فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی

از مهمترین عوامل موفقیت سازمان ها، تکمیل چرخه توسعه منابع انسانی است. در همین راستا توجه به کرامت انسانی و استفاده از تکنولوژی برای بهره وری بیشتر، بایستی مدنظر مدیران سازمان باشد. سازمان ها با استفاده از تکنولوژی به دنبال بهره مندی حداکثری از بسترهای جدید و فناوری های نوین هستند تا سود، کیفیت ارائه خدمات و بقا را تضمین نمایند. روش پژوهش، کیفی و برمبنای نظریه داده بنیاد می باشد. برای انجام تحلیل از روش اشتراوس و کوربین استفاده گردید. جامعه پژوهش را ادبیات پژوهشی وخبرگان حوزه منابع انسانی در برخی دانشگاه های علوم پزشکی تهران تشکیل می دهد. مصاحبه ها بر اساس نمونه گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافته و در نهایت 12 مصاحبه با نرم افزار مکس کیودا بررسی شد. دو نفر از خبرگان مدیریت با بررسی یافته ها، اعتبار مصاحبه ها را تایید نمودند. پایایی و قابلیت اعتماد مصاحبه ها نیز با روش توافق درون موضوعی مورد تایید قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد فناوری اطلاعات و فضای مجازی، از مهم ترین عوامل مداخله گر هستند. در هر دو مقوله، سرعت تحول بالا بوده و بسیار تاثیرگذار در اصلاح روندها و بهینه سازی منابع هستند. کاهش هزینه، صرفه جویی در زمان، کاهش خطای انسانی، تسهیل فرایندها و حذف مرزهای فیزیکی از مزایای بهره برداری از تکنولوژی است.

پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشران ها و بازدارنده های یادگیری سیار انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها، توصیفی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس به تعداد ۲۳۰۰ نفر بود که از میان آن ها، با روش نمونه گیری تصادفی ساده، تعداد ۳۳۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه ای محقق ساخته شامل ۳۶ سؤال بود که دو مؤلفه اصلی پیشران ها و بازدارنده های یادگیری سیار را در بر می گرفت. برای تحلیل داده ها از نرم افزار LISREL 8.5 استفاده شد. روایی ابزار از طریق روایی محتوایی و روایی سازه مورد بررسی قرار گرفت به طوری که بار عاملی تمام گویه ها بالاتر از 0.40 گزارش شد که بیانگر روایی مناسب سازه پرسش نامه است. هم چنین پایایی پرسش نامه از طریق ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد که نتایج آن نشان دهنده پایایی مطلوب ابزار بود. یافته ها نشان دادند که پیشران های یادگیری سیار شامل بعد یادگیرنده (0.91)، بعد اجتماعی (0.92)، بعد تعاملی (0.91) و قابلیت استفاده از ابزار (0.88) هستند. هم چنین بازدارنده های یادگیری سیار شامل بعد انسانی (0.70)، بعد پداگوژیکی (0.85)، بعد رهبری و مدیریت (0.94)، بعد فن آوری(0.94)، بعد اقتصادی (0.89) و بعد نگرش (0.84) بودند. نتایج حاصل از تحلیل شاخص های برازش مدل ساختاری نیز نشان داد که مدل ارائه شده از برازش مناسبی برخوردار است و شاخص های نیکویی برازش، اعتبار ساختاری پیشران ها و بازدارنده های شناسایی شده را تأیید می کنند.

هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر ابعاد مدیریت دانایی بر مدیریت ارتباطات سازمانی است. روش پژوهش، توصیفی – همبستگی است که؛ در جامعه ای از مدیران و معلمان شهر ساری به تعداد 650 نفر اجرا شد. جهت جمع آوری اطلاعات، از دو پرسش نامه مدیریت دانایی فاضلی (1390) و مدیریت ارتباطات سازمانی تانگ و گائو (2012) استفاده شد. به منظور سنجش اعتبار تحقیق، از روایی محتوایی (روایی خبرگان) و شاخص CVR (ضریب لاوشه) استفاده شده است و پایایی پرسش نامه ها از طریق آلفای کرونباخ به ترتیب 0.92 و 0.94 محاسبه شد. جهت بررسی آمار توصیفی نرم افزار SPSS23 و بررسی مدل مفهومی تحقیق و فرضیات اصلی پژوهش از نرم افزار Smart PLS 3.0 استفاده شد. نتایج نشان داد که؛ آماره t برابر با ۵۷۶/2 و ضریب استاندارد برابر با 132/۰ است بنابراین نیاز به دانایی بر مدیریت ارتباطات در سازمان آموزش وپرورش ساری اثر دارد. آماره t برابر با ۲۶۷/۳ و ضریب استاندارد برابر با ۱۸۶/۰ نشان می دهد که عملکرد دانایی محور ارتباطات را در سازمان آموزش وپرورش ساری بهبود می بخشد. آماره t برابر با ۱۱۱/۵ و ضریب استاندارد برابر با ۱۷۹/۰ است. این نتیجه نیز نشان می دهد که فرضیه سوم تأیید می شود و دانش آفرینی تأثیر قابل توجهی بر مدیریت ارتباطات در سازمان آموزش وپرورش ساری دارد.

این پژوهش به بررسی عوامل مؤثر بر بهبود کیفیت آموزش در کلاس های مجازی مدارس ابتدایی در دوران شیوع اپیدمی کرونا می پردازد. این مطالعه، با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی، انجام گرفته است. شرکت کنندگان پژوهش شامل ۳۷ معلم ابتدایی از شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ بودند، که با رویکرد هدفمند ملاکی و بر اساس معیار اشباع نظری انتخاب شدند. ملاک های انتخاب شامل داشتن حداقل ۲ سال تجربه تدریس مجازی و تمایل به مشارکت در پژوهش بود. داده ها از طریق مصاحبه های ساختارمند جمع آوری شدند و تحلیل آن ها با استفاده از الگوی کلایزی و روش تحلیل مضمون انجام شد. در نهایت، ۴۶ مضمون پایه استخراج و دسته بندی شدند که به ۸ مضمون سازمان دهنده شامل استراتژی تدریس، روش تدریس، مواد و وسایل آموزشی، فعالیت های هنری، فعالیت های عملکردی، بازی و سرگرمی، جو کلاس و فضای فیزیکی کلاس مرتبط بودند. نتایج نشان می دهد که معلمان به عنوان مهم ترین عنصر در بهبود کیفیت آموزش های مجازی می توانند با انتخاب استراتژی های تدریس مناسب، تعیین فعالیت های عملی و استفاده از روش های تدریس جذاب و متنوع، فضای یادگیری مؤثری برای آموزش مجازی ایجاد کنند. همچنین، فعالیت های هنری، بازی و سرگرمی، و شوخی به عنوان مناسب ترین راهکارها برای شاداب ساختن فضای کلاس درس مجازی توصیه می شوند. توجه به جو روانی کلاس های مجازی و تدریس در مکان های جذاب و مرتبط با موضوع نیز از دیگر نتایج این پژوهش بود.

پژوهش حاضر به روش کیفی فراترکیب و با هدف کاربردی در راستای واکاوی پیامدهای آموزش مبتی بر بازی وارسازی(گیمیفیکیشن) در مدارس ایران انجام شده است. جامعه آماری شامل تمامی پژوهش های مرتبط است که بین سال های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ در پایگاه های معتبر داخلی ازجمله جهاد دانشگاهی، نورمگز، مگیران، پرتال جامع علوم انسانی و سیویلیکا، علم نت منتشر شده اند. برای بررسی پژوهش ها از روش هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو استفاده شد. با روش نمونه گیری هدفمند، از میان ۴۵ مطالعه اولیه، ۱۵ مقاله در فرایند غربالگری براساس عنوان، چکیده، محتوا و روش پژوهش انتخاب گردید و برای ارزیابی کیفیت مطالعات منتخب، از ابزارCASP (برنامه مهارت های ارزیابی انتقادی) استفاده شد. پژوهشگران با استفاده از روش تحلیل مضمون، 128 کد اولیه را استخراج کرده و از طریق کدگذاری محوری این کدها را در قالب 19 مضمون فرعی دسته بندی کردند. سپس با تجمیع مضامین فرعی مرتبط، به 5 مضمون اصلی رسیدند که عبارتند از: فردی (ارتقاء انگیزه، بهبود رفتارهای سازنده، توسعه مهارت ها، افزایش تعاملات، بهزیستی روانشناختی)، آموزشی (بهبود آموزش و یادگیری، توسعه محتوای متناسب با بازی وارسازی، تحقق بهینه اهداف آموزشی، مدیریت کارآمد کلاس درس)، محیطی (اقتصادی، اجتماعی، سیاست گذاری، محیط زیست، مدیریت مصرف منابع، انتقال آموزش به محیط کار)، تربیتی (تربیت دینی، تربیت فرهنگی) و تکنولوژی و فناوری (توسعه زیرساخت های تجهیزات و فناوری، توسعه و تکامل بازی وارسازی).

پژوهش حاضر باهدف مدل حمایت اجتماعی ادراک شده و بهزیستی روان شناختی بر اعتیاد به اینترنت و در آموزش(موردمطالعه: دانش آموزان دوره دوم مقطع متوسطه شهرستان ساوه)انجام شده است،. روش پژوهش توصیفی همبستگی با هدف دستیابی به مدل از طریق مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه نوجوانان 15-19 ساله شهر ساوه بود که در نیمسال تحصیلی 1400-1401مشغول به تحصیل بودند. بدین منظور تعداد 290 نفر آزمودنی به شیوه نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها مقیاس بهزیستی روان شناختی ریف فرم کوتاه(2002)، مقیاس استرس کرونا سلیمی و همکاران (1399)، پرسش نامه اعتیاد به اینترنت یانگ (1998)، پرسش نامه نوموفوبیا یلدریم کوریا (2015)، مقیاس حمایت اجتماعی ادراک شده چند بعدی زیمت و همکاران (1988) استفاده شد. یافته ها نشان داد که الگوی نهایی پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است و تمامی متغیرهای برون زا و میانجی موجود در مدل (استرس کرونا، اعتیاد به اینترنت، نوموفوبیا، حمایت اجتماعی ادارک شده، پیش بینی نمایند. هم چنین اثر مستقیم استرس کرونا، اعتیاد به اینترنت و نوموفوبیا معنادار بود. بر اساس مدل به دست آمده اثر غیرمستقیم استرس کرونا، اعتیاد به اینترنت و نوموفوبیا به واسطه حمایت اجتماعی ادراک شده، سرسختی روان شناختی و انعطاف پذیری شناختی بر روی بهزیستی روان شناختی معنادار بود.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر استفاده از پادکست های فقهی آموزشی بر نگرش و پایبندی مذهبی دانش آموزان دبیرستانی انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه دهم شهر ساری در سال تحصیلی ۱۴۰4–۱۴۰3 بود. از این جامعه، ۴۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۲۰ نفر) تقسیم شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه های استاندارد نگرش مذهبی گلریز و براهنی (۱۳۸۳) و پایبندی مذهبی جان بزرگی (۱۳۸۸) بود که در پیش آزمون و پس آزمون اجراءء شد. آموزش گروه آزمایش طی شش جلسه با استفاده از پادکست های فقهی آموزشی با محتوای جذاب، کاربردی و مبتنی بر مسائل روز نوجوانان انجام شد؛ در حالی که گروه کنترل آموزش سنتی کلاسی را دریافت کرد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها، از آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و نیز از آزمون های استنباطی مانند تحلیل کواریانس یک متغیره و چندمتغیره استفاده شد. نتایج نشان داد که استفاده از پادکست های فقهی آموزشی باعث افزایش معنادار نگرش مثبت و پایبندی مذهبی دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است.

هدف پژوهش حاضر تعیین میزان تأثیر کاربرد بازی وارسازی(گیمیفیکیشن) رو در رو و بازی وارسازی دیجیتال بر پیشرفت تحصیلی و خلاقیت دانش آموزان پایه ششم ابتدایی شهر اصفهان در درس ریاضی است. روش پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت داده ها، شبه تجربی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل (گواه) استفاده شده است. جامعه آماری مورد مطالعه در این پژوهش، تعداد کل دانش آموزان پایه ششم ابتدایی شهر اصفهان در سال تحصیلی 1402-1401 و روش نمونه گیری نیز از نوع روش نمونه گیری در دسترس است. ابزارهای گردآوری داده ها در سطح میدانی نیز آزمون محقق ساخته سنجش پیشرفت درس ریاضی پایه ششم ابتدایی بود. ضریب پایایی کل ابزار پژوهش برابر با 88/0 و در نهایت این آزمون پس از طراحی توسط محقق، به رؤیت 7 نفر از آموزگاران همان پایه و 7نفراز اساتید علوم تربیتی رسیده و روایی آن ها تأیید گردید، خلاقیت(تورنس) ضریب پایایی مؤلفه های سیالی، ابتکار، انعطاف-پذیری و بسط از طریق بازآزمایی در اجرای اولیه این آزمون به ترتیب 8/0، 82/0 ،84/0، 80/0 محاسبه شده است و درگیری تحصیلی(ریو و تسینگ) ضریب آلفای کرونباخ این پرسشنامه بالای 7/0 برآورد شده و روایی آن نیز مناسب ارزیابی شده است. نتایج نشان داد بازی وارسازی بر خلاقیت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تأثیر مثبت دارد؛ همچنین نتایج پژوهش نشان داد که بازی وارسازی رو در رو در مقایسه با بازی وارسازی دیجیتال تأثیر بیشتری بر میزان خلاقیت دانش آموزان دارد و نزدیک به 689/0 یا 9/68 درصد از تفاوت های فردی در بهبود کلی نمرات پس آزمون متغیرهای پژوهش، شامل درگیری تحصیلی، خلاقیت و پیشرفت تحصیلی به تفاوت بین گروه ها مربوط است. از این رو، پیشنهاد می شود معلمان بازی وارسازی را به عنوان یکی از راهبردهای مؤثر در آموزش ریاضیات در این پایه به کار گیرند.