مطالب

رشد سریع شهری منجر به افزایش تراکم ساختمان ها، آسفالت و بتون شده که گرما را جذب و نگه داری می کنند. این امر باعث شکل گیری جزایر حرارتی شهری می شود؛ مناطقی که دمای آن ها نسبت به اطراف روستاها یا مناطق سبز بالاتر است. حذف فضاهای سبز و کاهش جریان هوای طبیعی، تبخیر و خنک سازی طبیعی را مختل می کند. در نتیجه، دمای شب های شهری افزایش یافته و مصرف انرژی برای سرمایش و تهویه نیز بیشتر می شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش الگوی رشد شهری در ایجاد جزایر حرارتی در شهرها (مورد مطالعه: شهر اراک) می باشد. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی - نظری و ازنظر روش، توصیفی– تحلیلی است. اطلاعات و داده های موردنیاز از طریق روش کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شده است. در این پژوهش از روش مدل ISM استفاده شده است. نتایج تحلیل نشان می دهد که گسترش افقی و بی برنامه شهر، تغییر کاربری اراضی، به ویژه جایگزینی مناطق سبز با سطوح نفوذناپذیر همچون آسفالت و بتن، نقش کلیدی در افزایش دمای سطح زمین دارد. همچنین تراکم بالای ساختمان ها و نبود تهویه طبیعی، سبب تشدید تجمع حرارت در مناطق مرکزی شهر شده است. مدل ISM با ساختار سلسله مراتبی خود نشان داد که متغیرهایی مانند الگوی کاربری زمین، نحوه توسعه کالبدی شهر و میزان پوشش گیاهی بیشترین تأثیر مستقیم را بر پدیده جزایر حرارتی دارند. بنابراین، مدیریت بهینه رشد شهری از طریق پایش تغییرات حرارتی، احیای فضاهای سبز، و کنترل توسعه بی رویه شهری می تواند در کاهش اثرات «جزایر حرارتی» در شهر اراک نقشی اساسی ایفا کند.

گسترش پرشتاب حاشیه نشینی در کلان شهرها و تداوم چرخه محرومیت در روستاهای کمتربرخوردار (با تأکید بر منطقه سیستان)، بازتابی از ناکارآمدی نظام برنامه ریزی فضایی در ایران است. این پژوهش با هدف ارائه یک الگوی تحلیلی از نقش سازمان های مردم نهاد به عنوان کنشگران میانی در توانمندسازی این دو عرصه جغرافیایی، با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعه اسنادی و کتابخانه ای عمیق، به واکاوی پیشینه، مکانیزم های عمل و چارچوب نظری این نهادها می پردازد. یافته ها نشان می دهد سازمان های مردم نهاد با وجود تفاوت در بافت های شهری و روستایی، عمدتاً از طریق سه مکانیزم کلیدی ظرفیت سازی اجتماعی، تسهیل گری نهادی و تولید و بازتوزیع سرمایه اجتماعی عمل می کنند. در سکونتگاه های غیررسمی شهری، تمرکز بر بازپیوند اجتماعی و ایجاد عاملیت جمعی برای تأثیرگذاری بر حکمروایی شهری است؛ حال آنکه در روستاهای محروم سیستان، نقش این نهادها معطوف به مدیریت یکپارچه منابع طبیعی در شرایط خشکسالی، تنوع بخشی به معیشت و افزایش تاب آوری اکولوژیک-اجتماعی است. مقاله با ترسیم یک مدل مفهومی یکپارچه با استفاده از نرم افزار NET DRAW))، تعامل پویا بین «ساختارهای کلان حمایت گر»، «سازمان مردم نهاد به عنوان هسته مرکزی»، «سرمایه های چهارگانه محلی» و «برون دادهای توسعه ای» را در قالب یک سیستم بازخوردی مثبت تبیین می کند. در نتیجه گیری تأکید می شود که گذار از رویکردهای بخشی و مقطعی به سمت «مدل توسعه یکپارچه محله محور» با تکیه بر پتانسیل سازمان های مردم نهاد، نه تنها امکان پذیر، بلکه ضرورتی اجتناب ناپذیر برای تحقق عدالت فضایی و پایداری سرزمینی است.

زمینه و هدف: با افزایش فشارهای زیست محیطی و نیاز روزافزون به انرژی های پاک، استفاده از زیست سوخت ها به عنوان راهکاری در بهبود پایداری زنجیره تأمین کشاورزی مورد توجه قرار گرفته است هدف تحلیل نقش زیست سوخت ها در توسعه پایدار زنجیره تأمین کشاورزی، با بهره گیری از رویکرد ترکیبی سیستماتیک، گروه کانونی، و مدل سازی مبتنی بر هوش محاسباتی انجام گرفت. روش شناسی: در مرحله اول، از روش مرور سیستماتیک بر پایه دستورالعمل PRISMA برای شناسایی متغیرهای کلیدی استفاده شد. با مشارکت ۲۰ خبره در قالب گروه کانونی، مهم ترین پارامترهای اثرگذار از جمله فناوری تولید زیست سوخت، سیاست های حمایتی، زیرساخت های انرژی، و شاخص های اقتصادی و زیست محیطی شناسایی شد. در ادامه، برای تحلیل داده ها از الگوریتم های جنگل تصادفی و انتخاب ویژگیRelief بهره گرفته شد. نتایج و یافته ها: مدل سازی نشان داد که الگوریتم جنگل تصادفی با دقت ۸۵٪ (AUC=0.98) توانسته است به طور مؤثر زنجیره های تأمین با سطوح مختلف پایداری را خوشه بندی کند. خوشه بندی حاکی از آن بود که شاخص هایی نظیر اشتغال زایی مستقیم در روستا، کاهش آلایندگی، کاهش هزینه انرژی و فاصله تا مراکز فرآوری بیشترین تأثیر را در ارتقاء پایداری ایفا می کنند، در حالی که نوع و مقدار زیست سوخت مصرفی تأثیر کمتری داشته اند. یافته ها بیانگر آن است که توسعه پایدار زنجیره تأمین کشاورزی نیاز به تمرکز بر بهبود فناوری های تولید، زیرساخت های زیست سوختی، سیاست های حمایتی هدفمند و برنامه های آموزشی برای کشاورزان است. یافته های این مطالعه، ضمن ارائه چارچوبی نوین برای ادغام انرژی های تجدیدپذیر در زنجیره تأمین کشاورزی، می توانند مبنایی برای تصمیم گیری های سیاستی و راهبردهای بهینه سازی در راستای تحقق توسعه پایدار در بخش کشاورزی ایران و سایر کشورهای در حال توسعه باشند.

زمینه و هدف: مناطق مرزی با چالش های جدی امنیتی و توسعه ای روبرو هستند. تغییرات سریع جهانی، این مناطق را در معرض تهدیدات و فرصت های جدید قرار داده است. به همین دلیل، آینده نگری در مورد این مناطق از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است در همین راستا پژوهش حاضر با رویکرد آینده پژوهی، به تحلیل نقش کلیدی پارامترهای موثر بر امنیت و توسعه پایدار در شهر مرزی کامیاران پرداخته است. روش شناسی: این پژوهش با هدف کاربردی و روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. داده ها از طریق منابع کتابخانه ای و پرسشنامه جمع آوری شده اند. شهر کامیاران به عنوان محدوده مطالعاتی انتخاب شده و 40 نفر از متخصصان برنامه ریزی شهری و جامعه شناسی به عنوان نمونه آماری در نظر گرفته شده اند. یافته ها و نتایج: برای تحلیل داده ها، از روش دلفی و ماتریس اثرات متقابل (میک مک) استفاده شد. نتایج نشان داد که از میان 27 عامل مؤثر بر امنیت و توسعه پایدار در شهرهای مرزی، 19 عامل به عنوان عوامل کلیدی و مؤثر شناسایی شدند. این متغیرها بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری را بر آینده امنیت و توسعه پایدار در شهر مرزی کامیاران دارند. در نهایت نتایج مطالعات نشان داد از لحاظ تأثیرگذاری مستقیم پارامترهای تهدیدات تروریستی، نرخ بیکاری و میزان جرم و جنایت به ترتیب با امتیاز 71، 66و 65 به ترتیب در جایگاه های اول تا سوم و پارامترهای که تأثیری غیرمستقیم بر امنیت و توسعه پایدار در شهر مرزی کامیاران دارند تهدیدات تروریستی، میزان جرم و جنایت و نرخ بیکاری به ترتیب با امتیازهای 160403، 151603 و 147612، سه عامل اصلی و برجسته در بین عوامل مؤثر بر امنیت و توسعه پایدار در شهر مرزی کامیاران شناخته شده اند. نتایج کلی این پژوهش نشان داد که شهر مرزی کامیاران در حوزه امنیت و توسعه پایدار در وضعیت بحرانی قرار دارد. با این حال، یافته های این تحقیق می تواند به عنوان یک راهنمای ارزشمند برای تصمیم گیران، برنامه ریزان و سرمایه گذاران عمل کند تا با اتخاذ تدابیر مناسب، آینده ای روشن تر برای این شهر رقم بزنند.

زمینه و هدف: گسترش فناوری های دیجیتال نوین و شکل گیری متاورس، الگوهای تعاملات اجتماعی و نحوه مشارکت شهروندان در فضاهای شهری را به طور قابل توجهی تغییر داده است. در این میان، پایداری اجتماعی به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار شهری، نیازمند بازاندیشی در بستر این تحولات فناورانه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر متاورس بر پایداری اجتماعی شهری، شهر ارومیه را به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب کرده است. روش شناسی: این پژوهش با رویکردی ترکیبی انجام شده است. در مرحله نخست، وضعیت زیرساخت های فناورانه و مکانی مؤثر در شکل گیری متاورس شهری در ارومیه، شامل سامانه های اطلاعات جغرافیایی، بسترهای داده محور، اینترنت اشیا و شبکه های ارتباطی، مورد تحلیل قرار گرفت. در مرحله دوم، به منظور سنجش رابطه بین میزان استفاده شهروندان از متاورس و ابعاد مختلف پایداری اجتماعی، داده ها از طریق پرسشنامه گردآوری و با استفاده از مدل های رگرسیون خطی در نرم افزار SPSS تحلیل شد. شاخص های پایداری اجتماعی شامل انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی، حس تعلق و هویت شهری و عدالت اجتماعی و دسترسی در نظر گرفته شدند. نتایج و یافته ها: نتایج پژوهش نشان می دهد که استفاده از متاورس تأثیر مثبت و معناداری بر انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی و به ویژه هویت شهری شهروندان دارد. در مقابل، اگرچه رابطه متاورس با عدالت اجتماعی و دسترسی مثبت ارزیابی شد، اما این تأثیر در سطح معناداری آماری قوی قرار نگرفت. در مجموع، یافته ها بیانگر آن است که متاورس، در صورت توسعه متوازن زیرساخت ها و سیاست گذاری آگاهانه، می تواند به عنوان ابزاری مؤثر در تقویت پایداری اجتماعی شهری مورد استفاده قرار گیرد.

ژئوپلیتیک انرژی در خاورمیانه به طور سنتی صحنه رقابت ایران و عربستان سعودی بر سر مسیرهای صادرات، سهم بازار نفت و نفوذ منطقه ای بوده است. با این حال، این مقاله استدلال می کند که بحران اقلیمی و خشکسالی های مهاجرت زا، پویایی این رقابت را دگرگون کرده اند. طوفان های گسترده گرد و غبار که از مناطق خشک فرامرزی برمی خیزند، از یک مسئله زیست محیطی حاشیه ای فراتر رفته و به یک متغیر راهبردی تبدیل شده اند که محاسبات انرژی این دو کشور را بازتعریف می کنند. هدف این پژوهش، بررسی این موضوع است که چگونه خشکسالی و بحران اقلیمی، ضمن ایجاد تهدیدی مشترک، همزمان رقابت ژئوپلیتیک بر سر منابع کمیاب آب و انرژی را تشدید کرده و در عین حال، فرصت هایی برای همکاری ناگفته در مدیریت طوفان های گرد و غبار فراهم آورده اند. این مطالعه با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی، اطلاعات خود را از طریق تحلیل کیفی اسناد بین المللی، گزارش های محیط زیستی سازمان های فراملی، و بیانیه های رسمی ایران و عربستان گردآوری کرده است. یافته ها حاکی از آن است که خشکسالی و طوفان های گرد و غبار، امنیت آبی و غذایی هر دو کشور را به چالش کشیده و هزینه های رقابت صرف بر سر انرژی را افزایش داده است. بحران اقلیم به عاملی بدل شده که مرزهای تقابل سنتی را کمرنگ کرده و زمینه ساز همکاری مبتنی بر ضرورت مشترک شده است، بدون آنکه رقابت اساسی بر سر سهم بازار نفت و نفوذ ژئوپلیتیک از میان برود. در نتیجه، هم تنیدگی اقلیم و ژئوپلیتیک انرژی در ایران و عربستان، الگویی نوظهور از «رقابت در هم تنیده با همکاری اضطراری» را پدید آورده است.

آب زیرزمینی به عنوان بستر تغییر و تحولات تحت عوامل تاثیر گذار بررسی گردد. توان آبی هر منطقه از طریق روش های بیلان آبی ناشی از اقلیم و هجوم انسانی قابل برآورد است. افزایش جمعیت و توسعه ی روزافزون صنعت و تخلیه ی بی حد و حصر پساب های شهری، و تغییر اقلیم، از سال های گذشته موجب نوسانات شدید آب زیرزمینی شده و بمراتب نه تنها کمییت آب زیرزمینی بلکه کیفیت آنرا تحت تاثیر قرار می دهد. آمار30 ساله عناصر اقلیمی استان گیلان تهیه و از طریق روش منکندال و psiتغییر اقلیم ایستگاه ها بررسی و تعداد سال های و دوره های تر و خشک برآورد و درون یابی شد، بیشترین تغییرات اقلیمی در شرق گیلان و بیشترین تاثیرات را بر روی آب زیرزمینی را نیز در همین منطقه برجای گذارده است. از طرف دیگر با برداشت بی رویه آب زیرزمینی استان گیلان بیشترین نوسانات آب زیرزمینی مربوط به شرق گیلان است. و تاثیراتی شگرف بر عناصر کیفی آب چاه ها به مدت 16 سال اخیر داشته؛ مؤثرترین عناصر در شوری Nacl، Ec، Na، Cl، Sar دسته بندی آنالیز و درون یابی شد. در نتیجه نقشه تغییر اقلیم، نوسانات آب زیرزمینی وکیفی (شوری) تقریباً برهم منطبقند که بیشترین همبستگی را در شرق گیلان نشان می دهد.

زمینه و هدف: تحولات سریع فناوری (همچون هوش مصنوعی، اتوماسیون و اقتصاد دیجیتال)، نوسانات بازار کار، تغییرات جمعیتی و افزایش انتظارات جامعه در حوزه رفاه، نیازمند بازنگری در ماموریت ها و سازوکارهای نوین است. این پژوهش با هدف آینده پژوهی تعاون استان اردبیل در افق 1410 و ارائه راهبردهای توسعه انجام شد. روش شناسی: پژوهش از نوع توصیفی-استنباطی و آینده پژوهی بود و با رویکرد ترکیبی کمی و کیفی اجرا گردید. جامعه آماری شامل 58 نفر از خبرگان، مسئولان دولتی و غیردولتی، اعضای تعاونی ها و پژوهشگران حوزه تعاون بود که با روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه لیکرت، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و مطالعات اسنادی جمع آوری شدند. برای تحلیل داده ها، از روش های متنوعی استفاده شد: تحلیل PESTEL برای شناسایی عوامل محیطی کلان، روش MICMAC برای بررسی روابط متقابل متغیرهای کلیدی، و سناریوسازی با روش شل برای تدوین سناریوهای آینده. همچنین، تحلیل همبستگی، تست کراسکال-والیس، تحلیلSWOT، تکنیک TF-IDF و خوشه بندی K-Means برای تحلیل داده های کمی و کیفی به کار رفتند. نتایج و یافته ها: نتایج نشان داد که عوامل اقتصادی مانند نرخ تورم و سیاسی مانند ثبات سیاسی مهم ترین عوامل تأثیرگذار هستند. فناوری به عنوان محرک کلیدی شناسایی شد و سناریوهای رکود و تهدید کم آبی محتمل ترین آینده ها بودند. عدم تفاوت معنی دار بین گروه های پاسخ دهنده، امکان سیاست گذاری یکپارچه را فراهم کرد. در نهایت، راهبردهایی مانند بهره برداری از نقاط قوت برای استفاده از فرصت ها، تمرکز بر عوامل کلیدی، آمادگی برای سناریوهای محتمل و توسعه فناوری پیشنهاد شد. این یافته ها می توانند به سیاست گذاران و مدیران تعاون در تدوین راهبردهای توسعه پایدار کمک کنند. در خصوص آینده پژوهی و موضوعات مرتبط با آن کارهای زیادی در داخل و خارج از کشور انجام شده است اما در مورد آینده پژوهی تعاون در استان پژوهش و پژوهشی مشاهده نشده است.

جنگ چالدران (920ق/1514م) در تاریخ نگاری ایرانی اغلب از منظر نظامی و سیاسی بررسی شده است؛ اما پیامدهای روان شناختی این رویداد بر فرد، جامعه و ساختار قدرت صفوی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه های بنیادین روان شناسی جنگ، به ویژه نظریه غرایز زیگموند فروید و نظریه هویت اجتماعی هنری تاجفل، رویدادهای پیش و پس از چالدران را از منظری روان شناختی بازخوانی می کند. این مقاله نشان می دهد که شخصیت پرخاشگر سلطان سلیم یکم، با تسلط غریزه مرگ بر ساختار روانی اش، نقشی محوری در اجتناب ناپذیر کردن جنگ داشت؛ در مقابل، رفتار شاه اسماعیل پس از شکست، نشانه های آشکاری از روان زخم و اختلال استرس پس از سانحه را در خود دارد. انزوا، ترک فرماندهی و افراط در می گساری، واکنش هایی به سوگ یک شکست بی سابقه تفسیر می شوند. چالدران نه تنها یک شکست نظامی، بلکه یک بحران هویتی و روانی عمیق برای پادشاه، قزلباشان و کلیت جامعه صفوی بوده است که پیامدهای آن تا پایان دوره ی صفوی ادامه یافت.

پیشرفت چشمگیر هوش مصنوعی در حوزه پردازش زبان طبیعی، امکان تازه ای را برای تعامل با متون عرفانی فراهم کرده است. این در حالی است که عرفا در طول تاریخ، همواره تصریح کرده اند که کشف وشهود عرفانی، خاص گروهی است که مورد لطف حق واقع می شوند و درنتیجه، زبان خاص خود را دارد که از گستره فهم نااهلان خارج است. اخیراً هوش مصنوعی که فاقد هرگونه احساس و خودآگاهی است، این ادعا را به چالش کشیده است. در این پژوهش برای سنجش توانایی هوش مصنوعی در شبیه سازی تجارب عرفانی از روش توصیفی تجربی استفاده شده است. پس از مرور نظریات عرفا و اندیشمندان درباره تجربه عرفانی و هوش مصنوعی، دو متن عرفانی، یکی از بایزید بسطامی (نثر) و دیگری از مولوی (نظم)، به مدل زبانی ChatGPT ارائه شد تا شیوه بازآفرینی آن ها بررسی شود. نتایج نشان می دهد که هوش مصنوعی قادر است با شناسایی و بازتولید نمادها، استعارات، لحن و ساختار زبانی متون عرفانی، روایتی نزدیک به فضای تجربه عرفانی ارائه دهد. بااین حال، فقدان شهود و تجربه درونی، شبیه سازی آن را به سطح زبانی محدود می سازد و از ورود به قلمرو تجربه پدیداری ناتوان است. پژوهش حاضر نشان می دهد که اگرچه هوش مصنوعی تجربه عرفانی را به صورت درونی درنمی یابد، می تواند در بازنمایی ادبی و ایجاد پل میان سنت های عرفانی و ابزارهای نو، مفید واقع شود و ابزار قدرتمندی برای تحلیل، بازنمایی و آشنایی مخاطب معاصر با سنت های عرفانی باشد.

بیان مسئله: شناخت اصالت اهمیت زیادی در خلق معماری اصیل و ماندگار دارد اما به دلیل تنوع نظرات و عدم وجود معیارهایی دقیق، این موضوع اغلب از دید صاحب نظران مغفول مانده است و پژوهش ها به تکرار کلیات مفاهیم و صرفاً در حوزه میراث فرهنگی و مرمت بناها محدود شده اند. ازآنجاکه معماری سنتی به عنوان معماری اصیل شناخته شده است. بدین ترتیب، لزوم بررسی این موضوع در معماری خانه های سنتی در دوره های متفاوت تاریخی به منظور شناخت مؤلفه های اصالت ضروری است.هدف پژوهش: این پژوهش ازطریق بازخوانی مقالات و دیدگاه های صاحب نظران، در پی واکاوی مفهوم اصالت و بررسی نحوه تجلی و استمرار اصالت در خانه های سنتی شهر یزد، در گذار از دوره قاجار به پهلوی است. شناخت تغییرات معماری در خانه های سنتی این دو دوره نقش تأثیرگذاری در شناخت مؤلفه های اصالت در بناهای معماری دارد. بدین منظور، با تمرکز بر شواهد کالبدی، مفهومی و معنایی خانه ها، سعی در شناخت روند تداوم یا گسست این مفاهیم در بستر تحولات تاریخی و فرهنگی آن دوران دارد. روش پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکردی کیفی است که از راهبرد تحلیل محتوا بهره می گیرد. داده ها ازطریق مطالعات کتابخانه ای، اسنادی و بازدیدهای میدانی گردآوری شده اند. پس از شناسایی مؤلفه های اصالت در معماری بر پایه تحلیل اسناد و دیدگاه های صاحب نظران، خانه های دوره قاجار و پهلوی شهر یزد به عنوان نمونه های موردی انتخاب و با استفاده از روش های تطبیقی تحلیلی و توصیفی، روند تحول مؤلفه های اصالت از دوره قاجار به پهلوی بررسی شد.نتیجه گیری: بررسی مؤلفه های اصالت در سه مرتبه صورت، مفهوم و معنا، در خانه های دوره قاجار و پهلوی؛ نشان می دهد که به ازای حذف عناصر و اجزای معماری در خانه های سنتی از مرتبه صورت، نمودپذیری مفهوم و معنای مستتر در آن عنصر در مراتب دیگر اصالت قابل ادراک نیست، و بسیاری از مؤلفه های اصالت در مراتب سه گانه در دگردیسی بناهای معماری از دوره قاجار به پهلوی دیگر مشهود نیست.

بارزترین مسائل با پیچیدگی های کلان در نظام اجتماعی کنونی شهرهای اسلامی نوع ارتباط و اتفاق اجتماعی بین افراد است. از طرفی به بنیان و جایگاه اصلی این پدیده پرداخت نشده است و از طرف دیگر نفوذ و اثرات قدرت اندیشه وارداتی غربی در این خصوص، سبک زندگی ایرانی و اسلامی را به حاشیه کشانده است. هدف پژوهش، بررسی و تحلیل جایگاه معماری ایران در ایجاد و تقویت روابط اجتماعی بین افراد می باشد. به صورت کیفی و با روش توصیفی و تحلیلی این موضوع با انطباق اندیشه های اصیل اسلام و غرب مورد پرداخت قرار گرفته است. یافته ها حاکی از نظرات بنیادین اندیشه اسلام در ارتباط با موضوع اتفاقات اجتماعی در بین مؤمنین است که علاوه بر موضوعات کلان چون اندیشه غرب، تمامی موضوعات جزنگرانه را نیز مورد هدف قرار داده است. برخلاف اندیشه غربی اسلام خانواده را پایگاه اساسی انسانی و معماری خانه را پایگاه اساسی معماری در ارتباط با تعاملات اجتماعی اصلح معرفی نموده است.انسان ها با توجه به نوع نیازهای فیزیکی و غیرفیزیکی، با حضور خود در فضاهای معماری سعی در ارضاء کردن یکی از بااهمیت ترین نیازهایِ خود به عنوان یک انسان اجتماعی دارند و آن در کنار دیگران بودن است. حضور انسان ها در کنار یکدیگر باعث ایجاد برخوردهائی می گردد که بسترسازی در جهت رخداد اتفاق و تعاملات اجتماعی در فضا و مکان معماری می باشد.

درک استعاری زمان، یکی از حوزه های کلیدی در زبانشناسی شناختی است که نشان می دهد چگونه انسان ها مفاهیم انتزاعی را از طریق تجربیات فضایی ملموس می سازند. بر اساس نظریه استعاره مفهومی (لیکاف و جانسون، 1980)، دو الگوی رایج «ناظرِ متحرک» و «زمانِ متحرک» برای بازنمایی زمان شناسایی شده اند. این پژوهش با بهره گیری از الگوی استانداردِ «جلسه چهارشنبه بعد» (مک گلون و هاردینگ، 1998)، به بررسی درک استعاری زمان در گویش بلوچی سرحدی می پردازد. جامعه آماری شامل 121 گویشور بومی بلوچی سرحدی (دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان) بودند. داده ها با استفاده از آزمون خی دو (χ²) در نرم افزار SPSS تجزیه وتحلیل شدند. یافته ها نشان داد که در محیط خنثی، الگوی «زمان متحرک» به طور معناداری غالب است (p < 0.001)، که نشان دهنده تمایل گویشوران به تصور خود به عنوان موجودی ثابت است که رویدادها به عنوان عوامل متحرک به سوی او حرکت می کنند. همچنین، نتایج حاکی از آن بود که ارائه اطلاعات زمینه ای (جملات برانگیزاننده) تأثیر معناداری بر تفسیر الگوی مبهم «جلسه چهارشنبه بعد» دارد (p < 0.001)، که از پویایی شناخت زبانی پشتیبانی می کند. در مقابل، متغیر جنسیت تأثیر معناداری بر درک استعاری زمان نداشت (p = 0.36). این یافته ها نشان می دهد ساختار اجتماعی عشیره ای و تأکید بر سنت های تاریخی در فرهنگ بلوچی سرحدی، می تواند نقش تعیین کننده ای در شکل دهی به این الگوی شناختی داشته باشد. این مطالعه به عنوان نخستین بررسی نظام مند در این حوزه در گویش بلوچی سرحدی، بینش های ارزشمندی در مورد ارتباط زبان، فرهنگ و شناخت ارائه می دهد.

امروزه فضاهای عمومی شهرها بر اساس اصول و معیارهای استفاده بزرگسالان شکل گرفته است و اغلب فضاهای شهری، فاقد کیفیت برای استفاده کودکان و نوجوانان و به دور از مشخصه های یک شهر دوستدار کودک می باشند. بنابراین با ارزیابی عوامل پیش ران شهر دوست دار کودک می توان به یکی از اهداف برنامه ریزی شهری یعنی عدالت فضایی دست یافت و بستر مناسبی را برای دوست دار کودک بودن شهرها فراهم نمود. در همین راستا، هدف اصلی این تحقیق شناسایی عوامل کلیدی و نیروهای پیش ران شهر دوستدار کودک در شهر اردبیل با رویکرد آینده پژوهی می باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق شامل پژوهشگران در حوزه برنامه ریزی شهری در شهر اردبیل می باشد. حجم نمونه به روش نمونه گیری گلوله برفی 50 نفر بدست آمده است(با اشباع نظری) و برای تجزیه و تحلیل داده های این تحقیق از نرم افزار میک مک استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که متغیرهای قوانین و دستورالعمل ها، بینش راهبردی، سیستم اداری، تفویض مسئولیت و قانونمندی، بالاترین رتبه های تأثیرگذاری و متغیرهای اعتماد اجتماعی، مشارکت ساکنین، توافق جمعی، امنیت و تفویض مسئولیت، بالاترین رتبه های تأثیرپذیری کلی را داشته اند. در حالت کلی از میان 15 متغیر بررسی شده این پژوهش، تعداد 7 متغیر سیستم اداری، قوانین و دستورالعمل ها، عدالت محوری و ایمنی و امنیت، ایجاد و طراحی محیط های تفریح و سرگرمی و جاذب برای کودکان و تفویض مسئولیت به سطوح پایین، به عنوان عوامل پیش ران شهر دوست دار کودک در شهر اردبیل انتخاب شداند. نتیجه این که در هرگونه برنامه ریزی در شهر اردبیل باید نقش کلیدی عوامل مذکور را مورد توجه قرار دهد. این متغیرها در بهبود وضعیت شهر دارای قدرت نفوذ بالا و وابستگی پایینی هستند و اولویت اول در برنامه ریزی جهت ایجاد شهر دوست دار کودک در اردبیل به حساب می آیند.

امروزه تغییرات ناگهانی و گسترده در حاشیه شهری، به عنوان یکی از جنبه های اصلی پویایی فضایی در جایگاه نظریه و عمل برای ارتقای سازگاری و پایداری شناخته شده است؛ بنابراین با توجه به وجود شکاف هایی در مقالات علم سنجی در زمینه پویایی فضایی چشم انداز شهری-روستایی، هدف اصلی این پژوهش، سازمان دهی ادبیات موجود برای تحلیل محتوای مفهومی و شناسایی روندهای پژوهشی آینده است. با وجود مطالعات انجام شده در این زمینه، هنوز خلأهایی در دانش مربوطه وجود دارد. این مطالعه با استفاده از تحلیل شبکه دانش، به بررسی سیستماتیک مقالات مرتبط با پویایی چشم انداز از پایگاه اسکوپوس بین سال های 1990 تا 2024 پرداخته است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، در زمره پژوهش های تحلیل محتوا قرارمی گیرد. براساس ماهیت داده ها، از نوع پژوهش های علم سنجی و به طور ویژه، تحلیل هم نویسندگی و هم واژگانی برای تحلیل اطلاعات اسنادی است. داده های جامعه آماری پژوهش، پس از بررسی جامع ادبیات، شامل 137 مقاله منتخب برای تجزیه و تحلیل بود. برای انجام تحلیل شبکه دانش این مقالات، از نرم افزار « VOSviewer » استفاده شد. علاوه بر این، برای تجسم گرایش های نوظهور و پیگیری موضوعات تحقیقاتی بین سال های 2014 و 2024، 137 مقاله از مجموعه اولیه 237 مقاله انتخاب و با استفاده از نرم افزار « Citespace » تجزیه وتحلیل شدند. یافته های تحقیق نشان می دهد که پویایی فضایی چشم انداز شهری - روستایی و اثرات آن بر یکپارچگی بوم سازگان، مفهومی نوظهور و به سرعت در حال توسعه در میان محققان، مجلات علمی و کشورهای پیشرو است. بر اساس تحلیل هم واژه، مشخص شد که مفهوم مطالعه، ماهیت چندبعدی دارد و کلیدواژه ها بر مفاهیمی مانند: چشم انداز، خدمات بوم سازگان، تغییر کاربری اراضی و حفاظت از محیط زیست تمرکز دارند. همچنین، روندهای نوظهور مانند: برنامه ریزی چشم انداز، عملکرد بوم سازگان و اولویت های حفاظتی شناسایی شده اند. نتایج تحقیقات نشان می دهد که کلیدواژه هایی مانند: تنوع زیستی، آمایش سرزمین و اکولوژی بیشترین رشد را داشته اند. کشورهای فعّال در این زمینه بیشتر؛ چین، آمریکا، آلمان و انگلستان هستند. تحقیقات آینده نیازمند نوآوری نظری در حوزه های مشترک محیط زیست، کشاورزی و علوم اجتماعی است. به طور کلی، این تحقیق به درک عمیق تر پویایی چشم انداز و چالش های مرتبط با آن کمک می کند. با توجه به پوشش خلأ یک مطالعه مروری مبتنی بر رویکرد علم سنجی در حوزه پویایی فضایی چشم انداز شهری روستایی، از اصالت و نوآوری برخوردار است.

در این تحقیق، با توجه به اسناد کتابخانه ای و مروری بر ادبیات تخصصی مرتبط با موضوع، به شناسایی شاخص های مناظر روستایی مطلوب و در گام بعدی با استفاده از فرآیند بازدید میدانی یا مشاهده، به ارزیابی عناصر و شاخص های موجود در منظر روستایی منطقه مورد مطالعه پرداخته شد. با توجه به شاخص-های مؤثر و اصلی، پرسشنامه طراحی شد. روایی پرسشنامه توسط متخصصین مورد بررسی قرار گرفت و پایایی کل آن بر اساس آلفای کرونباخ 817/0 برآورد گردید. حجم نمونه بر اساس فرمول میترا لنکفورد، محاسبه گردید و در بین 300 نفر از افرادی که از دهکده چوبین بازدید نمودند، توزیع شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار Spss و آزمون های همبستگی اسپیرمن و رگرسیون خطی چندگانه صورت گرفت. نتایج این پژوهش، ابتدا مجموعه ای از شاخص های مناظر روستایی با رویکرد توسعه گردشگری را نمایان ساخت. همچنین نتایج نشان داد که بین شاخص های منظر روستایی و شاخص های توسعه گردشگری، رابطه ای معنادار برقرار است. علاوه بر آن، در بین شاخص های منظر روستایی، شاخص اکولوژیکی، بیشترین تأثیر را بر توسعه گردشگری در دهکده چوبین دارد و گردشگران بازدیدکننده از دهکده چوبین معیارهای مرتبط با شاخص اکولوژیکی را مؤثرترین عامل جهت جذب به این منطقه می پنداشتند. بنابراین جهت تحقق توسعه گردشگری در مناطق روستایی، درک مؤلفه های مناظر روستایی مطلوب و استفاده از آن ها در طراحی این مناظر و همچنین توجه به انتظارات و دیدگاه های گردشگران می تواند در ارتقاء کیفیت مناطق روستایی و توسعه گردشگری نیز نقشی اساسی داشته باشد.

یُعتبر مبدأ الصلاحیه العالمیه أحد أوجه امتداد القانون الجزائی خارج إقلیم الدوله و قد أخذت به الدول بصفه احتیاطیه بهدف الحیلوله دون إفلات مُرتکبی الجرائم الدولیه من العقاب من دون اشتراط وجود علاقه تقلیدیه بین الدوله صاحبه الإختصاص العالمی و الجریمه المُرتکبه، مع اشتراط أن تکون الجرائم موضوع الصلاحیه العالمیه تنشأ من معاهدات و إتفاقیات الدولیه. على هذا الأساس فإن لمبدأ الصلاحیه العالمیه بُعدان أساسیان أحدهما داخلی والآخر دولی، إذ یُعد هذا المبدأ نقطه التقاء فرعین من فروع القانون هما القانون الجزائی والقانون الدولی. بدراسه الماده (23) من قانون العقوبات السوری لعام 1949م  التی أخذت صراحهً بمبدأ الصلاحیه العالمیه یتّضح أن المُشرّع السوری لم یکن موفقاً فی تشریع هذا المبدأ نظراً لعدم مراعاته للأسس القانونیه والمبررات التی تقف خلفه. فالمبدأ الذی أقره المُشرّع السوری یُعتبر أوسع نطاقاً من المجال الموضوع المُخصص له وهو یخرق مبدأ السیاده المطلقه للدول على إقلیمها دون مبرر قانونی، کما أنه على عکس قوانین الدول الأخرى لایُشترط لتطبیق المبدأ موضوع الدراسه أن تکون الجریمه المُرتکبه دولیه وأن تُخل بأمن واستقرار المجتمع الدولی.