تفکر نقدی از منظر قرآن(مقاله پژوهشی حوزه)
منبع:
معارف منطقی سال ۹ پاییز و زمستان ۱۴۰۱ شماره ۲ (پیاپی ۱۷)
83 - 107
حوزههای تخصصی:
تفکر نقدی یا روش نقد اندیشه ، داوری درباره آرا و افکار با بهره گیری از علوم عقلی است که برای آن چهار مرحله روشن کردن معنای واژه ها، کشف مبانی، ارزیابی دلیل پس از مطالبه آن و کشف مغالطات موجود در دلیل را برشمرده اند. در این مراحل بر شناسایی صفات و انگیزه های اهل باطل که نقش مهمی در گرایش آن ها به مغالطات و در کشف مغالطات آنان دارد و نیز بر اسباب و عوامل گرایش آنان به مغالطات، تأکید چندانی نمی شود؛ درحالی که قرآن کریم در رویارویی با اندیشه باطل و نقد آن بر این امور تأکید فراوان دارد و این نشان می دهد که از منظر قرآن برای نقد اندیشه و کشف مغالطات آن، افزون بر توجه به وجوه عقلی و نظری، لازم است وجوه عملی، اخلاقی و انگیزشی نیز مورد توجه قرار گیرد. هدف قرآن از توجه دادن به این وجوه، آشکارسازی شخصیت و افکار و اهداف پوشیده اهل باطل زیر ظواهر زیبا و فریبنده و گوشزد نمودن اسباب گرایش انسان به مغالطات در برابر حق است تا از این طریق، درنهایت نادرستی اندیشه باطل آشکار و از تأثیرگذاری آن بر دیگران پیشگیری شود. در این پژوهش که به صورت توصیفی- تحلیلی ارائه می شود، این روش قرآن در مواجهه با اندیشه باطل و نقد آن بررسی می شود تا بدین سبب روش تفکر نقدی کامل تر گردد.