احمد پوراحمد

احمد پوراحمد

مدرک تحصیلی: استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

مطالب
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین

فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱ تا ۲۰ مورد از کل ۳۶۸ مورد.
۱.

طراحی الگوی کارآفرینی زنان در گردشگری روستایی با رویکرد توسعه روستایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴ تعداد دانلود : ۵
هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی کارآفرینی زنان در گردشگری روستایی با استفاده با روش مدل سازی ساختاری تفسیری است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ماهیت اکتشافی با رویکرد کیفی دارد. برای گردآوری داده ها و شناسایی عوامل، از روش تحلیل محتوا و مرور متون مرتبط استفاده شده است. همچنین مصاحبه با خبرگان منتخب به روش غیرتصادفی و با بهره گیری از روش گلوله برفی تا رسیدن به اشباع نظری انجام شد. برای جمع آوری داده ها، پرسش نامه ای ماتریسی و ساخت یافته برای تعیین ارتباطات بینابینی شاخص ها تدوین شد. داده های حاصل از پرسش نامه با استفاده از مدل سازی ساختاری تفسیری تحلیل و در سه سطح، در یک شبکه تعاملی ترسیم شد که درنتیجه، عامل «استراتژی گردشگری» در بالاترین سطح قرار گرفت. همچنین قدرت نفوذ و میزان وابستگی این عوامل نسبت به یکدیگر در ماتریس قدرت نفوذ وابستگی بررسی شد. نتایج نشان داد که شاخص های «استراتژی گردشگری» و «توسعه بازار خدمات گردشگری» در ماتریس قدرت نفوذ وابستگی در ناحیه وابسته قرار دارند؛ یعنی بیشترین میزان وابستگی و کمترین نفوذ را دارند؛ درحالی که عوامل «اشتغال زایی بوم محور»، «معرفی و ارائه خدمات به مشتریان»، «خلق ارزش برای مشتریان» و «تحلیل بازار» در ناحیه متصل قرار دارند؛ به این معنا که بیشترین قدرت نفوذ و بیشترین میان وابستگی را دارا هستند.
۲.

تحلیل عملکرد توسعه منطقه ای مبتنی بر برنامه ریزی راهبردی کمی (منطقه ساحلی مریوان در کردستان)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۱۴
مقصود این نوشتار، ارائه و تبیین عملکرد توسعه منطقه ای مبتنی بر برنامه ریزی راهبردی کمی منطقه ساحلی مریوان استان کردستان است. برای انجام مقاله از رویکردی کیفی - کمی بهره گرفته شده است. در بخش نخست پس از مطالعه میدانی و کتابخانه ای ( اسناد فرداست، طرح ها و برنامه ها) و با استفاده از مدل سوآت، عوامل چهارگانه کلیدی در قالب 85 مورد استخراج و توسط کارشناسان حوزه(دلفی) به وسیله نرم افزار وزن دهی، اوزان استخراج و ابعاد شناسایی شدند. نتایج مبین این نکته است که در توسعه نیافتگی منطقه مورد مطالعه، سازمان فضایی داخلی (قوت و ضعف) وزن کمتر و عوامل خارجی (تهدید و فرصت) تعیین کننده تر هستند؛ بنابراین راهبردهای تهاجمی استخراج شد. در بخش دوم به کمک مدل برنامه ریز راهبردی Meta-SWOT ، 15 هدف سازمانی به منظور توسعه منطقه ای استان در بازه زمانی 4 ساله و در طی برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران(1399 - 1395) تعیین و در اختیار صاحب نظران قرار گرفت. پس از طی مراحل و جمع بندی نهایی، نتایج گویای این واقعیت است که توسعه منطقه ای منطقه متأثر از انگاره عاملی یکی بود، یکی نبود است و دلیل توسعه نیافتگی می تواند همان دلیل توسعه یافتگی منطقه باشد (ضدیت در قانون دیالکتیک)؛ یعنی بنا بر نتایج به دست آمده، 3 راهبرد توسعه ای و 3 راهبرد ضد توسعه عبارت اند از:  1. سرمایه گذاری دولتی، توجه سیاست گذاران، برنامه ریزان و مسئولان (و یا فقدان آن)؛ 2. علاقه مندی بخش خصوصی به سرمایه گذاری در استان (و یا عدم علاقه مندی) و 3. فقدان زیرساخت های توسعه در مقیاس کلان. نهایتا می توان گفت سیاست گذاری توسعه همه جانبه منطقه ای در قبال استان کردستان تحت تأثیر انگاره های برنامه ریزی همواره بازتولید شده است.
۳.

بررسی بازتاب فضایی مشارکت عمومی- خصوصی در بهسازی و نوسازی در فضاهای پیراشهری کلان شهر تهران (مورد مطالعه: بافت فرسوده منطقه 15)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۰ تعداد دانلود : ۱۰۸
منطقه 15 شهر تهران از دهه 1380 تاکنون به دلیل مداخله مستقیم بخش عمومی (شهرداری و سازمان نوسازی) تغییر و تحولات کالبدی زیادی در آن رخ داده که بازتاب فضایی ویژه ای را به دنبال داشته است، که از بین آن ها می توان به اجرای ناقص طرح منظر شهری در محلات فرسوده منطقه 15، به وجود آمدن فضاهای بی دفاع شهری در منطقه، تخریب و از بین رفتن فضاهای خدماتی (مانند درمانگاه و کاربری های مذهبی)، ورود مهاجران افغانی به محله، مهاجرت سکنه اصلی محله، شکل یافتن فعالیت خریدوفروش ضایعات در منطقه شده است. با توجه به این مشکلات، هدف پژوهش حاضر بررسی بازتاب های فضایی کالبدی مشارکت بخش های عمومی و خصوصی در فرآیند بازسازی و نوسازی بافت های فرسوده منطقه 15 است. روش پژوهش حاضر ازلحاظ هدف در زمره تحقیقات کاربردی و ازلحاظ ماهیت و شیوه اجرا از نوع توصیفی پیمایشی است و ازآنجایی که نتایج آن را می توان در تصمیم سازی و سیاست گذاری نهادهای شهری مورداستفاده قرارداد، در دسته تحقیقات کاربردی قرار می گیرد. نتایج به دست آمده از تحقیق نشان داد که بررسی مقدار سودمندی (s) و مقدار نارضایتی (R) در شاخص های تحقیق برای محله اتابک (با مقدار سودمندی 0.704) نشان دهنده این است که این محله با دارا بودن کمترین فاصله از نقطه ایده ال نسبت به سایر محلات در زمینه مشارکت عمومی و خصوصی رتبه بالای را برای ارتقاء شاخص های مشارکت مردمی در راستای نوسازی بافت های فرسوده به خود اختصاص داده است. لذا می بایست برای ارتقاء مشارکت عمومی و خصوصی در اولویت اول برنامه ریزی قرار گیرد.
۴.

آینده پژوهی عوامل مؤثر بر تاب آوری کلان شهر تهران با تأکید بر کنش های مکانی- فضایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۲ تعداد دانلود : ۹۳
تاب آوری شهری عبارت است از توانایی بازیابی در سیستم شهر پس از رویدادهای غیرمنتظره است. هدف این پژوهش تحلیل فضایی مؤلفه های اثرگذار بر تاب آوری شهری کلان شهر تهران (پایتخت سیاسی و اقتصادی ایران) در قالب شاخص های کالبدی و فضایی برای شناسایی مهم ترین عوامل اثرگذار بر تاب آوری شهری است. در ابتدا شاخص هایی در 24 دسته در محیط نرم افزار جی آی اس با استفاده از ابزارهای هم پوشانی وضعیت تاب آوری مناطق را نشان داد. بحث آینده پژوهی این مقاله متشکل از دو بخش است. در بخش دوم به منظور ایجاد پایگاهی از عوامل اولیه موجود درباره مؤلفه های تاب آوری کالبدی و فضایی از تکنیک پویش محیطی (بررسی مقالات و منابع چاپی، مصاحبه با متخصصان و پایش همایش ها و کنفرانس ها) و بررسی پیشینه ادبیات استفاده شده است. در بخش دوم از کارشناسان و نخبگان خواسته شد که مهم ترین مؤلفه های اثرگذار بر تاب آوری کالبدی فضایی را ظرف ۱۰ سال آینده مشخص نمایند؛ که نهایتاً به صورت دلفی 23 متغیر تعیین گردیدند و از نرم افزار MIC-MAC برای تجزیه وتحلیل داده ها استفاده می شود. یافته ها نشان داد تحلیل فضایی تاب آوری شهر تهران با در نظر گرفتن نمودار تحلیل اثر وابستگی در وضعیت ناپایدار قرار دارد و نشان دهنده عدم ثبات متغیرهای تأثیرگذار و تداوم تأثیر آن ها بر سایر متغیرهاست
۵.

Sustainable Ecotourism Assessment in the Southern Foothills of the Alborz (Kan to Darabad River Valleys) Using the DPSIR Framework(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۱۳
Purpose- During the 21st century, ecotourism has become a mainstream alternative for tourists. It is a critical approach to integrating economic growth with the protection of the environment, ensuring sustainable tourism while at the same time transforming modalities of tourism. The aim of the research is to evaluate the impacts of ecotourism in the southern slopes of the Alborz region by utilizing the DPSIR approach. Design/methodology/approach- The research location is the old settlements from Kan to Darabad that enjoy a large tourism potential with various attractions (natural, human, infrastructural, and physical). The sites enjoy a combination of tourism activities (ecotourism, cultural, sportive, food, and religious). The research is applied research in objective and descriptive-analytical in method. The data has been collected through library research (statistical and documentary) and field research (survey and interviews). Findings - The research population in this study included 30 experts, including experts in field of tourism, professors from universities, officials from the Cultural Heritage, Handicrafts, and Tourism Organization of Tehran, and officials from various related organizations, selected with the Delphi method. The research tried to evaluate the effects of ecotourism in the southern slopes of Alborz by utilizing the DPSIR approach, which showed that environmental effects at the five-element level -Driving Force, Pressure, State, Impact, and Response- make it possible to undertake a cause-and-effect analysis of environmental pressures from ecotourism. The results of the research identified 10 driving forces, 7 pressure elements, 9 state indicators, and 9 effects. The main response favored policy-making, strategic planning, and management in utilizing natural and human opportunities, capabilities, and resources of the southern slopes of Alborz. The goal is to achieve sustainable development of tourism and the region through nature-based integrated sustainable tourism by converting current challenges and weaknesses into strengths and windows of opportunities. Research limitations/implications - The vast geographical region that is encompassed by the research from Kan to Darabad was prone to numerous limitations, including the non-availability of official data pertaining to the volume of tourists and tourism-based attributes of the research region, non-response of certain tourists to certain questions that were asked during the survey, and time limitations for the completion of the questionnaire. Originality/value - The research employed the use of past research to promote theoretical research discussion and to seek alternative research indicators through the use of scoring with the DPSIR methodology.
۶.

واکاوی سطوح توسعه یافتگی مناطق کلانشهر اهواز

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۱۴
دستیابی به توسعه، آرمانی است که بسیاری از کشورها و شهرهای جهان؛ و از جمله ایران به دنبال دستیابی به آن می باشند. اما مسئله این است که در کلانشهر اهواز، علیرغم تمام تلاش ها، این کلانشهر با مشکلات زیادی مواجه می باشد که بر کسی پوشیده نبوده؛ و توسعه یافتگی این مرکز استان مهم و نفت خیز را با علامت سوال جدی مواجه ساخته است. این پژوهش با توجه به اهمیت موضوع، به هدف شناسایی حلقه های ضعیف زنجیره توسعه در مقیاس مناطق هشت گانه کلانشهر اهواز به تحقیق پرداخت. این مقاله در زمره پژوهش های کاربردی محسوب می گردد؛ که سوال محور بوده؛ و با روش تحقیق اکتشافی در راستای پاسخ به سوال های تحقیق انجام یافته است. روش گردآوری داده ها، کتابخانه ای- اسنادی بوده؛ که داده های گردآوری شده از منابع، در چارچوب 79 متغیر و 9 بعد توسعه، با بهره گیری از روش های تحلیل خاکستری، وزن دهی آنتروپی شانون، خوشه بندی با روش K Means Cluster، آزمون رتبه بندی فریدمن، آزمون همبستگی اسپیرمن و ضریب پراکندگی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. ضمن این که برای نقشه سازی و ارائه پهنه بندی از نرم افزار Arc GIS استفاده گردید. بر مبنای یافته های تحقیق، به لحاظ مکانی، مناطق شش، پنج و هشت؛ و از جهت ابعاد توسعه، به ترتیب، سه بعد اجتماعی- اقتصادی، زیست محیطی و زیرساختی حلقه های ضعیف تر توسعه در کلانشهر اهواز می باشند. در انتها نیز راهکارهایی در راستای برون رفت از وضعیت موجود پیشنهاد گردید.
۷.

تحلیل فضایی تخلفات ساختمانی کسر پارکینگ و توسعه کالبدی نامتوازن شهری (مورد مطالعه: کلان شهر قم)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۱۷
با رشد سریع شهرنشینی و افزایش تعداد وسایل نقلیه شخصی، مسئله پارکینگ به یکی از چالش های اساسی کلان شهرها تبدیل شده است. پارکینگ به عنوان یکی از عناصر کلیدی نظام حمل ونقل شهری، نقش مهمی در کاهش توقف های حاشیه ای، بهبود جریان ترافیک و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا می کند در حالیکه عدم تأمین و احداث آن در مناطق شهری، به ویژه در بافت های متراکم کلان شهری مانند قم؛ پیامدهای متنوع اجتماعی، اقتصادی، محیطی و کالبدی ازجمله کاهش ایمنی، ایجاد مزاحمت و بی نظمی، ضعف دسترسی پیاده و دوچرخه و افت کیفیت بصری محیط شهری در پی دارد. همچنین، فقدان پارکینگ کافی در ساختمان ها به توسعه نامتوازن کالبدی در مناطق شهری منجر می شود. این پژوهش در محدوده کلانشهر قم انجام شده و روش آن از نوع کمّی است. داده های مربوط به تخلفات ساختمانی کسر پارکینگ در بازه زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ گردآوری شده و تحلیل آن ها در محیط Arc GIS و با استفاده از تکنیک های تحلیل فضایی همچون تخمین تراکم کرنل (Kernel Density) و شاخص همبستگی فضایی موران (Moran’s I) صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان داد که مناطق سه، پنج و شش کلانشهر قم بیشترین میزان تخلفات مربوط به کسر پارکینگ رادارند. نتایج تحلیل همپوشانی لایه تخلفات با تراکم جمعیتی و عرض معابر نیز نشان داد که نقاط داغ تخلفات بیشتر در معابر باریک و بافت های متراکم به ویژه در منطقه شش شکل گرفته اند که خود بیانگر فشار کالبدی و بروز توسعه نامتوازن است. بر این اساس، مدیریت شهری باید از بروز تخلف در خصوص کسر پارکینگ در املاک واقع در معابر کم عرض و بافت های متراکم این منطقه جلوگیری کند و همچنین از محل درآمدها و عوارض حاصل، نسبت به تأمین پارکینگ های عمومی و ایجاد فضاهای عمومی نظیر بوستان های محلی اقدام نماید تا بخشی از پیامدهای منفی اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی ناشی از این تخلفات جبران شود.
۸.

تحلیل نقش حکمروایی هوشمند شهری در ارتقای تاب آوری اجتماعی؛ نمونه مورد مطالعه: شهر بروجرد(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۶ تعداد دانلود : ۶۶
تاب آوری اجتماعی به عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار شهری، نقش مهمی در مواجهه با بحران ها و نوسانات اجتماعی ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش حکمروایی هوشمند شهری در ارتقای تاب آوری اجتماعی، به صورت مطالعه موردی در شهر بروجرد انجام شده است. بروجرد با ویژگی های خاص فرهنگی، اجتماعی و زیرساختی، بستری مناسب برای بررسی ظرفیت های حکمروایی هوشمند فراهم آورده است.این تحقیق از نوع کاربردی و با رویکرد ترکیبی (کمی_کیفی) طراحی شده است. جامعه آماری شامل 380 نفر از شهروندان بروجردی بود که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. همچنین ۲۰ مصاحبه نیمه ساختاریافته با مدیران شهری و صاحب نظران حوزه حکمرانی انجام گرفت. داده های کمی با بهره گیری از مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند.نتایج نشان داد که حکمروایی هوشمند شهری تأثیر مثبت و معناداری بر تاب آوری اجتماعی در بروجرد دارد (ضریب مسیر: ۰.۶۲). مؤلفه های مشارکت شهروندی (۰.۳۵)، شفافیت مدیریتی (۰.۲۸) و پاسخگویی نهادی (۰.۱۹) بیشترین نقش را در ارتقای ظرفیت اجتماعی ایفا کرده اند. فناوری های نوین شهری مانند سامانه های ارتباطی دیجیتال و ابزارهای تصمیم گیری الکترونیک نیز با ضریب ۰.۴۵ به عنوان عوامل تقویت کننده شناخته شدند.در بروجرد با وجود برخی محدودیت های زیرساختی، تمایل شهروندان به مشارکت الکترونیک رو به افزایش است. با این حال چالش هایی مانند ضعف پوشش اینترنت، مقاومت فرهنگی در برابر فناوری های نو و تمرکزگرایی در تصمیم گیری، مانع تحقق کامل حکمروایی هوشمند هستند. ترکیب راهبردهای حکمروایی مطلوب با فناوری های نوین، ظرفیت تاب آوری اجتماعی را تا ۳۵ درصد افزایش داده است.در پایان توسعه بسترهای مشارکت الکترونیک، استقرار سامانه های هوشمند مدیریت بحران و ارتقای پاسخگویی دیجیتال به عنوان راهکارهای عملیاتی برای شهر بروجرد پیشنهاد شده اند. این مطالعه الگویی تجربی برای هدایت سیاست گذاری شهری در مسیر تاب آوری، مشارکت محوری و پاسخگویی ارائه می دهد.
۹.

تحلیلی بر شاخص های حمل و نقل هوشمند در راستای پایداری حمل و نقل، مطالعه موردی: بخش مرکزی شهر قزوین(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۴ تعداد دانلود : ۹۱
بخش مرکزی شهر قزوین به لحاظ حمل و نقل درون شهری دارای چالش های اساسی از جمله ترافیک سنگین و تصادفات و آلودگی های آب و هوایی، استفاده اندک شهروندان از حمل و نقل عمومی و غیره است. در این راستا، استفاده از فناوری های هوشمند و توسعه سیستم های حمل و نقل هوشمند به عنوان یکی از راهکارهای موثر برای بهبود وضعیت حمل و نقل شهری مطرح می شود. بنابراین در پژوهش حاضر سعی شده است به اولویت بندی شاخص های حمل و نقل هوشمند در راستای توسعه حمل و نقل پایدار در بخش مرکزی این شهر پرداخته شود. روش پژوهش بر مبنای ماهیت و گردآوری داده ها توصیفی از نوع پیمایشی و از نظر هدف، توسعه ای-کاربردی است. به منظور غربال سازی متغیرهای شناسایی شده، تکنیک دلفی فازی مورد استفاده قرار گرفته و با نظرسنجی خبرگان، دسته بندی 22زیرشاخص کلیدی در بین 4 شاخص اصلی تأیید شده است. سپس با استفاده از روش DANP که ترکیبی از روش «دیمتل» و «ای اِن پی» فازی است مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. جامعه آماری پژوهش حاضر 30 نفر از اساتید، کارشناسان امور شهری و کارشناسان حوزه ترافیک و حمل و نقل ، و خبرگان آشنا به این موضوع از طریق پرسشنامه گردآوری شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که از بین شاخص های حمل و نقل هوشمند شاخص های خدمات خودرو صرفه جویی در مصرف انرژی بیشترین و سرویس اشتراک خودرو کمترین امتیاز را به خود اختصاص داده اند و همچنین از بین زیر شاخص ها، وسایل نقلیه با انرژی های تجدید پذیر بالاترین و خدمات پرداخت برای حمل و نقل عمومی پایین ترین امتیاز را به خود اختصاص داده اند. در نهایت نتایچ پژوهش نشان دهنده اهمیت و اولویت شاخص های شناسایی شده جهت حمل و نقل هوشمند بخش مرکزی شهر قزوین و پایداری حمل و نقل آن است که در این رابطه مدیران شهری و حوزه حمل و نقل و ترافیک با توجه به این اولویت بندی می توانند در راستای برنامه ریزی حمل و نقل بخش مرکزی شهر قزوین اقدام نمایند. در نهایت در جهت هوشمندسازی حمل و نقل در راستای پایداری بخش مرکزی شهر قزوین پیشنهادهایی ارائه شده است.
۱۰.

ارزیابی ابعاد همبستگی بازآفرینی شهری و توسعه پایدار گردشگری در بافت تاریخی شهر خرم آباد(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

تعداد بازدید : ۶۴ تعداد دانلود : ۷۵
بافت های تاریخی شهری نقش بسزایی در پیوند گذشته با حال و آینده ایفا کرده و ظرفیت قابل توجهی برای توسعه اقتصادی پایدار شهرها دارند. این بافت ها در معرض تهدیدات متعددی هستند و حفاظت و بازآفرینی آن ها ضروری است. در این میان، بازآفرینی شهری به عنوان رویکردی جامع و گردشگری شهری به عنوان صنعتی پویا، نقش کلیدی در احیا و تقویت این بافت ها ایفا می کنند.پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط آماری میان ابعاد بازآفرینی شهری (کالبدی، زیست محیطی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی) و شاخص های توسعه پایدار گردشگری در بافت تاریخی خرم آباد انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت تبیینی بوده و با روش تحقیق آمیخته، داده های مورد نیاز از طریق منابع اسنادی و پرسش نامه گردآوری شده اند. نمونه گیری به صورت تصادفی ساده انجام و داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون همبستگی پیرسون تحلیل شده اند. نتایج نشان دهنده وجود روابط مثبت، معنادار و نسبتاً قوی میان اغلب ابعاد بازآفرینی شهری و شاخص های توسعه پایدار گردشگری است که به ویژه همبستگی بالای ابعاد محیطی و کالبدی، اهمیت رویکردی یکپارچه و میان بخشی در بازآفرینی این بافت تاریخی را تأکید می کند.
۱۱.

تاب آوری بافت های ناکارآمد برای پایداری شهری: نگرشی فراگیر برای شهرهای آینده(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۶ تعداد دانلود : ۸۱
در حال حاضر تاب آوری و پایداری اهداف اصلی شهرهای آینده هستند. اندازه گیری تاب آوری بافت های ناکارآمد شهری برای شهرهایی که با شوک های غیرمنتظره و پیامدهای آن مواجه هستند امری ضروری است؛ زیرا از یک سو نمی توان آنچه را که اندازه گیری نشده مدیریت کرد؛ و از سوی دیگر نتایج اندازه گیری تاب آوری می تواند به توسعه راهبردها و سیاست های مناسب برای پایداری شهری کمک کند. هدف پژوهش حاضر ارزیابی تاب آوری بافت های ناکارآمد شهر تهران و ارائه راهبردهایی در راستای پایداری شهری است. روش انجام پژوهش توصیفی- تحلیلی است و برای اندازه گیری تاب آوری بافت های ناکارآمد شهر تهران، از اطلاعات سرشماری نفوس و مسکن سال های 1385 و 1395 استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که تاب آوری اجتماعی و اقتصادی بافت های ناکارآمد شهر تهران طی دوره مورد بررسی کاهش چشمگیری داشته است. نتایج پژوهش حاضر اطلاعات مفیدی به برنامه ریزان و سیاست گذاران ملی و محلی در جهت ارتقای تاب آوری شهری و دستیابی به شهری پایدار ارائه می دهد.
۱۲.

تحلیل نقش کنشگران کلیدی در تحقق الگوی مسکن سالم: مطالعه موردی منطقه سه سنندج(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴۴ تعداد دانلود : ۱۸۰
در مواجهه با بحران های بهداشتی اخیر، به ویژه پاندمی کووید-19، اهمیت طراحی مسکن سالم و مقاوم که قادر به مقابله با شرایط اضطراری بهداشتی باشد، بیش ازپیش نمایان شده است. این پژوهش با هدف تحلیل نقش و تأثیرگذاری کنشگران کلیدی در فرآیند تحقق الگوی مسکن سالم در منطقه سه شهر سنندج انجام شده است. روش شناسی تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و با استفاده از رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) طراحی شده است. داده ها ابتدا از طریق تحلیل منابع اسنادی و سپس با به کارگیری تکنیک دلفی و گردآوری نظرات 13 کارشناس محلی به دست آمدند. پس از شناسایی 18 کنشگر کلیدی و تقسیم آن ها به پنج گروه اصلی، ماتریس تحلیل اثرات متقابل برای ارزیابی ارتباطات و تأثیرات بین کنشگران تدوین شد. این ماتریس سپس با استفاده از نرم افزار Ucinet تحلیل شد تا ساختار و دینامیک شبکه کنشگران به دقت بررسی شود. نتایج تحقیق نشان داد که سه گروه کنشگر اصلی شامل «سازندگان»، «شورای اسلامی شهر سنندج» و «مصرف کنندگان» با توجه به نقش محوری و تأثیرگذاری بالای خود، نقش های اساسی در تحقق الگوی مسکن سالم ایفا می کنند. در مقابل، برخی نهادها نظیر «شهرداری» و «وزارت راه و شهرسازی» به عنوان کنشگران فرعی شناسایی شدند که با وجود داشتن نقش های مکمل و نظارتی، از قدرت تصمیم گیری محدودتری برخوردارند. این یافته ها نشان می دهند که تقویت تعاملات میان کنشگران کلیدی و فرعی و همچنین بهره گیری از تجارب موفق بین المللی، می تواند به بهبود فرآیندهای برنامه ریزی و طراحی مسکن منجر شده و به ارتقای ساختار و کارایی شبکه کنشگران در مواجهه با چالش های بهداشتی آینده کمک کند.
۱۳.

تبیین چارچوب فلسفی - کارکردی کاربست شهر هوشمند در مطالعات بازآفرینی بافت مرکزی شهری براساس رویکرد تحلیل مضمون(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹ تعداد دانلود : ۱۵
بافت های مرکزی کلان شهرها، به عنوان هسته های هویتی و اقتصادی، با چالش های چندبعدی مواجه هستند. پارادایم شهر هوشمند، ظرفیت تحول در بازآفرینی این بافت ها را دارد؛ بااین حال، فقدان یک چارچوب نظری یکپارچه که هم زمان ابعاد فلسفی (چرایی) و کارکردی (چگونگی) را تبیین کند، مانعی اساسی است. این پژوهش با هدف تدوین چارچوبی فلسفی کارکردی و زمینه آگاه برای این منظور انجام شد. روش شناسی ترکیبی مبتنی بر پراگماتیسم به کار گرفته شد. جامعه آماری، ۲۰۰ مقاله معتبر بین المللی بود که بر اساس پروتکل PRISMA انتخاب و با تلفیق تحلیل کمی (الگوریتم LDA و K-Means در پایتون) و کیفی (تحلیل مضمون) بررسی شدند. اعتبار با رویکرد مثلث سازی و پایایی با ضریب کاپای ۰٫۸۷ تأیید گردید. یافته های کمی، ۶ خوشه مفهومی اصلی را شناسایی کرد: فناوری و زیرساخت هوشمند (%26٫۴)، ابعاد اجتماعی فرهنگی (%2۲٫۱)، حکمرانی و سیاست گذاری (%1۸٫۷)، پایداری و تاب آوری محیطی (%1۵٫۹)، بازآفرینی اقتصادی (%1۲٫۵) و چالش ها (%4٫۴). یافته های کیفی منجر به استخراج ۵۵ مضمون اصلی و ۱۹۵ مضمون فرعی و سازمان دهی آن ها در یک چارچوب سه لایه (فلسفی، کارکردی، زمینه ای) شد. چارچوب نهایی نشان می دهد موفقیت درگرو گذر از نگرش صرفاً فناورانه و اتخاذ رویکردی تکوین گراست که فناوری را در بافت اجتماعی فضایی تنیده و سه قید کلیدی «حکمرانی داده شفاف»، «پیوست اجتماعی ضد جابه جایی» و «معماری مالی چند منبعی» را لحاظ می کند. دستاورد پژوهش، ارائه نقشه راهی اجرایی و بومی پذیر برای تبدیل این بافت ها به فضاهای هوشمند، عادلانه، تاب آور و پایدار است.
۱۴.

تحلیل اثرات کاهش منابع آب بر تحولات شهرنشینی در منطقه کلان شهری اصفهان در مقاطع زمانی 1395 -1385(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۰ تعداد دانلود : ۱۰۸
یکی از مهم ترین مسائل قرن بیست و یکم رشد جمعیت ساکنان شهرها و جابجایی گسترده مهاجران شهری است. تغییر کارکرد منطقه شهری اصفهان از کشاورزی به صنعتی و شکل گیری مناطق وسیعی از ساخت وسازهای صنعتی و شهری به همراه بهره برداری گسترده از منابع آبی و حوضه آبریز زاینده رود منجر به تخریب منابع سطحی و افت شدید سطح آب های زیرزمینی شده است. این رخداد می تواند ناشی از تحولات اقلیمی و محیطی نیز باشد. این پژوهش با هدف بررسی اثرگذاری منابع آبی بر تحولات شهرنشینی در منطقه کلان شهری اصفهان انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی است و با استفاده از تحلیل داده های سرشماری و آمار بلوک های شهری همچنین روش تحلیل تصاویر ماهواره لندست انجام شده است. برای تحلیل اثرات منابع آب بر تحولات شهرنشینی از روش رگرسیون وزن دار جغرافیایی در دو دوره 1385 و 1395 استفاده شد. یافته ها نشان می دهد بیشترین مصارف این منطقه به ترتیب برای کشاورزی، شرب و صنعت می باشد. میزان مصرف و تخلیه آب از سال 1395-1385 کاهش یافته است اما تعداد چاه های عمیق و نیمه عمیق افزایش داشته است. نتایج رگرسیون جغرافیایی نشان می دهد که بالاترین میزان اثرگذاری تغییرات سطح آب های زیرزمینی و جابجایی های جمعیتی در محدوده کلان شهر اصفهان و غرب منطقه در طی مسیر شهرهای اطراف رودخانه زاینده رود می باشد به طوری که بیشترین میزان اثرگذاری متغیر مستقل در محدوده شمالی و شمال شرقی شهر اصفهان و شهرهای غربی منطقه است.
۱۵.

نقد نظری و روش شناختی پژوهش های مرتبط با شهر خلاق(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۵
مفهوم شهر خلاق در کشور ما متناسب با روند جهانی در جامعه دانشگاهی و سیاست گذاری مورد استقبال واقع شده است. ولی باگذشت بیش یک دهه از ورود این مفهوم، هنوز این مفهوم و ابعاد آن به درستی تبیین نگردیده و مفهوم شهر خلاق در تحقیقات داخلی فاقد دقت نظرهای نظری و روش شناختی بوده است. توجه به جوانب مختلف این مفهوم و پرهیز از خلط رویکردهای مختلف و نقد نظری و روش شناختی پژوهش های انجام شده ضروری است. این تحقیق بنا به ماهیت و روش پاسخ دهی به مسئله تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و جهت تجزیه وتحلیل داده ها از روش تحلیل محتوای کمی و کیفی بهره می برد. برای نقد و بررسی پژوهش های مرتبط با شهر خلاق، 58 اثر پژوهشی انتخاب گردید. به طورکلی این تحقیق به این نتیجه می رسد که از لحاظ نظری و روش شناختی پژوهش های مرتبط با شهر خلاق دچار سوءتعبیر و تفسیر است. به طوری که تحلیل محتوای پژوهش ها نشان می دهد اتخاذ مبانی و چارچوبی غیر از ویژگی های نظریه و روش علمی؛ عدم تبیین دقیق نظریه فلوریدا و پیش فرض گرفتن یافته های آن در بستر ایران؛ استناد به شاخص های نامعتبر؛ اتخاذ شاخص های متناقض با ادبیات نظری؛ عدم توجه به اعتبار مدل اندازه گیری (روایی و پایایی) در سنجش شهر خلاق؛ اتخاذ رویکردی مخالف ادبیات نظری در گردآوری داده ها و واحد سنجش؛ برقراری رابطه علی بین مفهوم و اجزاء تشکیل دهنده آن؛ تقلیل بومی سازی نظریه ها به شاخص های محقق ساخته از حوزه بایدها و نبایدها؛ تأکید صرف بر سنجش و عدم ورود به بحث تبیین از جمله مهم ترین عوامل مؤثر در انحراف مطالعات داخلی در نگرش به شهر خلاق است.
۱۶.

ارزیابی وضعیت شهر یاسوج از نظر شاخص های راهبرد توسعه شهری (CDS)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱۹ تعداد دانلود : ۳۶۰
راهبرد توسعه شهری برنامه ای نوین است که امروزه در بسیاری از شهرهای جهان و برخی شهرهای ایران به منظور بهبود کیفیت زندگی، کاهش فقر، توسعه پایدار و ایجاد حکمروایی خوب شهری با رویکردی مشارکتی اجرا می شود.هدف پژوهش حاضر بررسی و مقایسه ابعاد راهبرد توسعه شهری از نظر شهروندان و مدیران شهری است. پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش مدیران و کارکنان حوزه مدیریت شهری و شهروندان شهر یاسوج است. حجم نمونه براساس فرمول کوکران برای شهروندان ۳۸۴ نفر و برای مدیران ۳۰ نفر برآورد گردید. برای تحلیل پژوهش از آزمون های تی تک نمونه ای، تی مستقل، تحلیل واریانس یک طرفه و رگرسیون خطی چندمتغیره استفاده شد. نتایج تحقیق نشان می دهد از نظر شهروندان ابعاد راهبرد توسعه شهری وضعیت مناسبی ندارند، در حالی که مدیران شهری رضایت نسبی از وضعیت این ابعاد دارند. به طوری که با توجه به آمار توصیفی و آزمون تی، میانگین کل ابعاد راهبرد توسعه شهری از نظر شهروندان ۱.۸۸ و از دید مسئولان شهری ۲.۹۸ است. علاوه براین، میزان رضایت از ابعاد پژوهش بین دو گروه تفاوت قابل توجهی دارد؛ نتایج رگرسیون خطی نشان داد از دید شهروندان ابعاد بانکی بودن با ضریب ۰.۴۱۳ و قابلیت زندگی با ضریب ۰.۱۶۷ دارای بیش ترین و کم ترین میزان اهمیت هستند. در حالی که از دید مدیران شهری، ابعاد قابلیت زندگی و حکمروایی خوب با ضریب ۰.۳۷۳ و ۰.۱۱۲ بیش ترین و کمترین اهمیت را دارند. در نهایت نتایج پژوهش حاضر می تواند درک بهتری برای مدیران شهری فراهم کند تا در تصمیم گیری ها و ارائه مناسب تر خدمات عملکرد بهتری داشته باشند.
۱۷.

بررسی عوامل تأثیر گذار در باز آفرینی بافت تاریخی با رویکرد توسعه گردشگری شهری(مطالعه موردی: بافت تاریخی خرم آباد )(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۱۰۳
بافت تاریخی شهر ها امروزه با معضلات بسیاری روبه روست و بی توجهی به این محدوده های شهری باعث می شود سایر نقاط شهری تحت تأثیر این معضلات قرار بگیرد. بافت تاریخی شهر خرم آباد با وجود ثروت های فرهنگی فراوان با ناکارآمدی در ابعاد مختلف همراه است و پیامد های زیان باری به وجود می آورد. مهم ترین رویکرد برای باززنده سازی آن، باز آفرینی شهری است. در باز آفرینی شهری توسعه و تجدید ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کارکردی شهر به عنوان نقشی مهم و تفکیک ناپذیر از جریان توسعه شهری مورد بحث قرار می گیرد. یکی از روش های پیاده سازی بازآفرینی شهری، برنامه ریزی گردشگری بافت های قدیم شهری است. پژوهش حاضر با هدف ارائه عوامل تأثیر گذار در بازآفرینی بافت تاریخی با رویکرد توسعه پایدار گردشگری جمع آوری شده است. پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت تبیینی و از نظر روش کیفی-کمی است. با توجه به ماهیت موضوع و مسأله پژوهش، جامعه ی آماری را 80 نفر از کارشناسان سازمان های مدیریتی و شهرداری خرم آباد و اساتید دانشکده های شهرسازی تشکیل می دهند. روش نمونه گیری مورد استفاده در پژوهش حاضر احتمالی و از نوع طبقه ای بوده است. اطلاعات این تحقیق از طریق روش اسنادی-کتابخانه ای جمع آوری شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسش نامه از نوع سؤالات بسته بوده است.جهت تحلیل داده ها از مدل تاپسیس استفاده شده است. دغدغه پژوهش تحلیل معیار ها و شاخص ها و عوامل تأثیر گذار بر باز آفرینی بافت تاریخی خرم آباد مبتنی بر رویکرد توسعه پایدار گردشگری است. بر اساس نتایج یافته ها می توان گفت شاخص باز آفرینی، با کسب امتیاز 967/0 توانسته است در صدر معیار های مورد بررسی قرار بگیرد. در همین راستا شاخص گردشگری، با کسب امتیاز 914/0 توانست جایگاه دوم را در بین شاخص ها به خود اختصاص دهد. و شاخصی که جایگاه سوم را به خود اختصاص داد بر توسعه پایدار تأکید دارد. و در نهایت اینکه شاخص هایی چون تاریخی، فرهنگی، کالبدی، اجتماعی و غیره به ترتیب در رتبه های پایین تری قرار دارند.
۱۸.

ارائه روش هوشمند وب کاوی (خزش) برای تحلیل نظرات برخط استفاده کنندگان از اقامتگاه های گردشگری شهر تهران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷۶ تعداد دانلود : ۱۵۸
این پژوهش، با هدف تحلیل و ارزیابی نظرات برخط کاربران درباره اقامتگاه های شهر تهران، از تکنیک های پیشرفته وب کاوی (Web Scraping) استفاده کرده است. ازاین رو در این مقاله، به بررسی یک روش جامع خودکار وب کاوی برای جمع آوری و تجزیه وتحلیل نظرات کاربران در یکی از سایت های آنلاین اقامتگاه در شهر تهران ارائه شده است. این روش هوشمند شامل مراحلی مانند انتخاب وب سایت، بررسی ابزارها، استخراج داده ها، پیش پردازش و تجزیه وتحلیل نظرات است. با استفاده از این روش، صاحبان اقامتگاه ها، مدیران و بازاریابان می توانند بینشی عمیق درباره ترجیحات مشتریان، سطح رضایت و نیازهای بهبود را به دست آورند. هم چنین گردشگران و کاربران برای انتخاب اقامتگاه خود می توانند اطلاعات ارزشمندی از تجربیات سایرین کسب نمایند. بر اساس نتایج تحقیق، روش هوشمند وب کاوی، امکان تحلیل داده های بزرگ و ارزشمند را فراهم می کند و می تواند به تصمیم گیری های استراتژِیک در حوزه خدمات گردشگری کمک کند. یافته ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های تحلیلی شامل آزمون های t و ANOVA، برای ارزیابی میانگین تفاوت در نظرات کاربران در دسته های مختلف هتل ارائه شده اند. این مطالعه نشان می دهد که میانگین امتیازات امکانات هتل، قیمت اتاق، کیفیت اتاق، موقعیت هتل و پروتکل های بهداشتی عموماً بالاتر از میانگین مورد انتظار است که نشان دهنده درک کلی مثبت از هتل های تهران است.  
۱۹.

تحلیل پژوهش های تاب آوری گردشگری و تغییرات اقلیمی با استفاده از روش علم سنجی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۲
صنعت گردشگری بزرگ ترین و تأثیرگذارترین بخش اقتصادی جهان است که به ایجاد درآمد و اشتغال زایی در جوامع میزبان کمک می کند. در دهه های اخیر متغیرهای زیادی بر این صنعت به صورت مستقیم و غیرمستقیم تأثیر گذاشته اند. ازجمله این متغیرها، انتخاب مقصد به صورت مستقیم و تغییر اقلیم به صورت غیرمستقیم بوده است. تأثیر تغییرات اقلیمی بر گردشگری در بسیاری از پژوهش های علمی موردتوجه قرارگرفته است و برای کاهش آسیب پذیری راه حل هایی مانند تاب آوری و سازگار کردن گردشگری با این تغییرات ارائه شده است.هدف این پژوهش توصیف و ترسیم نقشه ای از مقاله های منتشرشده در حوزه گردشگری، تاب آوری و تغییرات اقلیمی با روش علم سنجی است که به ترسیم نقشه دانشی و خوشه بندی موضوعی این حوزه پرداخته است. در چارچوب این روش با توجه به کلیدواژه های گردشگری، تغییرات اقلیمی و تاب آوری، مقالات نمایه شده در بازه زمانی سال های 2007 تا 2023 با نرم افزارهای “VOSviewer” و”Gephi” موردبررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که کشورهای آمریکا، انگلیس، کانادا و استرالیا بیشترین مطالعات پژوهشی را با در جه مرکزیت بالای نویسندگان به خود اختصاص داده اند. مفاهیم و کلیدواژه های تغییرات اقلیمی، گردشگری، تاب آوری، سازگاری، آسیب پذیری، پایداری، مدیریت ریسک و اثرات اقلیم به تنهایی یا دوبه دو بیشترین کاربرد را داشته اند. در این مطالعه، متأسفانه کشور ایران در مقایسه با سایر کشورها نقش قابل اتکایی در تولید علم این حیطه ایفا نکرده است و شبکه همکاری محدودی با سایر کشورهای دنیا داشته است.
۲۰.

بررسی عوامل مؤثر بر ارتقاء زیست پذیری با رویکرد حکمروایی شهری، مطالعه موردی: شهر بوشهر(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۲
افت کیفیت زندگی شهری در اثر بروز مشکلات پیچیده در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی از جمله افزایش روزافزون بیکاری، فقر و نابرابری، کیفیت و کمیت نامطلوب خدمات، کمبود زیرساخت های مناسب شهری، افزایش آلودگی های زیست محیطی، توسعه بافت های فرسوده و ناکارآمد، حاشیه نشینی و گسترش آسیب های اجتماعی، و ناتوانی نظام سنتی و تمرکزگرای مدیریت شهری، اهمیت بهره گیری از الگوی حکمروایی خوب شهری با هدف ارتقاء زیست پذیری را ضروری ساخته است. هدف این پژوهش، ارزیابی عوامل مؤثر الگوی حکمروایی خوب شهری بر زیست پذیری شهر بوشهر است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–پیمایشی است. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه ای ۴۰ سؤالی بود که با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و تحقیقات گذشته تدوین شد و شاخص های حکمروایی خوب شهری شامل مشارکت، عدالت، توافق و اجماع محوری، کارایی و اثربخشی، قانونمندی، شفافیت، مسئولیت پذیری و پاسخگویی را ارزیابی می کرد. جامعه آماری پژوهش شامل اساتید دانشگاهی، مدیران و کارشناسان آشنا به موضوع تحقیق در شهر بوشهر بود که با نمونه گیری هدفمند، ۴۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از نرم افزارهای SPSS21 و Lisrel تجزیه وتحلیل شد. نتایج نشان داد که شاخص های شفافیت (۰.۹)، مسئولیت پذیری (۰.۸۹) و عدالت (۰.۸۲) بیشترین تأثیر را بر ارتقاء زیست پذیری شهر بوشهر دارند. دستیابی به شهری با قابلیت زندگی بالا مستلزم مشارکت فعال شهروندان، تمرکززدایی مسئولیت ها و تفویض اختیارات، و ارتقای نقش نهادهای مدنی، بخش خصوصی و مردم محلی است. مدیریت شهری بوشهر باید با برنامه ریزی های عملی زمینه مداخله و مشارکت بیشتر شهروندان در سیاست گذاری، تصمیم سازی، نظارت و اجرا را فراهم سازد.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان