مطالب

تهران با تنوع طبیعی، جغرافیایی و انسانی خود ظرفیت چشمگیری برای توسعه گردشگری ماجراجویانه دارد، اما بهره برداری مؤثر از این پتانسیل با چالش های ساختاری و ایمنی و مدیریتی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل چندسطحی عوامل کلیدی مدیریت توسعه پایدار گردشگری تفریحات ورزشی ماجراجویانه در تهران انجام شد. روش تحقیق آمیخته (کیفی-کمی) و از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و محتوا توصیفی-تحلیلی بود و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مصاحبه گروه کانونی و پرسشنامه ساختاری تفسیری گردآوری شد. در این پژوهش 13 عوامل مؤثر را در شش سطح آشکار ساخت: سطح اول شامل ایمنی، امنیت، ملاحظات زیست محیطی، جاذبه های طبیعی و زیرساخت؛ سطح دوم منابع انسانی، مدیریت و بازاریابی؛ سطح سوم عوامل اجتماعی فرهنگی و فناوری؛ سطح چهارم آموزش و پژوهش؛ سطح پنجم اقتصادی و سطح ششم سیاسی و قوانین و مقررات. بر این اساس عوامل سیاسی (متغیر1) جزو عوامل نفوذی، عوامل اقتصادی (متغیر2)، اجتماعی-فرهنگی (متغیر3)، تکنولوژی و فناوری (متغیر4)، بازاریابی (متغیر7)، آموزش و پژوهش (متغیر8)، مدیریت (متغیر9)، منابع انسانی (متغیر10)، قوانین و مقررات (متغیر13) جزو عوامل پیوندی، در نهایت عوامل زیست محیطی (متغیر5)، جاذبه های طبیعی (متغیر6)، زیرساخت (متغیر11)، ایمنی و امنیت (متغیر12) جزو عوامل وابسته در این پژوهش مشخص و شناسایی شدند. مدل پیشنهادی چارچوبی عملی برای مدیران شهری و برنامه ریزان فراهم می کند تا توسعه گردشگری ورزشی ماجراجویانه در تهران به صورت پایدار مدیریت شود. بر اساس یافته ها، اقدامات کلیدی شامل تدوین سیاست های رسمی، ایجاد زیرساخت های آموزشی و پژوهشی، توسعه مناطق ویژه گردشگری، اجرای دستورالعمل های ایمنی و تقویت همکاری ذی نفعان است. اجرای این راهبردها زمینه ساز ارتقای جایگاه تهران و توسعه پایدار شهری خواهد بود.

روش تحقیق این مطالعه در دو بخش انجام شد. بخش نخست با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون اجرا شد. مشارکت کنندگان شامل ۱۵ نفر از خبرگان آشنا با سازمان های ورزشی ایران بودند که به صورت هدفمند و معیاری انتخاب شدند. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه اکتشافی تا حد اشباع نظری ادامه یافت. روایی و پایایی داده ها با استفاده از ضریب هولستی، پی اسکات، کاپای کوهن و آلفای کرپیندورف تأیید شد. در بخش دوم، از روش تحلیل ساختاری با استفاده از نرم افزار MICMAC برای بررسی اثرات متقابل متغیرها استفاده شد. در این مرحله، پیشران های کلیدی ارزش سازی فرهنگی با رویکرد بازی وارسازی در سازمان های ورزشی شناسایی و اولویت بندی شدند. نتایج بخش کیفی، ۲۰ مضمون اولیه مرتبط با بازی وارسازی در سازمان های ورزشی شناسایی شد. تحلیل ساختاری- تفسیری نشان داد که از میان ۲۰ پیشران بررسی شده در مدل بازی وارسازی، چهار عامل انگیزش و پاداش مبتنی بر بازی وارسازی، طراحی رقابت و سطوح پیشرفت، فرهنگ سازی و ترویج ارزش های بومی و رویکردهای رهبری و مدیریت مشارکتی بیشترین تأثیر مستقیم و غیرمستقیم را داشته و در عین حال از وابستگی کمی برخوردارند؛ بنابراین به عنوان پیشران های کلیدی سیستم شناسایی شدند. این عوامل نقش محرک در ساختار آینده بازی وارسازی ایفا کرده و محور تحول دیجیتال و فرهنگی در سازمان های ورزشی به شمار می روند. سایر عوامل مانند آموزش و توسعه منابع انسانی از طریق بازی، ارزش های اخلاقی و اجتماعی در ورزش، درون زا سازی فرهنگی در طراحی بازی وار و برندسازی و ارتباطات فرهنگی ورزش بیشتر تابع تغییرات هستند. تمرکز بر پیشران های کلیدی، پیش نیاز موفقیت در طراحی و اجرای نظام بازی وارسازی فرهنگی محسوب می شود.

هدف: هدف از تحقیق حاضر شناسایی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر توسعه کسب و کارهای کوچک و متوسط (SMEs) گردشگری ورزشی ساحلی در جزیره کیش بود. این پژوهش از دسته تحقیقات کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده ها در زمره پژوهش های توصیفی – تحلیلی بود. روش شناسی: جامعه آماری این پژوهش 15 نفر از خبرگان مدیریت ورزشی، مدیران اجرایی و کارآفرینان فعال در گردشگری ورزشی ساحلی بود که به صورت هدفمند انتخاب شدند. درگام نخست، با مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان و به کارگیری رویکرد تحلیل تماتیک براساس تکنیک شش مرحله ای براون و کلارک (2006)، عوامل مؤثر بر توسعه کسب وکارها (SMEs) شناسایی شد. درگام دوم، عوامل با بهره گیری از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و ماتریس مقایسات زوجی ساعتی (1980) رتبه بندی و اولویت بندی گردید. یافته ها: بر اساس یافته های پژوهش حاضر پنج عامل اصلی و ۱۷ زیرمقوله شناسایی شد. بعد اقتصادی و تأمین مالی در رتبه نخست قرار گرفت، پس از آن حکمرانی چندسطحی و هم افزایی بین بخشی، بازاریابی و زنجیره ارزش، ریسک ها، ایمنی و تاب آوری و در نهایت جنبه های زیست محیطی به ترتیب در اولویت های بعدی قرار دارند. نوآوری: این پژوهش به عنوان نخستین مطالعه تخصصی در حوزه توسعه کسب وکارهای (SMEs) گردشگری ورزشی ساحلی، چارچوبی راهبردی جهت ایجاد محیطی پویا و توسعه استراتژیک اشتغال زایی و کارآفرینی ارائه می دهد. نتیجه گیری: مدیران ارشد این حوزه در جزیره کیش می توانند با تمرکز بر جذب سرمایه گذاری خارجی، شفافیت حقوقی، مشوق های مالی، همکاری بین بخشی و مدیریت ریسک، تاب آوری و ملاحظات زیست محیطی زمینه ساز توسعه و پایداری این نوع کسب وکارها شوند.

اهداف پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی های روان سنجی پرسشنامه استحکام روانی (MTQ-10) در نوجوانان فوتبالیست انجام شد. در این مطالعه، روایی سازه ای (شامل روایی همگرا و واگرا)، روایی همزمان، پایایی همسانی درونی و پایایی بازآزمایی این ابزار ارزیابی شد. مواد و روش ها این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر تحلیل روان سنجی ابزار بود. نمونه شامل ۲۸۵ نوجوان فوتبالیست پسر در رده سنی ۱۳ تا ۱۸ سال بود که به روش در دسترس انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه استحکام روانی ۱۰ سؤالی (MTQ-10) جمع آوری شد. تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) برای بررسی ساختار عاملی ابزار و تحلیل عاملی تأییدی (CFA) برای آزمون برازش مدل مفهومی استفاده شد. شاخص های روایی همگرا و واگرا بررسی شدند و پایایی از طریق ضریب آلفای کرونباخ و ضریب همبستگی درون رده ای (ICC) سنجیده شد. یافته ها نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که پرسشنامه MTQ-10 از یک ساختار چهار عاملی برخوردار است که 01/54 % از واریانس کل را تبیین می کند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی حاکی از برازش مطلوب مدل بود (978/0=CFI، 965/0=TLI و 7/0=RMSEA). روایی همگرا و واگرا تأیید شد و روایی همزمان نیز از طریق همبستگی پرسشنامه MTQ-10 با یک ابزار معتبر دیگر مورد تأیید قرار گرفت. پایایی همسانی درونی پرسشنامه با مقدار آلفای کرونباخ 812/0 و پایایی ترکیبی 842/0 تأیید شد. همچنین، پایایی بازآزمایی نشان داد که ضریب همبستگی درون رده ای برای کل مقیاس برابر 76/0 است که نشان دهنده ثبات مناسب ابزار در طول زمان است. نتیجه گیری این پژوهش نشان داد که پرسشنامه MTQ-10 دارای ویژگی های روان سنجی مناسب و پایایی قابل قبولی در جمعیت نوجوانان فوتبالیست است. این ابزار می تواند به عنوان یک مقیاس معتبر برای سنجش استحکام روانی در نوجوانان ورزشکار مورد استفاده قرار گیرد. یافته های این مطالعه می تواند به روان شناسان ورزشی و مربیان در طراحی برنامه های آموزشی و مداخلات روان شناختی جهت بهبود استحکام روانی در ورزشکاران نوجوان کمک کند.

هدف سواد بدنی به عنوان یک مفهوم محوری در تربیت بدنی، فعالیت بدنی و ترویج ورزش در سراسر جهان شناخته شده است. با وجود نقش کلیدی سواد بدنی در شکل دهی رفتارهای سالم و ترویج مشارکت مادام العمر در فعالیت های بدنی، فقدان ابزارهای معتبر سنجش برای جمعیت بزرگسال و سالمند، درک این سازه را با چالش مواجه ساخته است. این مطالعه با هدف روانسنجی نسخه فارسی مقیاس سواد بدنی ادراک شده برای بزرگسالان و سالمندان (PLAS) انجام شد. روش پژوهش پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی بود. بدین منظور 358 زن و مرد بزرگسال و سالمند 18 تا 75 سال، نسخه فارسی مقیاس سواد بدنی ادراک شده بزرگسالان و سالمندان را تکمیل کردند. ابتدا با استفاده از روش باز ترجمه، صحت ترجمه نسخه فارسی پرسشنامه تأیید شد و در ادامه برای تعیین روایی سازه پرسشنامه از تحلیل عامل تأییدی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری و برای تعیین همسانی درونی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. همچنین برای پایایی زمانی سؤالات، از همبستگی درون طبقه ای با روش آزمون- آزمون مجدد استفاده شد. یافته ها یافته ها نشان داد که شاخص های برازش مدل(شاخص نیکویی برازش و شاخص برازش تطبیقی) در سطح مطلوبی قرار دارند. پایایی زمانی و ضریب آلفای کرونباخ برای سواد بدنی و ابعاد آن بالاتر از 7/0 (حداقل مقدار قابل قبول) به دست آمد. نتیجه گیری نسخه فارسی مقیاس PLAS از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است و می تواند به عنوان ابزاری معتبر برای سنجش سواد بدنی ادراک شده در جمعیت بزرگسال و سالمند ایرانی مورد استفاده قرار گیرد.

هدف: در حیطه روانشناسی ورزش، فراشناخت به عنوان دانش و نظارت بر فرآیندهای شناختی نقش تعیین کننده ای در عملکرد ورزشی دارد. پرسشنامه فرآیندهای فراشناختی در طول اجرا(MPPQ) توسط لاو و همکاران(2019) برای سنجش سه بعد هماهنگی شناختی، ارزیابی شناختی و کنترل افکار طراحی شده است. با این حال، با توجه به تأثیرپذیری سازه های روان شناختی از عوامل فرهنگی و نبود ابزار معتبر بومی برای سنجش این فرآیندها در ورزشکاران ایرانی، پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی های روان سنجی نسخه فارسی پرسشنامه فرآیندهای فراشناختی در طول اجرا (MPPQ) در جامعه ورزشکاران ایرانی انجام شد. روش: این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی بود که بر روی 244 ورزشکار زن و مرد حرفه ای و نیمه حرفه ای استان تهران از رشته های ورزشی مختلف انجام گرفت. برای ترجمه پرسشنامه از پروژه بین المللی IQOLA استفاده شد. روایی پرسشنامه (محتوایی، سازه، همگرا، تشخیصی و پیش بین) و پایایی آن (همسانی درونی با آلفای کرونباخ و پایایی زمانی با ضریب همبستگی درون طبقه ای) مورد ارزیابی قرار گرفت. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS-24 و Lisrel-8 تحلیل شدند. یافته ها: شاخص روایی محتوایی(CVR=0.81) و شاخص روایی محتوا (CVI>0.79) برای تمامی گویه ها مطلوب بود. تحلیل عاملی تأییدی، برازش مطلوب مدل سه عاملی اصلی (شامل هماهنگی شناختی، ارزیابی شناختی و کنترل افکار) را تأیید کرد (شاخص های برازش مانند CFI=0.97, RMSEA=0.045). همبستگی معنادار نمرات MPPQ با پرسشنامه های معیار (مانند MCQ، MAI، FFMQ ، CFS , OMSAT-3) روایی همگرا، تشخیصی و پیش بین را تأیید نمود. پایایی با ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه 0.89 و برای خرده مقیاس ها بین 0.77 تا 0.89 و پایایی زمانی با ضریب ICC بین 0.76 تا 0.89 به دست آمد. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که نسخه فارسی پرسشنامه فرآیندهای فراشناختی در طول اجرا(MPPQ) از روایی و پایایی مطلوبی در جامعه ورزشکاران ایرانی برخوردار است و می تواند به عنوان ابزاری معتبر برای سنجش فرآیندهای فراشناختی در حین عملکرد ورزشی مورد استفاده محققان و متخصصان روانشناسی ورزش قرار گیرد.

تحقیق حاضر با هدف بررسی نوآوری های مرتبط با فعالیت بدنی اوقات فراغت در کشورهای موفق (سوئیس، استرالیا، آلمان، ژاپن، کانادا، انگلستان و قطر) به منظور تطبیق و پیاده سازی در ایران انجام شد. با استفاده از روش کیفی-کاربردی و رویکرد تطبیقی، نوآوری ها در چهار بخش محصول/خدمات، فرآیندها، مدیریت و حکمرانی تحلیل شدند. یافته ها نشان دهنده ده نوآوری محصول/خدمات از جمله خدمات مربیگری شخصی سازی شده، پارک های ماجراجویانه و باشگاه های اشتراکی است که به افزایش مشارکت شهروندان در فعالیت بدنی کمک می کنند؛ شش نوآوری فرآیندی از جمله پلتفرم های دیجیتال مشارکتی و سیستم های رزرواسیون هوشمند مشارکت شهروندان در فعالیت بدنی را تسهیل می کنند؛ هفت نوآوری مدیریتی از جمله مدیریت یکپارچه امکانات ورزشی و مدیریت مبتنی بر داده می توانند تحول اساسی در کیفیت و کمیت ارائه برنامه های فعالیت بدنی ایجاد نمایند؛ شش نوآوری حکمرانی از جمله تشکیل شورای عالی فعالیت بدنی (حکمرانی یکپارچه)، قانون الزامات فضای ورزشی و برنامه های فراگیر و متنوع نیز اثربخشی سیاست گذاری را بهبود می بخشند. این پژوهش با ارائه الگوهای قابل تطبیق، زمینه را برای افزایش مشارکت شهروندان در فعالیت های بدنی و بهبود سلامت عمومی فراهم می کند.

مقدمه و هدف: روند رو به رشد چاقی با ابتلا به انواع بیماری ها از جمله دیابت نوع دو رابطه مستقیم دارد. فعالیت بدنی نقش به سزایی در کنترل وزن و پیشگیری از بیماری های متابولیک دارد. هدف این مطالعه بررسی اثر هشت هفته تمرینات TRX بر شاخص های حساسیت انسولینی، کیفیت زندگی، سلامت عمومی و ترکیب بدنی در مردان دارای اضافه وزن یا چاق بود. مواد و روش ها: در این مطالعه نیمه تجربی 30 آزمودنی مرد دارای اضافه وزن یا چاق با دامنه سنی 20 تا 30 سال به صورت آزمودنی های در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در گروه های تمرین (15 نفر) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند. پروتکل تمرینات TRX شامل 8 هفته، 3 روز در هفته، 40 - 45 دقیقه بود. نمونه های خونی در دو مرحله پیش و پس آزمون برای ارزیابی متغیرهای خونی گرفته شد. تحلیل آماری داده ها از طریق آزمون های آماری تی همبسته و تحلیل کوواریانس در سطح آماری 05/0P≤ با استفاده از نرم افزار آماری SPSS نسخه 23 انجام شد. یافته ها: در اثر مداخله تمرین TRX میانگین سطوح شاخص های ارزیابی مدل هموستاتیک برای مقاومت به انسولین (HOMA-IR)، مک آلیس (McAuley’s)، کیفیت زندگی، سلامت عمومی، وزن، شاخص توده بدنی، نسبت دور کمر به دور لگن در گروه تمرین نسبت به گروه کنترل کاهش معنی داری داشت (05/0P≤)؛ اما تفاوت میانگین های دو گروه در شاخص بررسی کمی حساسیت به انسولین (QUICKI) معنی دار نبود (170/0=P). نتیجه گیری: با توجه به یافته ها به نظر می رسد انجام تمرینات TRX را می توان به عنوان یک راهکار غیردارویی برای کاهش عوامل خطر (کاهش مقاومت به انسولین و افزایش حساسیت انسولینی)، بهبود کیفیت زندگی و سلامت عمومی در افراد دارای اضافه وزن و چاق پیشنهاد نمود.

این پژوهش باهدف شناسایی پیامدهای خصوصی سازی در ورزش کشور اجرا شد. روش پژوهش کیفی و تحلیل اکتشافی می باشد که با روش تحلیل تم انجام شده است. جهت گردآوری اطلاعات، از مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته با 19 تن از کارشناسان و متخصصان حوزه ورزش، افراد دارای تحصیلات دانشگاهی (اعضای هیئت علمی) و افراد دارای تجربیات مدیریتی در سازمان ها و نهادهای ورزشی، مربیان و نخبگان ورزشی استفاده شده است. تحلیل داده ها در فرایند کدگذاری با کمک نرم افزار MAXQDA منجر به شناسایی 30 مقوله در قالب دو کد محوری پیامدهای مثبت و منفی خصوصی سازی ورزش شد. تفسیر و تحلیل یافته های پژوهش نشان داد که پیامدهای منفی خصوصی سازی در سطح ورزش کشور بیش از پیامدهای مثبت بوده و گسترده ترین پیامدهای منفی خصوصی سازی در سطح مدیریتی و باشگاهی وجود دارد.تفسیر و تحلیل یافته های پژوهش نشان داد که پیامدهای منفی خصوصی سازی در سطح ورزش کشور بیش از پیامدهای مثبت بوده و گسترده ترین پیامدهای منفی خصوصی سازی در سطح مدیریتی و باشگاهی وجود دارد.

موفقیتها و شکست های تیم های ملی فوتبال هر کشور در جام جهانی فوتبال می تواند بر زندگی روانی- اجتماعی شهروندان تاثیر بگذارد. پژوهش حاضر تلاش کرده است اثر نتایج تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی 2022 را بر«امید» در بین شهروندان ایرانی مورد بررسی قرار دهد. این تحقیق به روش آزمایش طبیعی با یک گروه آزمودنی، با پیش آزمون و سه پس آزمون، بعد از هریک از بازی های ایران در برابر انگلیس، ولز، و آمریکا برروی 254 نفر از شهروندان در شهر یاسوج انجام شد. جهت سنجش امید از مقیاس«امید» اشنایدر (1991) استفاده گردید. نتایج تحقیق نشان داد،«امید»به طور کلی، در مرحله پیش آزمون، شکست در برابر انگلستان، پیروزی در برابر ولز و شکست در برابر آمریکا کاهش یافته است اما این کاهش معنادار نیست. اما بررسی خرده مقیاس های «امید» نشان داد، «امید» در بعد «مسیر» پس از شکست ایران و حذف از جام جهانی، به طور معناداری کاهش یافته است. با توجه به اثر نتایج تیم های ملی ورزشی بر «امید»، نتیجه گیری پژوهش حاضر این است که با برنامه ریزی دقیق و کسب نتایج موفق توسط تیم های ملی در مسابقات معتبر بین المللی، می توان «امید» به عنوان نیاز ضروری کشور را در بین مردم ارتقا داد و از این رهگذر بر برخی از مهمترین مشکلات کشور فائق آمد.

پژوهش حاضر باهدف بازشناسی و تحلیل آیات قرآن کریمی صورت پذیرفته است که در ساختار نحوی - بلاغی آن‌ها، مسندٌالیهی از نوع اسم اشاره به‌قصد تعظیم و بزرگ‌نمایی مشارٌالیه به‌کاررفته است. مسئله‌محوری این تحقیق، ناظر به فقر شواهد قرآنی متنوع و بسنده شدن منابع بلاغی به مثال‌های معدود و تکراری در تبیین این غرض بلاغی خاص است؛ این امر هم می‌تواند به تقلیل درک زیبایی‌های بلاغی قرآن بینجامد و هم در ترجمه‌های معاصر، موجب انتقال ناقص یا نادیده‌گرفتن این لایه معنایی مهم شود. روش کار بر پایه روش توصیفی - تحلیلی و با رویکردی کتابخانه‌ای استوار گشته است؛ بدین ترتیب که با مراجعه مستقیم به متن قرآن کریم و با استفاده از ابزار جستجو، آیات مرتبط استخراج و سپس با استناد به تفسیرهای معتبر و کتب علوم بلاغی، مورد تحلیل و واکاوی قرار گرفتند. یافته‌های اساسی تحقیق حاکی از شناسایی ۳۸ آیه است که در آن‌ها اسم‌های اشاره با نقش مسندٌالیه، بار معنایی تعظیم را حمل می‌کنند. از این میان، بسامد کاربرد هر یک از این اسماء به ترتیب عبارت است از: اسم اشاره «ذلک» در ۲۱ آیه، «تلک» در ۱۱ آیه، «هذا» در ۵ آیه و «اولئک» در یک آیه. این حجم از شواهد قرآنی که پیش‌تر در کتب بلاغی متداول بدان‌ها پرداخته نشده، از یک سو گنجینه‌ای غنی در اختیار مدرسان و پژوهندگان علوم بلاغی قرار می‌دهد تا با خروج از چرخه مثال‌های تکراری، به آموزش و تفهیم این مبحث بپردازند و از سوی دیگر، توجه جدی مترجمان قرآن کریم را به‌ضرورت بازتاب این بعد تعظیمی در برگردان متون معطوف می‌سازد تا از این رهگذر، به انتقال دقیق‌تر و کامل‌تر مفاهیم بلند کتاب آسمانی کمک شود.

این پژوهش به بررسی و تحلیل اختلاف مبنایی میان مکتب عرفانی نجف و مکتب معارفی مشهد در نسبت میان دین، عقل، فلسفه و عرفان پرداخته است. مسئله اصلی تحقیق، تبیین چرایی پذیرش یا ردّ فلسفه و عرفان به‌عنوان ابزار فهم معارف دینی در اندیشه نمایندگان برجسته این دو مکتب، به‌ویژه علامه طباطبایی و مرحوم محمدرضا حکیمی، بوده است. هدف تحقیق آن بود که با واکاوی ریشه‌های معرفتی این اختلاف، جایگاه عقل فلسفی و عرفان اسلامی در فرایند فهم دین روشن گردد. پژوهش با روش کتابخانه‌ای و با رویکرد توصیفی - تحلیلی - تطبیقی انجام شد و بر تحلیل آثار اصلی و منابع معتبر هر دو جریان فکری استوار بود. یافته‌های تحقیق نشان داد که مکتب معارفی مشهد، با تأکید بر کفایت قرآن و حدیث و محوریت عقل فطری، بهره‌گیری از فلسفه و عرفان را در فهم دین غیرضروری یا مخلّ می‌دانست، درحالی‌که مکتب عرفانی نجف، فلسفه و عرفان را برخاسته از عقل موردتأیید شرع تلقی کرده و آن‌ها را ابزاری کارآمد برای تعمیق فهم معارف وحیانی می‌دانست. نتیجه تحقیق حاکی از آن بود که فلسفه و عرفان، نه در مقام تکمیل دین، بلکه به‌عنوان طریق و ابزار فهم عمیق‌تر آموزه‌های دینی، نقشی مهم و غیرقابل‌انکار در منظومه معرفت دینی ایفا می‌کردند.

افکار عمومی از مؤلفه‌های مهم در عرصه حکمرانی و مدیریت اجتماعی به شمار می‌آید و نقش آن در موفقیت یا ناکامی سیاست‌ها و برنامه‌های حاکمیت انکارناپذیر است. در سنت حکمرانی اسلامی نیز رهبران الهی همواره ضمن پایبندی به اصول وحیانی، به واقعیت افکار عمومی و تأثیر آن در هدایت جامعه توجه داشته‌اند. این پژوهش با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع تاریخی و روایی، به بررسی راهبردهای امیرالمؤمنین علی(ع) در مواجهه با افکار عمومی در دوران حکومت آن حضرت می‌پردازد. بررسی شواهد تاریخی نشان می‌دهد که امام علی(ع) در مدیریت جامعه اسلامی، ضمن تأکید بر اجرای عدالت و مقابله با انحرافات، همواره وضعیت افکار عمومی و میزان آمادگی جامعه برای پذیرش اصلاحات را در نظر می‌گرفتند. نمونه‌هایی همچون سکوت بیست‌وپنج ساله پس از رحلت پیامبر$، پذیرش حکومت پس از اقبال عمومی، انتقال مرکز خلافت به کوفه، پذیرش حکمیت در جنگ صفین، عدم اجرای برخی اصلاحات به دلیل عدم پذیرش عمومی و نیز بهره‌گیری گسترده از خطبه‌ها و سخنرانی‌ها برای هدایت افکار عمومی، از جمله شواهد این رویکرد است. سیره حکومتی امیرالمؤمنین(ع) نشان می‌دهد که هدایت افکار عمومی در حکومت اسلامی، نه به معنای تبعیت از آن، بلکه به معنای مدیریت، اقناع و جهت‌دهی آن در مسیر حق و عدالت است. این بررسی در تکمیل پژوهشی است که به راهبردهای پیامبر اکرم$ در مواجهه با افکار عمومی پرداخته و در کنار آن می‌تواند تصویر جامع‌تری از الگوی تعامل رهبران الهی با افکار عمومی در سنت حکمرانی اسلامی ارائه دهد.

آیه ۲۳ سوره شوری، مشهور به آیه مودّت، از مهم‌ترین آیات در تبیین پیوند ایمانی میان امت اسلامی و خاندان پیامبر اکرم$ است. مسئله اصلی این آیه، تعیین معنای «فی القربی» و شناسایی مصادیق آن است؛ زیرا بر اساس ظاهر آیه، پیامبر$ هیچ پاداشی برای رسالت خویش مطالبه نکرده، مگر مودّت نسبت به ذی‌القربی. در این مقاله، پس از بررسی لغوی واژگان کلیدی آیه، دیدگاه‌های مختلف مفسران درباره مراد از «قربی» تحلیل می‌شود و با استناد به روایات متعدد شیعه و برخی منابع اهل سنت، این نتیجه به دست می‌آید که اهل‌بیت( مصداق قطعی این عنوان‌اند. بر این اساس، مودّت نسبت به اهل‌بیت( نه‌تنها یک محبت عاطفی، بلکه تکلیفی دینی و نشانه‌ای از پیوند واقعی با رسالت پیامبر$ است. در ادامه، با توجه به جایگاه امام عصر% در سلسله اهل‌بیت(، لزوم مودّت و انتظار فعال نسبت به آن حضرت نیز قابل تبیین می‌شود.

مقاله حاضر به بررسی نقش محوری امام جواد% در گسترش و تعمیق تشیع در عصر عباسیان می‌پردازد. در روزگاری که جامعه اسلامی با چالش‌های فکری و سیاسی گوناگونی روبه‌رو بود، امام جواد% با بهره‌گیری از ابزارهای علمی و معنوی، نقشی تعیین‌کننده در حفظ و ارتقای جایگاه مذهب شیعه ایفا نمود. این پژوهش که به‌شیوه توصیفی‌تحلیلی سامان یافته، کوشیده است ابعاد گوناگون فعالیت‌های علمی، مناظرات کلامی، تربیت شاگردان برجسته و نیز تدابیر هوشمندانه آن حضرت در مواجهه با حکومت وقت را بررسی کند؛ عواملی که به گسترش کمّی و کیفی تشیع انجامید. از جمله کلیدواژگانِ مورد توجه در این تحقیق می‌توان به سازمان وکالت، مناظرات با علمای درباری (چون یحیی بن اکثم) و تأثیرگذاری امام بر شکل‌گیری هویت فکری شیعه اشاره کرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت کاریزماتیک و علم لدنّی امام جواد%، عاملی بنیادین در ترویج معارف اهل‌بیت( و تثبیت جایگاه تشیع در میان توده مردم و نخبگان فکری آن عصر بوده است.

درک حضور خداوند نقش بنیادینی در شکل گیری هویت فردی و تربیت معنوی انسان دارد. انگاره ها به عنوان ابزارهای شناختی، مسیرهایی برای تجربه و فهم خداوند فراهم می آورند که در قالب روایت های شخصی و فرهنگی نمود می یابند. این روایت ها بازتاب انگاره های ذهنی دانش آموزان دختر درباره خداوند هستند و می توانند به شناخت عمیق تر فرآیندهای تربیتی و اجتماعی نسل آینده کمک کنند. هدف این پژوهش، تحلیل تربیتی انگاره های عاطفی طربناک و خوفناک از خداوند در روایت های دانش آموزان دختر پایه یازدهم در دو نیمه شمالی و جنوبی شهر تهران است. مطالعه حاضر با رویکرد روایت پژوهی و روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و داده ها از طریق نمونه گیری تصادفی گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که دانش آموزان اغلب خداوند را با مؤلفه های طربناکی تصور می کنند؛ به طوری که انگاره طربناکی با بسامد ۷۴ بیش از انگاره خوفناکی با بسامد ۴۹ در روایت ها مشاهده شده است. این نتایج بر نقش مهم تجربه های عاطفی و تربیتی در شکل گیری تصویر ذهنی دانش آموزان از خداوند در فضای مدرسه تأکید دارد و نشان می دهد تأکید بر جنبه های طربناک انگاره ها می تواند در فهم و پذیرش حضور الهی مؤثرتر باشد.

این پژوهش به طراحی و اعتبارسنجی الگویی برای زیبایی شناسی یادگیری الکترونیکی با تمرکز بر تجربه کاربری و حس حضور پرداخته است. روش تحقیق از نوع آمیخته (کمی-کیفی) بود. بخش کیفی، بر اساس روش داده بنیاد، ابتدا منابع و متن های استخراج شده از مصاحبه با صاحب نظران که به شیوه هدفمند انتخاب شده بودند مبتنی بر تبیین مؤلفه های زیبایی شناسی یادگیری الکترونیکی پس از کدگذاری باز، محوری و گزینشی در قالب کدهای محوری علّی، زمینه ای، مداخله گر، راهبردی و پیامدها تحلیل شد. سپس مؤلفه های اصلی استخراج شده و در قالب الگوی مفهومی ارائه گردید. یافته ها نشان داد که مؤلفه های زیبایی شناسی در قالب چهار بُعد حضور شناختی، اجتماعی، تدریس و عاطفی قابل دسته بندی است. حضور شناختی شامل درک زیبایی شناسی ویژگی های شخصی، یادگیری مبتنی بر تجربه زیبایی شناسی و گفتگوی تأملی است. حضور اجتماعی شامل: زیبایی شناسی یادگیری اجتماع محور و حمایت از یادگیری گروهی اشاره دارد. حضور عاطفی به تحریک احساسات مثبت و تقویت حس شادی مربوط می شود. درنهایت، زیبایی شناسی تدریس شامل تحلیل، طراحی و سنجش پیامدهای زیبایی شناختی است. در بخش کمی برای تعیین اعتبار الگو، مؤلفه های آن در قالب پرسشنامه تهیه و برای افراد ارسال شد تا اعتبار و پایایی مدل سنجیده شود. برای تعیین اعتبار الگو CVR و CVI و برای پایایی از آلفای کرونباخ سنجیده شد. نمونه پژوهش در این بخش شامل ۲۰ نفر از متخصصان حوزه فن آوری آموزشی بوده است. نتایج نشان داد که الگوی طراحی شده از اعتبار لازم برخوردار است و می تواند به بهبود کیفیت یادگیری الکترونیکی کمک کند.

هدف اصلی پژوهش حاضر، ارائه ی چارچوبی جهت پژوهش و نظریه پردازی در حکمرانی اسلامی است. این مقاله با بررسی کتابخانه ای پژوهش های انجام شده در حوزه ی علوم انسانی اسلامی و ابتکارات نگارندگان با رویکردی استنتاجی [1] ، چنین چارچوبی را پیشنهاد می دهد. این چارچوب که نوآوری اصلی این مقاله است، شامل سه گام اساسی موضوع شناسی، نقد و بررسی و حکم شناسی است. در موضوع شناسی که بر اساس آن، جایگاه موضوع مورد مطالعه مشخص می شود، به صورت کلی چهار سطح موضوعی برای دانش حکمرانی اسلامی بیان شده که عبارتند از: مبانی فلسفی، مبانی جامعه شناختی، اصول حکمرانی و زیرمجموعه های دانش حکمرانی. در مرحله ی نقد و بررسی، ابتدا سعی می شود مباحث مستقیم ناظر به آن موضوع در ادبیات اسلامی جست وجو و بررسی شود. در غیر این صورت، موضوعِ مربوطه تحلیل و با مبانی جامعه شناختی و فلسفی خود، با روش هایی همچون تحلیل مضمون یا تحلیل گفتمان واکاوی و گزاره های آن صورت بندی می شود. پس از احصای این مبانی، گزاره های هم عرض آن در حکمرانی اسلامی با بهره گیری مستقیم یا غیرمستقیم از روش اجتهاد دینی صورت بندی شده و در نهایت، از سطح فلسفی با توجه به آموزه های اسلامی به صورت نظیربه نظیر بررسی و نقد صورت می گیرد. پس از نقد و بررسی، منطقاً چهار نسبت میان گزاره های اسلامی و دانش حکمرانی رایج متصور خواهد بود که عبارتنداز: تأیید، تکمیل، تصحیح، تأسیس. در مرحله ی پایانی، ماحصل بررسی و نقد انجام شده در موضوع مورد مطالعه با روش دلالت پژوهی اشراب و در قالب موضوع یا احکام و قواعد جدید تبیین می گردد.

حکمرانی مطلوب در عصر حاضر صرفاً به معنای توزیع قدرت یا اعمال اقتدار نیست، بلکه فرآیندی پویا، سیستمی و چندبازیگری است که به هماهنگی، سیاست گذاری، ارائه خدمات عمومی و تنظیم گری حوزه های مختلف جامعه می پردازد. در شرایط جهانی شدن، پیچیدگی مسائل، افزایش مطالبات شهروندان و گسترش نهادهای فراملی، ناکارآمدی رویکردهای سنتیِ حکومت محور آشکار شده است. از این رو، «حکمرانی خوب» به عنوان پارادایمی جایگزین مطرح شده که بر اصولی چون عدالت، مشورت، شفافیت، پاسخ گویی، مشارکت و کارآمدی تأکید دارد. در جوامع اسلامی، قرآن کریم به عنوان منبع اصیل الهی دارای ظرفیت های غنی برای تدوین الگوهای حکمرانی است که این اصول را نه صرفاً به عنوان اخلاقیات، بلکه به صورت کارکردهای عملیاتی و سیستمی تعریف می کند. با این حال، مشکل اساسی آن است که بخش عمده ای از نظام های حکمرانی موجود، از جمله در جوامع اسلامی، این مبانی را به شکل ساختاریافته و در قالب یک مدل سیستمی روزآمد به کار نمی گیرند. به همین دلیل، بهره مندی از آموزه های قرآنی در عرصه حکمرانی نیازمند بازخوانی مفاهیم کلیدی همچون عدالت، قسط، شورا و امانت داری، و ترجمه آن ها به طراحی کارکردهایی است که بتوانند با نیازها و چالش های حکمرانی معاصر، از جمله شفافیت، مشارکت شهروندی و عدالت اجتماعی، انطباق یابند. این پژوهش با هدف تحلیل سیستمی کارکردهای حکمرانی بر پایه آموزه های قرآن و ارائه یک الگوی بومی اسلامی برای جامعه معاصر انجام شده است. هدف اصلی، استخراج چارچوبی نظام مند است که بتواند اصول ارزشیِ نهفته در قرآن کریم را در قالب کارکردهای سیاست گذاری و تنظیم گری بازتعریف کند و زمینه بهبود عملکرد دولت و ارتقای رفاه عمومی را فراهم آورد. در این مسیر، تحقیق می کوشد از ترکیب نظریه سیستمی و مفاهیم قرآنی، مدلی ارائه دهد که هم اصول الهی و هم الزامات اداره عمومی پیشرفته را پوشش دهد. این مدل، علاوه بر اصلاح ساختارهای تصمیم گیری و اجرایی، قادر است هماهنگی میان قوای مختلف، نهادهای مدنی و بخش خصوصی را بر اساس ارزش های قرآنی نهادینه کند و الگوی کاربردی و قابل انطباق با شرایط بومی و جهانی ارائه دهد. روش تحقیق، رویکردی تحلیلی توصیفی با استفاده از مدل نظریه سیستمی است. در گام نخست، مبانی نظری حاکم بر تحول مفهوم حکومت به حکمرانی و شاخص های حکمرانی خوب بررسی شده و جایگاه این تحول در چارچوب اندیشه سیاسی و مدیریت عمومی تحلیل گردیده است. سپس، با تمرکز بر دو کارکرد محوری حکمرانی یعنی سیاست گذاری و تنظیم گری آموزه های قرآنی مرتبط شناسایی شده اند. منابع پژوهش شامل متن قرآن کریم، تفاسیر معتبر و آثار علمی حوزه علوم سیاسی و مدیریت عمومی بوده است. داده ها به صورت اسنادی گردآوری و با رویکرد تحلیل محتوای کیفی پردازش شده اند تا ارتباط میان مفاهیم قرآنی و مؤلفه های حکمرانی به صورت شبکه ای و سیستمی ترسیم گردد. در این فرآیند، اصول قرآنی همچون عدالت، شورا، امانت داری و قسط به عنوان عناصر ورودی سیستم در نظر گرفته شده و سیاست گذاری مشارکتی، تنظیم گری عادلانه، بازتوزیع منصفانه و پاسخ گویی شفاف به عنوان فرآیندها و خروجی های این سیستم تعریف شده اند. بازخورد نیز در دو سطح دنیوی و اخروی مورد توجه قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که قرآن کریم در کنار تأیید مشروعیت الهی حکومت، بر فرآیند حکمرانی و کیفیت اداره جامعه تاکید ویژه دارد و حکومت را ظرفی می داند که محتوا و جوهره آن باید بر پایه عدالت، مشورت، امانت داری، مبارزه با فساد، حفظ کرامت انسانی و نفی استبداد شکل گیرد. بررسی نمونه های حکمرانی پیامبران در قرآن، مانند حضرت داوود، سلیمان و یوسف(ع)، بیانگر پیوند وثیق میان قدرت سیاسی و حکمرانی ارزش محور است. تحلیل سیستمی آیات نشان داد که این اصول به صورت متقابل و پویا عمل می کنند و شبکه ای از کارکردها را پدید می آورند که در آن سیاست گذاری و تنظیم گری به عنوان دو محور اصلی با سایر کارکردها مانند نظارت، پاسخ گویی، ارائه خدمات عادلانه، تسهیل گری و توازن قوا در تعامل هستند. به عنوان نمونه، عدالت که در آیات متعددی از جمله نحل، ۹۰ مورد تاکید است، به عنوان کارکرد تنظیم گری و بازتوزیع عمل می کند و مشورت (آل عمران، ۱۵۹) بستر سیاست گذاری مشارکتی را فراهم می آورد. همچنین، اصل مسئولیت پذیری (اسراء، ۳۶) به کارکرد نظارت و پاسخ گویی، حفظ کرامت انسانی (نساء، ۱۳۵) به ارائه خدمات انسان محور، و مبارزه با فساد (بقره، ۱۸۸) به سیاست های بازدارنده و شفافیت مالی پیوند دارد. این تعاملات در الگوی پیشنهادی به صورت چرخه ای پیوسته دیده شده است که در آن هر کارکرد همزمان نقش ورودی و بازخورد را برای سایر کارکردها ایفا می کند. به این ترتیب، الگوی سیستمی حکمرانی قرآنی می تواند پاسخی بومی و الهی به نیازهای پیچیده حکمرانی معاصر باشد، به شرط آنکه در طراحی سیاست ها و سازوکارهای اجرایی، این کارکردها به طور هم افزا و منسجم مورد استفاده قرار گیرند.