس یافته های تحقیق، علامه به عرفان برگرفته از ثقلین پای بند بوده و بازتاب آن را می توان با بررسی برداشت های تفسیری وی در المیزان دید.

تصوف اسلامی، متأثر از فرهنگ اقوامی چون عیسوی، برهمایی و بودایی با هدایت به معرفت نفس، انسان ها را به فرهنگ نوینى فرا خواند که در پرتو آن تمدنی کهن شکفته گردید. دلزدگی مسلمانان خسته از سوء استفاده های مذهبی خلفای وقت، موجب گرایش مردم به سبک و سیاقی جدید به نام «تصوف» شد. تصوف که آغوش مهر و انسانیت را به همگان گشوده بود، باور داشت هر دینی که آدمی را به انسانیت نزدیک کند، راه روشنایی و درستی است. بنابراین ابوسعید که در عصر خود پرچمدار فرهنگ آشتی و صلح بود، توانست در جریان سازی فرهنگی و اجتماعی قرن پنجم در شکل گیری نگرش صوفیانه و انسان دوستانه در اجتماع نقش بسزایی داشته باشد. جستار حاضر با روش سندکاوی، به شیوه ی تحلیلی- توصیفی، با استناد بر اسرارالتوحید، و با نظر به رویکرد «اصالت عمل»، به بررسی تأثیر اندیشه های صوفیانه و سیاست گذاری های عرفان و تصوف در اوضاع سیاسی و اجتماعی قرن پنجم می پردازد تا دستاوردهای تصوف را در جامعه ی ابوسعید واکاوی نموده و به این نتیجه برسد که آموزه های صوفیانه توانست در عمل حقیقت یابد و مسیر رشد و تعالی جامعه ی ابوسعید را هموار نماید. در این پژوهش هدف بررسی تآثیرات اجتماعی آموزه های صوفیانه شیخ میهنه در عصر اوست.