درخت حوزه‌های تخصصی

فارابی حق را به سه معنا مورد استفاده قرار داده و ابن سینا نیز به تبع او همین معانی را برای حق در نظر گرفته است. دو معنای وجودی و یک معنای معرفت شناسانه. حق به معنای وجود مطلق (دائم) و وجود بالفعل و حق به معنای صدق. قول یا اعتقاد (حکم) را هنگامی که مطابِق واقع است صادق و هنگامی که واقع مطابَق با آن است حق می نامند. فلاسفه مسلمان بالاتّفاق مطابقت را به عنوان ملاک صدق در نظر گرفته اند. ضمناً ابن سینا از بُعد عقل عملی نیز برای حکمت، شأن عملی قائل است. عدالت به عنوان رکن اصلی عقل عملی است و او در حکمت عملی حق را ملاک عدل گرفته است. با وجود آنکه ابن سینا رویکرد استدلالی را در فلسفه اخذ کرده است اما به نحوی نگاهی اشراقی و عارفانه نیز دارد. سومین لحاظی که حق نزد ابن سینا مورد توجه قرارگرفته بُعد شهودی و عرفانی حکمت است. ابن سینا در کنار اعتقاد راسخ به علم حصولی (مبتنی بر صورت ذهنی) به علم حضوری قائل است. نزد شیخ حق وجه وجودی نیز دارد، پس با اعتقاد به علم حضوری است که حق با بُعد معرفت شناسانه اتّصال و به معنای دقیق تر اتحاد می یابد.

شیخ اشراق در کتاب المشارع والمطارحات، خود را وامدار میراث معنوی و حکمی کهنی می داند که از خمیره مقدسه (ازلی) نشأت گرفته و در قالب دو شاخه شرقی(ایرانی) با محوریت ذوق و شهود و شاخه غربی(یونانی) با غلبه بحث و برهان تداوم یافته و سرانجام در حکمت ممزوجه حکمای مشرقی تجلی یافته و به او رسیده است. پیشتر برخی سهروردی پژوهان تفسیر و توصیف خود را از این تبارنامه تمثیلی تاریخی به نحوی طرح کرده اند که در بعضی مطالب به نظر درست نمی آید. این مقاله می کوشد نقدهای خود را به خوانش ها از این تبارنامه در باب چینش اعلام و اشخاص اساطیری و تاریخی آن نظیر هرمس، قصاب آملی و حکمای مشرقی ایران بیان نماید.

مسأله خودآگاهی یکی از مهم ترین مسائلی است که فلاسفه در طول تاریخ با رویکردهای مختلفی به آن پرداخته اند. ابن سینا از جمله اولین فیلسوفانی است که با رویکردی فلسفی و نه صرفاً اخلاقی- دینی این بحث را مطرح می کند. او در انسان معلق در فضا، موقعیتی شهودی را فراروی ما قرار می دهد. بسیاری از ابن سینا پژوهان با مقایسه انسان معلق در فضای ابن سینا و کوجیتوی دکارت سعی کرده اند تا بین این دو، نوعی قرابت نشان دهند و حتی برخی با تتبع در پیشینه تاریخی کوجیتوی دکارت، بر تأثیر غیرمستقیم انسان معلق در فضای ابن سینا بر کوجیتوی دکارت تأکید دارند. ما در این مقاله نشان می دهیم که انسان معلق در فضای ابن سینا ارتباطی وثیق با مهم ترین مبنای هستی شناختی فلسفه وی، یعنی تمایز متافیزیکی وجود و ماهیت دارد و از این منظر ابن سینا توانسته است ساحتی از «خود» را فراروی ما قرار دهد که تا پیش از وی به آن توجهی نشده بود؛ ساحتی که ابن سینا از آن به انیت یاد می کند و آن را در مقابل ماهیت قرار می دهد و ما آن را ساحت وجودی می نامیم. از آنجا که در فلسفه دکارت ما با چنین تمایزی بین ساحت وجود و ماهیت در ذات خودآگاه مواجه نمی شویم؛ لذا می توان گفت ابن سینا در تحلیل خودآگاهی از دکارت فراتر رفته است.

رشد و توسعه شگفت انگیز علوم در چند دهه اخیر ، دانشمندان و پژوهشگران را با شرایط متفاوت و تنگناهای مختلف روبه رو کرده است. گسترش بداخلاقی علمی و پژوهشی و استفاده ابزاری از علوم و نوآوری های علمی ، جامعه علمی و دانشگاهی را به چالش کشیده است. رعایت اصول اخلاقی رکنی مهم در اثربخشی پژوهش ها و در واقع یکی از راه های ارتقای کیفیت و اعتبار پژوهش های علمی است. نقش اخلاق عالی انسانی و کنترل و نظارت بر بهبود کیفیت اخلاق پژوهشی در تحقیقات دانشگاهی چیست؟ راهکار های بهبود اخلاق عالی انسانی و کنترل و نظارت در تحقیقات دانشگاهی چیست؟ در پاسخ به سوالات مطرح شده ؛ بنظر می رسد مشکل بداخلاقی پژوهشی ریشه در دو عامل اصلی اخلاق عالی انسانی و کنترل و نظارت از سوی نهاد های زیربط می باشد . از آنجا که نظارت و کنترل بخصوص در رعایت اخلاق پژوهشی تحقیقات دانشگاهی ، بسیار راه گشاست رعایت این دو اصل و بنیادی کردن آن می تواند ما را در بهبود هرچه بهتر تحقیقات دانشگاهی یاری کند . این مقاله که به شیوه کتابخانه ای گردآوری اطلاعات شده ، به تبیین و طبقه بندی این عوامل پرداخته و در پایان راهکار هایی جهت ارتقای آن ها پیشنهاد شده است .

     پژوهش حاضر با عنوان استانداردها و معیارهای تهیه و تولید بردهای هوشمند (smart board) برای محیط های یادگیری الکترونیکی صورت گرفته است. هدف این پژوهش تدوین استاندارها و معیارهای لازم برای تولید و تهیه بردهای هوشمند برای مراکز آموزشی به منظور هوشمند سازی آن ها است. ازآنجایی که معیار و راهنمای مناسبی در اختیار مدیران و مسئولان حوزه های یادگیری الکترونیکی به صورت جامع و کامل وجود نداشت، به منظور هدفمندسازی و بهینه کردن هزینه ها و همسوسازی آن با اهداف آموزشی، این پژوهش انجام گرفت. روش انجام پژوهش توصیفی بوده که به تدوین استانداردها در سه حوزه معیارهای فنی، معیارهای نرم افزاری و معیارهای پشتیبانی پرداخته است. در بعد فنی، به مسائلی چون انواع برد های هوشمند، فنّاوری های مناسب، تعداد کاربران، ابزارهای جانبی، و ویژگی های فنی پرداخته شده و در بعد نرم افزاری، مواردی همچون بومی سازی، امکانات نرم افزاری جهت راحتی کاربران، گالری ابزار و چند رسانه ای ها موردبحث قرار می گیرد. در بعد پشتیبانی به حمایت های نرم افزاری و سخت افزاری اشاره می شود. هراندازه این استاندارها و معیارها در تهیه بردهای هوشمند رعایت گردد، می تواند نویدبخش یک آموزش مؤثر، یادگیری پایدار، تدریس لذت بخش، محیط جذاب و درنهایت توسعه انسانی پایدار با عملکرد بهینه شده در زندگی شخصی، اجتماعی و اهداف سازمانی در حوزه شغلی باشد

نگارندگان ِ پژوهش حاضر کوشیده اند تا رفتار شهروندیِ سازمانی را پیش بینی کنند و روابط حاکم بر آن را تعیین کنند و از طریق سرمایه روان شناختی، میزان پاسخ گویی رفتار شهروندی را بسنجند. در این پژوهش به نقش تعدیل کننده هویت سازمانی نیز توجه شده است. این تحقیق با روش توصیفی از نوع همبستگی انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه کارکنان آموزش و پرورش شهر ارومیه (255 نفر) است که طبق جدول مورگان 180 نفر از آنان به صورت تصادفی به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه های استاندارد سرمایه روان شناختی لوتانز و همکاران، هویت سازمانی مائل و اشفرس، رفتار شهروندی پوداسکف و همکاران، پاسخ گویی سازمانی هاچوارتر و همکاران جمع آوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تعدیل کننده استفاده شد که برای رسیدن به این منظور، نرم افزار آماری SPSS به کار رفت. نتایجْ حاکی از معنی داربودنِ روابطْ بین متغیرهای پژوهش بود. همچنین نقش تعاملی سرمایه روان شناختی و هویت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان آموزش وپرورش تأئید شد، به این صورت که برای کارکنان با سرمایه روان شناختی بالا، افزایش هویت سازمانی با افزایش رفتارِ شهروندی سازمانی همراه بود؛ درعین حال، اثر تعاملی سرمایه روان شناختی و هویت سازمانی بر روی پاسخ گویی معنی دار نیست. این نتایج بر ضرورت افزایش هویت یابی کارکنان با سازمان، توسعه سرمایه روان شناختی آنان و بازشناسی نقش این متغیرها بر پیامدهای شغلی تأکید دارد.

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش تعارض والد- نوجوان و حمایت اجتماعی در پیش بینی سازگاری دانش آموزان است. این پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش تمام دانش آموزان پسر مقطع دوم و سوم دبیرستان شهر تهران است که 300 نفر از آنها به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای برای نمونه انتخاب شدند. برای جمع آوری داده های پژوهش از مقیاس سنجش تعارض والد- نوجوان، پرسشنامه حمایت اجتماعی و مقیاس سازگاری استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش های آماری ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شده است. نتایج نشان می دهد بین تعارض والد- نوجوان با سازگاری دانش آموزان ارتباط منفی معناداری وجود دارد (001/>P)؛ همچنین بین حمایت اجتماعی با سازگاری دانش آموزان ارتباط مثبت معنادارای به دست آمد (001/>P). نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان می دهد 45 درصد از واریانس سازگاری دانش آموزان به طور معناداری از طریق متغیرهای تعارض والد- نوجوان و حمایت اجتماعی تبیین می شود. با توجه به این نتایج می توان گفت تعارضات خانوادگی و انتظارات متفاوت بین نوجوان و والدین آنها و همچنین طرز حمایت از جانب دیگران می تواند سازگاری یا ناسازگاری این دانش آموزان را پیش بینی کند؛ بنابراین توجه به این موضوع در جامعه امروزی از سوی مسئولان و متخصصان حوزه روان شناسی و جامعه شناسی از اهمیت بسیاری برخوردار است.

زمینه و هد ف: این مقاله به د نبال بررسی و تحلیل رویکرد ها و راهبرد های «بازمهند سی» فرآیند های سازمانی و ارائه ی الگویی جامع برای «مهند سی مجد د » فرآیند های سازمانی د ر ناجا است. از این رو تحقیق حاضر، با توجه به ارائه ی الگوی بازمهند سی فرآیند د ر ناجا، از جنبه ی هد ف توسعه ای-کاربرد ی و از نظر گرد آوری د اد ه ها روش آمیخته(کمّی-کیفی) است. روش: د ر راستای د ست یابی به اهد اف تحقیق، پس از بررسی مبانی نظری و تحلیل جامع روش شناسی های موجود د ر پیشینه ی تحقیق و انجام محیط نگاری با محوریت مد یریت فرآیند های سازمانی ناجا، چارچوب پیشنهاد ی تحقیق جهت هم راستاسازی الگو با محیط، شرایط و سایر ویژگی های سازمان تهیه شد . د ر اد امه با طراحی پرسش نامه ی مربوطه، الگوی به د ست آمد ه، برای آزمون و سنجش، بین50 نفر از خبرگان، مد یران و کارشناسان ارشد ستاد فرماند هی کل ناجا توزیع و د اد ه های حاصل با استفاد ه از نرم افزار SPSS آزمود ه و از طریق فنون تحلیل محتوا اند ازه گیری شد . د ر فرآیند پژوهش، از طریق مصاحبه ی کیفی الگوی حاصل از مطالعات نظری و تطبیقی، با برخی اصلاحات ضروری، با نیازها و الزامات و اقتضائات سازمانی ناجا، همسو و نهایی شد . راستی آزمایی پرسش نامه به روش روایی محتوا و پایایی از روش سازگاری منطقی بین پرسش ها با محاسبه و آزمون آلفای کرونباخ به میزان 87 د رصد به د ست آمد . یافته ها: بهبود معیارهایی از قبیل همکاری و انسجام عمل، قانون مند ی، چابکی، یکپارچگی، ارتقای مد اوم کارآمد ی، تخصصی سازی، توسعه ی همه جانبه ی سرمایه ی انسانی، ارتقای کفایت و تناسب منابع انسانی ناجا متناسب با تقاضاهای حال و آیند ه، توسعه ی د انش و فنّاوری پلیس، بهره گیری از قابلیت های موجود و تعامل سازند ه ی پلیس با مرد م می تواند نتیجه ی فرآیند محوری، به جای وظیفه محوری د ر امور خد ماتی ناجا باشد . نتیجه گیری: د ر نهایت الگوی پیشنهاد ی بازمهند سی فرآیند ها د ر ناجا شامل مراحل اصلی(6 گام) و مراحل فرعی(25 گام) حاصل شد . به این ترتیب، الگوی پیشنهاد ی بازمهند سی فرآیند های سازمانی ناجا با انجام اصلاحات د ر تعد اد ی از گام های فرعی مورد تأیید قرار گرفت. واژگان کلید ی: مهند سی مجد د فرآیند ها، مد یریت فرآیند ، فرآیند های سازمانی ناجا.

زمینه و هد ف: د ر محیط رقابتی کسب و کار امروز، مد یرانی پیروز مید ان هستند که سرمایه ها را به اثربخش ترین، کاراترین و بهره ورترین طریق ممکن به کار گیرند . هد ف از تحقیق حاضر بررسی ارتباط ابعاد رهبری تحول آفرین بر اساس الگو باس و اولیو(1985) و تعهد سازمانی الگو مایر و آلن(1997) است. روش: این تحقیق از لحاظ هد ف و نتیجه «کاربرد ی» و از لحاظ ماهیت و روش «توصیفی-همبستگی» است. جامعه ی آماری پژوهش حاضر کارکنان نیروی انتظامی استان گیلان به تعد اد 4930 نفر برآورد شد که با استفاد ه از فرمول کوکران نمونه ای به حجم 188 نفر تعیین، و با روش نمونه گیری تصاد فی ساد ه نمونه گیری انجام شد . یافته ها: بین ابعاد سبک رهبری تحول آفرین(ویژگی های آرمانی، رفتارهای آرمانی، ترغیب ذهنی، انگیزش الهام بخش، ملاحظات فرد ی) و تعهد سازمانی د ر سطح اطمینان 95% رابطه ی مثبت و معناد اری وجود د ارد . نتیجه گیری: شد ت و جهت مثبت همبستگی پیرسون بین ابعاد متغیر سبک رهبری تحول آفرین با تعهد سازمانی نشان می د هد بیشترین ارتباط به ترتیب، مربوط به بُعد انگیزه ی «الهام بخش»، «رفتار آرمانی» و سپس «ترغیب ذهنی» است. رابطه ی هر سه بُعد ، مثبت است یعنی با افزایش آن ها «تعهد سازمانی» نیز افزایش می یابد .

زمینه و هد ف: بی ترد ید کامیابی هر سازمانی به شایستگی و توانایی های مد یران آن سازمان بستگی د ارد و رابطه ی سبک مد یریت آن ها با سلامت سازمانی به عنوان یکی از موضوعات سازمانی عصر حاضر د ر آمد ه و کلید موفقیت هر سازمانی است. پژوهش حاضر به منظور بررسی تأثیر سلامت سازمانی بر سبک مد یریت فرماند هان فرماند هی انتظامی استان کرد ستان انجام گرفته است که نتیجه ی آن د ستیابی به گزاره های پژوهش بود . روش: این پژوهش از لحاظ نوع، کاربرد ی و از حیث روش، توصیفی از نوع پیمایشی همبستگی است. د ر این پژوهش710 نفر ازکارکنان فرماند هی انتظامی کرد ستان مورد مطالعه قرار گرفته اند که به د و بخش: الف) جامعه ی کارکنان که برای تعیین حجم نمونه از جد ول مورگان استفاد ه شد که تعد اد نمونه ی انتخابی290 نفربود و پس از توزیع پرسش نامه تعد اد 284 پرسش نامه ی کامل بازگرد اند ه شد ؛ ب) جامعه ی مد یران: شامل کلیه ی مد یران عملیاتی، میانی و عالی د ر فرماند هی انتظامی کرد ستان که تعد اد شان 88 نفر بود و به د لیل تعد اد کم آنان، نمونه گیری به روش تمام شماری - همه ی 88 نفر- انجام پذیرفت. یافته: یافته هاى حاصل از تحلیل د اد ه ها نشان مى د هد که سلامت سازمانی فرماند هی انتظامی کرد ستان د ر وضعیت مطلوبی با میانگین 62/3 قرار د ارد و د ر این زمینه سطح اد اری با میانگین 82, 3، سطح نهاد ی با میانگین 58/3 و سطح فنی با میانگین 47/3 د ر رتبه ی اول تا سوم قرار د ارند . نتیجه گیری: با توجه به تغییرات اجتماعی د ر زمینه ی مد یریت می توان گفت که سبک مد یریت متناسب با جامعه ی کارکنان کنونی مشارکتی و مشاوره ای است و میان سلامت سازمانی و سبک مد یریت فرماند هان و مد یران رابطه ی معناد ار آماری وجود ند ارد ؛ ولی نظرات افراد با محل خد مت متفاوت د ر زمینه ی سلامت سازمانی و نیز سبک مد یریت، د ارای اختلاف نظر معناد اری است. همچنین بر اساس یافته های پژوهش مشخص شد که نظرات مد یرانی که د ارای سبک های مد یریت چهارگانه بود ه اند ، د ارای اختلاف معناد ار آماری نیستند .

زمینه و هدف: هدف نهایی علم رفتار سازمانی، درک مهارتهای ارتباطی در سطح سازمان است. یکی از موضوعات رفتار سازمانی، قدرت است. اگر کسی بخواهد رفتار سازمانی را درک کند، باید درباره کسب و اعمال قدرت آگاهیهای لازم را داشته باشد. برای شناخت، به کارگیری و مدیریت کردن قدرت در سطح سازمانی، نیاز به ارائه الگوی قبل سنجش و معتبر وجود دارد. در این پژوهش، محققان با بررسی الگوهای قدرت و بررسی نقاط قوت و ضعف آنها، به ارائه الگوی قدرت سازمانی بر اساس نقاط مرجع راهبردی پرداخته اند. بر اساس دو نقطه مرجع راهبردی یعنی میزان کنترل (شدید/منعطف) و تمرکز (داخل/ خارج سازمان)، چهارگونه قدرت در سطح سازمان (و نه فرد و گروه) یعنی رفتارهای سیاسی، گفتمان سازی، مدیریت دانش و شبکه سازی شناسایی شده است. روش: پس از تأیید مدل با استفاده از تکنیک دلفی و بهره گیری از نظر خبرگان در سه دور، با اجماع بیش از 80درصد ، مدل ارائه شده در هجده تا از شرکتهای بازرگانی وزارت دفاع فعال در بازار آزاد (غیرنظامی)، آزمون شد و مورد تأیید قرار گرفت. تحقیق حاضر از نظر هدف، توصیفی- تبیینی، از نظر نتیجه، کاربردی- توسعه ای و از نظر نوع داده، ترکیبی (کیفی - کمّی) است. در تحقیق کمّی، 105 پرسشنامه (محقق ساخته) از مدیران و محققان مطلع به امور راهبردی شرکتها جمع آوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده های کمّی از «مدل معادلات ساختاری» و به طور اخص تکنیک تحلیل مسیر با استفاده از نرم افزار SMARTPLS نسخه 3، استفاده شد. همچنین برای تجزیه و تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه های ساختار یافته با سی و شش نفر از مدیران ارشد، از تحلیل محتوا بهره گرفته شد.یافته ها: یافته های این پژوهش نشان می دهد گونه های شبکه سازی و رفتارهای سیاسی به ترتیب بیشترین فراوانی را در بین شرکتهای مورد مطالعه دارند.نتیجه گیری: شرکتها برای دستیابی به دستاوردهای مطلوب باید به تدوین راهبرد قدرت بپردازند. پیشنهاد می شود هماهنگی بین راهبرد سازمان و راهبرد قدرت اعمال شود تا عملکرد افزایش یابد.

زمینه و هدف: امروزه سازمانها با چالشهای بی سابقه ای مواجه هستند. رهبران سازمانها با افزایش رقابت، جهانی شدن، رشد مسئولیتهای اجتماعی، تغییرات فناوری و تفکرات جدید راهبردی مواجه هستند و آنها نیاز به این دارند که سازمانی با سطح عملکرد بالا ایجاد و حفظ کنند. یکی از ابزارهایی که سازمانهایی با سطح عملکرد بالا از آن بهره مند می شوند مدل تعالی سازمانی است. این مدل به عنوان ابزاری برای شناسایی وضعیت سازمان و ارائه نقشه بهبود و تعالی سازمانی کاربرد دارد. با توجه به اینکه طراحی مدل تعالی سازمانی در هر کشوری با توجه به شرایط زمینه ای حاکم در آن صورت می گیرد، طراحی مدل تعالی سازمانی در بخش دولتی ایران هدف اصلی این تحقیق است. روش: در این تحقیق، مؤلف با استفاده از رویکرد کمّی ( توصیفی – پیمایشی) به بررسی مدلهای مختلف تعالی سازمانی و اسناد داخلی کشور در حوزه بخش دولتی پرداخته است. داده های تحقیق به وسیله پرسشنامه و با استفاده از روش نمونه گیری قضاوتی هدفمند جمع آوری و با استفاده از تکنیک تحلیل عاملی اکتشافی معیارها و ارزشهای محوری مدل، تحلیل و شناسایی شده است. یافته ها: یافته های استنباطی تحقیق نشان می دهد که مدل تعالی بخش دولتی ایران دارای دوازده معیار (رهبری، برنامه ریزی راهبردی، فرایند، مدیریت منابع انسانی، مدیریت بودجه و امکانات دولتی، مدیریت دانش و اطلاعات، الکترونیکی بودن خدمات، تحقق اهداف و برنامه های دولتی، توسعه شهروندی، پایبندی به اصول اخلاقی و ارزشی، تحقق مسئولیتهای اجتماعی،رضایتمندی ارباب رجوع) و ده ارزش محوری (ارباب رجوع محوری، عدالت محوری، قانون مداری، پاسخگویی اجتماعی، دانش محوری، چابکی سازمانی، مشارکت پذیری، نوآوری و خلاقیت، رهبری و ثبات هدف و نتیجه محوری) است. نتیجه گیری: نتایج تحقیق نشان می دهد معیارهای اصلی مدل تعالی سازمانی بخش دولتی در دو حوزه مدیریت منابع سازمانی و مدیریت ارتباط با شهروندان قرار گرفته و ارزشهای محوری مدل تعالی سازمانی در سه حوزه کرامت انسانی، دانایی محوری و چشم انداز محوری قرار گرفته است.

یکی از مفاهیم پرکاربرد در حوزه ی متون عرفانی بحث در مورد «عزلت» و مفاهیم وابسته بدان مانند خلوت، گوشه نشینی و چله نشینی می باشد. این مفهوم چنان پراهمیت می باشد که بسیاری از نظریه پردازان تصوف را واداشته تا بخش هایی را در آثار خود بدان اختصاص دهند. ایشان نیزگاه آن را ستوده و سفارش کرده و گاه آن را نکوهیده و حتی حرام دانسته و گاه نیز به تقسیم بندی آن پرداخته اند. این مقاله برآن است که به بررسی و تحلیل دیدگاه ها و بیان نظریات ایشان با رویکرد روایی و تمثیلی در این زمینه بپردازد و به دنبال آن این مفهوم را به طور خاص در دیوان خاقانی مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد.

یکی از معروف ترین تمثیل ها، تمثیل حیوانی است که فرنگیان به آن فابل می گویند و آن را یکی از انواع ادبی می دانند، در فابل قهرمانان حکایت جانوران اند که هر کدام نماینده طبقه ای از مردم جامعه هستند. کتاب مرزبان نامه از شاهکارهای نثر مصنوع از زبان حیوانات و به تقلید از کلیله و دمنه نوشته شده است. مؤلف کتاب هنرمندانه و با دید وسیع اجتماعی و فرهنگی، توانسته است از قهرمانان داستان ها که همان جانوران هستند، به عنوان ابزاری مناسب برای طرح عقاید خود بهره ببرد. با تأمل در داستان ها به نظر می رسد مسائل اخلاقی بسیار حکیمانه و پند آموز بیان شده اند و هیچ نکته منفی که حاوی پیامدهای بد اخلاقی باشد، دیده نمی شود.

داستان پردازی در ادبیات امروز به دو صورت حقیقی و مجازی صورت می گیرد. حقیقی یعنی کاربرد کلمه در فضای حقیقی و دقیق خود است و مجازی به معنای کاربرد کلمه در معنی غیر حقیقی آن است. در این مقاله با روش تحقیق موردی و گزینش چند داستان، پس از بیان کلیات، به بررسی دو عنصر مهم تمثیل و نماد در داستان های کودکان و نوجوانان پرداخته است. تحقیقات انجام شده، نشانگر این حقیقت است:که با توجه به دنیای عاطفی و پر احساس کودکان در عنصر تمثیل و نماد، جایگاه ویژه و گسترده ای در ادبیات کودکان به دست می آورد. کاربرد انواع نمادها و تمثیل ها، به ویژه نویسندگان عرصه ی ادبیات داستانی کودکان، در گنجاندن اهداف آموزشی و پرورشی غیر مستقیم خود در داستان ها کمک شایانی می کند. استفاده از کاراکترها (یا      شخصیت های) متعلق به دنیای حیوانات، اشیاء، مکان و زمان برای بازتاب مناسبت ها، انسان ها و انتقال پیام های اخلاقی، به شکل عمده ی ادبیات کودکان در ایران تبدیل شده است. و بخش عمده ی از کتاب های منتشره یا ترجمه شده توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به ویژه کتاب های گروه سنی کودکان، از نوع داستان حیوانات است.

"دموکراسی گفتگویی" نظریه ای است که در قرن بیستم به وسیله یورگن هابرماس، فیلسوف و جامعه شناس آلمانی طرح شد. این گفتگو در یک "حوزه عمومی" با "مشارکت آزاد شهروندان مستعد" شکل می گیرد. ابزار تعامل در آن "زبان ارتباطی عام" است و برای رسیدن به "تفاهم" یا "پذیرش استدلال برتر" صورت می گیرد. این نظریه هابرماس در ادبیات سیاسی معاصر تحت عنوان "کنش ارتباطی" شهرت یافته است. مولوی در حکایت تمثیلی"شیر و نخجیران" مذاکره ای به کاربسته است که با ارکان نظریه یادشده قابل بررسی است. در این راستا، نوشته حاضر ابتدا، به توضیح اجمالی مؤلفه های "نظریه انتقادی هابرماس"، "حوزه عمومی"، "جهان زیست" و "زبان ارتباطی عام" و تعریف تمثیل می پردازد. سپس با تحلیل و بررسی بخش مذاکرات داستان "شیر و نخجیران" مولوی، نتیجه می گیرد؛ که مذاکره اول، با قواعد "دموکراسی گفتگویی" هابرماس، همخوانی بیشتری دارد و با پیش روی داستان، کنش ارتباطی مذاکرات کم و رنگ سیاسی و راهبردی آن غلظت پیدا می کند. رنگ سیاسی لایه اندرونی تمثیل یادشده است.