درخت حوزه‌های تخصصی

هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه های چارچوب خدمات اطلاعات سلامت براساس مرور نظام مند متون و تحلیل عاملی تأییدی مؤلفه ها از نظر کتابداران کتابخانه های عمومی ایران است. روش: رویکرد پژوهش ترکیبی اکتشافی و شامل دو مرحله مرور نظام مند متون و تحلیل عاملی تأییدی است. در مرحله نخست برای اکتشاف مؤلفه ها با استفاده از چارچوب پریزما، پایگاه های اطلاعاتی و استنادی به صورت نظام مند برای یافتن منابع مرتبط با «خدمات اطلاعات سلامت» جست وجو شدند. نتایج طی مراحل مختلف پالایش داده ها بررسی و در نهایت ۶۱ سند مرتبط شناسایی شد. داده ها به صورت موضوعی توسط تیم پژوهش تحلیل شدند. بر اساس مضامین استخراج شده، پرسشنامه ای طراحی شد و توسط ۳۰۰ کتابدار عمومی ایرانی تکمیل شد. داده های حاصل با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها: مرور نظام مند متون نشان داد خدمات اطلاعات سلامت در کتابخانه های عمومی تنوع بالایی دارند و سه کارکرد و 19 خدمت شناسایی شدند. تحلیل عاملی تأییدی سه دسته اصلی خدمات اطلاعات سلامت استخراج شده شامل کارکردهای اطلاع رسانی (8 خدمت)، آموزشی (8 خدمت) و اجتماعی (12 خدمت) مرتبط با سلامت در کتابخانه های عمومی را تأیید کرد. نتیجه گیری: مرور نظام مند متون گسترده وسیعی از خدمات اطلاعات سلامت را در کتابخانه های عمومی دنیا شناسایی کرد. تحلیل عاملی تأییدی نیز نشان داد کتابخانه های عمومی ایران ظرفیت و تمایل بالایی برای ایفای نقش در ارتقای سلامت جامعه دارند و چارچوب پیشنهادی می تواند راهنمای توسعه این خدمات باشد.

هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی امکان اجرای برنامه های آموزشی سواد مالی کودکان در کتابخانه های عمومی و تدوین راهبردهای مناسب برای آن، با استفاده از مدل تحلیل سوات انجام شده است. روش: این پژوهش از نوع کاربردی است که با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) اجرا شد. داده ها از طریق مطالعه اسنادی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۰ نفر از صاحب نظران (متشکل از اساتید علم اطلاعات، کارشناسان نهاد کتابخانه ها، کتابداران کودک و یک استاد مالی) گردآوری شد. تحلیل کیفی داده ها با روش تحلیل محتوای مضمونی و تحلیل کمی آن ها با فن دلفی و فرآیند وزندهی در چارچوب سوات انجام گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد مجموع امتیاز وزنی عوامل داخلی (قوت ها و ضعف ها) 3.86 و عوامل خارجی (فرصت ها و تهدیدها) 3.93 است که هر دو از میانگین نظری (عدد 3) بالاترند. این امر بیانگر برتری قوت های درونی (مانند تعهد به آموزش همگانی، فضاهای جذاب کودک و قابلیت برنامه ریزی خلاقانه) و غلبه فرصت های بیرونی (مانند استقبال خانواده ها و افزایش آگاهی آنان) بر تهدیدها و ضعف هاست. مهم ترین ضعف، محدودیت امکانات آموزشی و مهم ترین تهدید، ضعف زیرساخت ملی سواد مالی شناسایی شد. بر این اساس، راهبردهای چهارگانه SO، ST، WO و WT تدوین شد. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد کتابخانه های عمومی ایران از ظرفیت و موقعیت راهبردی مناسبی برای ورود به عرصه آموزش سواد مالی کودکان برخوردارند. موفقیت در گرو آغاز گام به گام با برنامه های خلاقانه و کم هزینه و هم زمان، جذب مشارکت و منابع برای رفع موانع زیرساختی است.

هدف: تعلق خاطر سازمانی، به عنوان پیوند عمیق فرد با سازمان و باور به ارزش های آن، نه تنها به ماندگاری کارکنان و افزایش بهره وری کمک می کند، بلکه به سازمان نیز امکان می دهد تا با اطمینان بیشتری به آینده نگاه کرده و برنامه ریزی کند. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر تعلق خاطر سازمانی کتابداران و کارکنان کتابخانه های عمومی است. روش: این پژوهش از نظر رویکرد کاربردی و با روش ترکیبی انجام شده است. برای انجام پژوهش ابتدا با استفاده از روش دلفی فازی، عوامل مؤثر بر میزان تعلق خاطر سازمانی شناسایی و غربالگری شده اند و سپس از فن ماتریس تصمیم گیری نرمال موزون مارکوس برای اولویت بندی این عوامل بهره گرفته شده است.  یافته ها: نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که عوامل مؤثر بر میزان تعلق خاطر سازمانی کتابداران و کارکنان کتابخانه های عمومی به ترتیب عبارتند از آشنایی با نحوه انجام کار، رضایت شغلی، نظام های حقوق و مزایا، انگیزه بخشی، هدف گذاری شغلی/ سازمانی، عدالت سازمانی، وجود برنامه ریزی منسجم برای ارزشیابی عملکرد. در مقابل، عواملی مانند روشن بودن فرایند تصمیم گیری و سلامت محیط کاری با امتیاز پایین تر، اگرچه مهم هستند، اما در اولویت های پایین تری قرار دارند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که مهم ترین عوامل مؤثر بر تعلق خاطر سازمانی شامل آشنایی با نحوه انجام کار، رضایت شغلی، نظام های حقوق و مزایا، انگیزه بخشی و هدف گذاری شغلی است. بر این اساس، تمرکز سازمان ها باید بر بهبود آموزش شغلی، نظام های انگیزشی و ارتقاء ارتباطات شغلی باشد.

هدف: هدف پژوهش شناسایی ادراک و تجربه کاربران از چرایی و چگونگی حفظ و رهاکردن اقلام اطلاعات شخصی در کتابخانه های عمومی استان خراسان جنوبی است. روش: این پژوهش با استفاده از روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. نمونه از طریق نمونه گیری هدفمند و از بین کاربران فعال کتابخانه های عمومی استان خراسان جنوبی با مقطع کارشناسی و بالاتر انتخاب شد. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. یافته ها: اقلام اطلاعات شخصی در دو گروه منابع کاغذی و دیجیتال تقسیم بندی شدند. نمونه مورد نظر برای حفظ منابع اطلاعاتی در هر دو گروه ارزش قائل بودند. نظرشان در مورد رهاکردن، این بود که این کار مشکلاتی را ایجاد می کند اما در برخی از موارد به دلیل عدم قدرت تصمیم گیری این کار را انجام می دهند. مهم ترین دلایل حفظ منابع اطلاعات کاغذی از نظر پاسخگویان عبارت بودند از: داشتن علاقه، احساس نیاز در آینده، داشتن ارزش اطلاعاتی، تاریخی و یا مذهبی، مطالعه، انجام کارهای تحقیقاتی، مرور خاطرات، عدم دسترسی به اینترنت و منابع دیجیتال و مهم ترین دلایل برای حفظ اقلام اطلاعاتی دیجیتال از نظر آنان، استفاده راحت و رایج از اینگونه منابع، در دسترس بودن نسبت به منابع کاغذی، صرفه جویی در وقت و هزینه، علاقه و نیاز و آموزش، عنوان شد. نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش کاربران به حفظ و مدیریت امن و محرمانه اطلاعات شخصی خود اعم از کاغذی و دیجیتال اهمیت زیادی قائل هستند. اکثر کاربران تجربیات مثبتی از دسترسی به اطلاعات شخصی خود داشته اند و معتقدند که حفظ این اطلاعات برای آنها مزایای بیشتری نسبت به رهاکردن دارد. با این حال، در مواردی که اطلاعات شخصی ارزشی برای کاربران نداشته باشد، آنها آمادگی رهاکردن آنها را دارند.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان آمادگی کتابخانه های عمومی تحت پوشش نهاد کتابخانه های عمومی ایران برای اجرای برنامه های یادگیری مادام العمر انجام شد.  روش: روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی- پیمایشی است. جامعه پژوهش کلیه کتابداران شاغل در کتابخانه های عمومی ایران به تعداد 7000 نفر بودند که از این جامعه، تعداد 364 نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شد. در نهایت،  223 نفر در تکمیل پرسش نامه ها مشارکت کردند. ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه ای محقق ساخته با هشت مؤلفه کلیدی شامل مهارت های پایه یادگیری مادام العمر، صلاحیت های کارکنان، همکاری بین سازمانی، زیرساخت های یادگیری، توسعه شخصی و حرفه ای، پشتیبانی از آموزش رسمی، دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی و ارتقای فرهنگ مطالعه و خواندن بود. یافته ها: یافته ها حاکی از آمادگی بیشتر از حد متوسط کتابخانه های عمومی در حوزه های مهارت های پایه، صلاحیت های کارکنان، همکاری با سازمان ها، زیرساخت های یادگیری، پشتیبانی از آموزش رسمی و ارتقای فرهنگ مطالعه و خواندن بود. با این حال، در ارائه فرصت های یادگیری اثربخش برای توسعه شخصی و حرفه ای و همچنین دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی، میزان آمادگی کمتر از حد متوسط بود. نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که کتابخانه های عمومی تحت پوشش نهاد کتابخانه های عمومی ایران ظرفیت نسبتاً مناسبی برای اجرای برنامه های یادگیری مادام العمر دارند. با این حال، دو حوزه مهم یعنی توسعه شخصی و حرفه ای کاربران و نیز دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی نیازمند توجه، سرمایه گذاری و برنامه ریزی بیشتر هستند. بر این اساس، پیشنهاد می شود نهاد کتابخانه های عمومی با تقویت دسترسی به منابع دیجیتال و ارائه برنامه های متنوع آموزشی، زمینه های لازم را برای تحقق هرچه بهتر یادگیری مادام العمر در سطح ملی فراهم آورد.

هدف: نحوه ارزشیابی سواد اطلاعاتی می تواند کیفیت آموزش و سنجش سواد اطلاعاتی را در محیط های آموزشی ارتقا دهد. لازم است مربی سواد اطلاعاتی بتواند سنجش مناسبی از سطح توان پایه فرد و اثربخشی آموزش ارائه شده به دست آورد و نیز به نحو مطلوب به مخاطب بازخورد دهد. این نوشتار در نظر دارد سه نوع روبریک (نشانه نمره گذاری)، را ساخته و امکان مقایسه آن ها را در اجرای آزمایشی برای ارزشیابی سواد اطلاعاتی دانش آموزان فراهم آورد. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی، و با روش اقدام پژوهی انجام شده است. برای رفع مشکل نحوه ارزشیابی سواد اطلاعاتی دانش آموزان، با مطالعه کتاب های درسی و مصاحبه از 16 معلم سه نوع روبریک ساخته شد و مقایسه انواع این روبریک ها را در اجرای آزمایشی آن برای سنجش سواد اطلاعاتی 19 دانش آموز مقطع دوره دوم دبستان صورت پذیرفت. یافته ها: نتایج قابلیت های هر یک از انواع روبریک کل نگر، نقطه ای و توصیفی- تحلیلی را برای تبیین وضعیت دانش آموز مشخص می کند. روبریک کل نگر، وضعیت را به صورت تک کلمه ای بیان می دارد. روبریک توصیفی- تحلیلی با انتخاب مؤلفه هایی توصیفی دقیق تری از وضعیت ذکر می کند. روبریک تک نقطه ای، فرصت حل مشکلات و ارتقای وضعیت دانش آموز را به صورت دقیق تری برای وی فراهم می سازد.  نتیجه گیری: یافته های مقایسه ای نشان می دهد روبریک کل نگر می تواند نمای کلی مناسبی از کار به دست دهد. روبریک های توصیفی- تحلیلی به نحو دقیق تری وضعیت دانش آموز را نشان می دهد. نحوه بهبود وضعیت و رفع نواقص در روبریک تک نقطه ای بیشتر به چشم می خورد.