کتاب تجزیه الامصار و تزجیه الاعصار ، مشهور به تاریخ وصاف ، تالیف عبدالله شیرازی ، ملقب به وصاف الحضره ، یکی از مهم ترین متون تاریخ نگاری ایرانی است . این کتاب در پنج جلد تنظیم شده و وقایع سال های 654 الی 727 ه.ق را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است . این نوشتار می کوشد تاریخ نگاری وصاف را تحلیل و تبیین کند . بر این اساس ، شکل شناسی و مضامین اثر وصاف ، اهمیت و ویژگی های تاریخ نگاری او ، منابع اطلاعاتی مورخ در نگارش کتاب مورد نظر ، و سبک و شیوه نگارش وی از مهم ترین موضوعات آن به شمار می آید . مسلم است که بهره گیری وصاف شیرازی از روش تحلیلی بر پایه انتقاد و تعلیل و تلاش وی در اتخاذ روی کردی مبتنی بر بی طرفی تاریخی ، تاریخ نگاری وی را به آنچه امروز از آن به تاریخ نگاری علمی یاد می شود ، نزدیک ساخته است.
این نوشتار با بررسی و بازبینی دیدگاهها و پژوهشهای تاریخی ـ تحلیلی فریدون آدمیت درباره نهضت مشروطه، ارزش علمی و تحلیلی آنها را میسنجد و روشن میسازد که بهرغم تصور رایج درباره وی، برخی از پیشفرضهای تحلیلهای تاریخیاش نادرستند و او در نقل و بهکارگیری مواد تاریخی، کمابیش از دقت و امانت علمی برخوردار نیست؛ یعنی پژوهشهای آدمیت، هم در صورت و هم در مواد تاریخی، خدشهپذیر است و او را به هدفهایش نمیرساند.
زندهیاد جلال آلاحمد زندگی پر فراز و فرودی داشت که در مجموع میتوان آن را به دو بخش تقسیم کرد: بخش نخست: دوران حقیقتجویی و بخش دوم دوران حقیقتیابی. جلال در دوره اول زندگی در پی کشف گوهر حقیقت به دکانهای مختلف (از شریعت سنگلجی وهابیمآب تا کسروی بیدین و از حزب توده تا حزب زحمتکشان و ...) سرک میکشد اما با وقوع نهضت امام خمینی و کشتار مردم بیگناه در 15 خرداد 42 راه را مییابد و آرامآرام به آغوش مذهب بازمیگردد.