درخت حوزه‌های تخصصی

هدف این پژوهش، تبیین نقش چندوجهی هوانوردی عمومی (GA) در توسعه گردشگری شهری پایدار جزیره کیش و تدوین مدلی مفهومی برای آن بود. این تحقیق با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد اشتراوس و کوربین (1998) انجام شد. اعتباریابی یافته های این پژوهش از طریق چهار معیار ارزیابی گوبا و لینکلن، خودبازبینی محقق و توافق بین دو کدگذار تأیید گردید. جامعه آماری، اساتید دانشگاهی، مدیران ارشد صنعت گردشگری و مدیران سازمان هواپیمایی و هوانوردی عمومی و هتلداران جزیره کیش در 1404 می باشند که از میان آن ها نمونه ای هدفمند با مصاحبه با 18 نفر تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب گردید. بر اساس یافته های پژوهش، طبق کدگذاری در نرم افزار MAXQDA، مجموعاً 31 مفهوم اصلی و 125 کد نهایی استحصاء گردید. یافته ها نشان می دهد که پدیده محوری «هوانوردی عمومی» نه صرفاً به عنوان یک ابزار حمل ونقل، بلکه به مثابه یک محرک توسعه ای عمل می کند که از طریق شش بعد کلیدی (ارتقای دسترسی تخصصی، توانمندسازی زیرساختی، پایداری زیست محیطی، یکپارچگی اجتماعی-سیاستی و بازآفرینی اقتصادی) گردشگری پایدار را قوام می بخشد. مدل نهایی تبیین می کند که گذار از وضعیت موجود به پیامدهای مطلوب (مانند رقابت پذیری بین المللی مقصد و حکمرانی نوآورانه) مستلزم اتخاذ راهبردهای هفت گانه ای با تمرکز بر «عملیات سبز» و «اصلاحات نهادی» است. نتایج این پژوهش تأیید می کند که هوانوردی عمومی قادر است با کاهش فشار بر زیرساخت های حمل ونقل انبوه و ایجاد تجربه های گردشگری با ارزش افزوده بالا، توازن میان توسعه اقتصادی و الزامات زیست محیطی جزیره کیش را برقرار سازد.

طی چند دهه اخیر، با ورود مباحث روانشناسی در گردشگری، محققان این حوزه، بهزیستی گردشگر و بازدیدکننده را در مقصدی نظیر موزه موردتوجه قرار دادند. چراکه موزه ها به عنوان مراکز تجربه و پربازدیدترین جاذبه های گردشگری فرهنگی توانایی خود را در تأثیرات اجتماعی بلندمدت ثابت کرده و به ارائه تجربیاتی پرداختند که می تواند به افزایش بهزیستی بازدیدکنندگان کمک کند. هدف از تحقیق حاضر، درک روابط بین بهزیستی، ذهن آگاهی، دل بستگی به مکان و وفاداری بازدیدکنندگان با نقش میانجی گری تجربه شیفتگی در بازدید از موزه است. بدین منظور برای بررسی ارتباط بین عوامل، پرسشنامه در بین گردشگران دو موزه چهل ستون و کلیسای وانک شهر اصفهان پخش و بر اساس جدول هیر و همکاران (2014) 290 پرسشنامه قابل تحلیل جمع آوری شد. برای سنجش پایایی از آلفای کرونباخ به کمک نرم افزار spss استفاده شده است. آزمون فرضیه ها نیز با استفاده از روش معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی به کمک نرم افزار pls مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته ها حاکی از آن است که رابطه مثبت و معنادار بین ذهن آگاهی و حس بهزیستی گردشگر در موزه با ضریب تأثیر 3/42 درصد وجود دارد. همچنین تجربه شیفتگی نقش میانجی گر بین رابطه بین ذهن آگاهی و حس بهزیستی گردشگر با ضریب مسیر 5/21 درصد دارد. یافته ها نشان داد بین حس بهزیستی گردشگر با دل بستگی به مکان با ضریب تأثیر 8/60 درصد و بین دل بستگی به مکان و وفاداری با ضریب تأثیر 3/53 درصد رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. یافته های این پژوهش می تواند بر مدیریت موزه ها به سمت پویایی و توسعه گردشگری بهزیستی مؤثر باشد.

امروزه مقاصد گردشگری برای دستیابی به توسعه پایدار، می بایست از زیرساخت ها، منابع و مزیت های رقابتی خود در زمینه گردشگری، بهترین استفاده را داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر توسعه زیرساخت های مقاصد گردشگری بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری طراحی و اجرا شد. از نظر هدف، کاربردی و دارای ماهیتی توصیفی-تحلیلی و ژرفانگرانه است. از نظر نوع روش، در گروه پژوهش های کمی است. جامعه آماری پژوهش حاضر گردشگران ورودی به شهرستان گرگان بودند. با توجه به این که تعداد حجم جامعه آماری مشخص نبود از فرمول کوکران برای حجم جامعه نامحدود استفاده شد و حجم نمونه 384 نفر برآورد گردید. روش نمونه گیری در این پژوهش به صورت تصادفی ساده بود و به منظور تجزیه وتحلیل داده ای پژوهش از نرم افزارهای spss و Amos استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که با توجه به مقدار ضریب مسیر به دست آمده متغیر کیفیت زیرساخت های گردشگری با ضریب مسیر 48/0 دارای بیشترین تأثیر بر روی متغیر وابسته یعنی رقابت پذیری مجتمع های گردشگری داشته است. نتایج حاصل شده این پژوهش حاکی از آن بود که مؤلفه های حمایت از توسعه زیرساخت های اقامتی، تفریحی، خدماتی و حمل ونقل گردشگری بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری شهرستان گرگان مؤثر است.

سند ملی آمایش سرزمین به عنوان برنامه ای راهبردی برای توسعه متوازن و پایدار کشور تدوین شده است، اما تجربیات گذشته نشان داده که اجرای کامل آن با چالش های متعددی روبرو بوده است. هدف این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر تحقق پذیری سند ملی آمایش سرزمین مصوب 1399 با رویکرد آینده نگاری است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با رویکردی توصیفی-تحلیلی و اکتشافی انجام شده است. جامعه آماری شامل 11 نفر از متخصصین و کارشناسان است که از طریق نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شده اند. روایی ابزار تحقیق توسط سه متخصص حوزه پژوهش تأیید گردید. داده ها از طریق منابع کتابخانه ای در بخش نظری و تکنیک دلفی در بخش عملی جمع آوری شد. در نهایت 47 عامل مؤثر شناسایی شد. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل اثرات متقاطع و نرم افزار میک مک استفاده گردید تا میزان تأثیرگذاری عوامل اولیه بر یکدیگر ارزیابی شود. نتایج نشان می دهد که عواملی چون ارائه الگوهای همسان برای توسعه شهرستان ها، نامشخص بودن الزامات تحقق پذیری سیاست ها، عدم حضور نهادهای دخیل، غفلت از ارائه راه حل های اجرایی، عدم توجه به اصول اقتصاد مقاومتی و توسعه درون زا و کم توجهی به مسائل محیط زیستی و اجتماعی بیش ترین تأثیر را در عدم تحقق سند دارند. این یافته ها می تواند به بهبود فرآیند اجرای سند و دستیابی به اهداف آن کمک کند.

لازمه داشتن شهری پویا با ابعاد پایدار، تأمین امنیت و کاهش وقوع جرائم در این سکونتگاه می باشد. این موضوع در کنار برآورد نیازهای اساسی از ارکان اصلی در توسعه شهرها قلمداد شده است. از این رو شناسایی و بررسی مولفه های موثر بر بروز جرم برای اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و کاهش زمینه وقوع جرم ضروری است. هدف از انجام این پژوهش سنجش تطبیقی مولفه های موثر بر بروز جرم در محلات مرفه و غیر مرفه سکونتگاه های شهری اردبیل می باشد. مطالعه حاضر از نوع کاربردی و به روش کمی پیمایشی با لحاظ رویکرد ساختاری به انجام رسیده است. جامعه آماری این تحقیق را ساکنان محلات (شهرک آزادی و رضوان) بعنوان مرفه و برخوردار و (آراز علی و ایران آباد) بعنوان غیرمرفه و کم برخوردار شهر اردبیل تشکیل می دهند. با توجه به جامعه آماری 31605 نفری، حجم نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران تعداد 380 به دست آمد. برای تحلیل داده های پژوهش از آزمون های آماری T-test ، T تک نمونه ای و آزمون همبستگی پیرسون در قالب نرم افزار SPSS استفاده گردیده است. نتایج پژوهش نشان داد که در محلات مرفه همه مولفه های موثر در بروز جرم بالاتر از حد متوسط(میانگین 3) و در وضعیت بهتری ارزیابی می شود ولی در محلات غیر مرفه همه مولفه ها پایین تر از حد متوسط(میانگین 3) و در وضعیت نامناسبی ارزیابی می گردد. همچنین مولفه های سه گانه پژوهش(کیفیت سکونت، کیفیت منظر و امنیت اجتماعی) و شکل گیری جرم در هر دو نوع محله رابطه معنی دار و مستقیم وجود دارد. به طوری که با ارتقاء هر کدام از مولفه ها، وقوع جرم به شکل چشمگیری کاهش می یابد.

توسعه متوازن فضاهای تفریحی و فراغتی در گستره شهرها ازجمله مهم ترین دغدغه های برنامه ریزان شهری برای ارتقاء ظرفیت گردشگری، افزایش نشاط و کیفیت زندگی در میان شهروندان است. بنابراین آنچه در این پژوهش دنبال می شود، نیازسنجی و تحلیل ساختار فضایی مکان های تفریحی و فراغتی در شهر شیراز به عنوان نمونه موردی پژوهش است. در این پژوهش از فنون کمّی به منظور پیشبرد اهداف استفاده شده است؛ به منظور بررسی نحوه توزیع فضایی مکان فعالیت های تفریحی و فراغتی منتخب شهروندان شیرازی از روش های نزدیک ترین همسایگی، تحلیل تراکم کرنل و بیضی انحراف معیار استفاده شده است. پس از بررسی پیشینه پژوهش، در مجموع 36 نوع مکان فعالیت های تفریحی و فراغتی که در شهر شیراز نیز وجود دارد شناسایی و طبقه بندی شد و پس از ارائه پرسشنامه به شهروندان شهر شیراز، به ترتیب هفت مکان تفریحی و فراغتی شامل رستوران ها، کافی شاپ ها، سینماها، مراکز تجاری، استخرها، پارک ها و باشگاه های ورزشی، به عنوان مکان های محبوب فعالیت های تفریحی و فراغتی شهروندان در سطح شهر شیراز شناسایی شد. نتایج این پژوهش نشان می دهد الگوی توزیع فضایی فعالیت های تفریحی و فراغتی در شهر شیراز به صورت تمرکزگرا بوده و دارای یک پهنه تفریحی و فراغتی گسترده در مرکز شهر است اما با گذر زمان این ساختار به یک ساختار تمرکزگریز تغییریافته و طی سال های اخیر، چندین پهنه تفریحی و فراغتی در بخش غربی و شمال غربی شهر شیراز ایجادشده است و درعین حال توسعه این گونه فعالیت ها در پهنه های جنوبی و جنوب شرقی شیراز کمتر مشاهده می شود.

بازآفرینی شهری به عنوان راهبردی اساسی برای مقابله با فرسودگی کالبدی، نابرابری فضایی، سکونتگاه های غیررسمی و افت کیفیت زندگی مطرح شده است. ایران نیز در بستر شهرنشینی شتابان، با چالش هایی مشابه ازجمله تمرکز جمعیت در کلان شهرها، گسترش بافت های فرسوده، ناکارآمدی حکمرانی و ضعف نهادهای مشارکتی روبه روست. رویکرد اجتماع محور بر نقش شهروندان، نهادهای محلی و سازمان های مدنی در تصمیم گیری و اجرا تأکید دارد، بااین حال تجربه عملی در ایران نشان می دهد ضعف حکمرانی، نبود الگوهای پایدار، محدودیت بودجه ریزی مشارکتی و سیاست های پراکنده، مانع تحقق مؤثر این رویکرد شده است. این پژوهش با بهره گیری از روش های فراتحلیل و فراترکیب، به شناسایی روندها، خلأها و جایگاه واقعی مشارکت اجتماعی در سیاست ها و پروژه های شهری می پردازد. در این راستا، ۵۳ اثر منتشرشده بین سال های 1391 تا 1402 از پایگاه های علمی گردآوری و بر اساس نوع مطالعه، روش، ابزار و مضامین تحلیل شده اند. نتایج فراتحلیل، الگوهای تکرار، روندهای زمانی و فضایی و تمرکز موضوعی را نشان می دهد و فراترکیب، مضامین کیفی و ابعاد مفهومی را در قالب مقوله هایی همچون حکمرانی اجتماع محور، بودجه ریزی مشارکتی، رویکردهای دارایی محور و نقش دفاتر اجتماعی استخراج کرده است. بازآفرینی شهری اجتماع محور در ایران مستلزم چارچوب حکمرانی یکپارچه، تقویت سازوکارهای قانونی و نهادی و تحقق مشارکت مؤثر شهروندان است.