ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱٬۰۴۱ تا ۱٬۰۶۰ مورد از کل ۸۴٬۷۳۰ مورد.
۱۰۴۱.

Mandating Sustainability Reporting under Islamic Jurisprudence: An Analytical Assessment on the Environmental Dimension(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵ تعداد دانلود : ۴۱
SUBJECT & OBJECTIVES: In the contemporary era, growing concerns over environmental degradation and the increasing importance of sustainability across economic, social, and environmental spheres have made sustainability reporting a fundamental mechanism for enhancing transparency regarding the impacts of organizational activities. Organizations are increasingly expected to disclose the environmental impacts of their operations to promote accountability, facilitate informed decision-making, and contribute to sustainable development. Despite the growing importance of this issue, the legal obligation to disclose environmental sustainability information remains a subject of ongoing scholarly and regulatory debate. Against this background, the present study analytically examines the obligation to report on sustainability from the perspective of Islamic jurisprudence, with particular emphasis on its environmental dimension. It seeks to determine whether the principles and jurisprudential foundations of Islamic law provide sufficient grounds for recognizing environmental sustainability reporting as a mandatory obligation. By analyzing relevant jurisprudential principles and legal maxims, the study aims to clarify the normative basis for mandatory environmental sustainability reporting within Islamic jurisprudence. METHOD & FINDING: Using a descriptive-analytical method, the research finds that although mandatory environmental reporting may initially seem inconsistent with certain jurisprudential principles, such as the rule of authority over one's property (taslīṭ), it is strongly supported by established doctrines. These include the principle of no harm nor reciprocating harm (lā ḍarar), the rational implication between an obligation and its prerequisites, the priority of greater interests over lesser ones, the denial of means leading to wrongdoing, the prohibition of assisting oppression, justice and equity, respect for others' property, the maxim "whoever benefits bears the burden," and the duty to avert potential harm. CONCLUSION: Accordingly, despite its development within international frameworks, sustainability reporting is substantively compatible with Islamic jurisprudential principles. Nonetheless, in light of current economic conditions, incentive-based governmental policies should be prioritized over coercive enforcement.
۱۰۴۲.

تعذیر و چالش حقیقت پذیری در جهان شبکه ای؛ واکاوی فلسفی-کلامی بر مبنای حکمت متعالیه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۸
این پژوهش با رویکردی فلسفی کلامی، به واکاوی پدیده تعذیر و چالش حقیقت پذیری در زیست جهان شبکه ای می پردازد. مسأله اصلی این است که چگونه کثرت روایت ها و سلطه الگوریتم های هوشمند، به جای تقویت عقلانیت جمعی، موجب گسترش حجاب های معرفتی و انفعال عقل نظری و عملی در مواجهه با حقیقت می شود. هدف پژوهش، تبیین ریشه های وجودی و معرفتی حقیقت گریزی در بستر شبکه های اجتماعی و ارائه چارچوبی فلسفی برای بازسازی حرکت انسان به سوی حقیقت است. روش تحقیق، تحلیلی انتقادی با تأکیدبر استنطاق متون فلسفی صدرایی و برخی منابع کلامی و تطبیق آن با داده های میدانی و مطالعات موردی در حوزه سلامت، سیاست و دین است. براساس یافته ها، تعذیر در جهان شبکه ای، صرفاً پیامدی روان شناختی یا فناورانه نیست، بلکه ریشه در ضعف تربیت وجودی و انسداد مسیر حرکت و اتحاد عاقل با معقول دارد. مطابق مبانی حکمت متعالیه، بازگشایی مسیر حقیقت پذیری، نیازمند سه سطح اصلاح است: تهذیب نفس و تربیت عقلانی، ارتقای سواد فلسفی رسانه ای برای نقد روایت ها و تنظیم سازوکارهای معرفتی و نهادی در زیست جهان شبکه ای. این رویکرد میان رشته ای می تواند افق های تازه ای برای مطالعات فلسفه دین و بازسازی عقلانیت ایمانی در مواجهه با بحران های معرفتی معاصر بگشاید.
۱۰۴۳.

تبیین پیامدهای مرگ اندیشی از منظر آموزه های قرآنی - حدیثی در برابر رویکردهای روانکاوی و هستی گرایانه در روانشناسی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۲۰
مرگ اندیشی و به تبع آن، مرگ هراسی، از دیدگاه روانشناسان دنیانگر، عواقب ناگواری همچون پوچ انگاری، تشویش، افسردگی و یأس به همراه دارد.در مقابل، آخرت گرایان بر این باورند که مرگ اندیشی پیامدهایی چون هدفمندی زندگی، رهایی از نیست انگاری و تنبه  را  در پی خواهد داشت و نقش مؤثری در خردورزی  و اصلاح بینش و کنش فرد ایفا می کند. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به بررسی مفهوم مرگ، تأثیر مرگ اندیشی و ارتباط مستقیم آن با مرگ هراسی در ابعاد بینشی و رفتاری و همچنین تأثیرگذاری آن در سبک زندگی فردی و اجتماعی از منظر قرآن و حدیث می پردازد. این بررسی با روش تحلیلی-اسنادی و از طریق مطالعه و تبیین منابع، مورد واکاوی قرار گرفته است. نتایج به دست آمده نشان می دهند که قرآن و حدیث، با ترسیم جهان پس از مرگ به روش های متعدد، نگرش انسان در مواجهه با مرگ را تصحیح نموده و هدفمندی آفرینش در نحوه حیات و مرگ انسان را برای او تبیین می نماید. این امر نه تنها سبب کاهش هراس از مرگ می شود، بلکه فرد را برای استقبال از مرگ آماده و مشتاق تر می سازد و در بُعد کنشی و رفتاری، آثار و پیامدهای مثبتی در تغییر سبک زندگی دنیوی او بر جای می گذارد.
۱۰۴۴.

تفسیر کلامی و کیهان شناختی قرآن در اندیشه شهرستانی: مطالعه موردی سوره بقره(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۷
این مقاله به تحلیل رویکرد خاص تاج الدین محمّد شهرستانی در تفسیر سوره بقره می پردازد، مبتنی بر اثر تفسیری او، مفاتیح  الاسرار ومصابیح  الابرار. پژوهش حاضر به بررسی تعامل انتقادی شهرستانی با الهیات کلامی، خاصه براهین آن بر اعجاز قرآن، می پردازد و استدلال می کند این برهان ها به دلیل ناممکن بودن، مانند لزوم معجزه ای که آشکارا فراتر از توانایی بشر در تمام اعصار باشد، ناقصند. در عوض، عبارت شهادت را معجزه نهایی و انکارناپذیر می داند  که مادامی که حقیقت آن به فهم انسان عرضه شود، مناقشه ناپذیر می گردد. این مقاله به تحلیل آموزه شهرستانی در باب ازلیت قرآن می پردازد و آن را با مواضع اشعری و معتزلی مقایسه می کند. شهرستانی از اشاعره به دلیل فاصله گذاری میان کلام ازلی الهی و قرآن مُنزل، انتقاد می کند. دیدگاه خود او، متأثر از اندیشه اسماعیلی، بر هویت قوی تر میان امر پیشاازلی و تجلی آن در قالب قرآن تأکید دارد، باوجود اذعان به روند تاریخی تدوین آن. همچنین، این مطالعه مفهوم حروف متعالی با تأثیرپذیری از اسماعیلیه و اهمیت کیهان شناختی آنها را بر می رسد و عالم امر را زبان زیربنای آفرینش می گیرد. نهایتاً، به بررسی فرشته شناسی شهرستانی به عنوان واسط میان عالم امر و خلق می پردازد و بر تلفیق حکمت نبوی و فلسفی تأکید می کند. نتیجه آنکه نظام تأویلی شهرستانی عمیقاً تحت تأثیر آموزه های اسماعیلی شکل گرفته و باهدف دستیابی به جامع الحکمتین - ادغام حکمت نبوی و فلسفی - رویکردی بدیل برای رویکردهای کلام سنتی عرضه می کند.
۱۰۴۵.

بررسی شاخصه های تفسیر انفسی و رابطه آن با تأویل در آثار علامه حسن زاده آملی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۸
اصطلاح تفسیر انفسی که در آثار بعضی اندیشمندان معاصر مانند علامه حسن زاده آملی استفاده شده، با ابهاماتی روبروست. چرا که از یک سو سخن از تفسیر است و از سوی دیگر مصادیق تفسیر انفسی در آثار ایشان، تداعی کننده روش تاویل قرآن در رویکرد عرفانی است. لذا این پرسش ایجاد می شود که حقیقت تفسیر انفسی چیست و چه رابطه ای با تاویل قرآن دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی _ تحلیلی، پس از تبیین تفسیر انفسی از میان کاربردهای آن در آثار علامه حسن زاده آملی، به رابطه آن با تاویل در نظر ایشان، می پردازد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تفسیر انفسی همان تاویل است که بیشتر به مبانی انسان شناسی تاکید دارد. البته تفاوت هایی نیز میان این دو وجود دارد؛ مانند این که تفسیر انفسی، که نوعی تفسیر وجودی است، به معنای بیان مقامات عروجی انسان است، درحالی که تاویل لزوما وجودی نیست. تفسیر انفسی موجب ارتقاء نفس انسان و دریافت حقایق قرآن، در مقامات شامخ آن ها می شود.
۱۰۴۶.

ستیز یا امید: گفتگوی اگزیستانسِ تراژیک و هستی سالکانه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۵ تعداد دانلود : ۱۸
نوشتار حاضر، پیوند گسست ناپذیر میان هستی شناسی و انسان شناسی را در گفتگویی تطبیقی میان متافیزیک «ستیز»بنیانِ شلینگ و «وحدت»محور ملاصدرا را می کاود. پاسخ بنیادین این دو به معضل «وحدت و کثرت»، به دو سرنوشت متمایز برای «وضعیت انسان در جهان» و دو شیوه زیست اخلاقی راه می برند. در نظام شلینگی، «بنیادِ فعال»، منشأ شرِ ایجابی و ستیزِ ذاتی در متن واقعیت است. این متافیزیک به « اگزیستانس تراژیک » می انجامد: انسانی که در مغاک آزادی با شر در نبردی بی امان است و اخلاق برای او  یک «تصمیم گیریِ» هولناک است. در مقابل، حکمت صدرایی شر را امری عدمی و برآمده از «ماهیت منفعل» می داند. این نگاه به «هستی سالکانه» راه می برد: انسان، سالکی امیدوار در مسیر «حرکت جوهریِ» به سوی کمال است و اخلاق برای او «ریاضتی» تهذیبی است. دستاورد اصلی پژوهش، ضمن صورت بندی دقیق و متمایز این دو الگوی انسان شناختی به عنوان دو راهکارِ بنیادین برای فهم وضعیتِ انسان، نشان می دهد که نقطه افتراق سرنوشت ساز میان آن ها، یک انتخاب متافیزیکی کلیدی است: ایجابی یا عدمی دانستنِ اصل محدودیت (بنیاد در برابر ماهیت). بنابراین، این گفتگو آشکار می سازد که چگونه یک تصمیم بنیادین هستی شناختی، بیش از آنکه یک رویارویی صرف باشد، به نحو مستقیم دو معنای متفاوت از آزادی، اخلاق و سرنوشت انسان را رقم می زند.
۱۰۴۷.

پژوهشی پیرامون مالیت «رمز ارزها» با نگاهی بر اندیشه فقهی امام خمینی(ره)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۱۸
«رمزارزها» به سبب نوظهوربودن، با ابهامات فقهی متعددی مواجه اند که یکی از مهم ترین آن ها، بررسی تحقق شرط «مالیت» به عنوان یکی از ارکان صحت بیع است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر اندیشه  فقهی امام خمینی(ره)، به بررسی امکان احراز مالیت رمزارزها می پردازد. یافته ها نشان می دهد: نخست آنکه مالیت مفهومی عرفی و به معنای برخورداری از ارزش مبادلی است که ریشه در رغبت دست کم بخشی از عقلا به یک چیز دارد؛ و دوم آنکه این معیار در مورد رمزارزها محقق است، زیرا استقبال گسترده، حجم قابل توجه معاملات و کارکردهای اقتصادی متمایز آن ها -همچون انتقال سریع و کم هزینه، شفافیت بالا و مقاومت نسبی در برابر مصادره- به روشنی از تحقق ارزش مبادلی آن حکایت دارد. بر این اساس، رمزارزها مصداق «مال» به شمار می آیند. بااین حال، احراز مالیت به تنهایی برای مشروعیت معاملات رمزارزی کافی نیست، بلکه صحت شرعی این معاملات منوط به فقدان موانع فقه فردی (مانند ضرر و غرر) و رعایت ملاحظات و ضوابط حکومتی (مانند قاعده نفی سبیل) خواهد بود.
۱۰۴۸.

Analysis of the Unity of Religions and the Plurality of Religions within the Horizon of Traditionalist and Post-modernist Knowledge of Religion based on the Thoughts of Seyyed Hossein Nasr and Peter Byrne(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۸
This research examines the unity and multiplicity of religions within traditionalist knowledge of religion and post-modernist cognitive of religion based on the Thoughts of Seyyed Hossein Nasr and Peter Byrne. This comparison approaches the issue through an analysis of religion, pluralism, and religion's unity. Byrne's pluralistic perspective, grounded in realism and reference, suggests a path toward religion's unity. Nasr's traditionalist perspective on the transcendent Unity of Religions is predicated on the shared true essence of religions—based on Sophia Perennis—a single truth underlying them. He approaches the study of religions through mystical and philosophical foundations. A comparative analysis reveals potential convergences and commonalities between these perspectives. Traditionalism posits the transcendent Unity of Religions, and pluralism acknowledges a shared transcendent reality underlying religions. However, differences exist. Nasr's thought originates from a mystical perspective, where unity is based on Sophia Perennis and the emanation of truth from unity to plurality. Peter Byrne, in contrast, appears to be transitioning from non-realism to cognitive realism within the epistemic framework of modern thought. As a result, in this study, the position of postmodernist cognitive of religion and traditional knowledge regarding religion has been clarified in the perspective of these two thinkers, and through this, a pathway for thinking about the status of religion in the future world is opened.
۱۰۴۹.

نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشه ملاصدرا و هایدگر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۳۹
مسئله آزادی از مسائل پردامنه و زنده تمامی اعصار بوده و هست و کیفیت نگاه به حقیقت فلسفی آن از طرفی متفرع بر مبانی فلسفی فیلسوفان است و از طرفی هم خود متفرع بر مسائل فراوان دیگر فردی-اجتماعی می گردد. ملاصدرا و هایدگر دو تن از فیلسوفان بسیار تأثیرگذار به شمار می روند که بر اساس مبانی فلسفی آنان، نگاه خاصی به آزادی شکل می گیرد. فطرت نزد صدرالمتألهین و وجدان نزد هایدگر متقدم از مهم ترین مؤلفه های این دو فیلسوف در ترسیم آزادی به شمار می رود. در این مقاله به صورت تحلیلی به نقش فطرت از منظر ملاصدرا در تحقق آزادی و نقش وجدان از منظر هایدگر متقدم در تحقق آزادی پرداخته، و به صورت تطبیقی به اشتراکات و افتراقات دیدگاه آنان ورود کرده ایم. با بررسی تطبیقی فطرت صدرایی و وجدان هایدگری در ساحت های چیستی، مبدأ، مقصد و محتوا، ناظر به نقش آن در تحقق آزادی، این نتیجه حاصل می شود که گرچه اشتراکاتی وجود دارد، اما دیدگاه ملاصدرا دارای انسجام و برتری در این امور است: یک) ارائه تصویر دقیق از مبدأ فطرت (بر اساس نظریه تجلی و وجود رابط)؛ دو) تبیین داشته های مشترک (دانشی و گرایشی) فطرت انسان ها؛ سه) ارائه تصویری جامع از ساحت های وجودی انسان (اخلاقی و عرفانی) و تناظر آن ها با مراتب آزادی؛ چهار) تبیین وجود حق تعالی به مثابه غایت انسان و غایت آزادی؛ پنج) ارائه برنامه عملی (شریعت) برای شکوفایی فطرت و تحقق آزادی.
۱۰۵۰.

بررسی تطبیقی معرفت شناسی دینی از دیدگاه ملاصدرا و پلانتینگا(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۲۶
مسئله مقاله ارائه الگویی نوین از عقلانیت دینی بر اساس مبانی معرفت دینی در دو نظام فکری ملاصدرا و پلانتینگا است؛ الگویی جامع که بتواند عناصر هستی شناختی و وجودی سنت اسلامی را با معیارهای معرفت شناسی تحلیلی معاصر تلفیق کند. ملاصدرا با تأکید بر علم حضوری، تشکیک وجود و اتحاد عاقل و معقول، ساختاری از معرفت دینی ارائه می کند که بر مبنای تحقق وجودی و شهودی معرفت سامان یافته است. در مقابل، پلانتینگا با طرح نظریه «ضمانت» و تبیین «کارکرد صحیح قوای معرفتی»، تصویری کارکردگرایانه از عقلانیت دینی عرضه می کند. مقاله حاضر با روش تحلیلی – تطبیقی می کوشد الگویی نوین از عقلانیت دینی را از رهگذر گفت وگوی میان این دو دستگاه فلسفی بررسی کند. اهمیت موضوع این مقاله در آن است که صرفاً به مقایسه مفهومی میان دو سنت اکتفا نمی کند، بلکه با هدف نظریه پردازی، عناصر بنیادین هر دو نظام را برای ساختن مدلی تلفیقی از عقلانیت دینی کنار هم قرار می دهد. ساختار مقاله شامل سه بخش اصلی است: نخست، تبیین مبانی معرفت دینی در حکمت متعالیه؛ دوم، تحلیل مبانی معرفت دینی بر اساس نظریه ضمانت پلانتینگا؛ و سوم، ارائه مدل پیشنهادی برای عقلانیت دینی بر اساس تلفیق دو سنت. یافته مقاله نشان می دهد که ترکیب «وجودشناسی شهودی و حضوری» در حکمت متعالیه با «تحلیل کارکردگرایانه قوای معرفتی» در نظریه ضمانت، می تواند چارچوبی فراهم آورد که در آن باور دینی از یک سو بر حضور و تحقق وجودی در ساحت شناختی انسان و از سوی دیگر از طریق سازوکارهای معرفتی صحیح، قابلیت تبیین عقلانی پیدا کند.
۱۰۵۱.

نقد و ارزیابی نگاشته های قرآنی عصمت انبیا بر اساس مبانی کلامی-تفسیری(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۳۴
عصمت پیامبران از مباحث بنیادین و تأثیرگذار در الهیات اسلامی است که ماهیت و گستره آن از دیرباز محل اختلاف میان اندیشمندان و پیروان مذاهب اسلامی بوده است. به همین دلیل، از گذشته تاکنون آثار متعددی از سوی متکلمان و مفسران در این زمینه نگاشته شده و دیدگاه های گوناگونی مطرح گردیده است. با این حال، پرسش اساسی این است که آیا این آثار بر پایه رویکردی روشمند و منسجم سامان یافته اند یا خیر. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با مراجعه به منابع متعدد کتابخانه ای و با تمرکز بر یکی از روش های اساسی در مطالعات تفسیری، یعنی مبانی کلامی-تفسیری، به ارزیابی انتقادی این آثار می پردازد؛ یافته های تحقیق نشان می دهد که نگاشته های قرآنی مرتبط با عصمت انبیا با نقدهای متعددی در حوزه کلامی - تفسیری مواجه اند، از جمله: تفسیر متعصبانه متون، فقدان جامعیت در تحلیل های تطبیقی، اتکای افراطی بر تأویل و تحلیل های فلسفی، غفلت از قرائن ناپیوسته و غیرلفظی، بسنده کردن به ادله عقلی کلی یا در مقابل، غفلت از استدلال های عقلی و اکتفا به ظواهر آیات.
۱۰۵۲.

دو تلقی از ریاضت نفس: تحلیل تطبیقی مبانی انسان شناختی ابن سینا و ملاصدرا(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۳۳
ابن سینا و ملاصدرا، هر دو برنامه ای منسجم برای ریاضت ارائه می دهند که در ظاهر اهداف مشابهی را دنبال می کند، اما در پسِ این شباهت های ظاهری، تمایزی بنیادین نهفته است که از اختلاف در مبانی انسان شناسی (جوهر ثابت نفس در برابر وجود سیّال و در حال صیرورت) برمی خیزد. این مقاله با رویکردی تحلیلی - تطبیقی، ابتدا مبانی پنج گانه انسان شناسی دو حکیم (خاستگاه نفس، کمال نفس، نقش بدن، مراتب نفس، و رابطه با عقل فعال) را واکاوی کرده و سپس نشان می دهد که این تمایزات چگونه بر آسیب شناسی نفس و تجویز راهکار تأثیر می گذارد. در فلسفه سینوی، نفس جوهری ثابت است که بدن را به عنوان ابزاری موقت به کار می گیرد و مراتب نفس، حالات عارضی آن هستند؛ ازاین رو موانع کمال نفس (بیماری های نفسانی)، ماهیتی «انفعالی» داشته و به معنای مغلوب شدن و آلودگی این جوهر ثابت در برابر قوای بدنی است. در مقابل، از منظر ملاصدرا نفس محصول حرکت جوهری و حقیقتی در حال صیرورت است؛ لذا موانع کمال در اینجا ماهیتی «فعال و وجودی» می یابند که همان اشتداد و تثبیت نفس در مراتب نازله و حیوانی است. این تفاوت مبنایی سبب می شود اهداف سه گانه ریاضت (تخلیه، تحلیه، و تلطیف سرّ) در حکمت متعالیه تبیینی وجودشناختی بیابند و از یک برنامه پالایشی به ابزاری برای تکامل جوهری تبدیل شوند. ریاضت در نگاه ابن سینا یک فرایند روانی برای تصفیه جوهر ثابت نفس است، اما در نگاه ملاصدرا، حرکتی هستی شناختی و وجودی برای شکوفایی و اشتداد نفس در مسیر اتحاد با عقل و عالم قدس است. 
۱۰۵۳.

معرفی و بررسی تحلیلی شرح قصیده عینیّه (روحیه) ابن سینا تألیف مُصَنِّفَک شاهرودی بسطامی، براساس نسخ خطی این اثر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۲۸
معرفی و بررسی تحلیلی یکی از شروح مهم و گمنام قصیدهٔ عینیّهٔ ابن سینا ، اثر «شیخ علی بن مجدالدین محمد» مشهور به مُصَنِّفَک شاهرودی بسطامی (متوفای ۸۷۵ ق) موضوع پژوهش حاضر است. او که از احفاد و نوادگان فخرالدین رازی است، در علوم مختلفی ازجمله ادبیات عرب، فقه، کلام، تفسیر و عرفان تبحر داشت. وی شرح مذکور را در سال 837 ق. در بسطام تألیف کرد و پس از مهاجرت به آناتولی آن را به سلطان محمد فاتح، پادشاه عثمانی، تقدیم نمود. این شرح مبتنی بر منابع گسترده ای از متون دینی (آیات و احادیث) تا منابع فلسفی، کلامی و عرفانی نگاشته شده و نمونه ای برجسته از تلفیق فلسفه، کلام و عرفان در سنت اسلامی و گواهی بر پیوند ناگسستنی حکمت سینوی با عرفان اسلامی است. هدف اصلی این پژوهشْ معرفی، تحلیل محتوایی و تبیین شیوه ای است که مُصَنِّفَک در تفسیر این قصیده به کاربرده است. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی با اتکا به منابع کتابخانه ای و بر پایه نسخه شناسیِ چهار دست نویس معتبر از شرح مذکور انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد شرح مُصَنِّفَک بر قصیده عینیّه از مغفول مانده ترین میراث تفسیری حکمت سینوی است که در ضمن وفاداری به نظام فکری ابن سینا، خوانشی مبتنی بر لایه های متعدد معنایی از متن ارائه می دهد و حاکی از این است که او براساس روش تفسیری خود، حکمت سینوی را در پیوند با مبانی عرفان و کلام اسلامی بررسی می کند. این پژوهش با بررسی مجموعه دست نوشته های اثر مذکور نقش مُصَنِّفَک را به عنوان پلی در انتقال میراث فکری خراسان به سرزمین عثمانی برجسته می سازد.
۱۰۵۴.

تأملات علّامه ملا عبدالله یزدی در مسئله تشکیک(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۲ تعداد دانلود : ۲۱
مسئله «تشکیک» از بنیادی ترین مباحث فلسفه اسلامی است که نقش تعیین کننده ای در تکوین حکمت متعالیه و گذار از اصالت ماهیت به اصالت وجود داشته است. این مفهوم در مدرسه شیراز و در میان فیلسوفانی چون جلال الدین دوانی، غیاث الدین دشتکی و علامه ملاعبدالله یزدی، محور تأملات دقیق و مناظرات عمیق حِکمی بوده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بر اساس مطالعه رساله التشکیک ملاعبدالله یزدی و حواشی او بر شرح تجرید قوشچی، به بررسی سیر تحول دیدگاه وی از گرایش به اصالت ماهیت تا تأکید نهایی بر اصالت وجود می پردازد. روش پژوهش، تحلیل متنی تطبیقی بر اساس مقایسه آرای دوانی، دشتکی و یزدی، همراه با استخراج دیدگاه نهایی یزدی در حاشیه های فلسفی و منطقی اوست. یافته ها نشان می دهد که ملاعبدالله ابتدا با استاد خود غیاث الدین دشتکی در پذیرش تشکیک در ماهیات همسو است، اما در تأملات نهایی، با صراحت، وجود را اصیل، و ماهیت را اعتباری دانسته و قلمرو تشکیک را منحصر در حقیقت خارجی وجود می داند. این تغییر نگرش زمینه ساز اتصال حلقه های فکری مدرسه شیراز به مبانی حکمت متعالیه صدرایی است. در نتیجه، می توان نظریه یزدی را یکی از حلقه های تکاملی در گذار فلسفه اسلامی از تشکیک مفهومی به تشکیک وجودی دانست؛ حلقه ای که نقش آن در پیوند اندیشه های مکتب شیراز با مکتب اصفهان و تکون فلسفه ملاصدرا بنیادین است.
۱۰۵۵.

مقایسه تطبیقی مفهوم عشق در فلسفه ابن سینا و شوپنهاور؛ از خیرمحوری تا اراده معطوف به بقا(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۲۵
این پژوهش با روش تحلیلی - تطبیقی، مفهوم عشق را در دیدگاه های ابن سینا و شوپنهاور بررسی می کند. ابن سینا عشق را از سه منظر طبی (بیماری وسواس گونه شبیه مالیخولیا)، فلسفی (عامل بقای موجودات)، و عرفانی (عشق عفیف برای تلطیف درون) تحلیل کرده است. شوپنهاور نیز عشق را در سه ساحت عشق جنسی (نیروی فریبنده برای بقای نوع)، اراده معطوف به بقا (نیروی ساری در هستی)، و عشق ناب (شفقت و رستگاری) تبیین می نماید. یافته ها نشان دهنده شباهت در سریان عشق، اراده در تمام موجودات و تفاوت در مبانی است: خیرمحوری ابن سینا در برابر شرمحوری شوپنهاور. این مطالعه، به عنوان نخستین مقایسه جامع این دو فیلسوف، افق جدیدی در فهم فلسفه عشق ارائه می دهد.
۱۰۵۶.

بازنمایی اضطراب مرگ در تذکرة الاولیای عطار نیشابوری: واکاوی روان شناختی و عرفانی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۲۲
مسئله مرگ و اضطراب ناشی از آن، یکی از بنیادی ترین دغدغه های انسان در طول تاریخ بوده است. روان شناسی وجودی، مرگ را سرچشمه اصلی اضطراب می داند و معتقد است که مواجهه با آن، سرنوشت سازترین تجربه انسان است. در عرفان اسلامی نیز مرگ، نه پایان که پلی به سوی وصال با حقیقت مطلق تلقی می شود. تذکرهالاولیاء عطار نیشابوری به عنوان یکی از برجسته ترین متون نثر عرفانی فارسی، دربردارنده روایت هایی است که جلوه هایی گوناگون از اضطراب مرگ و شیوه های مواجهه با آن را بازتاب می دهد. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و با بهره گیری از چارچوب روان شناسی وجودی، به واکاوی اضطراب مرگ در حکایات ده عارف نامدار در این اثر می پردازد. یافته ها نشان می دهد که می توان سه سطح عمده در مدیریت اضطراب مرگ در این حکایات تشخیص داد: ۱) سطح انکاری، که در آن سازوکارهای متعارف پاداش و کیفر اخروی نفی می شود (مانند رابعه عدویه)؛ ۲) سطح تحولی، که مرگ آگاهی به محرک اصلی دگرگونی معنوی و اخلاقی بدل می شود (مانند فضیل عیاض، ابراهیم ادهم و داوود طائی)؛ و ۳) سطح استعلایی، که در آن مرگ به مثابه وصال و کمال راه تفسیر می گردد (مانند حلاج و بایزید بسطامی). این طبقه بندی نشان می دهد که عطار با استفاده از روایت اولیا، اضطراب مرگ را از یک تهدید روان شناختی به موتور محرک سلوک عرفانی تبدیل کرده است. بنابراین، می توان گفت تذکرهالاولیاء الگویی غنی برای «زیستن اصیل در پرتو مرگ» ارائه می دهد که هم از منظر روان شناسی و هم از منظر عرفانی واجد ارزش تحلیلی است.
۱۰۵۷.

تعیین عوامل اثرگذار بر نقش والدگری مادران بلاگر اینستاگرام در تربیت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵ تعداد دانلود : ۲۰
در سال های اخیر، استفاده از شبکه های اجتماعی به ویژه اینستاگرام به عنوان یک عامل تأثیرگذار برای مادران بلاگر به طور قابل توجهی افزایش یافته است. این مطالعه باهدف تعیین عوامل اثرگذار بر نقش والدگری بلاگرهای اینستاگرام در تربیت و عملکرد تحصیلی فرزندان خود انجام شده است. این پژوهش با استفاده از روش نظریه ی داده بنیاد بر اساس رویکرد کوربین و اشتراوس (۱۹۹۰) انجام شده است. برای گردآوری داده ها، مصاحبه های عمیقی با ۱۴ مادر بلاگر که به روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند، صورت گرفت. شرط ورود به این مطالعه، داشتن حداقل سه سال سابقه فعالیت بلاگری، داشتن بیش از ۱۰ هزار دنبال کننده در اینستاگرام، و داشتن یک فرزند دانش آموز زیر ۱۰ سال بود. داده ها تا رسیدن به اشباع نظری جمع آوری شد و فرایند کدگذاری در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته ها نشان داد که عوامل علی همچون انتظارات دنبال کنندگان، فشارهای اجتماعی و زمانی، و نیاز به بهبود وضعیت مالی، عوامل مداخله گر مانند حمایت اجتماعی، ویژگی های شخصیتی مادر و فرهنگ خانواده، عوامل زمینه ای شامل شرایط اقتصادی، قوانین و مقررات پلتفرم ها، شرایط فرهنگی محل زندگی و انتظارات اجتماعی از نقش مادر، در تبیین مفهوم اصلی تحقیق نقش دارند. فعالیت بلاگری مادران می تواند هم اثرات مثبت و هم منفی بر نقش والدگری و تربیت فرزندان داشته باشد. به منظور بهره برداری بهتر از این فرصت ها و کاهش چالش ها، راهکارهایی مانند مدیریت زمان، تقسیم مسئولیت ها، و تعیین مرزهای کاری باید بیشتر موردتوجه قرار گیرد.
۱۰۵۸.

چگونگی ارتباط تربیت غیر رسمی با تربیت مدرسه ای و چالش های آن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۲۴
پژوهش حاضر با هدف بررسی تجارب زیسته معلمان و مربیان در خصوص تعامل تربیت غیررسمی با تربیت مدرسه ای و چالشهای آن با روش پدیدارشناسی انجام شده است. گردآوری داده ها در این پژوهش به صورت مصاحبه عمیق با 31 مدیر، معلم و مربی آموزش و پرورش استان فارس انجام شد که در آن افراد مورد مطالعه به شیوه هدفمند و با توجه به اصل نمونه گیری با حداکثر تنوع انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها نیز از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. نتایج پژوهش که در 3 مضمون فراگیر و 27 مضمون سازمان دهنده دستهبندی شده است، حاکی از آن بود که خانواده و گروه دوستان و همسالان، مهمترین عوامل تربیت غیررسمی هستند که گاهی نقش تربیتی آنها بیش از مدرسه است. مدارس غیر دولتی از محیط های تربیتی متنوع تری بهره می برند و با نهادها و سازمان های بیش تری تعامل دارند. از سوی دیگر نگرش مدیران مدارس، بودجه و حمایت های قانونی از موانع جدی در برقراری ارتباط با نهادهای گوناگون خارج از مدرسه بود. در نهایت چالشهای پیشروش مدرسه در تعامل با سایر نهادهای تربیت غیررسمی ذیل سه دسته چالشهای شناختی، چالشهای مدیریتی و چالشهای قانونگذاری دسته بندی شدند.
۱۰۵۹.

شناسایی مؤلفه های عدالت آموزشی در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳ تعداد دانلود : ۲۱
این پژوهش با هدف شناسایی مؤلفه های عدالت آموزشی در اسناد و مدارک بالا دستی کشور جمهوری اسلامی ایران با روش پژوهش تحلیل محتوا کیفی انجام شد. جامعه آماری تحقیق، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، برنامه درسی ملی، نقشه جامع علمی کشور، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و همچنین قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران می باشند که در زمره مهم ترین اسناد و مدارک رسمی کشور جمهوری اسلامی ایران قرار دارند. با توجه به هدف پژوهش کلیه اسناد به عنوان جامعه هدف مورد مطالعه قرار گرفتند و از نمونه گیری استفاده نشد. مؤلفه های عدالت آموزشی شناسایی شده در نهایت در 5 مضمون کلی فراگیر دسته بندی شدند که عبارتند از توجه به عدالت در عناصر برنامه درسی، توانمندسازی عادلانه، پوشش همه مخاطبان، مدیریت و توزیع عادلانه منابع و توجه به نقادی و تقویت روحیه عدالت گرایی که این مضامین شامل20 مضمون سازمان دهنده و 91 مضمون پایه می باشند. برای تحقق عدالت آموزشی در طراحی و تدوین برنامه ها به این مؤلفه ها باید توجه شود تا کلیه یادگیرندگان در همه مناطق کشور به شکل عادلانه از فرصت های آموزشی و تربیتی بهره برند.
۱۰۶۰.

کنشگری فعّال قرآن کریم در مبارزه با زنده به گور کردن دختران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۱۵
مصادف با آغاز نزول قرآن کریم مردمان حجاز دختران خود را زنده به گور می کردند، اما مدتی بعد از مبارزه قرآن، این فرهنگ ریشه کن شد. با توجه به حکیمانه بودن نزول تدریجی قرآن به نظر می رسد این مبارزه در سیر نزول براساس الگویی خاص صورت گرفته باشد. «کشف ابعاد حکمیانه بودن نزول تدریجی قرآن کریم»، «اهتمام قرآن به اصلاح رفتارهای نادرست در عرصه فرهنگ» و «اهمیت روش تدریجی در تحولات فرهنگی جامعه» اقتضا می کند این مسأله مورد بررسی قرار گیرد. هدف این پژوهش آن است که با بررسی تحلیلی آیات در سیر نزول نشان دهد که قرآن کریم چگونه این فرهنگ ضد انسانی را ریشه کن کرد. یافته های پژوهش نشان می دهد این مبارزه در پنج گام محقق شد: اوّل: «حمایت از دختران زنده به گور شده در قیامت بدون اشاره به عاملان در سوره تکویر(نزول:7)»، دوّم: «انتقاد غیرمستقیم از تنفر اعراب از دختران در سوره های نجم، اسراء و صافات (نزول:23، 50 و56)»، سوّم: «انتقاد مستقیم به تنفر اعراب از دختران در سوره زخرف (نزول:64)»، چهارم: «انتقاد صریح و همه جانبه به فرهنگ زنده به گور کردن دختران در سوره نحل (نزول:70)» و پنجم: «زدودن بقایای نگاه غلط به دختران در سوره طور» (نزول:75)». تحلیل این پنج گام کنش گری تدریجی قرآن کریم برای ریشه کنی این فرهنگ را نشان می دهد.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان