مطالب

هدف: فساد در خریدهای دولتی یکی از مهم ترین چالش های حکمرانی اقتصادی است که آثار مخربی بر کارایی تخصیص منابع، عدالت اجتماعی و اعتماد عمومی بر جای می گذارد. با توجه به سهم بالای تدارکات عمومی در اقتصاد ایران و پیچیدگی های نهادی این حوزه، شناسایی ریشه ها و نقاط بحرانی شکل گیری فساد از اهمیت راهبردی برخوردار است. هدف اصلی این مقاله، شناسایی و تبیین گلوگاه های اصلی فساد در فرایند خریدهای دولت ایران با بهره گیری از مدل سه شاخگی (3C) است. این مدل با تمرکز هم زمان بر سه بُعد ساختار (عوامل غیرانسانی و نهادی)، رفتار (عوامل انسانی) و زمینه (شرایط محیطی و برون سازمانی)، چارچوبی جامع برای تحلیل فساد ارائه می دهد. پژوهش حاضر در پی آن است که نشان دهد فساد در خریدهای دولتی صرفاً ناشی از تخلفات فردی نیست، بلکه حاصل برهم کنش پیچیده عوامل چندسطحی است. روش شناسی: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی، ماهیت اکتشافی و کاربردی و در چارچوب پارادایم تفسیری انجام شده است. راهبرد اصلی پژوهش، تحلیل مضمون (Thematic Analysis)  بوده است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و انجام ۱۱ مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه فساد در خریدهای دولتی گردآوری شد. نمونه ها شامل مدیران و بازرسان ارشد نهادهای نظارتی، حسابرسان دیوان محاسبات، کارشناسان اجرایی و اساتید دانشگاه با سابقه پژوهش در حوزه فساد بودند. مصاحبه ها پس از پیاده سازی، در چند مرحله کدگذاری باز و تحلیل شدند. در مجموع، ۱۹۳ جمله کلیدی استخراج و به ۲۹۳ مضمون پایه و نهایتاً ۲۰ مضمون سازمان دهنده (به عنوان گلوگاه های فساد) تقلیل یافت. فرایند تحلیل تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. برای افزایش اعتبار و پایایی یافته ها، از تکنیک هایی مانند مقایسه مستمر داده ها، بازبینی اعضا، داوری همتای علمی و معیارهای لینکلن و گوبا استفاده شد. یافته های پژوهش: یافته ها نشان می دهد که فساد در خریدهای دولت پدیده ای نظام مند، چندلایه و بازتولیدشونده است که در نقاط مشخصی از فرایند تدارکات تمرکز می یابد. در بُعد ساختاری، گلوگاه هایی مانند ناکارآمدی و ابهام قوانین، تعارض و تزاحم مقررات، خلأهای قانونی، ضعف نظارت های پیشینی و پسینی، نبود شفافیت اطلاعاتی و فقدان زیرساخت های کامل دولت الکترونیک شناسایی شد. این عوامل امکان اعمال سلیقه، پنهان کاری و دور زدن ضوابط را فراهم می کنند. در بُعد رفتاری، نقش نیروی انسانی ناسالم یا فاقد دانش و مهارت، نبود نظام شایسته سالاری، انگیزه های سودجویانه، تطمیع مأموران، تبانی سازمان یافته و سوءاستفاده از اختیارات قانونی، برجسته است. در سطح زمینه ای نیز، عواملی مانند تعارض منافع، وجود انواع رانت (اطلاعاتی، اداری و قانونی)، انحصار دولتی، اعمال نفوذ افراد ذی نفوذ، خردکردن قراردادهای عمده و شکل گیری حاشیه امن برای متخلفان، به تداوم و پایداری فساد کمک می کنند. نتایج نشان می دهد که این گلوگاه ها به صورت منفرد عمل نمی کنند، بلکه در تعامل با یکدیگر شبکه ای از فساد را شکل می دهند. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی کل نگر و چندسطحی در مقابله با فساد در خریدهای دولتی تأکید دارد. مهار مؤثر فساد، بدون اصلاح هم زمان ساختارهای قانونی و نظارتی، بهبود کیفیت و سلامت نیروی انسانی و اصلاح بسترهای نهادی و زمینه ای امکان پذیر نیست. از منظر عملی، سیاست گذاران باید بر شفاف سازی کامل چرخه خرید، توسعه یکپارچه دولت الکترونیک، تقویت ضمانت های اجرایی قوانین، مدیریت تعارض منافع، کاهش اختیارات بدون نظارت و استقرار نظام شایسته سالاری تمرکز کنند. همچنین، تقویت نهادهای نظارتی مستقل و پاسخ گو، مشارکت رسانه ها و نهادهای مدنی و استفاده از فناوری های هوشمند می تواند نقش مؤثری در کاهش گلوگاه های فساد ایفا کند. این مقاله با ارائه الگویی جامع مبتنی بر مدل سه شاخگی، می تواند مبنایی برای اصلاحات نهادی و طراحی سیاست های ضدفساد در حوزه خریدهای دولتی باشد.

شفافیت در گزارشگری مالی بخش عمومی کشور از اهمیت بسزایی برخوردار است و می‌تواند تأثیر عمیقی بر بهبود فرایندهای مالی و مدیریتی دولت و افزایش اعتماد عمومی شهروندان داشته باشد. هدف اصلی پژوهش حاضر ارائه الگوی شفافیت گزارشگری مالی در بخش عمومی مبتنی بر حسابداری تعهدی است. روش پژوهش به‌صورت آمیخته (کیفی و کمی) بوده و در سال 1403 صورت گرفته است. در بخش کیفی از طریق روش مصاحبه با 17 نفر از خبرگان به روش نظریه داده بنیاد، ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های الگوی شفافیت گزارشگری مالی در بخش عمومی استخراج گردید و در بخش کمی جهت اعتبار سنجی شاخص­ها از طریق توزیع پرسشنامه محقق ساخته بین 278 نفر از اعضای هیأت علمی، حسابداران بخش عمومی، مدیران مالی و حسابرسان دیوان محاسبات کشور توزیع گردید. از ضریب آلفای کرونباخ جهت سنجش پایایی سؤال­های پرسش­نامه، آزمون کولموگروف-اسمیرنوف جهت نرمال بودن داده‌ها و آزمون تی جهت اعتبار سنجی شاخص‌ها استفاده گردید. در بخش کیفی طبق نظر خبرگان، الگو شامل 7 بُعد اصلی (بودجه‌ریزی، شفافیت، نظارت و ارزیابی، اهداف، ویژگی کیفی اطلاعات، منابع، گزارشگری) و همچنین 13 مؤلفه و 46 شاخص می‌باشد.

مدیریت ریسک نکول در عقود اسلامی، به ویژه در شرایط اطلاعات نامتقارن، یکی از چالش های اساسی نظام بانکی ایران است. هدف این پژوهش، شناسایی و مقایسه نقاط قوت و ضعف مدیریت ریسک نکول در عقود مبادله ای و مشارکتی و ارائه راهبردهای اصلاحی در این زمینه است. پژوهش حاضر کیفی و با رویکرد تحلیل مضمون انجام شده و داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۴ نفر از خبرگان بانکداری اسلامی، مدیریت ریسک و فقه معاملات گردآوری گردید. مشارکت کنندگان به صورت هدفمند انتخاب و تا اشباع نظری ادامه یافت و تحلیل داده ها در شش مرحله براساس الگوی براون و کلارک (2006) صورت گرفت. یافته ها نشان داد که ضعف های ساختاری در عقود مبادله ای (نهادی، سیستمی و فناورانه) زمینه ساز کژگزینی هستند؛ به ویژه اتکای بیش ازحد به وثایق و فقدان اعتبارسنجی رفتاری موجب ورود مشتریان پرریسک می شود. در مقابل، ضعف های رفتاری در عقود مشارکتی (انسانی، فرهنگی و انگیزشی) بیشتر به کژمنشی منجر می شوند؛ پنهان کاری در گزارش دهی مالی و دشواری نظارت بر عملکرد عامل از مهم ترین مصادیق آن است. نتایج علاوه بر تأیید نظریه های اطلاعات نامتقارن و نمایندگی، نشان می دهد مدیریت ریسک نکول در بانکداری اسلامی ایران نیازمند بازنگری بنیادین است. بر اساس یافته ها، سه دسته راهبرد اصلاحی پیشنهاد شد: (۱) نهادی–قانونی، شامل بازنگری در آیین نامه های عقود مشارکتی؛ (۲) فناورانه، شامل توسعه سامانه های اعتبارسنجی رفتاری و اجرای آزمایشی قراردادهای هوشمند؛ و (۳) فرهنگی–سازمانی، شامل آموزش کارکنان بانکی و طراحی نظام مشوق ها. این راهبردها می تواند مبنای سیاست گذاری بانک مرکزی و بانک های تجاری برای ارتقای مدیریت ریسک نکول و افزایش کارآمدی نظام تأمین مالی اسلامی باشد.

آیه کلیدی «لِیَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ» (حج: ۲۸) به‌دلیل گستردگی مفهومی، همواره میدانی برای چالش‌های تفسیری بوده و به تکثری از خوانش‌های ظاهراً متضاد، از منافع مادی فردی تا اهداف راهبردی امت، دامن زده است. این پژوهش با طرح این مسأله که چگونه می‌توان این سیر تطور را در یک چارچوب منسجم فهمید، با روش توصیفی- تحلیلی، مدلی نوآورانه مبتنی بر «امواج تفسیری هم‌زیست» ارائه می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که فهم «منافع» نه یک جایگزینی خطی، بلکه ظهور لایه‌های معنایی مکمل بوده است. موج نخست با محوریت «فرد»، منافع را در قالب دستاوردهای ملموس مادی (تجارت) یا معنوی (مغفرت) برای زائر تعریف می‌کرد. موج دوم، با یک جهش مفهومی، کانون توجه را به «امت» منتقل نمود و منافع را به ابعاد اجتماعی (وحدت و قدرت جمعی) و معنوی تحول‌آفرین (حج به‌مثابه مدرسه تربیت و بصیرت) گسترش داد. اوج این سیر، موج سوم و خوانش راهبردی آیت‌الله خامنه‌ای است که با یک بازآرایی مفهومی، تمام منافع پیشین را از «اهداف نهایی» به «زیرساخت‌های کارامد» برای تحقق غایتی برتر، یعنی «قیام امت» (قِیَامًا لِلنَّاسِ)، تبدیل می‌کند. این پژوهش با ارائه این مدل، نه‌تنها الگویی برای فهم منسجم تاریخ تفسیر این آیه ارائه می‌دهد، بلکه به‌عنوان یک رویکرد روش‌شناختی، ظرفیت تحلیل تطور سایر مفاهیم کلیدی قرآن را نیز آشکار می‌سازد و بر پویایی اندیشه اسلامی در فعال‌سازی ظرفیت‌های راهبردی متون مقدس تأکید می‌نماید.

تتناول هذه الدراسه البحثیه المنهجیه العلاقه بین القرآن الکریم والفکر الحضاری مرکزه البحث عن قواعد الحضارات؛ ومستنده إلى أن القرآن ارتبط بحضاره عُدَّت من الحضارات العظیمه فی التاریخ الإنسانی، هی الحضاره الإسلامیه التی غیّرت وجهه الحضارات ومجرى الفکر الإنسانی. وأشار الکاتب استنادًا إلى آراء بعض المستشرقین وباحثی الحضاره، أنّ الحضاره الإسلامیه هی أول حضاره عالمیه حقیقیه روحها منبثقه من القرآن الکریم. فالقرآن لم یقف عند حدود التعالیم الأخلاقیه أو التشریعات الدینیه مکتفیًا بها، ومنصرفًا عمَّا سواها، وإنما إلى جانب ذلک اعتنى بقضایا الحضاره والعمران. لذا یؤکد المیلاد أنّ أی بحثٍ فی نشأه الحضاره الإسلامیه أو ازدهارها أو أفولها یظلّ قاصرًا ما لم یُرجَع فیه إلى القرآن وسُننه التاریخیه؛ لکون أن القرآن کتاب هدایه وبصیره یشمل جمیع مجالات الحیاه الإنسانیه الدینیه والاجتماعیه والسیاسیه والعمرانیه. وفی نطاق البحث عن قواعد الحضارات فی القرآن الکریم تطرق الکاتب إلى أربع قواعد مرکزیه، تحددت بهذا النحو، أولًا: "نظریه السنن التاریخیه"، ورأى الکاتب أن القرآن قدم فتحًا عظیمًا للفکر الإنسانی حین کشف عن نظریه السنن والقوانین التاریخیه والاجتماعیه الکلیه والثابته والمطَّرده، التی تحکم حرکه التاریخ بکلیته فی جمیع أزمنته وعصوره، وتوجّه سیر المجتمعات والحضارات تقدّمًا وتراجعًا، صعودًا وهبوطًا، مهما کانت طبیعه هذه المجتمعات والحضارات وأشکالها وتقسیماتها. وبحسب تحلیل الکاتب، فقد استطاع القرآن أن یُنشئ تصورًا علمیًّا للتاریخ والمجتمع الإنسانی لم یُعرف من قبل فی أی مدرسه فکریه أو کتاب سماوی. کما أشار الکاتب مستندًا إلى آراء محمد عبده، ومحمد باقر الصدر، وعماد الدین خلیل، إلى أنّ نظریه السنن الإلهیه ینبغی أن ترتقی من مستوى المفهوم اللاهوتی إلى مستوى العلم الاجتماعی، لتصبح حقلًا معرفیًّا مستقلًّا ذی وظیفه حضاریه واجتماعیه. واستنادا إلى التحلیل اللغوی والموضوعی للقرآن الکریم درس المیلاد العلاقه بین هلاک القُرى وقانون الظلم باعتبارها القاعده الحضاریه الثانیه. ووجد الکاتب من خلال تحلیل واسع لآیات عدیده تُظهر أنّ هلاک القرى إنما هو نتیجه للظلم بالمعنى الشامل، ومبیّنا أنّ القرآن یعتبر الظلم عاملا تاما وعاما لانحطاط المجتمعات وزوال الحضارات. ولا یقتصر هذا الظلم على معنى السیاسی، بل یشمل أیضًا الأبعاد الاقتصادیه والأخلاقیه؛ کما ورد صریحًا فی سیره قوم شعیب (الظلم الاقتصادی)، وقوم فرعون (الظلم السیاسی)، وقوم لوط (الظلم الأخلاقی). وذکر المیلاد فی معرض نقده لابن خلدون بأنّه اقتصر نظره على الجانب الاقتصادی من الظلم، بما یدل عن غفلته لشمولیه المفهوم القرآنی، إذ إنّ القرآن یقدّم الظلم باعتباره الأساس لانهیار البنیه الاجتماعیه والثقافیه برمّتها. ثمّ انتقل الکاتب إلى القاعده الثالثه باحثا عن العلاقه بین "الأمه وقانون الأجل" والمهله التاریخیه، وبعد أن تتبع الکاتب الآیات الداله على هذه القاعده انتهى إلى خلاصه قررها قائلا: من المؤکَّد لو أن الفکر الاجتماعی لدى العرب والمسلمین کان ناضجًا ومُتقدِّمًا فی هذه الأزمنه الحدیثه والمعاصره، لوجد فی آیات الاقتران بین الأمه والأجل وأن لکل أمه أجل، أنها تلفت النظر إلى قانون اجتماعی له أهمیته البالغه فی دراسه وتحلیل الظواهر الاجتماعیه الکبرى، ومنها تدهور الجماعات والمجتمعات والأمم والحضارات وتراجعها وسقوطها، کونها محکومه بقانون الأجل الذی إذا حل بأمه فإنها بحسب البیان القرآنی (لَا یَسْتَأْخِرُونَ سَاعَهً وَلَا یَسْتَقْدِمُونَ). فی القاعده الرابعه، تناول الکاتب سنّه تداول الأیام وتعاقبها، مستندًا إلى قوله تعالى: (وتلْکَ الأَیَّامُ نُدَاوِلُهَا بَیْنَ النَّاسِ)، وفی هذا الشأن توقف الکاتب عند قضیتین مُهمَّتین شغلت اهتمام المؤرخین والباحثین فی حقل الدراسات التاریخیه والحضاریه، وتعدَّدت بشأنهما وتفارقت التصورات والتحلیلات، هما: قضیه لماذا لا تدوم الحضارات وتستمر؟ وقضیه هل تعود الحضارات وتنهض من جدید؟ واستعرض الکاتب تفسیرات لمالک بن نبی وعماد الدین خلیل فی شأن الدورات الحضاریه، ورأى القرآن بقاعده تداول الأیام یقدم سنّه باعثه على الأمل، إذ تحول دون دوام الحضارات على نحو مطلق، لکنها فی الوقت نفسه تتیح إمکان العوده وإحیاء الحضاره من جدید. کما أنّ قوله تعالى: (إِنَّ اللهَ لا یُغَیِّرُ مَا بِقَومٍ حتّى یُغَیِّروا مَا بِأَنفُسِهِمْ) فإن هذه الآیه تشکّل قانون التغییر الحضاری، وتفتح الطریق أمام إعاده بناء الحضارات عبر التحوّل الداخلی والأخلاقی والإیمانی. هذه هی أبرز القواعد الکلیه التی رأى فیها الکاتب أنها تُوثِّق علاقه القرآن الکریم بمسأله الحضاره، وتُؤکِّد على ضروره العوده إلیه لیکون مرجعًا لنا فی السعی إلى تکوین دوره حضاریه تُمهِّد لقیام حضاره إسلامیه جدیده. فمن القرآن نتبصَّر بقواعد الحضارات وقوانینها قیامًا وسقوطًا، ونستلهم روح الحضاره التی تُغیِّر مزاج الأمه کُلِّیًّا روحیًّا وعقلیًّا، ونکتسب عظمه الفکره الدینیه التی لا قیام لحضاره من دونها بعد التخلُّق بها نفسیًّا وفکریًّا. ومن القرآن بدأت الحضاره الإسلامیه فی عهدها الأول القدیم، ومنه کذلک تبدأ عهدها الجدید إذا سعت سعیها الحضاری الشامل.

هوش مصنوعی با بهینه سازی فرآیندها، افزایش بهره وری و کاهش هزینه ها، تحول چشم گیری در تولید، مدیریت و نوآوری ایجاد کرده است. از این رو هدف تحقیق حاضر بررسی اثرات متقابل پارامترهای پذیرش فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی: مطالعه موردی شرکت کرمان موتور است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و پیمایشی می باشد. گردآوری داده ها از طریق توزیع 130پرسشنامه در میان کارکنان شرکت خودروسازی کرمان موتور صورت گرفت که به روش نمونه گیری تصادفی ساده و با استفاده از فرمول کوکران انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری در تحقیق، ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ های پذیرش فناوری چاترجی و همکاران (2021) و شون و وان (2020) بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج حاکی از آن بود که هنجارهای ذهنی کارکنان بر سودمندی ادراک شده و سهولت استفاده ادراک شده کارکنان از فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی در شرکت خودروسازی تأثیر مثبت و معناداری دارد. سودمندی ادراک شده بر قصد استفاده و نگرش کارکنان نسبت به استفاده از فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی تأثیر مثبت و معناداری دارد. سهولت استفاده ادراک شده بر نگرش کارکنان نسبت به استفاده از فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی و نگرش کارکنان بر قصد استفاده از فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی در شرکت خودروسازی تأثیر مثبت و معناداری دارد. در نهایت قصد استفاده از فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی در شرکت خودروسازی بر استفاده از آن تأثیر مثبت و معناداری دارد. نتایج نشان داد اثر تمامی متغیرهای تحقیق مثبت و معنادار است و همه ی فرضیه های تحقیق تأیید شدند.

مقدمه و اهداف: : در جامعه مدرن، کارمندان معمولاً زمان زیادی را در محل کار می گذرانند و در آنجا با چالش های کاری فراوانی روبه رو می شوند. اشتیاق شغلی به عنوان «یک حالت ذهنی مثبت، رضایت بخش و مرتبط با کار که با قدرت، فداکاری و جذب مشخص می شود» تعریف می شود. بسیاری از مطالعات تشخیص داده اند که داشتن کارمندانی که در کار خود مشارکت دارند، مهم است. بنابراین، اشتیاق شغلی در چند سال گذشته به یک موضوع مهم تبدیل شده است. این مفهوم از حوزه رفتار سازمانی سرچشمه گرفته است. در سال های اخیر، در تحقیقات مدیریت نیز به طور قابل توجهی توسعه یافته است. افزون براین، در حال حاضر، کارمندان معمولاً با فشار زیادی روبه رو هستند و بسیاری صرفاً برای دریافت حقوق، کار خود را انجام می دهند، بدون اینکه از کار لذت ببرند و احساس موفقیت کنند. در این زمینه، سرمایه معنوی به تدریج توجه محققان را به خود جلب کرده است. با مطرح کردن چهارچوب مفهومی سرمایه معنوی در خط مقدم مدیریت، مطالعات معنویت و دین از طریق یک رویکرد میان رشته ای نشان داد که این موضوع، موضوعی جدید است. ازاین رو، هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر سرمایه معنوی بر اشتیاق شغلی با میانجی گری تاب آوری و تعدیل گری گروه خونی می باشد. روش: این مطالعه به لحاظ هدف، کاربردی می باشد و از نظر روش اجرا، پیمایشی از نوع همبستگی است. جامعه آماری در پژوهش حاضر کارکنان اداره کل آموزش و پرورش شیراز است که با بهره گیری از جدول مورگان و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده تعداد 103 نفر در نواحی چهارگانه اداره کل آموزش و پرورش شیراز به عنوان اعضای نمونه آماری انتخاب شده است. به منظور بررسی روایی محتوایی، پرسش نامه های استاندارد قبل از اجرا با استفاده از نظرات استادان گروه مدیریت دولتی بررسی شد. به منظور بررسی روایی صوری پرسش نامه های مذکور توسط 10 نفر از جامعه آماری پژوهش تکمیل شد. برای تعیین رابطه علّی بین متغیرها، تحلیل های آماری با استفاده از روش معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزار SPSS26 و SMART– PLS3 انجام شده است. گفتنی است برای بررسی نرمال بودن مؤلفه های ابعاد الگو از آزمون کلموگروف اسمیرنوف استفاده شد. متغیر اشتیاق شغلی و گروه خونی غیرنرمال و متغیر سرمایه معنوی و تاب آوری وضعیت نرمال داشتند. ازاین رو، استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری به ویژه نرم افزار حداقل مربعات جزئی هم برای متغیرها با توزیع داده نرمال و هم برای متغیرها با توزیع داده غیرنرمال مناسب است؛ زیرا حساسیتی به نرمال و غیرنرمال بودن متغیرها ندارد. نتایج: نتایج حاصل از یافته های این پژوهش نشان داد که سرمایه معنوی اثر معناداری بر تاب آوری دارد. اثر معنادار تاب آوری بر اشتیاق شغلی نیز مورد تأیید واقع شده است. افزون براین، اثر میانجی تاب آوری نیز در رابطه سرمایه معنوی و اشتیاق شغلی نیز تأیید شد. سرانجام، مشخص شد که گروه خونی در رابطه سرمایه معنوی و اشتیاق شغلی اثر تعدیل کنندگی دارد. بحث و نتیجه گیری: اگرچه سهم اصلی این مطالعه در ادبیات مربوط به اشتیاق شغلی است، ما همچنین، این نظریه را مطرح می کنیم که سرمایه معنوی می تواند به تدریج به اشتیاق شغلی منجر شود. بنابراین، همچنین، این مطالعه با نشان دادن اشتیاق شغلی به عنوان یک پیامد سرمایه معنوی، به ادبیات رو به رشد سرمایه معنوی کمک می کند. پیشنهاد می شود که سازمان ها بر روی توسعه برنامه های آموزشی و مشاوره ای متمرکز شوند که به تقویت سرمایه معنوی و تاب آوری کارکنان کمک کند تا در نهایت به بهبود کیفیت کار و افزایش رضایت شغلی منجر شود..

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف شناخت و فهم رفتار تکانشگرانه منابع انسانی در تأمین اجتماعی و تحلیل عنصر پیشایندی و پسایندی با روش نقشه شناختی فازی FCM انجام پذیرفت. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از حیث روش گردآوری داده‌ها از نوع توصیفی و اکتشافی با فلسفه پژوهشی قیاسی استقرایی است. جامعه آماری پژوهش حاضر، کارکنان و مدیران تأمین اجتماعی استان لرستان بود که اعضای نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و براساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و در بخش کمّی پرسش‌نامه بود. روایی مصاحبه‌ها از طریق CVR و پایایی آن‌ها از طریق آزمون کاپای کوهن و پایایی درون کدگذار و میان‌کدگذار سنجیده شد. همچنین، روایی و پایایی پرسش‌نامه با استفاده از روایی محتوایی و بازآزمون به تأیید رسید. در این پژوهش برای تحلیل داده‌ها در بخش کیفی، از نرم‌افزار مکس‌کیودا و روش تحلیل محتوا و کدگذاری و در بخش کمّی، از روش نقشه شناختی فازی FCM بهره گرفته شد. یافته‌ها: بر اساس یافته‌ها، پیشایندهای رفتارهای تکانشگرانه عبارت‌اند از: عدم تاب‌آوری، عدم اثربخشی منابع انسانی، محدودیت منابع و امکانات، عدم مسئولیت‌پذیری، عدم کنترل خود، هوش هیجانی پایین، محیط خشن و ناسازگار، درگیری کاری، ویژگی شخصیتی، تعارض‌های میان فردی، فرهنگ سازمانی. پیامدهای رفتار تکانشگرانه کارکنان عبارت‌اند از: پیامد پرخاشگری و خشونت، رفتار خراب‌کارانه، کاهش عزت نفس سازمانی، خودآزاری، مصرف مواد مخدر، ناتوانی در کنترل استرس، اختلال عاطفی، تضعیف همکاری تیمی، افزایش ترک کار، کاهش یادگیری. نتیجه‌گیری: ضعف در تاب‌آوری کارکنان در مواجهه با فشارهای محیطی سازمان تأمین اجتماعی، نه به‌صورت مجزا، بلکه در تعامل با یکدیگر، زمینه بروز رفتارهای تکانشگرانه را فراهم می‌کند. به عبارت دیگر، عدم توانایی مدیریت استرس، ناکارآمدی منابع انسانی، محدودیت منابع و امکانات و ضعف در پذیرش مسئولیت، به همراه هوش هیجانی پایین و محیط کاری ناسازگار، عامل بروز پیامدهایی همچون پرخاشگری، رفتار خراب‌کارانه و اختلال‌های عاطفی است. رفتار تکانشگرانه می‌تواند باعث تشدید تعارض‌های میان فردی، درگیری‌های کاری و کاهش همکاری تیمی شود که نتیجه آن افزایش میزان ترک کار و کاهش یادگیری است.

پژوهش حاضر به تحلیل و تعیین اولویت عوامل مؤثر بر پذیرش اجتماعی انرژی های سبز در ایران می پردازد. با توجه به اهمیت انرژی های تجدیدپذیر در کاهش آلودگی های زیست محیطی و محدودیت منابع فسیلی، بررسی عواملی که بر پذیرش این انرژی ها تأثیر می گذارند، اهمیت بیشتری یافته است. تحقیق به صورت ترکیبی از روش های کیفی و کمی در دو مرحله انجام شده است. در مرحله نخست، با مرور جامع منابع علمی، ۱۲۹ مقاله از پایگاه داده معتبر موردبررسی قرار گرفت و درنهایت ۴۸ مقاله مرتبط انتخاب و ۱۵ نوع تلنگر شناسایی شد. در مرحله دوم، با استفاده از روش دلفی فازی و همکاری ۱۷ متخصص در زمینه های انرژی، اقتصاد رفتاری، روانشناسی اجتماعی، مدیریت انرژی و بازاریابی اجتماعی، تلنگرهای شناسایی شده بر اساس سه معیار اثرگذاری، قابلیت اجرا و پذیرش اجتماعی در ایران اولویت بندی شدند. نتایج نشان داد که تلنگرهای اطلاعاتی، گزینه های پیش فرض سبز، برچسب گذاری بصری، بازخورد مصرف انرژی، هنجارهای اجتماعی و مشوق های مالی با طراحی مناسب بالاترین رتبه را کسب کردند. همچنین، متخصصان چهار تلنگر جدید شامل تلنگرهای بومی-فرهنگی، تلنگرهای مذهبی-اخلاقی، تلنگرهای آموزشی خانواده و تلنگرهای مبتنی بر تأثیرگذاران را معرفی کردند. این یافته ها می تواند راهنمایی برای سیاست گذاران و برنامه ریزان جهت ترویج انرژی های تجدیدپذیر فراهم آورد و بستر مناسبی برای پذیرش اجتماعی این انرژی ها در جامعه ایران ایجاد کند.

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر اعتماد بر قصد خرید آنلاین، با نقش میانجی سهولت درک شده در میان مشتریان تولیدکنندگان کوچک و متوسط شهرک صنعتی برازجان انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی-پیمایشی و همبستگی بوده و از نظر هدف، کاربردی است. جامعه آماری شامل مشتریان تولیدکنندگان کوچک و متوسط شهرک صنعتی برازجان در سال 1403 بود. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 384 نفر تعیین و با روش نمونه‌گیری در دسترس (تصادفی) انتخاب گردید. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد بر پایه مقیاس 5 گزینه‌ای لیکرت بود که روایی و پایایی آن از طریق تحلیل‌های آماری (آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی) مورد تأیید قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و استنباطی با نرم‌افزارهای SPSS 25 و SmartPLS 2 (مدل‌سازی معادلات ساختاری و روش حداقل مربعات جزئی) استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که اعتماد بر قصد خرید تأثیر معناداری دارد. همچنین، اعتماد به طور معناداری بر سهولت درک شده تأثیر می‌گذارد و سهولت درک شده نیز به نوبه خود بر قصد خرید تأثیر معناداری دارد.

عملکرد مالی یک معیار بسیار بااهمیت برای ارزیابی وضعیت شرکت نزد کاربران صورت های مالی و سایر ذی نفعان شرکتها است؛ بنابراین ارتقاء و بهبود عملکرد مالی شرکت همواره به عنوان یک موضوع چالش برانگیز برای شرکتها و مدیران بوده است و در این بین محققان دانشگاهی به طور مداوم در پی شناسایی عواملی هستند که زمینه افزایش نوسان پذیری عملکرد مالی شرکت را فراهم می آورد. بنابراین هدف این پژوهش بررسی رابطه پیچیدگی حسابرسی و نوسان پذیری عملکرد است. جامعه آماری پژوهش شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و نمونه مورد مطالعه، شامل 160 شرکت پذیرفته شده طی سال های 1398 تا 1402 است. روش پژوهش توصیفی و از نظر ارتباط بین متغیرها علیت و معلولی است و از نظر هدف کاربردی و از لحاظ رویداد، پس رویدادی است. برای پردازش و آزمون فرضیه ها از روش رگرسیونی و داده های تابلویی و همچنین مدل اثرات ثابت استفاده شده است. نتایج حاصل از تجزیه وتحلیل فرضیه پژوهش نشان داد که پیچیدگی حسابرسی با نوسان پذیری عملکرد رابطه مثبت و معناداری دارد.

انسان ها به طور طبیعی موجوداتی اجتماعی هستند. همین موضوع باعث می شود برای رفع نیازهای خود با یکدیگر تعامل و همکاری داشته و سازمان ها را تشکیل دهند. سازمان ها متشکل از افرادی است که با هم همکاری می کنند تا ورودی را به خروجی تبدیل کنند. سازمان یک واحد اجتماعی است که به طور آگاهانه تشکیل شده و دارای مرز نسبتا مشخصی است و برای تحقق هدف یا اهداف مشترک طراحی شده است. اعضای این واحد اجتماعی با تعاملاتی که با هم دارند و فعالیت هایی که انجام می دهند به محقق شدن اهداف سازمانی کمک می کنند. انسان ها برای اینکه بتوانند با یکدیگر ارتباط موثری برقرار کنند باید وجه اشتراک داشته باشند. رفتار سازمانی یکی از وجوه اشتراک بین کارمندان مختلف سازمان است و افراد با یادگرفتن این رفتار می توانند با سایر همکارانشان ارتباط صمیمانه ای برقرار کنند. یکی از وجوه رفتار سازمانی که بررسی آن مورد تاکید قرار گرفته است چرخش شغلی می باشد. چرخش شغلی به معنی جا به جایی کارکنان در میان مشاغل مختلف سازمان است که عمدتا افقی می باشد، یعنی در میان مشاغل موجود در یک سطح اتفاق می افتد و تا حدودی ترفیع مقام محسوب نمی شود. مقاله حاضر به بررسی مبانی و مدل های چرخش شغلی در مقالات داخلی و خارجی پرداخته است و مدل تلفیقی در رابطه با چرخش شغلی ارائه می دهد.

شناخت ذهنیت ها و باورهای بازیگران هر خرده نظام برای تحلیل خط مشی مؤثر، تنظیم و پیشبرد آن خرده نظام ضروری است. پژوهش حاضر با به کارگیری روش آمیخته کیو و با استفاده از نمونه ای متشکل از 20 مشارکت کننده از میان اعضای هیئت علمی دانشگاه ها، اندیشکده ها، بخش خصوصی، فعالان اجتماعی و نهادهای حکومتی مرتبط، به استخراج پنج گونه ذهنی متمایز در خصوص تنظیم گری فضای مجازی پرداخته است. برای شناخت این ذهنیت ها ابتدا با تکیه بر مطالعه منابع کتابخانه ای همچون مقالات، اخبار، و یادداشت ها و مصاحبه با خبرگان فهرستی از نقاط بحث انگیز، مسائل تنظیم گری فضای مجازی و نیز ذهنیت های مختلف حول این نقاط در قالب گزاره های گوناگون تهیه گردیده و سپس از طریق مصاحبه با گروهی از این بازیگران و فهم میزان اهمیت هر گزاره برای هر فرد و تحلیل عاملی داده های حاصل از آن ها با نرم افزار تحلیل داده SPSS ، 5 ذهنیت در خصوص تنظیم گری فضای مجازی احصا گردید. این ذهنیت های پنج گانه را به ترتیب آزادی گرایان جهانی اندیش، عقلانیت گرایان جهانی اندیش، بازارگرایان بازیگر اندیش، ملی گرایان جامع اندیش و نهایتاً دولت گرایان بازاندیش نامیدیم. آزادی گرایان جهانی اندیش بر بازار آزاد، خودتنظیمی و حداقل مداخله دولت، عقلانیت گرایان جهانی اندیش بر تنظیم گری مشارکتی و حمایت دولتی از بازیگران داخلی، بازارگرایان بازیگر اندیش بر بازار، خودتنظیمی و کاهش تصدی گری دولت، ملی گرایان جامع اندیش بر توسعه شبکه ملی اطلاعات و تنظیم گری مبتنی رویکردهای کل نگر و دولت گرایان بازاندیش بر تنظیم گری متمرکز و یکپارچه توسط نهادهای دولتی تاکید دارند.

طبقه بندی روش های نیازسنجی آینده گرا به افراد برای انتخاب روش مناسب و هوشمندانه تر عمل کردن، کمک می کند. طبقه بندی صورت گرفته در این مقاله از نوع عملیاتی است که با روش کیفی گروه های کانونی انجام شده است. روش گروه های کانونی مجازی نیز برای تحلیل و طبقه بندی روش های نیازسنجی آینده گرا استفاده شده است که در آن نظر افراد را نسبت به «روش ها» نمایان می کند. این گروه کانونی شامل 7 نفر از خبرگان حوزه های آموزشی و پژوهشی، سیاست گذاری علم و فناوری، توسعه فناوری و آینده پژوهی است که برای مشخص نمودن افراد از نمونه گیری هدفمند استفاده شده است. در مرحله اول این پژوهش در گام نخست، گونه های ایده ال و پرکاربرد از روش های نیازسنجی آینده گرا از دل ادبیات منقح شده و در گام دوم سازه های مبنایی آن بازشناسی شده اند. با استفاده از گونه شناسی عملیاتی روش های نیازسنجی آینده گرا سازه های مبنایی جدیدی ارائه و گام سوم گونه شناسی جدیدی از روش های نیازسنجی آینده گرا ارائه شده است. «نه» روش نیازسنجی آینده گرا باتوجه به سازه های مبنای طبقه بندی شده اند. سازه های مبنایی شامل «قابلیت ها» و «ماهیت روش ها» است. در این طبقه بندی رویکرد آینده محور نیازسنجی برجسته شده است. این رویکرد نه تنها به عنوان حوزه ای کمک کننده به آگاه سازی سیاست گذاران آموزشی، پژوهشی و توسعه فناوری است، بلکه به عنوان تحول قابلیتی و روش شناختی در روش های نیازسنجی مطرح است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اکثر روش های مرسوم و متداول آینده محور به شناسایی موضوعات و مسائل کمک می کنند و تعدادی از این روش ها دارای قابلیت اولویت بندی آینده محور هستند. همچنین به لحاظ ماهیت نیز بیشتر کیفی هستند.

بی گمان مسئول پرداخت دیه در جنایت کمتر از نفس در فرض عدم دسترسی به جانی، مسأله ای مهم و کاربردی و جزء مباحث چالشی در حوزه فقه و حقوق است. این پژوهش بر آن است تا میزان اعتبار نظریه ضمان ترتیبی جانی و سپس بیت المال را در جنایت کمتر از نفس در فرض عدم دسترسی به جانی که توسط قانونگذار جمهوری اسلامی در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در مواد 435، 474 و 475 پذیرفته شده در چارچوب دانش فقه اسلامی، با مراجعه به منابع کتابخانه ای و با روش تحلیلی اجتهادی مورد کاوش قرار دهد. مشکل موجود این است که با وجود اینکه در بین فقیهان چندین نظریه وجود دارد، اما نظریه قانونگذار منطبق بر هیچ یک از آنها نمی باشد؛ لذا بررسی مستند نظریه قانونگذار امری ضروری است. تنها دلیل این نظریه روایات می تواند باشد که در این جستار، به 6 روایت اشاره شد. هیچ یک از آنها دلالت بر یک قاعده کلی نسبت به محل بحث نداشت. بله در برخی موارد می توان نظریه مذکور را پذیرفت؛ مانند جنایت شخص نابینا، فرد ذمی فاقد عاقله، عروض جنون بعد از قتل. البته مورد اخیر از محل بحث که جنایات کمتر از نفس است، خارج است. شایان ذکر است، نوآوری نویسنده در مقاله حاضر، نخست توجه ویژه به روایات برای اثبات نظریه مذکور است که کمتر بدان پرداخته شده، و سپس نقد نظریه قانونگذار است، با بررسی صورت گرفته حاصل آمد که نظریه قانونگذار در محل بحث صحیح نمی باشد.

صنعت گیاهان دارویی، با وجود تنوع زیستی کم نظیر ایران و حمایت های سیاستی اخیر، هنوز سهم ناچیزی از بازارهای جهانی دارد و بیشتر فعالیت ها در سطح تولید مواد خام متوقف می شود. این پژوهش با هدف طراحی و توسعه مدلی بومی و انعطاف پذیر برای کسب وکار شرکت های دانش بنیان حوزه گیاهان دارویی انجام شد تا مسیر عبور از خام فروشی به خلق ارزش فناورانه، توسعه بازار و صادرات را روشن سازد. روش تحقیق ترکیبی از نوع اکتشافی–متوالی بود. در بخش کیفی، تحلیل محتوای متون و مصاحبه های نیمه ساخت یافته با ۱۷ نفر از مدیران شرکت های دانش بنیان، متخصصان فناورانه و کارشناسان پارک های علم و فناوری انجام شد و شش بُعد کلیدی شناسایی گردید: (۱) سرمایه و منابع مالی، (۲) ارتباطات و زیرساخت های فناورانه، (۳) رگولاتوری و سیاست گذاری، (۴) بازار و بازاریابی، (۵) نوآوری باز و همکاری شبکه ای، و (۶) انعطاف پذیری مدل کسب وکار. بر پایه این یافته ها، در بخش کمی پرسشنامه ای تدوین و داده ها با مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی در نرم افزار SmartPLS3 تحلیل شد. نتایج نشان داد هر شش بُعد به طور معنادار بر طراحی اجزای مدل کسب وکار—شامل ارزش پیشنهادی، بخش های مشتری، منابع کلیدی و کانال ها—اثر می گذارند و بهبود این اجزا عملکرد نوآوری، توسعه بازار داخلی و افزایش توان صادراتی شرکت ها را ارتقا می دهد. از نظر نظری، مدل پیشنهادی با پیوند دادن رویکردهای علیت و اثرگذاری در کارآفرینی و تأکید بر نوآوری باز و تعامل شبکه ای، تصویری جامع و بومی از شکل دهی مدل کسب وکار ارائه می کند.

زنجیره بلوک (بلاک چین) به حسابرسی این اجازه را می دهد تا نقش خود را به عنوان مکانیزم حاکمیتی بر شرایط مالی و نسبت های مالی به طور کامل ایفا کند و تبدیل به منبع ایجاد کننده محدودیت در قدرت اختیار مدیران باشد و همچنین ابزاری باشد که مدیران را هنگام تصمیم گیری در رابطه با نسبت های مالی مطلع نماید. هدف از این پژوهش مطالعه تاثیر نسبت های مالی بر رابطه فناوری زنجیره بلوک و کیفیت حسابرسی است. تحقیق حاضر از نوع توصیفی و همبستگی است. برای آزمون فرضیه ها از پرسشنامه 5 گزینه ای محقق ساخته استفاده شد. این پرسشنامه در اختیار 165 نفر از افراد آشنا با موضوع قرار داده شد. برای تحلیل اماری از رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد. یافته ها نشان داد که (1) استفاده از فناوری زنجیره بلوک در شرکت ها با کیفیت حسابرسی رابطه معنادار مثبتی خواهد داشت. (2) نسبت های مالی بر رابطه فناوری زنجیره بلوک و کیفیت حسابرسی تاثیر گذار است.

مسکن اولین فضایی است که تجربه روابط انسانی در آن آزموده و چارچوبی فیزیکی است که در آن منابع اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی فرد آمیخته می شود. عرصه مسکن به منظور تأمین رشد اجتماعی علاوه بر خود واحد مسکونی محیط پیرامون آن را نیز در برمی گیرد توجه به شاخص های کیفیت مسکن زمینه دستیابی به مسکن پایدار را فراهم آورده و مسکن پایدار زمینه های دستیابی به شهرپایدار را مهیا می سازد روند روبه رشد تقاضای مسکن و توسعه نگرش تک بعدی و کمیت گرا به مسکن سبب شده است تا توجه لازم به مسئله بنیادین کیفیت مسکن به معنای واقعی آن اعمال نشود. عدم دسترسی به مسکن مناسب، می تواند سبب بروز یا افزایش اختلالات روانی و مشکلات گوناگون شود. از این رو پژوهش حاضر تلاش دارد ضمن شناسایی شاخص ها و مؤلفه های تأثیرگذار بر کیفیت مسکن، با فرض یکسان نبودن وزن شاخص ها و مؤلفه های تأثیرگذار بر کیفیت مسکن به رتبه بندی و اولویت بندی این شاخص ها بپردازد. روش تحقیق در این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. در راستای دستیابی به هدف موردنظر در این پژوهش از مدل تحلیل شبکه (Anp) به منظور تعیین وزن و اولویت بندی هریک از شاخص ها و مؤلفه های کیفیت مسکن استفاده گردیده است. براین اساس پس از ارزیابی شاخص ها با استفاده از مدل تحلیل شبکه نتایج بیانگر آن است که از بین شاخص های موردبررسی، شاخص تسهیلات و امکانات مسکن (0.318)، امنیت مسکن (0.218) آسایش مسکن (0.145)، هم جواری با کاربری های سازگار (0.142)، استحکام مسکن (0.109) و همسازی مسکن با اقلیم (0.065) به ترتیب بیشترین وزن را به خود اختصاص داده اند.

ساختار همرفت مرطوب ژرف می تواند تحت تأثیر چینش باد، انرژی پتانسیل در دسترس همرفتی، رطوبت نسبی و توزیع قائم هر یک از این متغیرها در کنار سایر عوامل مؤثر دیگر قرار گیرد که در این بین چینش باد نقش مهم تری در ایجاد همرفت ایفا می کند. این امر به سبب فرآیندهای بزرگ و همدید مقیاس، همراه با تعدیل انرژی پتانسیل در دسترس همرفت و بازدارنده همرفت، شرایطی مناسب برای ایجاد همرفت به وجود می آورند. نقش میانگین بزرگ مقیاس، سبب کاهش بازدارنده همرفت می شود، ولی سرعت قائم حتی چند سانتی متر بر ثانیه می تواند تأثیر آشکاری بر گمانه زنی محیط داشته باشد. همچنین وجود ناپایداری پتانسیلی معمولاً عاملی مهم در آغازگری همرفت مرطوب ژرف به شمار می رود. دیده می شود هنگامی که دما به نقطه بحرانی می رسد و بازدارنده همرفت حذف می گردد، همرفت ژرف مرطوب آغاز می شود. در حالتی که بسته هوایی که از فراز لایه پایدار کم ارتفاع زیرین بالا می رود، ممکن است دارای انرژی بازدارنده همرفتی نسبی کم و انرژی پتانسیل همرفتی آزاد نسبی زیاد باشد. این امر سبب پشتیبانی همرفت مرطوب ژرف ارتفاع یافته می شود. توده هوای گرم، آغازگری جریانات بالاسو را تداوم می بخشد و تکوین بعدی همرفت به فراسنج هایی مانند چینش باد قائم و کلاهک وارونگی محیط در کنار سایر فراسنج ها، بستگی دارد. سامانه های بزرگ مقیاس همرفتی می توانند با واداشت های کمتری سبب بالاروی گسترده توده هوا بر روی سطح جبهه تا تراز همرفت آزاد شوند