مطالب

گوهرمدیریت علمی تیلورکه از قدرت تحلیل و حل مساله (یا همانIQ معروف) سرچشمه میگیرد، همچنان – پس ازگذشت یک قرن- تقریباً دست نخورده باقی مانده است! این، از دید برخی از متفکران، نشان دهندهی اوج خلاقیت، صلابت و ماندگاری افکار تیلور و از دید برخی دیگر از صاحبنظران، گویای عقب ماندگی مدیریت علمی از تحولات و دستاوردهایی است که بشر، طی قرن گذشته به آنها دست پیدا کرده است.

بازیهای رایانه ای در زمرهی جذابترینهای زندگی امروزی است. تبلیغات باآگاهی ازاین واقعیت میکوشد تا درلایه های آشکار و پنهان این بازیها، حضوری پراقتدارداشته باشد؛ بااین هدف که به بیشترین فروش کالا و خدمات نائل آید. مؤلف این اثر درشماره های پیشین توانست نشان دهد که تبلیغات درسینما، شبکه های خبری، شعر و موسیقی چگونه کالاها و خدمات رانام میبرند و عرضه میکنند تا با کمترین مقاومت از سوی مشتریان خریداری شود. دراین اثر، به اولین های تبلیغات دربازیهای رایانه ای اشاره شده است که مربوط به سیگارمارلبورو است و دردنیای سیاست از باراک اوباما مثال میزندکه در پرتو این شیوه توانست بخش قابل توجهی از آرای انتخاباتی رابه سود خود جلب کند.اگر بخواهید دربارهی سایر شرکتهای بزرگ خارجی نظیرفورد، مک دونالد، رنو بدانیدکه چگونه ازاین ابزار پرقدرت یعنی بازیهای رایانه ای سودبرده اند، تا سودهای بیشتری رانصیب خودسازند مطالعهی این مقاله پیشنهاد میشود. جنگ خلیج فارس آشکارا نشان داد که شیوهی هدایت جنگی پنتاگون در این جنگ کاملاً شبیه بازیهای رایانه ای بود که پیش از این ساخته شده بود. سرانجام، در اینجا حتی باید به جریانهای مقاومت و نحوهی استفادهی آنها از بازیهای رایانه ای پرداخت. حزب الله لبنان با بازی نیروهای ویژه (1 و 2) نشان داد که برای مقاومتهای نظامی هم از بازیها میتوان استفاده کرد. بنابراین، دامنهی جنگها از فضای واقعی به فضای مجازی نیز کشانده شدند. حتی جریانهای تروریستی، نظیر القاعده، نیز با ساختن بازیهایی نظیر زیر خاکستر از ظرفیت بازیهای رایانه ای برای رسیدن به هدفهای خود بهره بردند.

مرسدس بنز و بیام دبیلیو، تنها از زاویهی تصاویر ثابت در این نوشتار مقایسه شده اند. این نگاه، نگاهی کاملاً ایستا و بدون پویایی است. اما ضرورت داشت تا از این منظر نیز هر یک از دو اتومبیل تجزیه وتحلیل شوند. گاه ضرورتها ایجاب میکند که یک تبلیغ به اجزایی تقسیم شود تا از منظری خاص، مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. به رغم این ضرورت، همواره باید به خاطر داشت که صرفاً در ترکیب کلی، و برآیند برآمده از اجزا است که میتوان اظهارنظر دقیقتری کرد. با شاهد مثال آب که پدیده ای کاملاً فیزیکی است، میتوان اندکی مسأله را روشنتر نگریست. آب ترکیبی است از هیدروژن و اکسیژن. به رغم این تجزیهی ساده، آب فراتر از هر یک از عناصر هیدروژن و اکسیژن است. آب به مراتب معنا و مفهومی فراتر از هیدروژن و اکسیژن دارد. مزه، طعم، رنگ، بو، و بسیاری از ویژگیهای آب، کاملاً متفاوت از هیدروژن و اکسیژن است. دربارهی سایر موضوعات نظیر تبلیغات که مجموعه ای از اجزای فیزیکی را در بر دارد، چون با ادراک آدمی، حافظه، نگرش، و... سروکار دارد، تجزیهی ساده در حد آسان سازی و برای بررسی موضوعی و مقطعی است. از این رو هرگونه بسنده کردن به این تحلیلهای برآمده از اجزاء، بررسیها را به بیراهه خواهد کشاند. به رغم آنچه پیشتر بدان اشاره شد، تحلیلهای خرد و جزئی اجازه میدهد ذره به ذره و با ظرافت، بدون تحلیلهای کلیشه ای به بررسی اتومبیل بنز و بیام دبیلیو از منظر تصاویر ثابت بنگریم که این اثر با شکیبایی آن را جستجو کرده است.

مقالة پیش رو، حاوی نکاتی پیرامون فریدون بن احمد اسفهسالار (سپه سالار) و رسالة مشهور او پیرامون زندگی و شرح احوال مولانا جلال الدین محمد بلخی است. سپه سالار تنها شرح حال نویسی است که به گفتة خود چهل سال سر بر آستان مولانا داشته است و از میان معاصران تنها او به شرح و تقریر رویدادهای زندگی مولانا اقدام کرده است. این مقاله ضمن معرفی صاحب رساله و ریشهیابی در وجوه تسمیه لقب «سپه سالار» و نیز لقب دیگر او «چلبی» و بازجست شواهدی در اشعار ترکی و فارسی به معرفی مختص مندرجات رساله سپه سالار میپردازد.

در این مقاله تلاش شده است تا گزارشی فشرده و مختصر درخصوص قراءت های تازه از آثار مولانا در غرب ارائه گردد. قراءت هایی که به لحاظ کمّی و کیفی سیر صعودی دارد و گاهی به دیدگاه ها و بصیرت هایی میرسد که برای خوانندگان شرقی و فارسی زبانان نیز تازگی دارد. در بخش هایی از مقاله نیز خواننده با چگونگی تداول نام «رومی» در زندگی مدرن دنیای غرب و اقبال فزاینده نسبت به او با ذکر شواهدی آشنایی خواهد یافت.

اصطلاح «پست مدرنیسم» اگر چه امروز در ایران از طرف نویسندگان و حتی منتقدان بارها و بارها بکاربرده میشود، اما به علّت عدم آشنایی با خاست گاه ها، اصول و مؤلفه های این نوع ادبی، قائل بودن به چنین جریانی را در ادبیات داستانی ایران همواره با تردید هم راه میسازد. این که چه خصایصی را میتوان به عنوان مبنا جهت قیاس مؤلفه ها مدّنظر قرار داد و آیا آن ویژگیها تنها به جهت اقتباس از شیوه های جهانی صورت یافته است، به همراه این مسأله که این متون به همان اندازة شالوده شکنانه بودنشان آیا به گذشته و امکانات بومی زبان فارسی پایبند بوده است، از مهم ترین پرسش هایی است که این تحقیق با بررسی و تحلیل برخی از آثار هوشنگ گلشیری چون داستان های کوتاه «شب شک»، «مردی با کراوات سرخ»، «عکسی برای قاب عکس خالی من»، «معصوم اول»، «زندانی باغان» و داستان های بلند و رمان های «شازده احتجاب»، «کریستین و کید» و «آیینه های دردار» در نظر دارد پاسخ گوی آن ها باشد.

«زن پارسا» عنوان نخستین حکایت از نخستین مقالت از نخستین مثنوی عطار ـ الهینامه ـ است. داستانی که با سیصد و نه بیت، سومین حکایت طولانی، پس از حکایت «شیخ صنعان» و «رابعه» در مثنوی های عطار محسوب می شود. داستانی که با نقد و بررسی آن می توان به زوایایی از هنر داستان پردازی عطار دست یافت. این مقاله بر آن است تا با تحلیل عناصر داستانی حکایت زن پارسا و بررسی شگرد های آشنایی زدایی در آن به بخشی از «بوطیقای قصه پردازی عطار» بپردازد. مهم ترین نکات تحلیلی، بیان تبار شناسی داستان و بررسی عناصر داستانی چون: زاویه دید، شخصیت و شخصیت پردازی و طرح و پی رنگ، زبان، لحن داستان و درون مــایة داستان است که سبب دستیابی به نتایج مهم این پژوهش شده است.

انقلاب فرانسه، زمینه ی پیدایش دیدگاه ها و مفهومهایی چون لائیسیته و سکولاریسم بود. اگر چه بسیاری در ایران و جهان عرب، این دو پدیده را یکی می انگارند، اما با توجه به بنیادها، هدفها و ریشه ی واژگانی لائیسیته و سکولاریسم می باید میان این دو مفهوم تمایز افکند. استفاده ی ابزاری حزبهای مارکسیستی، سوسیالستی، لیبرال و جز اینها، باعث کژفهمی و همسان شماری این دو پدیده شده است. لائیسیته، جدایی دین از دولت است نه از سیاست؛ دولتی که به حکومت یا قدرت اجرایی محدود نمی شود. حوزه ی لائیسیته کشورهای کاتولیک است اما سکولاریسم، ویژگی کشورهای پروتستان به شمار می رود. بیشتر نظریه پردازان و نویسندگان ایرانی و عرب، منطق و فرایند لائیسیته و سکولاریسم را به درستی درنیافته، آنها را با مقوله های دیگری هم چون دموکراسی آمیخته اند. آن چه درپی می آید چشم اندازی است به تاریخچه، ریشه های لاتین و برابر نهاده های فارسی و عربی لائیسیته و سکولاریسم.

دیدگاه کلامی مولوی با دیدگاه عرفانی او در باب جبر تفاوت دارد. او از منتقدان جبر کلامی، و از مدافعان جبر عرفانی است. مولوی دیدگاه اهل جبر نکوهیده را، به دلیل نتایج نامطلوب دنیوی و اخروی آن، نمی پذیرد ولی جبر در مفهوم عرفانی رضا و معیّت با حق و توحید افعالی را قبول دارد. نفس پرستی، دنیاگرایی و حقیقت ستیزی را از دلایل نقد و ردّ جبر نکوهش شده ی اهل جبر، و خداگرایی، حقیقت طلبی و نفس ستیزی را از دلایل حقانیّت جبر عرفانی برمی شمارد. تفسیر و رفتار غلط اهل جبر، مفهوم جبرعامیانه را زشت، ولی تفسیر و رفتار درست عاشقان خدا، جبر عاشقانه را پذیرفتنی ساخته است. از نظر مولوی قدرت عشق با فانی ساختن عاشق در وجود معشوق، اراده ی عاشق را با اراده ی معشوق را یکی می گرداند و عاشق را به مقام رضا و معیّت با حق می رساند و این همان مفهوم جبر ستوده ی عارفانه است.

استقلال قضایی در تاریخ نظام های حقوقی ریشه دارد و امروز هم اهمیت آن افزون شده است. جهت شناخت این نهاد، به بررسی ماهیت آن از نظر سلبی (استقلال از...) و ایجابی (استقلال در...) پرداخته ایم و آن را به اعتبار مبنا (استقلال رسمی و عملی) و موضوع (استقلال شخصی و سازمانی) دسته بندی نموده ایم. سپس، برای آن سه هدف و فایده عمده را یافته ایم: پاسداری از حقوق جامعه، حفظ حقوق دادگستری و رعایت حقوق افراد. استقلال قضایی با نهادهای حقوقی دیگر پیوندهایی دارد: ممکن است با بی طرفی قاضی خلط شود یا این که درباره اشخاصی مشابه دادرس، همانند داور یا دادستان نیز مطرح شود. با این همه، استقلال قضایی مطلق نیست و در قلمرو اثرگذاری خویش، برای رعایت مقاصد پیش گفته، با محدودیت هایی روبروست؛ پس بایستی در کنار تامین استقلال، نظامی برای مسوولیت قاضی نیز وجود داشته باشد تا پاسخ گوی اعمال خود هم باشد.

در خصوص زمان انعقاد و تشکیل عقود مکاتبه ای یا عقودی که بدون حضور طرفین در مجلس عقد منعقد می گردد، اتفاق نظر وجود ندارد، به گونه ای که اختلاف نظر در این مورد منجر به تشکیل چهار نظریه با عناوین: 1- نظریه اعلان قبولی 2- نظریه ارسال قبولی3- نظریه وصول قبولی 4- نظریه اطلاع از قبولی گردیده است که با توجه به مبانی حقوقی حاکم بر هر سیستم حقوقی و نحوه تفسیر اراده طرفین برای انشاء عمل حقوقی هر یک از نظرات مزبور طرفدارانی دارد، به گونه ای که در کنوانسیون بیع بین المللی 1980 وین نظریه وصول، در حقوق انگلیس نظریه ارسال پذیرفته شده و حقوق ایران نیز به لحاظ عدم تصریح مقنن و با عنایت به قواعد عمومی حاکم بر نحوه انشاء عقود، نظریه ارسال قابلیت تطبیق و پذیرش بیشتری از چهار نظریه مزبور دارد.