آب انبارهای وقفی، یکی از تأسیسات عمومی و ضروری شهر تهران در دوره قاجار بوده اند که با هدف تأمین آب شرب مردم شهر در محلات مختلف ساخته می شدند. این تأسیسات آبی، بنابر عللی چون انگیزه های واقفان، باورها و اعتقادات مردم، موقعیّت قرارگیری شان در بافت شهری و رجوع افراد مختلف به آنها، در کنار کارکرد اصلی و حیاتی خود، یعنی تأمین آب شرب مردم، کارکرد های دیگری نیز داشتند. مساله اصلی پژوهش حاضر، بررسی کارکردهای پنهان آب انبارهای عمومی تهران در دوره قاجار می باشد. نتیجه پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی و با گردآوری داده ها بصورت کتابخانه ای- اسنادی و مصاحبه و مشاهدات میدانی، صورت گرفته، نشان می دهد که کارکردهای پنهان آب انبارها، جنبه های گوناگون فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی مختلفی داشته که با روحیّات و اعتقادات و سبک زندگی مردم شهر در ارتباط مستقیم بوده اند. این ابنیه گاه کژکارکردهایی نیز می یافته اند که با نیّت واقفان و هنجارهای جامعه در تعارض بوده است، اما اغلب کارکردهای مثبت داشته اند.
این مقاله خلاصه ای است از گزارش سال 1993 میلادی دفتر عمران سازمان ملل که به معرفی رویکردهای جدید در حوزه مشارکت مردمی و توسعه انسانی می پردازد. ویژگی این رویکردها هم در آن است که مخاطرات جدیدی را که ممکن است در این سال های پایانی قرن، جوامع انسانی با آن روبرو شوند عیان میسازند و هم امکانات جدیدی را که تجارب مختلف آشکار ساخته اند به بحث می گذارد. در زمره مخاطرات میتوان از پدیده ای به نام رشد یا توسعه بدون ایجاد اشتغال صحبت کرد و در زمره امکانات از بالا بودن بهره وری فعالیت هایی که نه دولت ها بلکه سازمان های غیر دولتی متولی آن هستند.