میترا ملکی

در کشور ما، به ندرت می توان موسسه های حسابرسی با عمر طولانی مشاهده کرد. معمولا موسسه ها با مرگ موسس، عملا به سمت تعطیلی پیش می روند. این امر می تواند تا حدودی اهمیت موضوع جانشینی در موسسات حسابرسی را نشان دهد. هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر برنامه جانشینی بر مشتری، شرکا و فرهنگ در موسسات حسابرسی ایرانی برای نخستین بار می باشد. روش پژوهش کمی و پیمایشی می باشد. در این پژوهش، ابتدا پرسشنامه محقق ساخته تولید و پیش آزمون شد و آزمون روایی با استفاده از نظرات خبرگان صورت پذیرفت. همچنین ضریب پایایی آزمون با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ، بالاتر از 0.7 به دست آمد و تایید شد. سپس در مرحله نهائی، در سال 1400 پرسشنامه نهائی و تائید شده بین شرکای حسابرسی، توزیع و گردآوری شد. پس از جمع آوری و تلخیص داده ها با استفاده از نرم افزار اسمارت پی ال اس و نرم افزار اس پی اس اس، از طریق شاخص های توصیفی و آمار استنباطی و مدل معادلات ساختاری به واکاوی داده ها پرداخته شد. تاثیر جانشینی از سه بعد جانشینی نیروی انسانی (شرکا و نیز کارکنان ارشد)، جانشینی مشتریان و نیز موسسه جانشین بر متغیرهای وابسته طی 8 فرضیه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که برنامه جانشینی بر وفاداری مشتری به برند یا شریک، همچنین داشتن مهارت منحصر به فرد یک شریک، رفع موانع شخصی و تعهدات؛ و در صورت ادغام بر فرهنگ موسسه و ظرفیت و توانائی و تداوم و پیوستگی آن تاثیرگذار می باشد.

با توجه به اهمیت روزافزون جانشینی نیروی انسانی در سازمان های امروزی، و همچنین توجه به این که در حسابداری و حسابرسی، وابستگی زیادی به نیروهای انسانی بااستعداد وجود دارد، فراهم نمودن الگوی مناسب برای مدیریت نیروی انسانی و جانشین پروری صحیح در موسسات حسابرسی از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. : موسسات حسابرسی و نقش آنها در حمایت از حقوق و منافع عموم مردم بسیار مهم است. با توجه به ویژگی های نظام حسابداری حرفه ای کشور، توجه به نیروی انسانی در موسسات حسابرسی یکی از شروط موفقیت آنها است. توجه به موضوع جانشینی، شانس موفقیت کسب و کار و ایفای تعهدات در موسسات حسابرسی را بالا می برد. با عنایت به اینکه موضوع ارائه مدل جانشینی در موسسات حسابرسی در ایران برای نخستین بار در این پژوهش ارائه شده، لذا دارای نوآوری و دانش افزائی نظری قابل توجهی می باشد. ضمنا از بعد عملی نیز به موسسات حسابرسی کمک می کند تا دیدگاه تازه و نوینی در خصوص راهبری بهینه در موضوع مهم منابع انسانی یعنی جانشینی را مورد توجه قرار دهند. داده های پژوهش حاضر با روش کیفی و از طریق مصاحبه با نخبگان حسابرسی در سال 1401 جمع آوری شد. سپس داده ها کدگذاری شده و جهت تدوین الگو از روش داده بنیاد استفاده گردید. یافته ها نشان داد که استقرار برنامه جانشین پروری، نیاز به زیرساخت های بیشتر در موسسات حسابرسی دارد و نیز توجه به مسائل مربوط به مشتریان به عنوان شرایط علی، بر مقوله مرکزی شامل جانشینی داخلی و یا خارجی (ادغام موسسات حسابرسی)، اثرگذار می باشند.