در عصر امویان مراکز علمی وادبی فعال دوگونه بود:1- مراکزی که پیش از اسلام توسط اقوامی چون یونانیان‘ایرانیان و سریانیان درسرزمینهای همچون مصر ‘ ایران و شهرهای نصیبین و رها تأسیس شده بود وغالبأ به علوم عقلی و پزشکی می پرداخت . این مراکز در دوران اسلامی نیز تا سالها همچنان فعال بود وبدون هرگونه اتکایی به دستگاه خلافت اسلامی به رونق علمی وتحقیقات خود ادامه داد. 2- مراکزی که در اثر تلاشهای مسلمانان در دوره اسلامی رونق علمی پیدا کردو به مراکز علم و تمدن اسلامی تبدیل شد . در این مراکز بیش از هر چیز علوم اسلامی خصوصأ علوم قرآن (قرائت وتفسیر ) وفقه و حدیث تدریس می شد وعلوم دخیله کمتر موردتوجه بود. این مقاله به بررسی هردو دسته می پردازد.
باستان شناسی در زمینه های مختلف نیاز به علوم دیگر دارد ولی نیاز به آشنایی با علوم رایانه ای و کاربردهای متعدد آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است‘ چون از جنبه های گوناگونی میتوان از این وسیله استفاده نمود از جمله در تجهیزات آزمایشگاهی و مهندسی ‘ در زمینه های گرافیکی ‘ مرمتی‘ بازسازی های رایانه ای و همچنین بانک های اطلاعاتی که کمک شایان توجه ای در امر پژوهش می نماید. استفاده از توانمندی های رایانه درپژوهش های باستان شناسی یک روند جدید به شمار می آید . تاکنون نرم افزارهای معدودی برای مطالعات باستان شناسی طراحی شده است. در زمینه بانک های اطلاعاتی رایانه ای برای ثبت و ضبط داده های کاوش نیز تاکنون کار جدی و مشخصی در ایران صورت نگرفته است. رایانه یکی از مهمترین ابزار پژوهش است . با استفاده از آن میتوان بهترین شرایط تحقیق و بررسی را فراهم آورد واز دانش داده پردازی و تکنولوژی نوین به ویژه از توانایی های بالقوه رایانه و کاربردهای متعدد پیشرفته امروزی آن در زمینه های مختلف باستان شناسی بهره گرفت.