درخت حوزه‌های تخصصی

فلسفه و منطق

حوزه‌های تخصصی
ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
توضیحی درباره چارت حکمت و فلسفه شرق فلسفه غرب گروه های ویژه منطق
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱۵٬۳۰۱ تا ۱۵٬۳۱۰ مورد از کل ۱۵٬۳۱۰ مورد.
۱۵۳۰۱.

واکاوی مقاصد الشریعه در فقه، از دیدگاه ملاصدرا و ابن سینا(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: حکمت معاصر سال ۱۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۴۰) 307 - 336
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۳۰
مقاصد شریعت اغراضی هستند که در وضع احکام شریعت برای جلب مصالح اخروی و دنیوی و تحقق خیرات برای انسان ها و دفع مفاسد و شرور از آنها، از ناحیه شارع دنبال شده است؛ هدف این تحقیق بررسی اهداف و مقاصد شریعت از دیدگاه فلاسفه اسلامی است و بنابراین مسأله آن عبارت است: از دیدگاه ابن سینا و ملاصدرا، به عنوان دو فیلسوف مسلمان، مقاصد شریعت و نقش آن در تنظیم و تکامل دانش فقه و نیز تثبیت و تعمیق رویکردهایی مانند فقه حکومتی چگونه تبیین شده است؟ این پژوهش با روش تحلیلی–توصیفی و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. بر حسب یافته های تحقیق، این دو فیلسوف با روش شناسی عقلی خویش به تحلیل و تقسیم مقاصدالشریعه پرداخته اند؛ مبانی آنها، به خاطر نزدیکی با فقه حکومتی در غایت(اداره اجتماع) پشتوانه محکمی برای فلسفه فقه حکومتی محسوب می شود. در نتیجه از این دیدگاه تقرب الهی و متذکر شدن انسان به ذکر الله مهم ترین مقصد وضع احکام عبادی، تشکیل حکومت و اجرای سیاست الهی در جهت هدایت و راهنمایی و تکامل اجتماع به سوی خداوند و تنظیم و اداره معاش جامعه توسط انبیا مهم ترین مقصد در وضع احکام سیاسی و حفظ جان، نسل و مال به عنوان اصلی ترین قواعد بنیادین در کشف مقاصدالشریعه در حوزه قواعد حقوقی شریعت هستند.
۱۵۳۰۲.

اولویت بندی مولفه های اصلی الگوی بومی برنامه درسی دوره پیش دبستانی با تأکید بر مهارت های زندگی با رویکرد OPA(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: تفکر و کودک سال ۱۶ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۳۲) 87 - 118
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۴۱
مطالعه حاضر با هدف اولویت بندی مولفه های اصلی الگوی بومی برنامه درسی دوره پیش دبستانی با تأکید بر مهارت های زندگی (چیستان، واصفیان و کیخا، 1402) صورت پذیرفته است. بدین منظور از نظرات 15 نفر از خبرگان حوزه برنامه درسی شامل " اساتید دانشگاه در حوزه برنامه درسی ، روانشناسی (11 نفر) و کارشناسان و مدیران پیش دبستانی (4 نفر) " استفاده شد. جهت اولویت بندی مولفه های اصلی الگوی بومی برنامه درسی دوره پیش دبستانی با تأکید بر مهارت های زندگی ارائه شده از تکنیک OPA (نرم افزار لینگو) استفاده شد. ابزار گردآوری داده ها در این بخش، پرسشنامه محقق ساخته نه سوالی بود. بر این اساس ابتدا درجه خبرگی خبرگان بر اساس دو شاخص مدرک تحصیلی و سابقه خدمت، تعیین گردید؛ سپس خبرگان با اختصاص اعداد یک تا نه، اولویت هر یک از مولفه های اصلی مدل را مشخص نمودند. در ادامه مدل برنامه ریزی خطی در نرم افزار لینگو نوشته شد. بر اساس نتایج اولویت بندی مولفه های اصلی الگوی پیشنهادی مولفه مدیریت احساسات(100/0) بهداشت جسمی (071/0)، خود آگاهی(083/0)، آموزش حقوق شهروندی(034/0)، تفکر انتقادی(029/0)، مهارت حل مساله(222/0)، مهارت تصمیم گیری(272/0)، تفکر خلاق(019/0) و مهارت ارتباطی و ارتباط موثر(172/0) " به ترتیب رتبه های یک تا نه را به خود اختصاص دادند.
۱۵۳۰۳.

تاثیر تمرین سنجیده بازی وار شده بر یادگیری مفاهیم ریاضی در بین کودکان پیش دبستانی5 تا 7 سال(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: تفکر و کودک سال ۱۶ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۳۲) 119 - 142
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۳۷
این پژوهش با هدف بررسی تأثیر تمرین سنجیده بازی وار شده بر یادگیری مفاهیم ریاضی در بین کودکان پیش دبستانی 5 تا 7 انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمو همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه کودکان 5-7 سال دوره پیش دبستانی شهر شاهرود بود. حجم نمونه 30 نفر از کودکان 5 تا7 سال دوره پیش دبستانی بود که به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شدند. از آزمون یادگیری محقق ساخته برای جمع آوری اطلاعات استفاده شد که روایی آن از طریق روایی محتوایی و پایایی نیز با استفاده از آلفای کرونباخ 80/0 برآورد گردید. تحلیل داده ها از طریق آزمون تحلیل کوواریانس انجام شد. یافته ها نشان داد، تمرین سنجیده بازی وار شده بر یادگیری مفاهیم ریاضی دوره ی پیش دبستان شامل مفهوم عدد، افزایش و کاهش، دسته بندی بر اساس چند ویژگی و الگویابی در بین کودکان 5 تا 7 سال تأثیر دارد و باعث افزایش یادگیری مفاهیم ریاضی آنها شده است (05/0
۱۵۳۰۴.

رابطه معلوم بالذات با معلوم بالعرض از دیدگاه ابن سینا(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: حکمت معاصر سال ۱۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۴۰) 151 - 177
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۲۸
پژوهش حاضر به دنبال کشف رابطه معلوم بالذات و معلوم بالعرض از دیدگاه ابن سیناست. وقتی انسان هنگام ادراک یک شیء از جهان خارج، آن را به واسطه صورتی که از شیء خارجی دریافت نموده، ادراک می کند، این سوال مطرح می شود که صورت شیء به عنوان معلوم بالذات، چه نسبتی با خود شیء به عنوان معلوم بالعرض دارد؟ آیا معلوم بالذات عین معلوم بالعرض است یا با آن مغایرت دارد؟ فرض نخست یعنی عینیت معلوم بالذات با معلوم بالعرض، نادرست است و فرض دوم یعنی غیریت آن ها، علم و شناخت را با چالش روبرو می سازد. برای یافتن پاسخ، دیدگاه های ابن سینا درباره علم گردآوری و به روش توصیفی تحلیلی مورد واکاوی قرار گرفته است. در نهایت این نتیجه به دست آمد که معلوم بالذات و معلوم بالعرض از جهتی باهم عینیت دارند و از جهتی غیریت؛ به این معنا که هر دو در وجودی که آنها را به هم متصل می کند، اشتراک دارند و یکی اثر دیگری است؛ هر چند عین هم نیستند.
۱۵۳۰۵.

«واکاوی تعین فرهنگی- اجتماعی حکمت متعالیه و نسبت آن با دوره معاصر ما»(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: حکمت معاصر سال ۱۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۴۰) 1 - 31
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۱۹
شناخت حکمت متعالیه، مرهون توجه به اضلاع ثلاثه آن یعنی حکیم، هندسه معرفتی حکمت متعالیه و تعین فرهنگی-اجتماعی آن است. مسئله اصلی این پژوهش: ضلع سوم یعنی تعین فرهنگی-اجتماعی حکمت متعالیه است که شامل زمینه و زمانه شکل گیری حکمت متعالیه و کنش فلسفی صدرا نسبت به آنهاست. روش: به شکل توصیفی-تحلیلی است تا ضمن بررسی توصیفیِ پیشینه، پسینه و حالِ در گذشته حکمت متعالیه و تحلیل کنش معرفتی او در آن شرائط، فهم واضحتری از وضع کنونی ما به دست آید.یافته ها: حاکی از آن است که پیشینه این نظام فلسفی از مدرسه حلّه و سنّت حکمی شیراز تا سیاست انسجام گرایی در وحدت سرزمینی و رویکرد شیعی در فرهنگ صفویه است. پسینه آن نیز تا رسیدن به سنت حکمی تهران و قم و سایر فرهنگها، بازخوانی حِکمی و انسجام گرای صدرائی از تنوعات معرفتیِ درون فرهنگی و رویکرد دینی به علم را نشان می دهد.نتیجه: عدم تلقی آخرت گرایانه صرف به علم و توجه به نظام بازتر آموزشی،رویکرد تطبیقی،زمان این-جهانی و مکان و موقعیّت سرزمینی و التفات موازی به زندگی انضمامی در کنار ابعاد الهیاتی، از جمله مولفه های مهم در فهم و ترمیم طرحواره صدرائی و نسبت آن با وضعیت معاصر ماست که می تواند رهگشای صیرورت و تکامل فلسفی ما باشد.
۱۵۳۰۶.

تحلیل وجودی معرفت در حکمت متعالیه و نسبت آن با نظریه مطابقت(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: حکمت معاصر سال ۱۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۴۰) 33 - 64
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۱۰۰
حکمت متعالیه صدرالمتألهین بر مبانی و مضامینی چون اصالت وجود، وحدت وجود و تشکیک مراتب آن استوار است و این مبانی در تبیین معرفت شناسی او نقش اساسی دارند. صدرا با طرح نظریه مساوقت علم و وجود، تفسیری وجودی از معرفت ارائه داده که در آن علم نه صرفاً امری ذهنی، بلکه نحوی از تحقق وجودی است. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه تبیین وجودی از علم در اندیشه صدرا می تواند توجیهی برای معرفت در معنای عام آن و نظریه مطابقت فراهم آورد؟ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و از طریق بازخوانی آثار صدرا و برخی شارحان او، این مسئله را مورد مطالعه قرار داده است. یافته های پژوهش نشان می دهند که معرفت در فلسفه صدرا در یک پیوستار تشکیکی از مراتب وجودی قرار می گیرد که در آن علم حصولی، بالمآل به علم حضوری بازمی گردد. در این راستا، صدرا «نظریه انشاء» را جایگزین «نظریه انطباع» کرده و معتقد است که ذهن، نه صرفاً دریافت کننده منفعل صور، بلکه خالق وجودات علمی در ساحت معرفتی خود است. از این منظر، نظریه مطابقت نیز نه به معنای انطباق صورت ذهنی با شیء خارجی، بلکه به معنای «حمل حقیقت بر رقیقت» در مراتب وجودی تعریف می شود. بدین ترتیب، فلسفه صدرا امکان ارائه «تبیینی وجودشناختی» از معرفت را فراهم می آورد که در آن دوگانگی میان ذهن و عین به نحوی بنیادین برطرف می شود.
۱۵۳۰۷.

نقش مرگ اندیشی در تحقق آزادی از دیدگاه ملاصدرا و هایدگر(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: حکمت معاصر سال ۱۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۴۰) 203 - 244
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۹ تعداد دانلود : ۶۱
مسئله این مقاله بررسی تطبیقی نقش مرگ اندیشی در تحقق آزادی در نگاه ملاصدرا و هایدگر است. مرگ اندیشی نزد این دو فیلسوف ارتباط وثیقی با مسئله آزادی دارد. آزادی صدرایی به معنای «فراروی در تعالی» و «تقرب به حقیقت نامتناهی از طریق معرفت نفس» و آزادی هایدگری به معنای «برون ایستایی و فراروی در بستر پرسش از هستی» است. مرگ صدرایی یعنی «ورود به ساحت و عوالم باطنی» و مرگ هایدگری یعنی «نه دازاین». این مقاله با استفاده از آثار این دو فیلسوف و شارحان آنان با روش توصیفی_تحلیلی به تبیین حقیقت آزادی، اسارت، مرگ اندیشی و مقومات آن و نقش مرگ اندیشی در آزادی نزد آنان، و سپس به صورت تحلیلی_تطبیقی به مقایسه این دو دیدگاه پرداخته است. نتایج: فلسفه هایدگر دارای نقصان بوده و برتری با دیدگاه ملاصدرا است. کاستی های دیدگاه هایدگر که با فلسفه ملاصدرا می توانند التیام یابند: یک) غفلت از ابعاد مجرد انسان و ادله آن. دو) نگاه پاره خطی به حقیقت انسان؛ غفلت از مبدأ و معاد. سه) ضعف در ترسیم آزادی ایجابی (مقصد آزادی). چهار) فقدان مسئله اخلاق و آزادی اخلاقی. پنج) عدم ارائه برنامه عملی (شریعت) برای تحقق آزادی. شش) نداشتن تصور درستی از حقیقت معاد به مثابه ظرف ظهورِ باطن، نه ظرف حدوث. هفت) عدم انسجام وجودشناسی، خداشناسی و معادشناسی. بنابراین فلسفه و آزادی هایدگری بدون نظریه وحدت شخصی یا سریانی صدرایی (برای تامین عقبه و مبدأ انسان) و نظریه انکشاف، خلاقیّت نفس و تجسم اَعمال صدرایی (برای تامین فرارو، معاد، تجرد و جاودانگی انسان)، به کمال نمی رسد.
۱۵۳۰۸.

مطالعه تطبیقی عالم مُثُل و مثال در اندیشه سهروردی و ساحتِ زبان در اندیشه مارتین هیدگر(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: حکمت معاصر سال ۱۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۴۰) 121 - 150
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۲ تعداد دانلود : ۲۱
مسأله: عاَلمِ مُثُل و مثال، از مباحثِ مهمّی است که از ابتدایِ تاریخِ فلسفه حضور داشته است. برخی غفلت از عالَمِ میانه را موجبِ بحران در اندیشه غرب دانسته اند. این مسأله در فلسفه تطبیقی دوچندان اهمّیت می یابد. این رویکرد، بدونِ وجودِ ساحتِ فراتاریخ و عالَمِ میانه، ممکن نخواهد بود. روش: این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی، با گردآوریِ کتابخانه ای و رویکردی تطبیقی به مطالعه مُثُلِ افلاطونی و عالَمِ مثال در اندیشه سهروردی و ساحتِ زبان در اندیشه هیدگر خواهد پرداخت. یافته ها: در اندیشه سهروردی عالَمِ مثال، ساحتی خیالین، حقیقی و عینی است که برخلافِ مُثُل، دارای مقدار و شکل است. هیدگر، از منتقدانِ مُثُلِ افلاطونی است؛ با این حال، در رابطه با زبان، از ساحتی خیالین، حقیقی و عینی سخن می گوید که دارایِ مقدار و شکل می باشد. در مواردی از ساحتی حقیقی تر، مانندِ ذاتِ هنر، سخن گفته که فاقدِ مقدار و شکل است. نتیجه: هیدگر نیز به امری چون عالَمِ مُثُل و مثال معتقد است؛ امّا منتقدِ تفسیری از آن است که بر حقیقت به معنایِ مطابقت تأکید می کند. هیدگر نحوه حضورِ مراتبِ هستی و شناختِ آن ها را مبتنی بر آشکارگی می داند. سهروردی نیز بر نور تأکید کرده و شناخت را از سنخِ علمِ حضوری ای دانسته که مبتنی بر مطابقت نیست.
۱۵۳۰۹.

تحلیل و تبیین تأثیر دو نظریه اصالت وجود و بساطت وجود در حکمت صدرایی بر تفسیر توحید قرآنی در المیزان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: حکمت معاصر سال ۱۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۴۰) 283 - 306
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۲۶
توحید اساسی ترین اصل اعتقادی است که جمیع معارف اسلامی مبتنی بر آن است. موضوع این پژوهش تحلیل تأثیر اصالت و بساطت وجود بر فهم توحید قرانی از دیدگاه علامه طباطبایی است. روش تحقیق: توصیفی –تحلیلی با تکیه بر متن است. علامه طباطبایی (1281-1360) مفسری بزرگ و فیلسوفی پیرو حکمت متعالیه است . او معتقد است توحید قران به این معناست که خداوند احدی الذات است و ذات از هر نوع ترکیبی اعم از خارجی ، ذهنی ، تحلیلی، منزه است که با درک عرفی یعنی وحدت عددی خداوند متفاوت است . هدف: این پژوهش این است که با تحلیل متن تفسیر المیزان نشان داده شود که علامه چگونه در تبیین احدیت ذات از اصول حکمت متعالیه بهره برده است .یافته های پژوهش: نشان می دهد که علامه در تبیین احدیت ذات از مبانی چون اصالت وجود ، بساطت و صرافت حقیقت وجود استفاده فراوان کرده است و استفاده از این اصول را منافی شیوه تفسیری قران به قران نشمرده است . درنتیجه: می توان گفت با توجه به نظام فکری علامه در اعتماد به عقل در فهم حقایق مطابق با واقع ،در سایه معرفت برهانی می توان از معرفت وحیانی دریافت عمیق تری داشت .
۱۵۳۱۰.

واسپاری «تقدم و تأخر» به «معیت» در جریان سه سیر فلسفی (نگاه ماهوی، اصالت وجود وحدت تشکیکی و وحدت شخصی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: حکمت معاصر سال ۱۶ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۴۰) 65 - 92
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۲۲
اهمیت سنجش میان «تقدم و تأخر» با مقابل آن یعنی «معیت»، در بازنمایی رابطه معروضات آنهاست. این مفاهیم، عارض بر موضوعات اساسی و متفاوت هر یک از رویکردهای مشهور فلسفی می گردند. مسأله مقاله این است که: با تغییر در نگاه فلسفی از رویکرد ماهوی تا اصالت و وحدت تشکیکی وجود و سپس وحدت شخصیه وجود، رابطه تقدم و تأخر با معیت چه نسبتی می یابد؟ به کارگیری روش توصیفی- تحلیلی، با هدف کشف ارتباط مذکور، ما را به این یافته ها می رساند که وحدت، کثرت و تشکیک از شاخصه های تعیین کننده این نسبت هستند. در سیر ماهوی، متناسب با کثرت و تشکیک تفاضلی ماهوی، اصل با تقدم و تأخر در انواع متعدد است، اما در سیر وجودی با چرخشی کامل و در تلازم با اصالت و وحدت وجود، معیت وجودی اصالت می یابد. در سیر دوم، با تشکیک در وجود، تقدم و تأخر در ضمن معیت مراتب وجودی معنا می شود، در حالی که در وحدت شخصیه تنها در بین تجلیات حق، تشکیک ظهوری اتفاق می افتد. نتیجه این پژوهش نشان می دهد: ساحت سیر سوم، تجلی وحدت محض وجود است که معیت قیومی نامیده می شود و در اثر همین ویژگی تقدم و تأخر جای خود را به معیت می دهد.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان