درخت حوزه‌های تخصصی

این پژوهش با هدف بررسی کاربرد اصول معماری دایره ای در بهینه سازی مصرف سوخت فسیلی در ساختمان های مسکونی ایران، از طریق رویکرد کیفی پدیدارشناختی انجام شد. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ معمار حرفه ای از شهرهای تهران، اصفهان، تبریز و شیراز، جمع آوری و با روش تحلیل تماتیک و نرم افزار NVivo تحلیل شدند. یافته ها چهار تم اصلی را شناسایی کردند: موانع اجرایی (هزینه های بالا، کمبود دانش فنی، مقاومت فرهنگی)، فرصت های نوآورانه (ادغام الگوهای سنتی مانند خشت و بادگیر، نوآوری های دیجیتال، همکاری بین رشته ای)، تأثیر عملی (کاهش ۲۰-۳۰٪ مصرف گاز، پایداری بلندمدت، کاهش ۱۵-۲۵٪ انتشار CO₂)، و راهکارهای پیشنهادی (آموزش، تحقیق محلی، مشارکت جامعه). الگوی پارادایمی Strauss و Corbin (۱۹۹۸) نشان داد که فرصت ها پدیده مرکزی (بهینه سازی مصرف سوخت) را تقویت می کنند، اما موانع آن را تعدیل می کنند، و راهکارها این تعدیل را مدیریت می کنند. این اصول با کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی، به اهداف توسعه پایدار و امنیت انرژی ایران کمک می کنند. مقایسه با مطالعات پیشین نشان داد که الگوهای سنتی ایران پتانسیل مشابهی با رویکردهای جهانی دارند، اما موانع فرهنگی و اقتصادی در ایران برجسته ترند. پیشنهادات شامل: هم راستایی مقررات ملی با اصول دایره ای، یارانه برای مواد بازیافتی، و آموزش معماران است. این پژوهش شکاف کیفی در تجربیات معماران ایرانی را پر کرده و به توسعه معماری پایدار کمک می کند.

پژوهش کاربردی حاضر با هدف شناسایی موانع مؤثر بر سرمایه گذاری در توانمندی های متنوع روستاهای شهرستان مریوان و تلاش در جهت تنوع بخشی به اقتصاد این مناطق از طریق جذب سرمایه انجام گرفته است. این مطالعه در سال ۱۴۰۳ و با رویکرد توصیفی–تحلیلی صورت پذیرفته است. داده های مورد نیاز در بخش نظری به روش اسنادی و در بخش میدانی از طریق پیمایش، مبتنی بر مصاحبه و توزیع پرسش نامه گردآوری شده اند. بر این مبنا؛ در ابتدا با انجام مصاحبه هایی نیمه ساختارمند، موانع و مشکلات پیش روی جذب سرمایه ها در راستای تنوع بخشی و راه اندازی کسب و کارها در منطقه شناسایی و سپس، با توزیع پرسشنامه، جهت کمی سازی و تعمیم این یافته ها در میان 100 نفر از آگاهان و متخصصان، مدیران و مسئولین و صاحبان کسب و کارهای خرد در منطقه مورد مطالعه (روستاهای شهرستان مریوان) که به روش هدفمند انتخاب شدند، موانع شناسایی شده به تایید رسیدند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده آزمون تحلیل عاملی، ابزارهای آمار فضایی، تحلیل مسیر و تکنیک تئوری بنیادی انجام گرفته است، در نهایت؛ نتایج نشان داد که سه عامل اصلی ضعف سیاستگذاری، برنامه ریزی و مدیریت امنیتی با بار عاملی برابر 8/15 و تبیین 8/28 درصد واریانس ها؛ ضعف قوانین و حمایت ها و کمبود سرمایه های مالی با مقدار ویژه برابر 3/14 و تبیین 26 درصد واریانس ها؛ و ضعف در سرمایه های اجتماعی و انسانی با مقدار ویژه برابر 8.6 و تبیین 6/15 درصد واریانس ها، مهمترین موانع و چالش های پیش روی جذب سرمایه و ورود سرمایه گذاران جهت راه اندازی کسب و کارهای خرد و تنوع بخشی به اقتصاد منطقه می باشند. همچنین، مانع ضعف سیاستگذاری، برنامه ریزی و مدیریت امنیتی، بیشترین تاثیر را در نتیجه بخش بودن سرمایه گذاری ها در منطقه دارا بوده و در بین دهستانهای شهرستان مریوان، دهستان های سرشیو، کوماسی و گلچیدر دارای بیشترین ریسک سرمایه گذاری هستند

پژوهش حاضر با توجه به ارزش های ویژه ی شهر سهند و به ویژه مجموعه هشت بهشت، سعی کرده تا پتانسیل ها و نیز نقاط ضعف و محدودیت هایی را که این شهر برای بهره گیری از ظرفیت های برندسازی شهری خود مواجه است شناسایی و اولویت ها را جهت برنامه ریزی و جهت یابی ایجاد برند شهری معرفی و پیش بینی نماید. در این راستا هدف پژوهش حاضر تبیین پیشران های کلیدی مؤثر بر برندسازی مجموعه هشت بهشت شهر سهند است پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی، از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی و ازحیث روش ترکیبی از روش های کتابخانه ای و پیمایشی و مبتنی بر رویکرد آینده پژوهی می باشد. قلمرو پژوهش شهر سهند بوده است.جامعه آماری این پژوهش 30 نفر از کارشناسان در حوزه شهری و برندشهری است.جهت تجزیه تحلیل دادها از روش دلفی، ماتریس اثرات متقاطع(میک مک) استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان داد از میان 38 عامل اصلی تأثیرگذار بر برندسازی مجموعه هشت بهشت شهر سهند ، 14 متغیر به-عنوان کلیدی و تأثیرگذار شناخته شده اند. که این متغیرها بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری را بر آینده توسعه برندسازی مجموعه هشت بهشت شهر سهند دارند. همچنین نتایج نشان داد از لحاظ تأثیرگذاری مستقیم متغیرهای مانند ایجاد فضاها و ساز و کارهای جدید با امتیاز 79، تأثیرگذاری مجموعه در ایجاد حس آرامش و متفاوت بودن فرم و ارتفاع فضاهای سبز و آب نماهای موجود با کسب امتیاز 73 و 72 به ترتیب در جایگاه های اول تا سوم واقع شده اند. از سوی دیگر متغیرهای که تأثیری غیرمستقیم بر برندسازی مجموعه هشت بهشت شهر سهند دارند عبارت اند از ایجاد فضاها و ساز و کارهای جدید با امتیاز 198401، متفاوت بودن فرم و ارتفاع فضاهای سبز و آب نماهای موجود با امتیاز 192442و تأثیرگذاری مجموعه در ایجاد حس آرامش با امتیاز 186585به ترتیب در جایگاه های اول تا سوم واقع شده اند.

هدف: سکونتگاه های روستایی مستقر در پیرامون شهرها پیوسته از درون و بیرون تحت تأثیر عوامل (ساختارها) و نیروهای (سازوکارها) متعدد در حال تغییر و دگرگونی هستند. در برنامه ریزی سنتی فضاها (در سطوح مختلف) به ویژه روستاها، نیروهای سازنده آینده عمدتاً نیروهای سازنده گذشته در نظر گرفته می شوند و تغییرات و رویدادهای آتی چندان لحاظ نمی گردند. حال آنکه نیروهای پیشران که آینده را می سازند گاهی همراه با عدم قطعیت اند و می توانند آینده پدیده مورد بررسی را تحت تأثیر قرار دهند. پژوهش حاضر با رویکرد آینده نگاری هدف خود را شناخت آینده های پیشروی سکونتگاه های روستایی ناحیه شهریار قرار داده است. روش پژوهش: مطالعه بر اساس هدف، کاربردی و از نظر ماهیت تحلیلی-اکتشافی است. روش شناسی از نوع ترکیبی ( کیفی-کمی) است. در بخش کیفی به منظور شناسایی عوامل و نیروهای پیشران و عدم قطعیت ها از مشاهده و مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی با هدف اولویت بندی و امتیازدهی پیشران ها از پرسشنامه استفاده گردید. یافته ها: بر اساس یافته ها پایین بودن ظرفیت نهادی، رانت قدرت در نظام سیاست گذاری و برنامه ریزی، توسعه اقتصاد صنعتی، رشد سوداگری زمین، پس زدگی جمعیتی کلان شهر تهران و مجاورت فضایی با کلان شهر از میان 18 عامل، به عنوان پیشران های اصلی مؤثر بر آینده روستاهای پیرامون شهرها شناسایی شدند. با توجه به 12 حالت محتمل پیشران ها، سه سناریوی توسعه فضایی پایدار، توسعه فضایی شکننده و توسعه فضایی ناپایدار به عنوان سناریوهای محتمل برای توسعه سکونتگاه های روستایی ناحیه شهریار تشخیص داده شده است. نتیجه گیری: هر یک از این سناریوها باورپذیرند و هر کدام نیز پتانسیل تحقق دارند اما اینکه کدام یک روی دهد به برنامه ریزی امروز بستگی دارد.در عرصه ادبیات داخلی و خارجی، پژوهش های اندکی در باب سناریو نگاری به طور اخص در حوزه روستاهای پیرامون کلان شهرها با رهیافت آینده نگاری انجام شده است. مقاله پیش رو در یک رویکرد سیستمی و یکپارچه در ابعاد (محیطی-اکولوژیک، اجتماعی-فرهنگی، انسانی، اقتصادی، کالبدی-فضایی) به موضوع مورد مطالعه توجه دارد.

رشد فزاینده ی جمعیت و بحران کمبود غذا، عدم مدیریت صحیح منابع و مصرف بی رویه ی مواد شیمیایی موجب بروز مشکلات زیست محیطی در اکوسیستم های طبیعی شده است. نتایج بسیاری از تحقیقات حاکی از آن است که در کشاورزی متعارف با کاربرد بی رویه نهاده های شیمیایی، محیط را ویران کرده و منابع طبیعی را دچار تحلیل می کند. لذا ایده اصلی این پژوهش شناسایی چالش های تولید برنج ارگانیک به عنوان مهمترین و اصلی ترین غذای جامعه بود. جامعه آماری مورد مطالعه شامل کلیه ی شالیکاران شهرستان شوشتر بود. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان تعداد 388 نفر تعیین، و نمونه ها با روش نمونه گیری طبقه ای با انتساب متناسب برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه ای بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید شد. تجزیه و تحلیل داده ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی توسط نرم افزارهای SPSS و LISREL انجام شد. نتایج بررسی چالش های تولید برنج ارگانیک از دیدگاه افراد مطالعه شده نشان داد که مهم ترین چالش ها شامل «پایین بودن سطح مهارت های شالیکارن» و «عدم اعطای یارانه به شالیکاران برای کشت ارگانیک» بود. علاوه بر این، تحلیل عاملی چالش های توسعه کشت برنج ارگانیک را در عامل های آموزشی، اقتصادی و حمایتی، اجتماعی، انگیزشی، بازاریابی، قانونی و سیاست گذاری طبقه بندی نمود که این عامل ها 639/68 درصد از کل واریانس عامل ها را تبیین نمود. علاوه بر این چالش آموزشی با تبیین 638/18 درصد از واریانس کل عامل ها به عنوان مهمترین چالش تولید برنج ارگانیک شناسایی شد. همچنین چالش های شناسایی شده در این بخش نیز توسط مدل سازی معادلات ساختاری مورد تأیید قرار گرفتند. نتایج این پژوهش می تواند به سیاست گذاران این حوزه در راستای ترویج رفتاری ایمن در محیط طبیعی کمک شایانی نماید.

بازاریابی اثربخش و به کارگیری شیوه های جدید بازاریابی یکی از مهم ترین نیازهای صنعت گردشگری است. گردشگری از بزرگ ترین بخش های خدماتی است، که با افزایش شدید رقابت همراه است و جلب توجه افراد به عنوان گردشگر و تحریک قصد سفر روش های بازاریابی جدیدی لازم دارد. این پژوهش با هدف طراحی الگوی بازاریابی مقصدهای گردشگری با استفاده از فنّاوری های الکترونیکی نوین انجام گرفته است. پژوهش از منظر هدف کاربردی است و از منظر روش و بازه زمانی گردآوری داده ها در دسته پژوهش های پیمایشی مقطعی قرار می گیرد. همچنین، به علت کاربرد هم زمان روش های کمّی و کیفی، پژوهشی آمیخته است. جامعه آماری در مرحله کیفی شامل استادان و خبرگان باتجربه صنعت گردشگری است که به روش هدفمند از دیدگاه 24 نفر استفاده شده است. در بخش کمّی نیز، از دیدگاه 384 نفر از گردشگران بهره گیری شده است. برای شناسایی مقوله های زیربنایی بازاریابی مقصدهای گردشگری با استفاده از فنّاوری های الکترونیکی نوین از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. برای اعتبارسنجی الگو نیز، روش حداقل مربعات جزئی به کار رفته است. تحلیل داده ها با نرم افزارهای مکس کیودی ای و اسمارت پی ال اس انجام شده است. نتایج نشان می دهد که شرایط سیاسی اقتصادی، حمایت و پشتیبانی حکومتی و شرایط فرهنگی اجتماعی در فنّاوری های الکترونیکی نوین و تحول دیجیتال تأثیر دارند. این عوامل بر روساخت ها و زیرساخت های گردشگری و توانمندسازی تأسیسات گردشگری اثر می گذارند و به آگاهی از برند مقصد، مدیریت تجربه گردشگران و بازاریابی چندحسی منجر می شوند. از طریق بهبود آگاهی از برند مقصد، مدیریت تجربه گردشگران و بازاریابی چندحسی، دستیابی به بازاریابی مقصدهای گردشگری میسر می شود.

تحول دیجیتال و گسترش فناوری های نوظهور همچون هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، بلاک چین و زیست فناوری ها، الگوهای سنتی حکمرانی را با چالش های جدی و پرسش های نوین مواجه ساخته است. این فناوری ها از یک سو ظرفیت های چشمگیری برای توسعه پایدار فراهم می آورند و از سوی دیگر، الزامات تازه ای در حوزه شفافیت، پاسخگویی، مدیریت ریسک و سیاست گذاری مشارکتی ایجاد می کنند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بهره گیری از روش تحلیل تطبیقی کیفی، به بررسی اصول بنیادین حکمرانی فناوری در کشورهای پیشرو شامل ایالات متحده، بریتانیا، آلمان، کره جنوبی، سنگاپور، ژاپن و استونی پرداخته و تلاش کرده است درس آموخته های کاربردی برای ایران استخراج کند. یافته ها نشان می دهد که پنج اصل کلیدی در تجربه این کشورها به طور مشترک برجسته است: وجود نهادهای تنظیم گر مستقل، چارچوب های حقوقی منعطف، اخلاق محوری، مشارکت چندذی نفعی و توانایی سازگاری هوشمندانه با تغییرات. تحلیل منابع داخلی و بین المللی نیز نشان می دهد که پیوند میان حکمرانی خوب و توسعه فناورانه، ضرورتی انکارناپذیر برای مواجهه با تحولات آتی است و نیازمند بازاندیشی در ساختارهای سیاستی ایران می باشد. در پایان، مقاله با ارائه مجموعه ای از راهکارها، بر طراحی سیاست های هوشمند و بومی سازی الگوهای موفق حکمرانی فناوری تأکید دارد. دستاوردهای این پژوهش می تواند مبنایی برای تدوین سیاست های فناورانه آینده نگر و مسئولانه در ایران قرار گیرد و چارچوبی تطبیقی برای تنظیم گری منعطف و پاسخگو فراهم آورد.  

هدف پژوهش حاضر، طراحی مدل خط مشی های عمومی تقنینی در راستای توسعه پایدار مبتنی بر برنامه توسعه است. پژوهش دارای رویکردی ترکیبی است. ابزار گردآوری اطلاعات مراجعه به اسناد، مصاحبه و پرسشنامه است. جامعه آماری در بخش کیفی شامل استادان دانشگاه، صاحب نظران خط مشی گذاری و قانون گذاری، نمایندگان ادوار و اعضای کمیسیون های مجلس شورای اسلامی، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، متخصصان خط مشی گذاری در ستاد وزارتخانه های قوه مجریه و سازمان مدیریت و برنامه ریزی است. حجم نمونه 13 نفر است که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند؛ جامعه آماری بخش کمی مدیران و معاونان سازمان های دولتی و سازمان مدیریت و برنامه ریزی ایران، 1019 نفر است. حجم نمونه براساس جدول کوهن 247 نفر است که به صورت خوشه ای دو مرحله ای انتخاب شده اند. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزارهای NVIVO، SPSS و SMART PLS انجام شده است. نتایج نشان می دهد مضمون های سازمان دهنده «رشد اقتصادی»، «تأمین اجتماعی و سیاست های حمایتی»، «ارتقای سلامت سیاسی و اجتماعی»، «مدیریت یکپارچه منابع انرژی»، «ارتقای نظام سلامت شهروندان»، «اصلاح نظام اداری»، «حمایت از محیط زیست»، «ارتقای نظام آموزشی» و «توسعه پایدار شهری» مدل نقش خط مشی های عمومی تقنینی در راستای توسعه پایدار مبتنی بر برنامه توسعه را تشکیل می دهند. همچنین مضمون سازمان دهنده «ارتقای نظام سلامت شهروندان» بخش بیشتری از مدل پژوهش را تبیین می کند. اجرای خط مشی های عمومی تقنینی نیازمند به کارگیری راهبردهایی برای توانمندسازی مجریان است تا با در نظر گرفتن بستر اجرایی شامل فرهنگ سازمانی ساختارهای تعامل و هماهنگی بین مجریان و تدوین کنندگان و تقویت زیرساخت های قوانین و مقررات، تعهد به خط مشی و محیط خط مشی اجرا شوند.

مسأله اصلی پژوهش حاضر، عدم درک ساختاریافته در مورد دانش پیراشهری و نبود شفافیت در خصوص خوشه های مفهومی، روابط بین موضوع ها و جهت گیری های پژوهشی آینده است. پژوهش حاضر به دنبال نقشه یابی نظام مند این دانش و شناخت جهت گیری های آینده آن است. این پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی، ازنظر ماهیت، کیفی و از حیث روش مبتنی بر کتاب سنجی تحلیلی با رویکرد تحلیل شبکه است. جامعه آماری مشتمل بر منابع پایگاه اسکوپوس از سال 1987 تا 2025 می باشد(488 منبع). براساس نتایج پژوهش، تحول مفهومی پیراشهری در هفت مرحله شامل 2010-1987؛ 2012-2010؛ 2014-2012؛ 2016-2014؛ 2018-2016؛ 2020-2018 و 2024-2020 بوده است. از سال های 2020 روی مفاهیمی نظیر کربن، عرضه غذا، سیستم های هوشمند، تقاضای اکسیژن بیوشیمیایی، بهره وری انرژی، جنگل های شهری، کشاورزی پیراشهری، داده های باز، شهر هوشمند، کووید 19، مدیریت زمین، حق تصرف زمین، روش مدیریتی، روستایی، سیاست گذاری مراقبت بهداشتی، طراحی شهری، ادراک، زمینه شهری، پراکنده رویی شهری، آگاهی، اکوسیستم و خودکارآمدی تمرکز شده است. یافته اصلی تحلیل هم رخدادی واژگان، شناسایی 13 خوشه مفهومی و آشکار ساختن تنوع و گستردگی حوزه پیراشهری و همچنین تأکید فراوان بر مفاهیم برنامه ریزی شهری، توسعه پایدار و اهمیت منطقه شهری است. تلفیق تحلیل هم رخدادی و نقشه چگالی واژگان، ضمن شناسایی واژه های پرتکرار، بیانگر آن است که حوزه پیراشهری در تعامل با مفاهیمی نظیر شهر هوشمند، کشاورزی پیراشهری، اکوسیستم شهری، مدیریت زمین و سلامت شهری در حال تحول و تکامل است. پی آیند پژوهش حاضر مبتنی بر شناسایی زمینه های نوظهور از قبیل کشاورزی شهری، هوشمندسازی شهری و پاسخ به بحران های نظیر کووید-19 است و شکاف های دانشی در این حوزه به خصوص یکپارچه سازی پیراشهری با سیاست گذاری های زمین، سلامت و داده های باز را برجسته نموده است. این یافته ها، طراحی پژوهش های آینده با محوریت مناطق پیراشهری پایدار و تاب آور را هموار ساخته است.

زمینه و هدف: تأمین مالی، رکن اصلی رشد و پایداری کسب وکارهای کوچک و متوسط (SMEs) است که در ایجاد اشتغال، افزایش تولید ناخالص داخلی و نوآوری نقش کلیدی دارند و در استان های آذربایجان شرقی و غربی، با وجود پتانسیل هایی مانند موقعیت مرزی و مناطق آزاد تجاری، با چالش هایی نظیر فرآیندهای پیچیده اخذ وام، وثایق سنگین و نرخ بهره بالا مواجه اند. این پژوهش به شناسایی، تحلیل و رتبه بندی عوامل مؤثر بر تأمین مالی SMEs در این استان ها می پردازد تا راهنمایی عملی برای سیاست گذاران ارائه دهد. روش شناسی: این مطالعه از روش آمیخته (کیفی-کمی) استفاده کرد. در فاز کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ خبره (انتخاب هدفمند) و تحلیل مضمون با نرم افزار ژوپیتر نوت بوک عوامل اولیه را شناسایی کرد. در فاز کمی، داده های ۱۰۰ مدیر SME با تکنیک های DEMATELو DANP تحلیل شد. محاسبات با پایتون انجام و پایایی (آلفای کرونباخ ۰.۹۱۸) و روایی (تحلیل عاملی با ۶۹.۹ درصد واریانس) تأیید شد. نتایج و یافته ها: عوامل کلیدی شامل دسترسی به وام ها (وزن ۰.۰۷۶۶۰۲)، حمایت های دولتی (وزن ۰.۰۷۷۰۰۸) و اعتبار مالی (وزن ۰.۰۷۶۹۷۷) هستند. مولفه های مهم شامل برنامه تجاری دقیق و تجربه مدیریتی شناسایی شدند. پیشنهاد می شود با تسهیلات انعطاف پذیر و حمایت های هدفمند، دسترسی SMEs بهبود یابد. نوآوری پژوهش در استفاده از DEMATEL و DANP برای تحلیل روابط پیچیده در بستر خاص این استان هاست، ارائه چارچوبی عملی برای سیاست گذاری که می تواند الگویی برای سایر مناطق باشد.

متاورس به عنوان یک محیط مجازی فرضی با استفاده از فناوری های نوین هوش مصنوعی و اینترنت اشیاء، می تواند به پایداری آینده شهرهای هوشمند کمک کند و کارایی و کیفیت زندگی شهری را افزایش دهد. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری فضاهای متاورس فراگیر برای پایداری آینده شهرهای هوشمند درکلان شهر تهران انجام شده است. روش تحقیق از لحاظ راهبرد هدف گذاری کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی بر اساس روش های آینده پژوهی اکتشافی می باشد. داده های نظری با روش اسنادی و داده های تجربی با روش پیمایشی بر اساس روش دلفی تهیه شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل خبرگان مسائل شهری بود که به صورت نمونه گیری هدفمند 70 نفر انتخاب شدند. برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش های دلفی، تحلیل ساختاری در محیط (MicMac) و نرم افزار سناریونویسی (Scenario Wizard) استفاده شده است. یافته ها نشان داد که شاخص های شفافیت، کاهش تقاضا، شبیه سازی شهری و آموزش دیجیتال نقش مهمی در بهبود پایداری شهری هوشمند دارند. همچنین، پژوهش نشان داد که متاورس می تواند به عنوان ابزاری مؤثر در بهینه سازی مصرف منابع، افزایش مشارکت شهروندان و کاهش ریسک های شهری عمل کند. نتایج نهایی این پژوهش حاکی از آن است که برای بهره برداری بهینه از پتانسیل های متاورس، نیاز به تقویت زیرساخت های دیجیتال، افزایش آموزش های مرتبط با فناوری و بهبود امنیت سایبری است. به طورکلی، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران در کلان شهر تهران بر توسعه فناوری های متاورس و یکپارچگی آن با سیستم های شهری تمرکز کنند تا بتوانند از تمامی قابلیت های این فناوری بهره برداری کنند.

مطالعه تاب آوری شهرهای حاشیه رودخانه نظیر حمیدیه که مستقیماً در معرض خطر طغیان قراردارند، به دلیل تشدید سیلاب ها ناشی از شهرنشینی و تغییرات اقلیمی، حیاتی است. این پژوهش با هدف افزایش ظرفیت شهر در مقابله با سیل و کاهش اثرات منفی آن، به ارزیابی ریسک سیل در شهرستان حمیدیه می پردازد. بدین منظور، یک چهارچوب نوین با تلفیق مدل تصمیم گیری چندمعیاره AHP مبتنی بر GIS با تحلیل هم خطی شاخص ها، تحلیل حساسیت وزن ها و تحلیل همبستگی چندمتغیره توسعه یافت. در این رویکرد، ۱۵ شاخص مستقل (بدون چندخطی) برای شناسایی مناطق بالقوه خطر، آسیب پذیری و ریسک سیل ترکیب شدند. نتایج نشان داد که بیش از ۲۵ درصد از کل مساحت شهرستان در سطح خطر سیل بالا و بسیار بالا قرار دارد. همچنین، ۸۰ درصد بافت شهری حمیدیه در ناحیه ریسک متوسط تا بسیار بالا طبقه بندی می شود. نقشه مناطق با خطر سیل با ROC - AUC بالای ۹۰ درصد و مقادیر MSE و RMSE کمتر از ۴۰ درصد، دقت و قابلیت اطمینان بالایی را نشان می دهد. تحلیل حساسیت در این پژوهش، نقش مهم شاخص ها را آشکار ساخته و زمینه را برای تحقیقات آتی فراهم می کند. این مدل قوی و معتبر، نتایج قابل اتکایی ارائه می دهد که به مدیریت پایدار سیل کمک کرده و استراتژی های آن در مناطق مشابه قابل استفاده است.

این پژوهش با هدفِ تدوین و اولویت بندیِ راهبردهایِ عملی برایِ توسعهٔ پایدارِ گردشگری در شهرستانِ میامی، با بهره گیری از مدل هایِ تحلیلیِ SWOT و QSPM انجام شد. پژوهشِ حاضر کاربردی و از نظرِ روش، توصیفی تحلیلی است. داده هایِ موردِ نیاز از طریقِ مطالعاتِ کتابخانه ای، میدانی، مصاحبه با خبرگان و تکمیلِ ۵۰ پرسش نامه گردآوری شد. جامعهٔ آماریِ این پژوهش را متخصصان و کارشناسانِ حوزهٔ گردشگری و برنامه ریزیِ شهری، همراه با گردشگرانِ بازدیدکننده از شهرستانِ میامی تشکیل دادند. نمونه گیری به روشِ غیراحتمالیِ هدفمند و در دسترس برایِ گروهِ خبرگان و روشِ تصادفیِ ساده برایِ گردشگران انجام شد. ابزارِ پژوهش، پرسش نامه بود که رواییِ آن توسطِ پانلِ متخصصان و پایاییِ آن با محاسبهٔ ضریبِ آلفایِ کرونباخ (بالایِ ۰/۷) تأیید شد. بر اساسِ نتایجِ ماتریسِ ارزیابیِ عواملِ داخلی ( IFE ) و خارجی ( EFE )، امتیازِ نهاییِ عواملِ داخلی ۲/۹۷ و عواملِ خارجی ۳/۰۷ به دست آمد که نشان دهندهٔ موقعیتِ راهبردیِ تهاجمی رقابتی ( SO ) برایِ شهرستانِ میامی است. اولویت بندیِ نهاییِ راهبردها با تکنیکِ QSPM نشان داد که مهم ترینِ راهبردها به ترتیبِ اولویت عبارت اند از: ۱. تنوع بخشی و جلبِ سرمایه گذاریِ داخلی و خارجی در حوزهٔ گردشگری (با امتیازِ ۹۷/۳)؛ ۲. گسترشِ ارتباطات، تبلیغات و برگزاریِ همایش هایِ سراسری برایِ معرفیِ ظرفیت هایِ میامی (با امتیازِ ۵۶/۳)؛ ۳. برگزاریِ دوره هایِ آموزشی برایِ ارتقایِ مهارت هایِ نیرویِ انسانیِ محلی (با امتیازِ ۴۳/۳)؛ ۴. ارتقای فرهنگِ گردشگرپذیری در بینِ جوامعِ محلی (با امتیازِ ۴۲/۳). یافته ها تأکید می کند که توسعهٔ گردشگری در میامی در شرایطِ حاضر، نیازمندِ تمرکز بر اجرایِ راهبردهایِ اولویت دارِ شناسایی شده، به ویژه در محورهایِ تبلیغات، جذبِ سرمایه و توانمندسازیِ نیرویِ انسانی است.

هدف: بوم گردی یکی از رویکردهای نوین در توسعه گردشگری است. یکی از ملموس ترین جلوه های عینی این رویکرد، اقامتگاه های بوم گردی می باشد که منجر به بروز آثار مثبت زیادی از جمله اقتصادی می گردد. از این رو پژوهش حاضر به شیوه توصیفی- تحلیلی به نقش اقامتگاه های بوم گردی در اقتصاد خانوار روستایی در منطقه الموت شرقی پرداخته است. روش: جامعه آماری این پژوهش را چهار گروه متخصصین صاحبان اقامتگاه ها، مسئولین محلی و مردم محلی بوده اند که به ترتیب 22 نفر از متخصص، 23 نفر از صاحبان اقامتگاه های بوم گردی، 11 نفر از مسئولان و 384 نفر از مردم محلی در14 روستای گردشگری منطقه الموت شرقی به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های گردآوری شده در نرم افزار SPSS با استفاده از آزمون های دو جمله ای، فریدمن و کروسکال والیس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج: . نتایج نشان داد که در آزمون دو جمله ای شاخص های اشتغال، درآمد، سرمایه گذاری، زیرساخت، فروش، آموزش و هزینه معنادار بوده و در همه این شاخص ها بیشتر پاسخ دهندگان به تاثیر کمتر از حد متوسط اقامتگاه های بوم گردی بر شاخص های مورد بررسی تاکید داشتند. بررسی کلی شاخص ها نشان می دهد که 303 نفر از جامعه هدف (69 درصد)، به تأثیر کمتر از حد متوسط اقامتگاه های بوم گردی در کل شاخص های ارزیابی شده اشاره نموده اند. همچنین بیشترین تاثیر اقامتگاه های بوم گردی به ترتیب بر شاخص فروش، آموزش، سرمایه گذاری، درآمد، هزینه، اشتغال، تولید، برنامه ریزی، مهاجرت و زیرساخت بوده است. نتیجه گیری: با توجه به نتایج تعریف استانداردهای مشخص و نظارت اصولی بر فعالیت این واحدها و آموزش و توانمندسازی فعالان و سرمایه گذارن و مردم محلی می تواند بر افزایش اثرات مثبت اقامتگاه های بوم گردی موثر باشد.

شهرهای ساحلی به دلیل آسیب پذیری در برابر تغییرات اقلیمی، فشارهای شهرنشینی و تحولات اجتماعی - اقتصادی، بیش ازپیش به تحلیل تغییرات کاربری اراضی نیاز دارند. هدف اصلی این تحقیق، تحلیل تغییرات کاربری اراضی در شهرستان کنگان در سال 2000 و 2021 و پیش بینی روند تغییرات برای سال 2040 سپس برآورد میزان آلایندگی آب است. جمع اوری داده ها شامل استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست 7 و سنتینل 2 مربوط به سال های 2000 و 2021 از طریق  سامانه ارث انجین و پیش بینی کاربری اراضی سال 2040 از طریق زنجیره مارکوف می باشد..یافته ها نشان می دهد که مناطق شهری و صنعتی طی این دوره رشد قابل توجهی داشته اند و انتظار می رود این روند تا سال 2040 ادامه یابد.همچنین ارتباط بین تغییرات کاربری اراضی و آلودگی منابع آب به وضوح مشاهده می شود. افزایش میزان SPM (ذرات معلق) در منابع آب از ۲۲ میلی گرم در لیتر در سال ۲۰۰۰ به ۱۵۱۵ میلی گرم در لیتر در سال ۲۰۲۱ نشان دهنده تأثیر فعالیت های انسانی و صنعتی بر کیفیت آب است. گسترش صنایع پتروشیمی، بندری و ورود پساب های شهری به منابع آبی از عوامل اصلی این آلودگی هستند.بر اساس یافته ها می تواننتیجه گیری کرد که برای دستیابی به توسعه پایدار در شهرستان کنگان، باید تعادل مناسبی بین توسعه اقتصادی و حفظ محیط زیست برقرار شود.

روند افزایشی جمعیت و استفاده بیش ازحد از منابع آب زیرزمینی، سبب شده است تا بسیاری از شهرهای کشور در معرض مخاطره فرونشست قرارگیرند. از جمله شهرهایی که در طی سال های اخیر با چالش فرونشست مواجه شده است، شهر جهرم در استان فارس می باشد. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به ارزیابی فرونشست محدوده شهری و حاشیه شهری جهرم پرداخته شده است. در این تحقیق، از تصاویر راداری سنتنیل 1، تصاویر ماهواره لندست و اطلاعات مربوط به منابع آب زیرزمینی منطقه، به عنوان مهم ترین داده های تحقیق استفاده شده است. مهم ترین ابزارهای تحقیق شامل نرم افزارهای « SNAP » و « ArcGIS » بوده است. در این تحقیق ابتدا میزان فرونشست منطقه محاسبه شده، سپس به تحلیل ارتباط آن با عوامل محیطی پرداخته شده است. براساس نتایج حاصله، محدوده مطالعاتی در طی دوره زمانی ۱ ساله با ماکزیمم 234 میلی متر فرونشست مواجه شده است. نتایج آنالیز مکانی فرونشست رخ داده بیانگر این است که در یک روند کلی، میزان فرونشست به سمت مناطق شمالی شهر جهرم دارای روند افزایشی است و در مجموع میزان فرونشست در محدوده شهری جهرم بین 28 تا 179 میلی متر است. با توجه به این که بیش ترین میزان فرونشست در محدوده اراضی کشاورزی و مناطق دارای بالاترین افت منابع آب زیرزمینی بوده است؛ بنابراین می توان گفت که دلیل اصلی فرونشست منطقه، بهره برداری شدید از منابع آب زیرزمینی بوده است.

این پژوهش با هدف ارزیابی فنی، زیست محیطی و مدیریتی سیستم فاضلاب شهری ایلام و شناسایی چالش های زیرساختی و بهره برداری آن انجام شده است. با توجه به رشد جمعیت، توسعه سریع شهری، فرسودگی بخشی از شبکه جمع آوری، ظرفیت محدود تصفیه خانه و شرایط اقلیمی سرد ایلام، مدیریت فاضلاب شهری در این شهر با مسائل جدی روبه رو است. نتایج بررسی نشان می دهد که کاهش دما موجب افت راندمان فرآیند های بیولوژیکی تصفیه، به ویژه حذف BOD، شده و فرسودگی شبکه نیز خطر نشت فاضلاب و آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی را افزایش می دهد. همچنین ترکیبی بودن سیستم فاضلاب و ورود رواناب های سطحی در زمان بارندگی، فشار مضاعفی بر خطوط انتقال و تصفیه خانه وارد می کند. در این پژوهش، راهکار هایی مانند نوسازی شبکه های فرسوده، استفاده از فناوری های مقاوم در برابر سرما، جداسازی فاضلاب از آب های سطحی، پایش هوشمند شبکه و استفاده مجدد از پساب تصفیه شده برای مصارف کشاورزی و فضای سبز پیشنهاد شده است. در مجموع، ارتقای زیرساخت ها و مدیریت یکپارچه فاضلاب می تواند نقش مؤثری در کاهش آلودگی، حفاظت از منابع آب و تحقق توسعه پایدار شهری در ایلام داشته باشد.

در دهه های اخیر، سکونتگاه های پیراشهری به مثابه فضاهایی میان رشته ای با چالش های متراکم اجتماعی، فضایی و نهادی، نیازمند رویکردهایی نوین در برنامه ریزی شهری هستند. در همین راستا، پژوهش حاضر باهدف بررسی ظرفیت های فناورانه پلتفرم های متاورسی در توانمندسازی این سکونتگاه ها، به روش کیفی و با بهره گیری از تحلیل محتوای منابع علمی معتبر انجام شده است. چارچوب نظری تحقیق با تلفیق نظریه های سکونتگاه های غیررسمی، اقتصاد پلتفرمی، توانمندسازی دیجیتال و شهر هوشمند جامعه محور، به طراحی یک مدلی منتهی شد که در آن پنج مضمون اصلی شامل: «توانمندسازی مشارکتی با عدالت فضایی»، «بازآفرینی مشارکتی دیجیتال»، «حکمرانی پلتفرمی و سیاست گذاری داده محور»، «زیرساخت های هوشمند به مثابه محرک تحول» و «بومی سازی فناوری و ظرفیت سازی نهادی» شناسایی شدند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که متاورس، در صورت بومی سازی و بهره گیری از ظرفیت مشارکتی آن، می تواند به عنوان ابزاری نوین برای غلبه بر شکاف فضایی اجتماعی در سکونتگاه های پیراشهری به کار گرفته شود. این فناوری با ایجاد بسترهایی برای شبیه سازی فضایی، تعامل مجازی و ارتقاء حکمرانی داده محور، قادر است در توانمندسازی سکونتگاه های روستایی و پیراشهری ایفای نقش نماید.

در عصر فناوری ارتباطات و دیجیتال روستاهای هوشمند به کانونی برای بهبود کیفیت زندگی جوامع روستایی تبدیل شده اند. با این حال شاخص های یکسانی برای ارزیابی هوشمندی آنها وجود ندارد. لذا این پژوهش با هدف تدوین و بررسی شاخص های روستای هوشمند ، و با رویکرد  توصیفی – تحلیلی انجام شده است. ماهیت این مطالعه از نوع کاربردی- بنیادی می باشد. نحوه جمع آوری داده ها نیز به صورت میدانی(توزیع پرسشنامه) بوده که با استفاده از آزمون تی تک نمونه ای و آنالیز واریانس یک طرفه (one-way ANOVA) در نرم افزار SPSS تحلیل شده اند. برای دست یابی به هدف، با بهره گیری ازفرمول کوکران نمونه ای به اندازه 384 خانوار تعیین و به روش تصادفی پرسشگری شدند. روایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ برابر 752/0 و نرمال بودن توزیع داده ها با آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برابر 878/0 تأیید شد.یافته ها نشان می دهد که مهم ترین شاخص های روستای هوشمند در ابعاد محیطی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی می باشند،که در سطح روستاهای شهرستان همدان بعد اجتماعی در بهترین و بعد نهادی در بدترین وضعیت قراردارد. در بعد اجتماعی، شاخص های آموزش (میانگین 12/3)، امنیت (24/3) و توانمندی (11/3) بیشترین ظرفیت را برای تبدیل روستاها به روستای هوشمند را نشان می دهند. در بعد نهادی، شاخص برنامه ریزی با میانگین 33/2 در وضعیت نامطلوبی است. همچنین نتایج آزمون تحلیل واریانس یک طرفه نیز نشان می دهد که میان دهستان های شهرستان همدان از نظر شاخص های روستای هوشمند اختلاف معناداری وجود دارد. به طورکلی نتایج این مطالعه حاکی از آن است که برای  هوشمند کردن روستاهای شهرستان ، بایستی بر ابعاد نهادی و اجتماعی تمرکز ویژه ای نموده تا با تقویت فرایندهای برنامه ریزی، ارتقای سطح آموزشی و امنیتی، و بهسازی ظرفیت های نهادی، پروژه های هوشمندسازی روستاها با کارایی و اثرگذاری بیشتری به تحقق بهبود کیفیت زندگی روستانشینان منجر شوند.