دانش آموز

هدف: هدف این پژوهش فراهم آوردن محیطی هوشمند به منظور بهبود برنامه ریزی، سلامت، رفاه و در نتیجه پیشرفت تحصیلی و آموزشی دانش آموزان و دانشجویان است. روش پژوهش: پژوهش از نظر هدف، کاربردی است. بنابراین ابتدا شاخص های موثر در فرایند یادگیری با مطالعه کتب، مقالات و پرسش از افراد خبره استخراج و سپس اولویت بندی گردیده است. در مرحله بعد، یک معماری پیشنهاد شده است که ابعاد مورد بررسی آن؛ تغذیه و سلامت، انرژی، انتخاب هم اتاقی و تعیین استاد راهنما و همکار پژوهشی هستند. یافته ها: طبق نظرسنجی از خبرگان، شاخص های 1-آمادگی و سلامت جسم و روح 2-دقت و تمرکز حواس 3-موقعیت و محیط یادگیری، شاخص های موثر در فرایند یادگیری هستند. در خصوص سلامت، برنامه کاربردی در بستر اینترنت اشیاء برای دستیابی هر دانش آموز یا دانشجو به سهم های مورد نیازش و در نتیجه دستیابی به سلامت، بیان شده است. در خصوص انرژی، فلوچارت و شبه کد در بستر اینترنت اشیاء برای جلوگیری از اسراف انرژی، تنظیم خودکار آن و در نتیجه افزایش دقت و تمرکز ذکر شده است. همچنین الگوریتم پیشنهادی در بستر اینترنت اشیاء برای تعیین استاد راهنما و همکار پژوهشی جهت افزایش دقت و تمرکز حواس بیان شده است. در خصوص انتخاب هم اتاقی، فرصت های استفاده از اینترنت اشیاء برای دستیابی به صفات خاصه بیشتر و با مقادیر دقیق تر در انتخاب هم اتاقی و در نتیجه دستیابی به موقعیت و محیط مطلوب تر مورد بحث قرار گرفته است. نتیجه گیری: استفاده از تکنولوژی های روز می تواند باعث بهبود برنامه ریزی، سلامت و آسایش دانش آموزان و دانشجویان و در نتیجه ارتقای سطح علمی و آموزشی آن ها شود.

هدف: مطالعه حاضر به کشف چارچوبی از مداخلات سازمانی برای رسیدن معلمان به حالت غرقگی و بررسی نتایج آن روی زندگی کاری و شخصی معلمان پرداخته است. چنین الگویی را می توان از تجربه زیسته معلمان در حین کار در مدارس و حضور در کلاس های درس به دست آورد. چنین مداخلاتی شاید بتواند بهروزی و شادکامی معلمان را در محیط آموزشی، محیط خانوادگی و اجتماعی تحت تأثیر قرار دهد و در عین حال، بهره وری سازمانی را به همراه آورد. ایجاد تجربه های غرقگی در محیط آموزشی، علاوه بر ارتقای بهروزی کارکنان و بهره وری سازمانی، به تحقق اهداف کلان خط مشی گذاری عمومی نیز کمک می کند و به عنوان اهرم سیاستی مؤثر، با اهداف گسترده تر مدیریت در بخش دولتی، شامل رفاه اجتماعی و ارائه خدمات کارآمد، هم جهت خواهد بود. روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از استراتژی داده بنیاد ظاهر شونده، انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی است. مشارکت کنندگان پژوهش در این تحقیق، تمامی معلمان بازنشسته و شاغل در مقاطع سه گانه ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم شهر اصفهان، طی سال های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ بوده است که با روش نمونه گیری غیر احتمالی نظری، با ۲۳ نفر از این معلمان در مقاطع مختلف و در ۲۳ مدرسه مختلف، مصاحبه های باز و نیمه ساختاریافته انجام گرفت. در مرحله کدگذاری مصاحبه ها ابتدا، مرحله کدگذاری باز، به کشف کدهای اولیه از واحدهای معنایی موجود در متن مصاحبه ها منجر شد. در ادامه و به شکل پیوسته، کدهای محوری به عنوان مفهوم های کلان تر و انتزاعی تر برای تجمیع و دسته بندی کدهای باز حاصل شد؛ سپس با استفاده از اشتراکات مفهومی کدهای محوری، کدهای انتخابی به عنوان ابعاد غرقگی حاصل شدند. در پایان نیز با توجه به ویژگی های کدهای انتخابی بر اساس سه ویژگی مؤلفه ها، پیشایندها و پسایندها دسته بندی شدند. مراحل تجزیه وتحلیل داده های حاصل از مصاحبه ها، با استفاده از نرم افزار مکس کیودا ۲۴ انجام شد. یافته ها: پس از طی مراحل کدگذاری، ۸۸ کد باز از ۲۰۲۹ کد معنایی اولیه استخراج و ۳۱ کد محوری حاصل شد. برخی از کدهای محوری خود به عنوان کد انتخابی (بُعد) به کار رفتند و برخی دیگر با یکدیگر مفهوم های انتزاعی تری را تشکیل دادند که درمجموع ۱۰ بُعد، شامل ۴ بُعد پیشایندها، ۳ بُعد مؤلفه ها و ۳ بُعد پسایندهای غرقگی آموزشی، تحت عنوان مدل غرقگی آموزشی ظاهر شد. در مدل به دست آمده، ابعاد پیشایند غرقگی آموزش عبارت است از: آرامش در زندگی، هم خوانی ارکان آموزشی، باور شغلی و غنای منابع سازمانی در معلمی. ویژگی های غرقگی آموزشی عبارت است از: صمیمت، دقت و فراموشی در حین کار و در نهایت، ابعاد پسایندهای غرقگی آموزشی عبارت است از: ابعاد افزایش وفاداری شغلی، افزایش عملکرد آموزشی و افزایش شادکامی فردی. نتیجه گیری: یافته های مطالعه نشان داد که مدل غرقگی دارای ابعادی است که چنانچه مدیران مدارس و مسئولان آموزشی و پرورشی آن ها را مدنظر قرار دهند، امکان افزایش دفعات غرقگی در کار آموزشی را برای معلمان فراهم خواهند کرد. این پژوهش با شناسایی مؤلفه های غرقگی آموزشی و پیامدهای غرقگی آموزشی، می تواند بر ادبیات این حوزه تأثیر بگذارد؛ از این رو می توان گفت که نتایج پژوهش در راستای طراحی مداخلات سازمانی برای شغل معلمی و افزایش مشارکت، پیوند کاری و انگیزه ذاتی آنان به کار آموزشی در جهت رسیدن به غرقگی، بسیار مفید است.

هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش توانمندی های منش با رویکرد مثبت نگر بر تاب آوری و سرزندگی تحصیلی دانش آموزان بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی ﺑﺎ ﻃﺮح ﭘیﺶآزﻣﻮن_ﭘﺲآزﻣﻮن و ﮔ ﺮوه گواه با پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر پایه یازدهم ناحیه یک شهر یزد در سال تحصیلی 1403 -1404 بود. حجم نمونه پژوهش شامل 40 دانش آموز دختر بود که به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند و به شیوه تصادفی در دو گروه گمارده شدند (هر گروه 20 نفر). ابزار پژوهش شامل مقیاس تاب آوری (CD- RISC) کانر و دیویسون (2003) و پرسشنامه سرزندگی تحصیلی (AVQ) دهقانی زاده و حسین چاری (1391) بود. گروه گواه مداخله ای دریافت نکرد، اما گروه آزمایش پژوهش مداخله توانمندی منش با رویکرد مثبت نگر را (در هشت جلسه نود دقیقه ای و هرهفته یک جلسه) دریافت کرد. برای تحلیل داده ها از تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر استفاده شد. یافته ها نشان داد که در گروه آزمایش تفاوت پیش آزمون با مرحله پس آزمون و پیگیری برای هر پنج مولفه تاب آوری و سرزندگی تحصیلی معنادار است (001/0=P) و به غیر از شایستگی فردی و اعتماد به غرایز بین پس آزمون و پیگیری متغیرها در گروه های آزمایش تفاوت وجود ندارد (05/0<P) . نتایج نشان داد که آموزش توانمندی منش با رویگرد مثبت نگر، احتمالا درمان کارآمدی برای بهبود تاب آوری و سرزندگی تحصیلی در دانش آموزان است.

هدف از پژوهش حاضر ارزشیابی آموزش ارزش ها با محوریت اصول آموزش ارزش ها در کتاب در آمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی در دوره متوسطه اول بود. مطالعه به روش کیفی بوده است و از روش ارزشیابی «خبرگی و نقادی تربیتی» ارائه شده توسط «آیزنر» بهره گیری و سه مرحله توصیف، تفسیر و ارزشیابی را دربرگرفته است. برای انتخاب شرکت کنندگان در پژوهش از نمونه گیری هدفمند استفاده شد. فرایند گردآوری و تحلیل داده با انتخاب یک مدرسه متوسطه اول دخترانه در شهرستان بهارستان آغاز شد. داده های پژوهش طی یک دوره چهار ماه و در طی 40 جلسه مشاهده فضای فیزیکی و محیط آموزش و کلاس درس معلمان و همچنین در نتیجه مصاحبه با 12 معلم از رشته های متفاوت و 50 دانش آموز گرد آوری شد. نتایج این پژوهش بیانگر آن بود که بین وضع موجود و روش هایی که از مبانی و اصول ارزش های بیان شده در کتاب در آمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی مطرح شده فاصله و شکاف عمیقی حاکم است.

هدف از این پژوهش بررسی تعریف خردمندی از نگاه معلمان خردمند شهرستان یزد بوده و برای مطالعه از روش کیفی پدیدارشناختی استفاده شده است. محیط پژوهش شامل تمامی معلمان شهرستان یزد اعم از شاغل و بازنشسته بود و حجم نمونه، بر اساس نمونه گیری هدفمند، معلمان زن و مردی بودند که توسط دانشجویان ترم یک تا چهار دانشگاه یزد به عنوان معلم خردمند معرفی شدند و بعد از رسیدن به اشباع نظری به یازده نفر محدود شد. در مجموع، از مصاحبه نیمه ساختارمند با مشارکت کنندگان (3 مرد و 8 زن)، 66 مفهوم و 15 مقوله فرعی و 2 مقوله اصلی استخراج شد. در مقوله اصلیِ چگونگی تعریف خردمندی، خرد به عنوان مقوله ای «ذاتی و موهبتی از جانب خداوند» و «نادر» معرفی شد؛ «رشد و تحول خرد و ثمره به کارگیری آن در ابعاد زندگی» و راهی برای «رسیدن به بهترین خود» بیان شدند و «وجود ارتباط و افتراق میان هوش و خردمندی»، «خودشناسی و وظیفه شناسی در طول زندگی» و «هدفمند و تلاشگر بودن» از دیگر مقوله ها بودند. «اندیشمندبودن و تأمل داشتن در کلام»، «شنونده خوب بودن»، «داشتن دقت نظر در امور مختلف»، «اهمیت داشتن نظم در زندگی»، «رعایت کردن آداب معاشرت»، «دارابودن قدرت درک و سازگاری زیاد» و «دارابودن آستانه تحمل زیاد» نیز ذیل مقوله اصلیِ نمود رفتاری خردمندی به دست آمدند. با توجه به دیدگاه معلمان، خردمندی در همگان وجود دارد و نمودهای رفتاری آن است که نشان می دهد افراد توانسته اند خردمندی را در خود پرورش بدهند.  

پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی ضربان دوگوشی بر اضطراب امتحان، توانایی شناختی و حافظه عملکرد اجرایی دانشآموزان دارای اضطراب امتحان انجام شد. طرح پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی پیش آزمون – پس آزمون بود. جامعه آماری، دانش آموزان پسر متوسطه دوم نمونه دولتی سطح شهر قزوین در سال ۱۴۰۳ بود که 30 نفر واجد شرایط ورود به مطالعه به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در ۲ گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) گمارده شدند. ابزارهای پژوهش پرسشنامه توانایی های شناختی نجاتی (۱۳۹۲)، آزمون بلوک های کرسی (۱۹۷۰) و پرسشنامه اضطراب امتحان فریدمن و جاکوب (۱۹۷۷) بودند. سپس شرکت کنندگان گروه آزمایش به مدت 30 دقیقه، 4 بار در هفته، به مدت چهار هفته ضربان دوگوشی 10 هرتز را از طریق هدفون دریافت کردند. برای تجزیه وتحلیل داده ها از تحلیل کواریانس چندمتغیری در نرم افزار آماری SPSS نسخه ۲۴ استفاده شد. یافته ها نشان داد که ضربان دوگوشی 10 هرتز به طور معنی داری حافظه فعال را بهبود بخشیده (0/05>p)، توانایی های شناختی را (به جز در مؤلفه های کنترل مهاری، برنامه ریزی و شناخت اجتماعی) افزایش داده (0/05>p) و موجب کاهش سطح اضطراب امتحان شد (0/05>p). بنابراین می توان بیان کرد که روش درمانی همگام سازی امواج مغزی در باند آلفا به عنوان یک روش مداخله ای غیرتهاجمی می تواند در جهت کاهش اضطراب امتحان و بهبود حافظه کاری و توانایی کارکردهای شناختی به کار گرفته شود.

مقدمه: رشد و تعالی چندجانبه دانش آموزان در دوران ابتدایی به عنوان هدف اصلی آموزش و پرورش مورد تأکید واقع شده است. در این زمینه تصاویر کتب درسی به عنوان یک ابزار کلیدی و قدرتمند مطرح می شوند که می توانند تأثیرات چشم گیری بر رشد خلاقیت دانش آموزان ابتدایی داشته باشند. هدف: هدف اصلی از انجام این پژوهش، واکاوی جایگاه جلوه های بصری کتب درسی در پرورش خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی با رویکرد تفسیری انتقادی بوده است. روش: این فراترکیب کیفی با استفاده از روش پنج مرحله ای تفسیری انتقادی دیکسون- وودز و همکاران انجام شده است. تیم فراترکیب متشکل از 15 نفر متخصص برنامه ریزی درسی و یک نفر مسلط به روش پژوهش فراترکیب، با رویکرد تفسیری انتقادی بود. در ابتدا 30 منبع استخراج شدند که با استفاده از الگوی غربال گری و حذف عناوین نامرتبط، چکیده های نامرتبط و سپس متون نامرتبط، نهایتاً 17 منبع پژوهشی مرتبط، مبنای تحلیل قرار گرفت که نتیجه آن استخراج مدل مشتمل بر پنج مضمون سازمان دهنده توسعه یادگیری و بهسازی، توسعه خلاقیت، توسعه مهارت های سوادآموزی، توسعه مهارت های اجتماعی و توسعه مهارت های فردی بود. اعتبار داده ها با استفاده از سه تکنیک اعتبارپذیری، انتقال پذیری و هم سوسازی داده ها و اعتماد به داده ها با هدایت دقیق جریان جمع آوری اطلاعات و هم سوسازی پژوهش گران تائید شد. نتایج: به طور کلی یافته های این مقاله نشان داد که تصویرسازی کتاب دانش آموزان نه تنها یک وسیله برای انتقال مفاهیم و داستان ها به فراگیران است، بلکه یک وسیله توانمند برای ارتقاء فرآیندهای تفکری و خلاقیت در دانش آموزان می باشد. این مولفه ها می توانند تجربه مطالعه کتاب را برای دانش آموزان جذاب تر و نیز پرمفهو

هدف پژوهش حاضر بررسی مولفه های تاثیرگذار بر کیفیت یادگیری درس تفکر و پژوهش پایه ششم ابتدایی می باشد. روش پژوهش توصیفی و از نوع پیمایشی می باشد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان پایه ششم ابتدایی منطقه 18 شهر تهران در سال 1402-1401 می باشد. برای تعیین نمونه از روش نمونه گیری خوشه ای استفاده شد؛ به این صورت که در ابتدا از بین مدارس ابتدایی پسرانه ی منطقه، یک مدرسه از مدارس پسرانه (شهید خرم نژاد) انتخاب و سپس دانش آموزان همه کلاس های پایه ششم به تعداد 116 نفر به به عنوان نمونه انتخاب شدند.ابزار جمع آوری اطلاعات در این پژوهش، پرسشنامه محقق ساخته بود. جهت تعیین روایی صوری و محتوایی پرسشنامه، نظر شش معلم باسابقه پایه ششم در خصوص پرسشنامه پرسیده شد و به تایید ایشان رسید. همچنین جهت تعیین پایایی ابزار پژوهش از روش آلفای کرونباخ استفاده گردیده است که گزارش آن در جدول شماره (1) آمده است. جهت تحلیل داده ها از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر) و آمار استنباطی (آزمون t تک نمونه ای و t مستقل) استفاده شده است نتایج آزمون تی تک نمونه ای برای بررسی مولفه های تاثیرگذار کیفیت یادگیری دانش آموزان از کتاب تفکر و پژوهش پایه ششم نشان داد که مولفه های دانش تخصصی و تدریس معلم، اطلاعات ورودی دانش آموز، دیدگاه دانش آموز، نیازسنجی، کاربردی بودن محتوای کتاب، فضای آموزشی، ارزشیابی، تفاوت های فردی و جنسیتی در سطح آلفای 01/0 تفاوت معنی داری بین میانگین این متغیرها با حدوسط 3 وجود دارد (01/0P=).

استرس تحصیلی نوعی نگرانی است که به فرایند تحصیل مرتبط است و می تواند آینده تحصیلی و کیفیت زندگی دانش آموزان را تحت تاثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با هدف کاهش استرس تحصیلی یکی از دانش آموزان دختر پایه دوم ابتدایی به روش توصیفی از نوع اقدام پژوهی در سال تحصیلی 1402-1403 در شهر تهران انجام گرفت. نشانگان استرس از جمله تعریق، لرزش صدا و بدن، تیک و مشکلات گوارشی دانش آموز در منزل و دبستان مکرر مشاهده و توسط والدین و مسئولین دبستان گزارش شد. به منظور جمع آوری داده های پژوهش از ابزارهایی مانند مشاهده، مصاحبه و سیاهه ثبت نشانگان استرس تحصیلی(حسن آبادی و احمدیان نسب، 1398) استفاده شد. محقق با بهره گیری از پیشینه علمی و عملی موجود، مداخلاتی را بر اساس فنون شناختی رفتاری، آگاه سازی خانواده و بهبود فضای فیزیکی کلاس، جهت کاهش استرس تحصیلی طراحی و در طول سه هفته تحصیلی در ساعات کلاسی و پس از مدرسه طی گفتگوهای منظم با دانش آموز و والدین اجرا نمود. مداخلات مذکور شامل نمایش درمانی، قصه درمانی، اصلاح خطاهای شناختی و بکارگیری طنز در حیطه شناختی، تنفس، نرمش و رهاسازی عضلات در حیطه رفتاری، حذف رقابت فامیلی و دوستانه و اصلاح کمال گرایی در حوزه خانواده و مطبوع ساختن فضای کلاس بود. پس از اجرای مداخلات، مشاهده، مصاحبه و سیاهه ثبت نشانگان استرس تحصیلی اجرا شد.ضریب بهبودی (شعبانی، 1395) سنجیده شد که کاهش استرس تحصیلی را نشان داد. نتایج کیفی وکمی پژوهش نشان داد اجرای مداخلات اثرگذار بوده و سبب کاهش سطح استرس تحصیلی دانش آموز شد. بنابراین استرس تحصیلی با مداخلات روانشناختی قابل بهبود بود

یکی از شایع ترین مشکلات کودکان در ابتدای ورود به حوزه تحصیلی ، اختلال اضطراب جدایی می باشد ، به طوری که ترس جدا شدن از والدین ممکن است تاثیر مخرب در زندگی و سرنوشت کودک داشته باشد. لذا با فرا رسیدن سال تحصیلی جدید نگرانی های خانواده هایی که دانش آموزان کلاس اولی دارند شروع می شود. یکی از این نگرانی ها ترس از مدرسه می باشد. البته در دوران پسا کرونا با وجود کلاس های زیادی که کودکان قبل از شروع مدرسه می روند تقریبا مشکلی ندارند. اما باز هم بسیاری از آنها در روز های آغازین با مشکل مواجه می شوند. از آنجا که مدیر و معلم نقش مهمی در جذب و آرامش کودک دارند و می توانند با روشهای درست از اضطراب کودک در محیط جدید بکاهند. از اینرو بعد از مشاهده رفتار استرس زای یکی از دانش آموزان تصمیم گرفتیم با انجام اقدام پژوهی ذیل گامی در جهت رفع مشکل وی برداریم.

این مقاله از یک طرح پژوهشی که هدف آن ارزشیابی برنامه پژوهش سراهای دانش آموزی بود، استخراج شده است. برای انجام آن پژوهش از مصاحبه حضوری با صاحب نظران و کارشناسان آگاه و چهار پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. با تعداد 47 نفر که به صورت هدفمند از میان کارشناسان مرتبط با موضوع انتخاب شده بودند، مصاحبه شد؛ 32 پژوهش سرا در 5 استان منتخب مورد مشاهده قرار گرفتند. از مجریان برنامه پژوهش سراها نمونه گیری و داده های ناظر بر نگرش و واکنش آنها نسبت به جنبه های مختلف برنامه پژوهش سرای دانش آموزی با استفاده از چهار پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری شد. در مجموع، تعداد 434 نفر به پرسشنامه ها پاسخ دادند. محورهای مصاحبه و سئوال های بازپاسخ به اهداف، بافت، تمهید مقدمات، درونداد، فرایند و برونداد برنامه معطوف بود. محتوای مصاحبه ها با استفاده از روش های ناظر بر مطالعات کیفی استخراج، طبقه بندی و تلخیص شد. پاسخ گروه های مورد مطالعه به پرسشنامه ها، تحلیل و به صورت درصد فراوانی گزارش شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که بافت حاکم برجامعه(مدرک گرایی، آزمون محوری سنتّی و کافی نبودن زمان برای آموزش و یادگیری فعال) برای اجرای برنامه پژوهش سرا مساعد نیست. نبود فهم مشترک از اهداف، منابع، گروه هدف، فرایند و نتیجه برنامه های پژوهش سرا در میان همه گروه های ذی نفع مشهود است. برخلاف هدف سیاست گذار، اغلب پژوهش سراهای دانش آموزی بدون رعایت ضوابط و تمهید مقدمات تشکیل شده اند. 66 درصد کارشناسان و مدیران پژوهش سرا معتقدند در مقابل اجرای برنامه های پژوهش سرا موانع جدّی وجود دارد. از پاسخ های انشایی مدیران پژوهش سرا می توان دریافت که واکنش اغلب آنان نسبت به برنامه پژوهش سراها منفی است. موفقیت تعداد معدودی از دانش آموزان داوطلب در مسابقات علمی، به عنوان دستاورد پژوهش سراهای دانش آموزی، مستند شده است. امّا، تبدیل پژوهش سرا به«مسابقه سرا» نوعی انحراف از هدف اصلی سیاست گذار است.