درخت حوزه‌های تخصصی

این پژوهش به تحلیل روند تغییرات کاربری اراضی در شهرستان خرم آباد طی دوره ۲۵ ساله (۲۰۰۰-۲۰۲۵) و پیش بینی وضعیت آن تا سال ۲۰۵۰ می پردازد. هدف اصلی، بررسی پویایی های مؤثر بر توسعه سکونتگاهی و اثرات زیست محیطی ناشی از این تغییرات است.برای این منظور، تحلیل سری زمانی بر روی مساحت شش طبقه کاربری اراضی (کشاورزی، جنگل، پوشش گیاهی، پهنه های آبی، زمین های بایر و شهری) با استفاده از داده های ۲۵ ساله انجام شد. سپس، مدل رگرسیون خطی ساده برای ارزیابی کمی روندها و اطمینان از معنی داری آماری آن ها برازش داده شد. بر اساس نرخ های تغییرات تاریخی، وضعیت آتی کاربری ها در افق ۲۰۵۰ با همین مدل پیش بینی گردید.نتایج تحلیل سری زمانی نشان دهنده ناهمگونی چشمگیر در رفتار طبقات مختلف کاربری بود. طبقه شهری (انسان ساخت) با افزایش سالانه ۱۳۵ هکتار (۴.۵٪) و رسیدن از ۲۹۸۶ به ۶۲۹۷ هکتار، بالاترین رشد نسبی را نشان داد. در مقابل، عرصه های جنگلی با کاهش سالانه ۴۵ هکتار (۱۱.۲٪ از کل مساحت دوره)، روند نزولی و نگران کننده ای داشتند. اراضی کشاورزی و مراتع نیز رفتاری غیرخطی با نوسان و روند احیای نسبی از خود بروز دادند.تحلیل رگرسیون خطی تایید کرد که تنها روندهای مشاهده شده در طبقات جنگل (کاهش معنی دار آماری با شیب ۴۴.۷- هکتار در سال، P<0.01) و شهری (افزایش معنی دار آماری با شیب ۱۳۵.۴+ هکتار در سال، P<0.01) از نظر آماری در سطح اطمینان ۹۹٪ معنی دار بودند. این دو روند، دینامیسم های فضایی غالب منطقه را منعکس می کنند.پیش بینی های مدل رگرسیون نشان می دهد که روند توسعه شهری تا سال ۲۰۵۰ ادامه یافته و مساحت آن به ۱۰۱۱۰ هکتار خواهد رسید (افزایش ۳۸۱۳ هکتاری). همچنین، تخریب جنگل ها منجر به کاهش مساحت آن ها به ۶۰۷۱ هکتار (کاهش سالانه ۴۹ هکتار) خواهد شد که پیامدهای زیست محیطی جدی دارد. در مقابل، مراتع و زمین های بایر افزایش سطح خواهند داشت که ممکن است نشان دهنده گذار کاربری از کشاورزی کم بازده به مراتع نیمه طبیعی باشد.

شهر اهواز به واسطه قرارگیری در حاشیه رودخانه کارون و برخورداری از ظرفیت های طبیعی و فضاهای مستعد، از قابلیت قابل توجهی برای توسعه گردشگری ورزشی (به ویژه ورزش های آبی و تفریحات ساحلی) برخوردار است. با این حال، چالش هایی همچون تغییرات اقلیمی، وقوع سیلاب های دوره ای و محدودیت های زیرساختی، ضرورت برنامه ریزی پایدار و تاب آور در این حوزه را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این چارچوب، بهره گیری از رویکرد تاب آوری شهری می تواند نقش مؤثری در هدایت توسعه زیرساخت های گردشگری ورزشی و تقویت پایداری محیطی، اقتصادی و اجتماعی شهر ایفا کند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف اولویت بندی راهبردهای توسعه گردشگری ورزشی با رویکرد تاب آوری شهری (نمونه موردی: شهر اهواز) انجام شده است. این پژوهش با رویکردی ترکیبی (کیفی–کمّی) صورت گرفته است؛ به گونه ای که در بخش کیفی، شاخص های اولیه از طریق مصاحبه با خبرگان و متخصصان حوزه های گردشگری ورزشی، برنامه ریزی شهری و مدیریت بحران در کلان شهر اهواز شناسایی شدند و در بخش کمّی، به منظور وزن دهی و اولویت بندی شاخص های استخراج شده از روش چندمعیاره SIWEC بر اساس نظرات خبرگان استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگان، اساتید دانشگاه، مدیران و کارشناسان فعال در حوزه های مدیریت ورزشی، گردشگری، مدیریت شهری و تاب آوری شهری در شهر اهواز بوده است که نمونه ها در بخش کیفی به صورت هدفمند و در بخش کمّی با استفاده از روش نمونه گیری قضاوتی انتخاب شدند. نتایج پژوهش نشان داد که توسعه گردشگری ورزشی تاب آور در کلان شهر اهواز نیازمند اتخاذ یک «رویکرد مرحله ای و اقتصادمحور» است؛ در این راستا، تقویت بُعد اقتصادی (شامل تنوع درآمد، اشتغال زایی و جذب سرمایه) اولویت و موتور محرک اصلی محسوب می شود.

زمینه و هدف: مکان های سوم فضاهای عمومی فعال و جذابی هستند که زمینه تعامل، تفریح، رشد فردی، کاهش استرس، تحریک خلاقیت و نشاط اجتماعی را در شهرها فراهم می آورند. هدف پژوهش حاضر تحلیل جغرافیایی شاخص ها و مصادیق شهر شاد با تأکید بر نظریه مکان سوم ری اُولدنبورگ در شهر خرم آباد می باشد. روش شناسی: روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و از نوع پیمایشی است. نمونه آماری پژوهش شامل 400 نفر از شهروندان است که با استفاده از نرم افزار Sample Power به صورت تصادفی ساده انتخاب گردید. جمع آوری و دسته بندی و تحلیل داده ها با استفاده نرم افزارهای آماری SPSS و AMOS انجام شد. یافته ها و نتایج: یافته های پژوهش نشان داد که شهر خرم آباد از لحاظ ابعاد و معیارهای شهر شاد در وضعیت ضعیفی قرار دارد. همچنین نتایج به دست آمده از مدل سازی معادلات ساختاری پژوهش نشان داد که عامل اقتصادی با بار عاملی 082/0 بیشترین اثرگذاری را بر شادی به خود اختصاص داده است. پس از آن عامل های زیست محیطی، کالبدی- فضایی، امنیتی و اجتماعی- فرهنگی با بار عاملی 076/0، 073/0، 071/0 و 063/0 در رتبه های بعدی تأثیرگذاری بر شادی اجتماعی تعیین شدند. علاوه بر این مشخص شد مکان های سوم که شامل پارک ها، مراکز ورزشی، کافه ها، کتابخانه ها و مساجد می شوند هر کدام به میزان 071/0، 044/0، 043/0، 027/0 و 020/0 بر شادی اجتماعی محدوده انتخابی اثر گذارند. در نهایت بر اساس مدل تلفیقی تحلیل مسیر پژوهش، اثرات مکان های سوم بر نشاط اجتماعی شهر خرم آباد به میزان 063/0 تشخیص داده شد.

از آنجا که استفاده بهینه از زمین و همچنین ساماندهی کالبد شهری بر اساس کارایی، حفظ محیط زیست، عدالت اجتماعی موضوع اصلی برنامه ریزی شهری می باشد، مکان گزینی و الگوی پراکنش فضایی مکانی کاربری های شهری باید در راستای تامین نیاز تمام اقشار جامعه و به منظور رفاه و آسایش حال شهروندان باشد. بنابراین سنجش کیفی و کمی کاربری ها در سازمان فضایی شهر و تناسب مکانی فضایی کاربری ها در پهنه مشخص شده مهم است، بازار طلا و جواهرات در سطح شهرها همیشه جزء مراکز تجاری مهم، پر رونق و با نام و نشان در شهرها به حساب می آیند. با توجه به اهمیت این فقره از کاربری ها در چشم انداز تجاری و اقتصادی شهرها از جمله شهر اردبیل که به عنوان مرکز استان نیز واقع شده است، در پژوهش حاضر سعی شد پراکندگی واحدهای طلا و جواهرات با تنوع خدمات و فعالیت های مربوطه در ظرف فضایی شهر اردبیل از زاویه ملاحظات تحلیل فضایی مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی پراکندگی واحدهای طلا و جواهرات در سطح شهر اردبیل بر اساس مدل های تحلیل فضایی و آمار فضایی، انجام گرفت. برای رسیدن به هدف تحقیق از مدل های تحلیل فضایی مختلفی در محیط ArcGIS همچون لکه داغ، وزنه فراوانی، مدل میانگین نزدیکترین همسایگی استفاده گردید و در نهایت فاصله از مرکز ثقل شهر در حلقه های فاصله ای، مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت، قسمتی از نتایج به دست آمده نشان دهنده این بود که واحدهای صنفی طلا و جواهرات در منطقه 1 شهر اردبیل و در نواحی 1 و 2 جمع شده و متمرکز هستند و سایر مناطق و نواحی شهر خالی از این واحدهای تجاری هستند، این امر نشان دهنده خوشه ای بودن و متمرکز بودن واحدهای صنفی مذکور در سطح شهر در نقاطی خاص بوده است.

موضوع تحقیق حاضر به بررسی اهمیت و تأثیر استقرار گروه واحد قومی در دو سوی مرز در کنترل مرز با تأکید بر قوم ترکمن پرداخته است. این تحقیق از طریق روش توصیفی-تحلیلی با جمع آوری داده ها از دو بخش کتابخانه ای و میدانی به ارزیابی و تحلیل اثرات و تأثیرات استقرار گروه های قومی در کنترل مرز می پردازد. تأمین امنیت ملی و جلوگیری از ناامنی و جنگ از جمله اهداف مهم کنترل مرزها است و به این منظور، اهمیت استقرار گروه های قومی در دو سوی مرز به ویژه با تأکید بر قوم ترکمن به عنوان جزء از جامعه محلی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های تحقیق به دو بخش نظری و میدانی تقسیم می شوند. در بخش نظری، با تکیه بر نظریات مرتبط با کنترل مرز و قومیت، شش مؤلفه و 27 متغیر به عنوان گویه های اصلی تحقیق معرفی شده اند. در بخش میدانی نیز با استفاده از پرسش نامه و با مشارکت 30 نفر از متخصصان مرز از جمله اساتید دانشگاه و دانشجویان دکتری در حوزه های جغرافیای سیاسی، برنامه ریزی شهری و علوم سیاسی، داده ها جمع آوری شده و با استفاده از نرم افزار SMART-PLS تحلیل و بررسی شده اند.نتایج نشان می دهد که بعد سیاسی با ضریب 0.898 به عنوان یکی از عوامل مؤثر در کنترل مرز تأثیرگذار است. در این متغیر، تبعیضات سیاسی و قومی و عدم بازیگری سیاسی تأثیر مهمی در اهمیت بعد سیاسی در کنترل مرز ایران و ترکمنستان دارد. این یافته ها نشان می دهند که در تدوین سیاست ها و برنامه های مرتبط با کنترل مرز، نیاز به توجه به عوامل سیاسی و قومی از اهمیت بالقوه برخوردار است.

. The aim of the current research is to measure and analyze health indicators in three sectors (sanitary, medical and veterinary) which play an important role in the health and development of villages in Mahabad city. The intended research method is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The analysis of the research findings was done through TOPSIS and GIS software and the data of 2015 was used. It is necessary to explain that the Shannon entropy method was used to weight the studied indicators in the TOPSIS model. Also, in this study, local Moran's statistic and spatial regression were used to examine the spatial distribution of the studied indicators. It should be mentioned that in this study, five villages and 137 villages in Mahabad city have been investigated. The results of the TOPSIS model in the field of prioritizing the districts of Mahabad city based on health indicators showed that the districts of Eastern Mangur, Kani Bazar, Western Akhtachi, Western Makarian and Eastern Makarian are in a more suitable position. In other words, Mangur East and Kani Bazar dehistans have a suitable position. Also, the results of the spatial analysis of the condition of rural settlements in Mahabad city showed that the settlements in terms of health index are in a non-clustered state with a low status in North Makrian and West Akhtachi villages. These villages are located in the northeast and east of the city. It should be noted that out of 137 villages in Mahabad city, only 22 villages have a significant status (with positive or negative I) in terms of distribution with health index, and the rest of 115 villages do not have this significance (with positive or negative I).

در شکل گیری معماری هر دوره از ادوار تاریخی ایران، علاوه بر عواملی همچون مذهب، اقتصاد، فرهنگ و... ، جغرافیا و اقلیم نیز به نوبه خود تاثیری مستقیم در سبک ها و ویژگی های آن دارد. این تاثیرات در خانه های تاریخی نیز خود را نمایان گر می سازد و باید گفت که دو مقوله معماری و طبیعت (ویژگی های جغرافیایی و اقلیم منطقه) در ارتباط کامل با یکدیگر قرار دارند و آنها را می توان امری جدایی ناپذیر از یکدیگر به شمار آورد. پژوهش حاضر که مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و بررسی های میدانی است، به منظور تبیین و شناسایی عناصر معماری متاثر از اقلیم و جغرافیای منطقه شمال ایران بر خانه های تاریخی دوره قاجار شهرستان رشت به انجام رسیده است و در این راستا اهداف زیر را دنبال می کند: 1. معماری، ویژگی های هنری و پلان ساختارهای معماری خانه های تاریخی رشد چگونه است؟ 2. آب و هوا، اقلیم و ویژگی های جغرافایی منطقه، تا چه اندازه در نمود عناصر معماری هماهنگ با این فاکتورها تاثیرگذار بوده است؟ مطالعات صرت گرفته نشان می دهد که خانه های تاریخی دوره قاجار در رشت متناسب با ویژگی های معماری بومی منطقه و همچنین متناسب با وضعیت اقلیم موجود در منطقه پی ریزی گشته و از اصول معماری متناسب با آن پیروی می کنند.

امنیت فضاهای شهری به عنوان سنگ بنای توسعه گردشگری پایدار شهری، پیش شرطی غیرقابل اجتناب برای جذب گردشگر و تضمین تداوم فعالیت این صنعت محسوب می شود. سرمایه گذاری در ارتقای ایمنی و امنیت شهری، علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، به عاملی کلیدی در تقویت مزیت رقابتی مقصد، بهبود تصویر شهری و جذب سرمایه گذاری تبدیل می شود. بنابراین، واکاوی علمی نقش امنیت به عنوان یک پیش نیاز راهبردی، ضرورت گنجاندن آن در کانون سیاست ها و برنامه ریزی های کلان گردشگری شهری را بیش از پیش آشکار می سازد. هدف این پژوهش ارزیابی وضعیت شاخص ها و مؤلفه های مؤثر بر امنیت فضاهای شهری شهرکرد بوده که از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. داده ها با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و پیمایش میدانی گردآوری شد. جامعه آماری در بخش پیمایش شامل کلیه کاربران فضاهای گردشگری شهرکرد بالای ۱۵ سال (۱۴۸٬۶۱۷ نفر) بود که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۸۳ نفر به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. جهت تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS استفاده گردید. یافته های سنجش وضعیت مؤلفه ها و شاخص ها نشان داد مؤلفه امنیت کالبدی با میانگین ۳.۱۰ در وضعیت متوسط به پایین قرار دارد که حاکی از ضعف در شاخص های کلیدی مانند نظارت فنی، طراحی فضایی و دسترسی به خدمات اضطراری است. در مقابل، امنیت محیطی با میانگین ۳.۱۳ در حد نسبتاً مطلوب ارزیابی شد که نشان می دهد زیرساخت های پایه تا حدی نیازهای اولیه گردشگران را برآورده می کنند. امنیت اقتصادی با میانگین ۳.۳۵ و امنیت اجتماعی با میانگین ۳.۷۲ به ترتیب در وضعیت مطلوب و بسیار مطلوب قرار داشتند.

در دهه های اخیر، توسعه شتابان مراکز خرید شهری در ایران به ویژه در کلان شهرها، سیمای فضایی شهرها را به طور بنیادین دگرگون کرده است. این روند با وجود کارکردهای اقتصادی و اجتماعی خود، در بسیاری موارد با غفلت از بسترهای هویتی و فرهنگی همراه بوده و به شکل گیری فضاهایی انجامیده که بیشتر بازتابی از الگوهای مصرفی و تجاری جهانی هستند تا ریشه های هویتی شهرهای ایرانی اسلامی. بر این اساس، مقاله حاضر با هدف «شناخت آینده و شناسایی پیشران های کلیدی توسعه مراکز خرید از منظر ابعاد هویت اسلامی ایرانی» تألیف شده است. پرسش های اصلی پژوهش عبارت اند از: «هویت شهر اسلامی ایرانی در مراکز خرید سنتی و معاصر شهرهای امروز چگونه نمود می یابد؟» و «پیشران های کلیدی توسعه آتی مراکز خرید در شهرهای امروز به ویژه تبریز بر اساس تحلیل ساختاری کدام اند؟». در مجموع، ۲۶ متغیر به عنوان شاخص های مؤثر بر هویت مراکز خرید شناسایی شدند. یافته های پژوهش نشان داد از میان ۲۶ متغیر، ۱۰ متغیر به عنوان پیشران های کلیدی در شکل دهی آینده مراکز خرید تبریز نقش اساسی ایفا می کنند. این پیشران ها شامل رؤیت پذیری، بهره گیری از نشانه های اجتماعی، فرهنگی و مذهبی، سرزندگی، تصویر ذهنی قوی، اوقات فراغت و تفریح، جلوه های تبلیغاتی، خوانایی، ایمنی و امنیت هستند. نتایج بیانگر آن است که توجه به این مؤلفه ها می تواند زمینه ساز تقویت هویت اسلامی ایرانی در مراکز خرید معاصر شده و مانع از تبدیل آن ها به صرفاً عرصه های مصرفی شود. در مقابل، غفلت از این پیشران ها خطر تعمیق بحران هویتی و سلطه الگوهای مصرف گرایانه بر فضای شهری را به همراه خواهد داشت.

زمینه و هدف: بافت های فرسوده شهری امروزه تنها یک چالش کالبدی و سازه ای محسوب نمی شوند، بلکه به دلیل انباشت نارسایی ها، بستری برای تضعیف هویت جمعی و تنزل جایگاه اجتماعی ساکنان خود گشته اند. در رویکردهای نوین بازآفرینی، گذار از نوسازی صرفاً فیزیکی به سمت «توانمندسازی اجتماع محور» ضرورتی اجتناب ناپذیر است؛ چراکه پایداری هرگونه مداخله شهری در گرو احیای کرامت انسانی، تقویت حس تعلق و بازگرداندن عزت نفس به شهروندانی است که باید خود، عاملان اصلی تغییر و توسعه در محیط زندگی شان باشند. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی و رتبه بندی مؤلفه های توانمندسازی بافت های فرسوده با رویکرد ارتقاء منزلت اجتماعی شهروندان در شهر هرسین است. روش شناسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده و از نظر روش شناسی، توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش را 30 نفر از کارشناسان و متخصصان مرتبط با حوزه برنامه ریزی شهری، بافت فرسوده شهری و مدیریت شهری تشکیل می دهند. داده ها از طریق پرسشنامه جمع آوری شده و برای تحلیل و رتبه بندی عوامل، از مدل تصمیم گیری چندمعیاره سای ویک (SAWIC) استفاده شده است. یافته ها و نتایج: نتایج پژوهش نشان می دهد که در بافت فرسوده هرسین، «فرسودگی اجتماعی» بر چالش های کالبدی پیشی گرفته و بُعد اجتماعی-فرهنگی با تأکید بر کاهش آسیب ها و ارتقای امنیت، بالاترین اولویت را نسبت به ابعاد اقتصادی و کالبدی دارد. این یافته ها ضرورت تغییر پارادایم از «کالبد محوری» به «انسان محوری» را اثبات کرده و نشان می دهند که مداخلات فیزیکی و مدیریتی تنها باید نقش تسهیل گر را ایفا کنند. بنابراین، موفقیت در توانمندسازی این بافت، مستلزم تمرکز راهبردی بر بازآفرینی هویت و ارتقای منزلت اجتماعی ساکنان پیش از هرگونه نوسازی فیزیکی است.

  نوسازی مسکن یکی از راهبردهای مهم در بازآفرینی بافت های ناکارآمد (فرسوده) شهری است. در همین راستا در دهه های اخیر انواع سیاست ها جهت تشویق مردم به نوسازی پیگیری شده است. شناسایی روابط فضایی ابنیه نوسازی شده در پهنه بافت فرسوده در کنار متغیرهای تأثیرگذار بر آن و همچنین پیش بینی نوسازی، از اهمیت بالایی برخوردار است و هدف این پژوهش را شکل می دهد؛ از این رو در این پژوهش در مرحله اول با کمک شاخص موران و آماره گتیس- اردجی روابط فضایی نوسازی انجام شده مورد بررسی قرار گرفته و در مرحله بعد با به کارگیری متغیرهای اجتماعی-اقتصادی و کالبدی، متغیرهای تأثیرگذار بر نوسازی مسکن با رگرسیون لجستیک تحلیل و احتمال نوسازی مسکن در واحد بلوک به صورت فضایی ارائه شده است. نتایج نشان می دهد که نوسازی مسکن در بوشهر به صورت خوشه ای در محلات و بلوک هایی خاصی نسبت به سایر محلات متمرکز می باشد و نحوه تملک و تعداد واحدهای غیرآپارتمانی بیشترین سطح معنی داری را دارد. همچنین رابطه مثبتی با نوسازی داشته و سایر متغیرها مانند: نزدیکی به مرکز شهر، میانگین طبقات و میانگین دسترسی قطعات به معبر در واحد بلوک بیشترین تأثیرگذاری را داشته و برخلاف آن، متغیرهایی چون؛ نرخ باسوادی در واحد بلوک، نرخ اشتغال و درصد ابنیه فرسوده در بلوک و خانوار در واحد مسکونی در سطح بلوک، کمترین سطح معناداری و اهمیت را در نوسازی مسکن در محدوده مورد نظر داشته است؛ از این رو احتمال نوسازی در محلات؛ سنگی، عاشوری، هزار دستگاه، چهارصد دستگاه، دواس و خواجه ها بیشتر از سایر محلات می باشد.

در جهان به هم پیوسته امروز، شهرها به بازیگران اصلی در معماری نظم جهانی بدل شده اند و دیپلماسی شهری به عنوان زبان نوین تعاملات جهانی، مرز میان سیاست، دانش و فرهنگ را درنوردیده است. در این میان، روابط خواهرخواندگی دیگر نه سازوکاری نمادین برای تبادل فرهنگی بلکه بستری کارکردی برای بازتولید سرمایه دانشی، انتقال نوآوری و ارتقای ظرفیت های حکمرانی شهری در سطح جهانی تلقی می شود. این پژوهش با بهره گیری از رهیافت تحلیلی شبکه دانش و رویکرد کتاب سنجی، به بازسازی نقشه مفهومی دیپلماسی شهری پرداخته و چارچوبی استراتژیک برای فهم تحول روابط خواهرخواندگی در بستر حکمرانی شبکه ای ارائه می دهد. یافته ها نشان می دهد که ساختار مفهومی روابط بین شهری از الگوی خطی و نمادین گذشته عبور کرده و به سیستمی پیچیده، چندمرکزی و یادگیرنده تبدیل شده است که در آن مفاهیمی چون پایداری، نوآوری اجتماعی، شهرهای هوشمند، و تاب آوری به محورهای هم افزای حکمرانی تبدیل می شوند. در این چارچوب، روابط خواهرخواندگی نقش «گره های دانشی» را ایفا می کنند که از طریق تبادل اطلاعات، فناوری و تجربه، ظرفیت حل مسئله در مقیاس جهانی را افزایش می دهند. تحلیل شبکه دانش نشان داد که خوشه های اصلی پژوهش در این حوزه در دو مسیر عمده شکل گرفته اند: نخست، خوشه «دیپلماسی دانشی و فناورانه» که بر انتقال نوآوری های شهری و همکاری علمی تمرکز دارد و دوم، خوشه «دیپلماسی فرهنگی و اجتماعی» که بر بازتولید سرمایه اجتماعی و تصویر بین المللی شهرها تأکید می کند. در نهایت، این مطالعه با تکیه بر تلفیق داده های شبکه ای و مفاهیم حکمرانی چندسطحی، مدلی مفهومی برای بازتعریف جایگاه روابط خواهرخواندگی در تحقق اهداف توسعه پایدار شهری ارائه می دهد. این مدل، شهرها را نه فقط به عنوان واحدهای جغرافیایی بلکه به مثابه سیستم های زنده تولید دانش، کنشگری سیاسی و یادگیری جمعی بازمی شناساند؛ سیستمی که آینده همکاری های جهانی از دل آن زاده می شود

هدف تحقیق حاضر بررسی چالش های توسعه و برنامه ریزی گردشگری شهری کلانشهر تبریز، با تاکید بر شخصیت مقصد و برندسازی کلان شهر تبریز و ارائه راهبردهای بهبود مدیریت تصویر مقصد بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و عملی و از نظر ماهیت و روش توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش گردشگران ورودی به کلان شهر تبریز در سال 1403 بوده و حجم نمونه آماری پژوهش نیز با استفاده از فرمول کوکران 200 نفر برآورد گردید. یافته های تحقیق نشان داد به جز ترافیک شهری و دسترسی مناسب به سرویس های بهداشتی در اغلب نقاط شهر تبریز، شهر تبریز برای گردشگری در اغلب موارد ذکرشده دارای قابلیت هست و می توان از این ظرفیت ها در راستای تبدیل شدن تبریز به عنوان مقصد مطرح گردشگری استفاده کرد. هم-چنین نتایج نشانگر آن بود که از دیدگاه افراد مورد مطالعه چالش های موقعیت جغرافیایی دور تبریز (فقدان موقعیت مرکزی) و عدم مجاورت با سایر شهرها و استان های مرکزی ایران با میانگین 65/3، فصلی بودن مسافرت به تبریز با میانگین 4 و چالش های ارتباط با جامعه میزبان (شهروندان تبریزی) با میانگین 25/3 ازجمله چالش های اساسی و مهم توسعه گردشگری و شکل نگرفتن شخصیت مقصد مطرح تبریز می باشند. اساس یافته های پژوهش، شهر تبریز دارای ظرفیت های گردشگری مناسبی است و می تواند به عنوان یک مقصد مطرح گردشگری معرفی شود. با این حال، چالش هایی همچون موقعیت جغرافیایی دور از مرکز، فصلی بودن مسافرت به تبریز و ارتباط با جامعه میزبان، به عنوان موانع اساسی توسعه گردشگری و شکل گیری شخصیت مقصد تبریز شناسایی شده اند.

شهرها به عنوان خاستگاه تمدن بشری، با چالش ها و مشکلات پیچیده ای مواجه بوده که حل این مشکلات تنها از طریق یک رویکرد اصولی و سیستماتیک قابل حل است. شهر هوشمند که بر بستر فناوری اطلاعات و ارتباطات بنا شده، یکی از مفاهیم جدید جهت مقابله با چالش های کنونی شهرها در عرصه برنامه ریزی شهری می باشد و امروزه در جهان شکل جدیدی از توسعه زندگی را نمایان کرده است. ساخت یک شهر هوشمند به عنوان یک استراتژی حیاتی برای کاهش مشکلات تولید شده توسط رشد جمعیت شهری و شهرنشینی سریع و غلبه بر دگرگونی های محیطی و تغییرات اقلیمیِ درحال ظهور است. هدف پژوهش حاضر که با روش توصیفی-تحلیلی اجرا شده است، ارزیابی شاخص های 74 گانه شهر هوشمند در شهر اردبیل می باشد. در این راستا با استفاده از ادبیات موضوع 74 شاخص در شش بعد شهر هوشمند شامل مردم هوشمند، اقتصاد هوشمند، محیط زیست هوشمند، زندگی هوشمند، دولت هوشمند و جابجایی هوشمند تدوین و با استفاده از ابزار پرسش نامه و اطلاعات و آمار موجود در سالنامه های آماری و در محیط برنامه نویسی پایتون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج حاصل نشانگر میزان هوشمندی این شهر در مقیاس کلان با امتیاز 32/0 از یک واحد است. همچنین بررسی وضعیت ابعاد شش گانه نشان می دهد که بعد محیط-زیست هوشمند با امتیاز 48/0 از واحد، بالاترین امتیاز را در میان سایر ابعاد به خود اختصاص داده است، این در حالی است که اقتصاد هوشمند با 17/0 از کمترین امتیاز برخوردار است.

چرخه ی گرد و غبار بخش جدایی ناپذیری از سیستم زمین است که هرساله حدود2000تن گرد و غبار تولید می کند که از این مقدار 75درصد در سطح زمین و 25درصد در سطح اقیانوس ها فرو می نشیند.در این پژوهش ، جهت مطالعه رخداد گرد و غبار در منطقه شمال غرب ،غرب و جنوب غرب کشور، داده های ساعتی گرد و غبار شامل قدرت دید افقی (vv) و بارش در دوره آماری 2000-2020 از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید ، همچنین برای محاسبه عمق اپتیکی آئروسل(AOD) ، و یارش از سنجنده مودیس (MODIS) با قدرت تفکیک مکانی یک کیلومتر متر برای سال ۲۰۰۰ تا ۲۰20 برای دو فصل بهار و تابستان با میانگین 6 ماه در پلتفرم گوگل ارث انجین تهیه و مورد پردازش قرار گرفت. نتایج نشان داد که میان دید افقی و عمق اپتیکی ریز گرد (AOD) همبستگی منفی وجود دارد، بدین صورت که با افزایش عمق اپتیکی آئروسل، دید افقی کم می شود،همچنین مطالعات سنجنده مودیس در مورد بارش و AOD نشان داد که از سمت ایستگاه جنوبی به سمت ایستگاه شمال غربی روند گرد و غبار با شیب نسبتاً زیادی کاهشی شده است؛ و ایستگاه هایی که در شمال غرب کشور قرارگرفته اند، میزان گرد و غبار کمتری را نسبت به ایستگاه غربی و جنوب غربی ثبت کرده اند. اما این روند برای ایستگاه های غربی صادق نبوده است. همچنین قسمت هایی که میزان بارش بیشتری را تجربه کرده اند؛ کم ترین میزان AOD را دارا بوده اند. پس می توان نتیجه گرفت منشأ ورودی گرد و غبارها ، مناطق جنوبی می باشد که با افزایش گرد و غبار در بیابان ها و دشت های کشور همسایه میزان گرد و غبار نیز در استان های غربی و جنوب غربی افزایشی می باشد. تقویت پوشش گیاهی می تواند به عنوان یکی از راهکار های کلیدی برای کنترل و کاهش گرد غبار در مناطق خشک و نیمه خشک قرار گیرد.

امروزه صنعت گردشگری صنعتی پویا با ویژگی های منحصربه فرد است که بخش مهمی از فعالیت های اقتصادی و غیراقتصادی کشورهای توسعه یافته و درحال توسعه را به خود اختصاص داده است و توسعه گردشگری در چهارچوب پایداری به درآمد اقتصادی پایدار منجر می شود. به همین منظور، هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل اقتصادی مؤثر در توسعه گردشگری پایدار (مورد مطالعه: شهر تهران) است. مطالعه از نوع توصیفی – پیمایشی است. از منظر متدولوژیک این تحقیق براساس روش «تحقیق آمیخته» است. نمونه آماری شامل 65 نفر از شاغلان صنعت گردشگری در شهر تهران هستند که به صورت غیرتصادفی انتخاب شدند. داده ها و سناریوها با استفاده از تکنیک نگاشت شناختی فازی تحلیل و مدل پژوهش با استفاده از تحلیل شبکه های اجتماعی طراحی شدند. در این راستا، عوامل متعددی دخیل هستند که از میان این عوامل، افزایش حجم مبادلات اقتصادی، اشتغال زایی برای ساکنان محلی و برنامه ریزی در راستای سیاست گذاری های مناسب اقتصادی به ترتیب بیشترین اهمیت را داشتند؛ زیرا مرکزیت بیشتری داشتند. درنهایت با استناد به نتایج به دست آمده، پیشنهاداتی مبنی بر توسعه گردشگری پایدار در شهر تهران ارائه شد .

زمینه و هدف : این نوشتار مؤید آن بوده که واحدهای کار اشتراکی به مثابه یکی از فضاهای نوظهور نیازمند انعطاف پذیری هستند. بااین وجود مدل های ارائه شده برای ارزیابی انعطاف پذیری در طرح معماری با دو مسأله مواجه هستند. مسأله اول اینکه چنین مدل هایی برای کاربری های دیگری همچون مسکن و غیره ارائه شده اند و مسأله بعدی اینکه تلاش چندانی برای اصلاح و بهبود مدل های موجود صورت نگرفته است. این نوشتار بدنبال ارائه مدلی برای ارزیابی انعطاف پذیری در معماری واحدهای کار اشتراکی است. روش شناسی: این پژوهش که ماهیتی توصیفی-تحلیلی دارد، با اتخاذ رویکردی استقرایی، درصدد بوده ازطریق مرور و تحلیل منابع نوشتاری موجود درخصوص انعطاف پذیری، به استخراج مؤلفه هایی برای واحدهای کار اشتراکی منعطف نائل آید. این منابع از حوزه های مختلف فارسی و انگلیسی در رشته های گوناگون (از دو پایگاه گوگل اسکالر و مگیران) جمع آوری گردیده و برای تحلیل آنها از مقایسه و استدلال های عقلی استفاده شده است. یافته ها و نتایج: نتایج نشان داد که این پژوهش نشان داده که انعطاف پذیری در طرح معماری واحدهای کار اشتراکی می تواند در سه سطح ارزیابی گردد: انعطاف پذیری عام (ازطریقِ مولفه های ده گانه قابلیت دگرگونی، سهولت دگرگونی، زایل نشدن، درنظرگرفتن عدم قطعیت، وجود گزینه های متعدد، هماهنگی با الزامات جدید، عدم نیاز به تغییرات دائمی، برگشت پذیری، نیاز به نیرویی برای تغییر و راه حل محوربودن آن)؛ انعطاف-پذیری معماری عام (ازطریقِ ابعاد سه گانه درونی/بیرونی؛ خرد/کلان؛ کالبدی/فضایی) و انعطاف پذیری معماری مرتبط با کار اشتراکی (در مقیاس های دوگانه سازمانی و زمانی).

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ادراک عدالت اجتماعی بر مشارکت شهروندان با نقش میانجی اعتماد به شوراهای شهر در شهر بابل انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش شناسی، توصیفی پیمایشی از نوع همبستگی است. متغیرهای اصلی شامل ادراک عدالت اجتماعی (در سه بعد عدالت توزیعی، رویه ای و تعاملی)، اعتماد به شوراها (به عنوان متغیر میانجی)، و مشارکت شهروندان (به عنوان متغیر وابسته) هستند. جامعه آماری شامل کلیه شهروندان شهر بابل در نیمه دوم سال ۱۳۹۶ است که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، حجم نمونه ۳۶۸ نفر تعیین و از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای و سپس تصادفی ساده استفاده شد. داده ها با استفاده از پرسش نامه های استاندارد ادراک عدالت اجتماعی از نیهوف و مورمان (1993)، اعتماد نهادی از مایر و دیویس (1999) و مشارکت اجتماعی از چوپانی (2010) گردآوری و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ بالاتر از 0/7 تأیید شد. تحلیل داده ها از طریق مدل یابی معادلات ساختاری با نرم افزار لیزرل و تحلیل های توصیفی با اس.پی.اس.اس. انجام گرفت. یافته های آماری نشان داد ادراک عدالت اجتماعی تأثیر مستقیم و معناداری بر مشارکت شهروندان ندارد (β=0.05, p>0.05)، اما بر اعتماد به شوراها تأثیر مثبت و معناداری دارد (β=0.55, p<0.01) و اعتماد به شوراها نیز به طور معنادار بر مشارکت شهروندان اثرگذار است (β=0.63, p<0.01). به این ترتیب، اعتماد به شوراها نقش میانجی کامل در رابطه بین ادراک عدالت اجتماعی و مشارکت شهروندان ایفا می کند (β=0.25, p<0.01). این نتایج بیانگر آن است که در شرایط محلی شهر بابل، ارتقای سطح اعتماد عمومی به شوراها می تواند سازوکار مؤثری برای افزایش مشارکت شهروندی از مسیر تقویت ادراک عدالت اجتماعی باشد.

هدف: این مطالعه با استفاده از داده های سرشماری تاریخی، تحلیل فضایی کمی از بازسازی شهری ایران را از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۹۵ انجام می دهد تا سیر تحول مراکز شهری و تغییرات جمعیتی را در یک چشم انداز پیچیده اجتماعی-اقتصادی و سیاسی بررسی کند. بیضی های انحراف معیار و تکنیک های آمار فضایی به بررسی الگوهای شهرنشینی، تمرکز و دگرگونی اشکال شهری کمک می کنند و بر پیشرفت منظم شرق به سمت تهران به عنوان یک محور شهری تاکید می کنند. روش پژوهش: این روش مجموعه های داده های جغرافیایی و آمار سرشماری را با استفاده از تجزیه و تحلیل نقاط داغ و آمار جهانی موران Iبرای شناسایی روندها در خوشه بندی شهری و همبستگی فضایی یکپارچه می کند. همچنین چالش های ناشی از رشد سریع شهری مانند شکاف های توسعه و پایداری مناطق شهری و روستایی مورد بررسی قرار می گیرد. نتایج: یافته های تحلیل نه تنها نشان دهنده دوره های بحرانی بازسازی شهری است که به طور قابل توجهی تحت تأثیر انقلاب اسلامی پس از سال ۱۳۵۵ و جنگ ایران و عراق قرار گرفته اند، بلکه تأثیر رویدادهای سیاسی-اجتماعی بر توسعه شهری ایران را نیز مورد تأکید قرار می دهند. این تحقیق نیاز فوری به اجرای رویه های برنامه ریزی شهری پایدار و سیاست های توسعه منطقه ای عادلانه برای پرداختن به پیچیدگی های ناشی از شهرنشینی را برجسته می کند. نتیجه گیری: این مطالعه با تحلیل شش دهه تحولات شهری در ایران نشان داد که سیاست های متمرکز دولتی، تمرکزگرایی جمعیتی و توزیع نامتوازن منابع را تشدید کرده و به نابرابری فضایی و چالش های زیست محیطی منجر شده است. یافته ها حاکی از تغییر الگوی توسعه شهری از پراکندگی به تمرکز، به ویژه در تهران، هستند. پیشنهاد می شود با تقویت زیرساخت ها در شهرهای کوچک و سیاست های تمرکززدایی، مسیر توسعه پایدار و متعادل شهری در ایران فراهم شود. ادامه روند فعلی می تواند نابرابری فضایی و فشار بر منابع را تشدید کند.

تاب آوری شهری در قرن بیست ویکم به عنوان پارادایمی کلیدی برای مقابله با تنش ها و مخاطرات ناشی از تغییرات اقلیمی مطرح شده است. پیوند آن با انرژی های تجدیدپذیر ضرورتی بنیادین دارد، زیرا زیرساخت های انرژی پاک فرایند کربن زدایی را تسهیل می کنند. این پژوهش با هدف ترسیم تحول علمی در پیوند سه گانه «تاب آوری شهری انرژی های تجدیدپذیر تغییر اقلیم» طی سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. داده ها از پایگاه Scopus با جست وجوی (TITLE-ABS-KEY) پیرامون urban resilience، renewable energy و climate change استخراج و پس از یکپارچه سازی هم معناها (نظیر PV/photovoltaic و NBS/green infrastructure) و حذف تکراری ها پاک سازی شدند. مجموعه نهایی شامل ۴۶۰ رکورد است؛ توزیع موضوعی نشان می دهد علوم محیطی (>۴۰۰)، علوم اجتماعی (۲۸۰~) و انرژی (۱۵۰~) بیشترین سهم را دارند. روند انتشارات از ۲۰۱۵ بیش از سه برابر رشد یافته و در ۲۰۲۴ به حدود ۸۰ و در ۲۰۲۵ به بیش از ۱۱۰ مقاله رسیده است. از نظر جغرافیایی، چین و ایالات متحده پیشتاز هستند و هند و ایران به عنوان بازیگران نوظهور نقش فزاینده ای یافته اند. تحلیل هم رخدادی کلیدواژه ها در VOSviewer سه خوشه غالب را آشکار کرد: (۱) تاب آوری تغییر اقلیم و مدیریت ریسک، (۲) حکمرانی، عدالت و سیاست انرژی، (۳) ریزاقلیم شهری، سنجش ازدور و ریخت شناسی شهری. این حوزه از مباحث مفهومی به کاربردهای اجرایی همچون زیرساخت های سبز و اقلیم شناسی داده محور تغییر جهت داده است. شکاف های موجود شامل فقدان شاخص های یکپارچه «تاب آوری انرژی اکوسیستم»، گسست مقیاسی ساختمان شهر و کم نمایی عدالت انرژی است. این مطالعه نقشه ای کمی و بازتولیدپذیر ارائه کرده و در سطح سیاست گذاری، بر ادغام راهکارهای مبتنی بر طبیعت با سامانه های انرژی تجدیدپذیر، استقرار شبکه پایش ریزاقلیم شهری و نهادینه سازی عدالت انرژی در برنامه ریزی شهری تأکید دارد.