پرویز احدی

مقاله حاضر با هدف بررسی تحلیلی بر نقش توسعه روابط بین الملل با محوریت حکمرانی خوب نمونه موردی : روابط بین دولت ایران و حکمرانی خوب در دستور کار قرار گرفته است. این پژوهش از نوع کاربردی و روش آن، توصیفی-تحلیلی است. در این فرایند، متناسب با داده های موردنیاز پژوهش، از روش کتابخانه ای و منابع مرجع استفاده شد. جهت ابزار گردآوری داده ها از بین متخصصان علوم سیاسی، جامعه شناسی و جغرافیا ( از بین اساتید دانشگاه و فارغ التحصیلان) به تعداد 20 نفر به صورت هدفمندانه مورد پرسش قرار گرفت. پرسشنامه تخصصی به صورت مقایسه ای (صفر= بی اثر؛ یک=اثرگذاری خیلی کم؛ دو= اثرگذاری کم؛ سه=اثرگذاری زیاد؛ چهار= اثرگذاری خیلی زیاد) است. همچنین روایی این تحقیق مثبت و بالاتر بوده و قابل تأیید است. برای تحلیل یافته های بخش تخصصی از روش دیمتل بهره گرفته شد. یافته های تحقیق حکایت از آن دارد که بین متغیرهای تحقیق به ترتیب پاسخ گویی، کارایی و اثربخشی، شفافیت، مسئولیت پذیری تأثیرگذار است و شاخص های مشارکت، عدالت، حاکمیت قانون، اجماع پذیری اثرپذیر محسوب می شود و در درجات بعدی اثرپذیری قرار دارد. این رویکرد "حکمروایی خوب شهری " است که طی دهه های اخیر به عنوان رویکرد مؤثر و اثربخش که فضای سیاست ها و روابط بین الملل با چالش های عدیده ای مواجه است و دچار تخریب و آسیب شده را راهکارهایی ارائه می دهد و دولت ها را از فضای ناپایدار و وابسته خارج می سازد.

امنیت در واقع تلاش برای مقابله و مقاومت در برابر تهدید های خارجی و رفع و کاهش آسیب های داخلی و ایجاد شرایط مناسب و مطلوب برای بارور شدن قابلیت ها، تامین آرمان ها و ارزش های مطلوب جامعه انسانی و ارتقا کیفیت و سطح زندگی انسان هاست و مرز منعکس کننده قلمرو حاکمیت سیاسی یک دولت بوده و مطابق قواعدی خاص در مقابل حرکت انسان، انتقال کالا، اشراف کار می باشد. امنیت و ضرورت ایجاد آن از اصول بسیاری است که در کلیه ی جوامع و مکاتب بر آن تاکید شده است. در واقع امروزه، به علت ماهیت فضایی روابط بین دولت ها فامنیت و بقای ملی دولت ها تحت تاثیر نوع فضای سیاسی مسلط بر فضای پیرامونی، منطقه ای و جهانی است که بیشتر جنبه ی امنیتی به خود گرفته است و بازیگران متعدد و زیادی نیز به طور همزمان در روابط بین المللی به ایفای نقش می پردازند این تعدد و زیادی عوامل و بازیگران بین المللی موجب پیچیدگی روابط بین المللی می شود و نظام بین المللی بر خلاف جامعه داخلی فاقد حکومت و اقتدار مرکزی است. نبود حکومت و اقتدار مرکزی بدان معناست که در سیاست بین المللی نظم سلسله مراتبی و ناظمی وجود ندارد که روابط بین کشور ها را تنظیم کند، که نظریه ها و تحلیل گران سیاست بین المللی را سرشار از منازعه و جنگ بدانند که در آن جایی برای همکاری، همگرایی و کارکرد رژیم های بین المللی نیست، به ویژه آن ها همکاری بین واحد های ملی و کشورها را نا ممکن یا دست کم بسیار سخت و دشوار نموده است اما همگرایی منطقه ای، متضمن وجود و ایجاد ساختار ها، نهاد ها و ترتیبات منطقه ای بین حکومتی یا فوق ملی است. که هماهنگی رفتار و سیاست های کشورهای عضو در حوزه های موضوعی مختلف می پردازند و همگرایی منطقه ای را می توان در مسائل اقتصادی، سیاسی، امنیتی، فرهنگی و اجتماعی بررسی نمود.

هدف از پژوهش حاضر تاثیر برنامه رﯾﺰی ﻓﺮضﺑﻨﯿﺎد بر ﺣﻮزه ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت، ﻓﻨﺎوری ﻫﻮاﻓﻀﺎ و ﺣﻮزه زﯾﺴﺖﻓﻨﺎوری در جمهوری اسلامی ایران می باشد. روﯾﮑﺮد پژوهش ﺷﺒﻪﮐﻤﯽ بوده و ﮐﺎﻣﻼ ذﯾﻞ روﯾﮑﺮد ﺧﺒﺮه محور ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد. ﺟﺎﻣﻌه آﻣﺎری ﺧﺒﺮﮔﺎن ﮐﺸﻮر در ﺧﺼﻮص ﺗﻮﺳﻌه ﻓﻨﺎوریﻫﺎی ﻋﺎم ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ . از ﺟﺎﯾﯽآن ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از ﭘﺮﺳﺶﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ﻃﺮح ﭘﺎﻣﻔﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻟﺬا ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ اﺗﮑﺎء روش ﺗﻮﺻﯿﻒ ﺷﺪه در آن ﻃﺮح روش ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﺧﺒﺮﮔﺎن ﺑﺮ اﺳﺎس روش ﻣﻌﺎرﻓه ﻣﺸﺎرﮐﺘﯽ را ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ داﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺗﻤﺮﮐﺰ اﺻﻠﯽ اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺮ روشﺷﻨﺎﺳﯽ اﺳﺖ و ورودی ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت در روش اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه، هدف از پژوهش حاضر تاثیر برنامه رﯾﺰی ﻓﺮضﺑﻨﯿﺎد بر ﺣﻮزه ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت، ﻓﻨﺎوری ﻫﻮاﻓﻀﺎ و ﺣﻮزه زﯾﺴﺖﻓﻨﺎوری در جمهوری اسلامی ایران می باشد.ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺟﺪی اﯾﺠﺎد ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. از ﻣﻨﻈﺮ اﻓﻖ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، آینده های ﺑﺎورﭘﺬﯾﺮ ﺗﺎ ﺳﺎل 1404 را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ آﯾﻨﺪه ای ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت را در بر میگیرد .ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﻓﺮضﺑﻨﯿﺎد ﻧﻮعی از ﺗﺤﻠﯿﻞ را ﺑﺮای ﺳﯿﺎﺳﺖ و وﺿﻌﯿﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ(ﻋﺪم ﻗﻄﻌﯿﺖﻫﺎ) ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ، ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪاز: وﺿﻌﯿﺖ ﻫﺎیﻏﯿﺮﺗﺎﺛﯿﺮﮔﺬار: وﺿﻌﯿﺖ ﻫﺎی دوﮔﺎﻧه « ﻓﻀﺎی ﺑﺎز ﯾﺎ ﮐﻨﺘﺮل ﺗﺒﺎدل اﻃﻼﻋﺎت » ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﯾﺎ ﻋﺪم ﻣﻮﻓﻘﯿﺖﻫﯿﭻ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺧﺎﺻﯽ ﻧﻤﯽ ﺷﻮد؛ و ﺳﯿﺎﺳﺖﻫﺎ ﻓﺎرغ از ﺗﺤﻘﻖ ﯾﺎ ﻋﺪم ﺗﺤﻘﻖآن ﺳﻨﺎرﯾﻮﻫﺎ ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪه اﻧﺪ.

هدف پژوهش حاضر،بررسی میزان تاثیر وابستگی متقابل و جهانی شدن بر حکمرانی خوب و سیاست خارجی دولت ها بود. با توجه به موضوع تحقیق، هدف های تحقیق مطالعه تاثیرات جهانی شدن و پیامدهای آن بر سیاست خارجی دولت ها و مطالعه رابطه بین دولت خوب و حکمرانی خوب بود وروشی که در این تحقیق استفاده شده است، توصیفی، تحلیلی می باشد و به لحاظ نوع پژوهش، تحقیق نظری است.حکمرانی خوب با شاخصه های هشتگانه اش در تنظیم روابط دولت، بخش خصوصی و نهادهای مدنی به گونه ای عمل می کند که هریک از آنها به اهداف تعیین شده دست یابند و بازدهی و عملکرد دولت را بالا ببرند. الگوی حکمرانی خوب با فعا لکردن همه بخش ها و در صورت فراهم بودن شرایط می تواند با استفاده از توان بخش خصوصی و مدنی کشور به توسعه پایدار انسانی دست یابد. حکمرانی خوب با افزایش آزادیهای سیاسی، آزادی مطبوعات و انتشار آزاد اطلاعات به عنوان حقوق ناظر بر اظهارنظر و پاسخگویی در بلندمدت می توان انتظار داشت شهروندان این قدرت را داشته باشند که اعمال دولتها را تحت نظارت و کنترل داشته باشند و همین باعث می شود حکومت ها نسبت به تأمین نیازهای مردم پاسخگوتر باشند و سیاست هایی را انتخاب کنند که منجر بهارتقای سرمایه انسانی، سرمایه گذاری در مخارج عمومی جامعه، تخصیص بهینه منابع و درنهایت بهبود رشد اقتصادی شود. با افزایش ثبات سیاسی در بلندمدت ریسک و نااطمینانی در فضای اقتصادی کشور کاهش یافته و به تبع آن سرمایه گذاری های داخلی و خارجی و رشد اقتصادی افزایش می یابد. درواقع شاخص حاکمیت قانون بیانگر آن است که در جامعه ای که شهروندان و حاکمان آن مطیع قانون بوده و به آن احترام می گذارند، قراردادهای دولتی به درستی اجرا می شوند، حقوق مالکیت محترم شمرده می شود، عملکرد دستگاه قضایی قابل پیش بینی و شکایت علیه دولت موفقیت آمیز می شود و این عامل ها باعث تخصیص کارآمد منابع خصوصی و عمومی به فعالیت های مولد شده و باعث تسریع در رشد اقتصادی می شوند.به طور کلی، توسعه پایدار به معنای توسعه ای است که به طور همزمان در بعد های اقتصادی، اجتماعی و محیطی پایدار است و باعث حفظ منابع طبیعی و افزایش کیفیت زندگی جامعه خواهد شد.

هدف این پژوهش مطالعه تغییر رویکرد سیاست خارجی آمریکا از بین الملل گرایی لیبرال در دوران اوباما به واقع گرایی در دوران ترامپ است و پرسش اصلی این پژوهش این است که مؤلفه ها و شاخصه های ترامپ در سیاست خارجی ترامپ چه هستند؟ فرضیه این مقاله که با روش تحلیلی و توصیفی تدوین شده این است که ایالات متحده پس از مواجه شدن با واقعیت های نظام جهانی به سمت سیاست خارجی عملگرا و واقع گرا متمایل شده است. از این جهت، استدلال شده است که ترامپ از منظر گرایش سیاسی و اقتصادی نوانزواگرایانه و در حوزه مسائل نظامی و امنیتی واقع گرایانه عمل کرده است. در دوره ترامپ سیاست خارجی این کشور به سمت واقع گرایی و عملگرایی است. فشار نهادهای مختلف در آمریکا از رسمی یا غیررسمی و نهادهای چندجانبه بین المللی، متحدان آمریکا در جهان و کنشگران جهانی کار ترامپ را در تحقق وعده های انتخاباتی خود در حوزه سیاست خارجی دشوار کرده است.

هدف از پژوهش حاضر بررسی عوامل راهبردی در مقابله با تاثیرگذاری داعش بر روابط منطقه ای جمهوری اسلامی ایران بود .روش پژوهش کاربردی و آمیخته اکتشافی بود. نمونه بخش کیفی خبرگان و کارشناسان مسئول روابط خارجه، گروه های تکفیری است جامعه این پژوهش در بخش کمی خبرگان و کارشناسان مسئول روابط خارجه، گروه های تکفیری است، که در سال ۱۴۰۱ در مراکز تحقیقاتی به تعداد 335 نفر مشغول بکار هستند و به صورت تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. تحلیل یافته های بخش کیفی بر اساس تحلیل تم با نرم افزار مکس کیودا 10 و بخش کمی بر اساس مدل معادلات ساختاری بر پایه نرم افزار لیزرل تحلیل انجام گرفت. یافته های بخش کمی تمامی بخش های کیفی را بر اساس الگوی مدل معادلات ساختاری مورد تایید قرار داد. راهبرد ها با ضریب ۲۳۴/0 بر تاثیرگذاری داعش بر روابط منطقه ای جمهوری اسلامی تاثیر گذار است.

هدف کلی از پژوهش فوق بررسی تاثیر امنیتی کردن و هدف ویژه آن بررسی تاثیر امنیتی کردن بر سیاست گذاری عمومی در دوران پس از انقلاب اسلامی و آشوب های داخلی ایران است. با توجه به اهمیت و ضرورت سیاست گذاری امنیتی، اندیشمندان و نویسندگان بسیاری، اقدام به ارایه مدل ها، شیوه ها و روش های مختلفی با بهره گیری از علوم گوناگون داشته اند. در این حال، یکی از نقاط مشترک و اساسی این مدل ها، تأکید بر شناخت مسئله به عنوان گام آغازین فرایند سیاست گذاری است. برقراری و ایجاد یک محیط با ثبات از جمله دغدغه های هر حکومتی است. ما در این پژوهش در صدد پاسخ به این پرسش هستیم که امنیتی کردن چه تاثیری در شناسائی، تصمیم گیری و ارزیابی فرآیند سیاست گذاری عمومی دارد؟ امنیتی کردن موجب بخشی شدن مشکل در فرآیند سیاست گذاری شده و سیاست گذاری عمومی با در اولویت قراردادن مشکل امنیتی یا موضوع امنیتی طراحی عملیاتی و اجرایی می گردد.

از آنجا که دولت ایران به عنوان بازیگر اصلی در سیستم بین الملل و سیستم داخلی محسوب می شود در بعد داخلی و بین المللی با چالش ها و مشکلات نظیر بی کاری، تورم، رکود و در بعد خارجی تهدیدات بین المللی و منطقه ای و موضوعات بخصوصی نظیر برجام روبرو می گردد که نیازمند سیاست گذاری عمومی در راستای ارائه راه حل یا تبدیل مشکلات داخلی و بین المللی به قانون در حوزه حقوق عمومی است تا ضمن ارائه راه حل برای مشکلات تبدیل به issue ، سیاست داخلی و بویژه سیاست خارجی را در راستای تامین منافع ملی کشور و حفظ استقلال و تمامیت ارضی و بقاء و مولفه های فرهنگی، سیاسی و اقتصادی به تامین منافع عمومی بپردازد و بر این اساس به نقش محوری مجلس شورای اسلامی در سیاست گذاری خارجی و در راستای یاری رساندن به مذاکرات بین المللی، رفع موانع و چالش های خارجی و بین المللی، کنترل کنش دولت های حامل بین المللی بویژه بحران های بین المللی و منطقه ای تاکید دارد. پژوهش حاضر بر آنست به تبیین نقش سیاست گذاری عمومی در سیاست خارجی در حوزه حقوق عمومی بپردازد. امید است یافته های حاصل از این رهگذر، سبب اعتلای دانش وآگاهی علاقمندان حوزه حقوق شود.

هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ بر ﺣﻮزه ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت، ﻓﻨﺎوری ﻫﻮاﻓﻀﺎ و ﺣﻮزه زﯾﺴﺖﻓﻨﺎوری درجمهوری اسلامی ایران می باشد. در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ از اﺑﺰار ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮔﺬاری ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روش ﻫﺎی ﭘﺴﺎﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﺑﻬﺮه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺣﻮزه ﻫﺎی ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت، ﻓﻨﺎوری ﻫﻮاﻓﻀﺎ و ﺣﻮزه زﯾﺴﺖ ﻓﻨﺎوری ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻮده اﻧﺪ. ﺳﻨﺪﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ای ﺳﯿﺎﺳﺖ گذاری در اﯾﻦ سه حوزه ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪ. ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﺘﺎﯾﺞ، ﺳﯿﺎﺳﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﭼﻬﺎر دﺳﺘﻪ ﺧﯿﻠﯽ ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ، ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ، ﺗﺎﺣﺪی ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ و ﻏﯿﺮﭘﺎﺑﺮﺟﺎ ﺗﻘﺴﯿﻢﺑﻨﺪی ﺷﺪ. ﺳﯿﺎﺳﺖﻫﺎی اﺑﺰاری در ﺳﻨﺪﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﻨﺎوری ﮐﺸﻮر در ﺳﻪ ﺣﻮزه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺷﺪﻧﺪ. ﺑﺮ اﺳﺎس نتایج ﺳﻨﺪ ﺣﻮزه ﻓﻨﺎوری اﻃﻼﻋﺎت ﺑﯿﺶ از دو ﺳﻨﺪ دﯾﮕﺮ دارای ﭘﺎﺑﺮﺟﺎﯾﯽ اﺳﺖ و ﺳﻨﺪ زﯾﺴﺖ ﻓﻨﺎوری دارای ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﯿﺰان ﭘﺎﺑﺮﺟﺎﯾﯽاﺳﺖ. در ﺳﻨﺪ زﯾﺴﺖ ﻓﻨﺎوری ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﯿﺰان ﭘﺎﺑﺮﺟﺎﯾﯽ ﭘﺎﯾﯿﻦ اﺳﺖ، ﺑﻠﮑﻪ دارای ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻫﻤﺪﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ و ﻣﻮاردی ﮐﻪ در ﺳﻨﺪ ﻣﻬﻢﺗﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ، ﭘﺎﺑﺮﺟﺎﯾﯽ ﮐﻤﺘﺮی دارد. ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﻣﯿﺎن واﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﺣﻮزهﻫﺎی ﻓﻨﺎوری و واﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﺳﻨﺎرﯾﻮﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺳﻨﺎرﯾﻮﻫﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﻮزهﻫﺎی ﻓﻨﺎوری.