تحلیل نقش حکمروایی هوشمند شهری در ارتقای تاب آوری اجتماعی؛ نمونه مورد مطالعه: شهر بروجرد (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
تاب آوری اجتماعی به عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار شهری، نقش مهمی در مواجهه با بحران ها و نوسانات اجتماعی ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش حکمروایی هوشمند شهری در ارتقای تاب آوری اجتماعی، به صورت مطالعه موردی در شهر بروجرد انجام شده است. بروجرد با ویژگی های خاص فرهنگی، اجتماعی و زیرساختی، بستری مناسب برای بررسی ظرفیت های حکمروایی هوشمند فراهم آورده است.این تحقیق از نوع کاربردی و با رویکرد ترکیبی (کمی_کیفی) طراحی شده است. جامعه آماری شامل 380 نفر از شهروندان بروجردی بود که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. همچنین ۲۰ مصاحبه نیمه ساختاریافته با مدیران شهری و صاحب نظران حوزه حکمرانی انجام گرفت. داده های کمی با بهره گیری از مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند.نتایج نشان داد که حکمروایی هوشمند شهری تأثیر مثبت و معناداری بر تاب آوری اجتماعی در بروجرد دارد (ضریب مسیر: ۰.۶۲). مؤلفه های مشارکت شهروندی (۰.۳۵)، شفافیت مدیریتی (۰.۲۸) و پاسخگویی نهادی (۰.۱۹) بیشترین نقش را در ارتقای ظرفیت اجتماعی ایفا کرده اند. فناوری های نوین شهری مانند سامانه های ارتباطی دیجیتال و ابزارهای تصمیم گیری الکترونیک نیز با ضریب ۰.۴۵ به عنوان عوامل تقویت کننده شناخته شدند.در بروجرد با وجود برخی محدودیت های زیرساختی، تمایل شهروندان به مشارکت الکترونیک رو به افزایش است. با این حال چالش هایی مانند ضعف پوشش اینترنت، مقاومت فرهنگی در برابر فناوری های نو و تمرکزگرایی در تصمیم گیری، مانع تحقق کامل حکمروایی هوشمند هستند. ترکیب راهبردهای حکمروایی مطلوب با فناوری های نوین، ظرفیت تاب آوری اجتماعی را تا ۳۵ درصد افزایش داده است.در پایان توسعه بسترهای مشارکت الکترونیک، استقرار سامانه های هوشمند مدیریت بحران و ارتقای پاسخگویی دیجیتال به عنوان راهکارهای عملیاتی برای شهر بروجرد پیشنهاد شده اند. این مطالعه الگویی تجربی برای هدایت سیاست گذاری شهری در مسیر تاب آوری، مشارکت محوری و پاسخگویی ارائه می دهد.Analyzing the Role of Smart Urban Governance in Enhancing Social Resilience (Case Study: Borujerd City)
Highlights This study presents an integrated and operational theoretical framework for analyzing smart resilience in developing urban environments. Smart urban governance demonstrates a strong positive effect (R² = 0.41) on social resilience in Borujerd. Citizen e-participation emerged as the strongest predictor (β = 0.35) for enhancing resilience capacities. Digital divide and cultural barriers were identified as the most critical impediments to smart governance implementation. The research offers practical and context-sensitive policy recommendations, including establishing local resilience hubs and expanding LTE networks. Introduction Social resilience has increasingly become recognized as a foundational component of sustainable urban development, particularly in cities facing rapid socio-economic transformations, recurring crises, and governance challenges. As urban areas continue to encounter disruptions—ranging from natural hazards and economic shocks to infrastructure failures—understanding how communities adapt, reorganize, and recover has gained renewed scholarly and policy attention. This research investigates the transformative role of smart urban governance in strengthening social resilience, with a focused examination of Borujerd, Iran. Borujerd, as a mid-sized developing city with diverse socio-cultural characteristics, limited digital infrastructure, and evolving institutional capacities, provides a valuable case for evaluating how smart governance tools can be operationalized in resource-constrained environments. While much of the global literature emphasizes technologically advanced cities, fewer studies have explored how smart governance can catalyze resilience in settings where traditional governance models remain dominant and digital transitions are gradual. Thus, this research fills a significant gap by exploring the intersection of technology, governance innovation, and community resilience within the context of developing urban systems. Theoretical Framework The study develops an integrated theoretical model combining smart governance theory with social resilience theory, allowing for a multidimensional analysis of how digital transformations shape community capacities. Drawing on contemporary scholarship in smart city governance (Meijer & Bolívar, 2016; Nam & Pardo, 2011), the framework conceptualizes smart governance as the strategic use of ICT to enhance transparency, efficiency, interdepartmental coordination, and public service responsiveness. In parallel, the social resilience dimension builds upon Norris et al. (2008), emphasizing adaptive capacities rooted in social networks, institutional support mechanisms, and collective problem-solving. By synthesizing these conceptual strands, the framework proposes that smart governance serves as a catalyst for resilience by expanding access to real-time information, enabling more inclusive citizen–state interactions, and strengthening institutional agility during times of disruption. This theoretical integration contributes to urban governance literature by proposing a holistic model suited to transitional urban contexts. Methodology This research applies a mixed-methods design to capture the complexity of resilience and governance dynamics: Quantitative Component A stratified cluster survey was conducted with 380 residents of Borujerd (95% confidence level, 5% error). Structural Equation Modeling (SEM) using maximum likelihood estimation assessed causal pathways. Fit indices demonstrated strong model adequacy (CFI = 0.92, TLI = 0.91, RMSEA = 0.06). Reliability tests indicated robust internal consistency across constructs (Cronbach’s α = 0.82–0.89). Qualitative Component Twenty semi-structured interviews with urban planners, municipal experts, ICT officials, and community leaders. Thematic analysis was performed using NVivo 12 to extract dominant conceptual patterns. Triangulation was conducted through cross-analysis with local policy documents, e-governan
تبلیغات
