شناسایی ویژگی های معلمان تاب آور و راهکارهای تقویت تاب آوری آنان(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
آموزش وپرورش به عنوان رکن اصلی توسعه، مسئول پرورش نیروی انسانی است و معلمان ابتدایی نقشی مهم در انتقال دانش و شکل دهی شخصیت کودکان دارند. با این حال، چالش هایی مانند کلاس های شلوغ، کمبود امکانات و فشارهای روانی ممکن است زمینه ساز فرسودگی شغلی معلمان شوند. تاب آوری به عنوان توانایی سازگاری با شرایط دشوار، نقشی اساسی در حفظ عملکرد حرفه ای معلمان ایفا می کند؛ با وجود این، تجربه های زیسته معلمان ابتدایی در این زمینه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ انجام شد و هدف آن شناسایی ویژگی های معلمان تاب آور و استخراج راهکارهای تقویت تاب آوری آنان بود. جامعه پژوهش شامل معلمان ابتدایی ناحیه یک کرمانشاه بود که ۱۵ نفر از آنان به روش هدفمند و بر اساس معیارهایی همچون دست کم پنج سال سابقه خدمت، عملکرد حرفه ای مثبت و تمایل به همکاری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ای گردآوری و با استفاده از شناسه گذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند که به استخراج ۹۳ شناسه باز، ۶ شناسه محوری و ۲ مقوله اصلی انجامید. برای افزایش روایی یافته ها، از بازبینی مشارکت کنندگان و نظر متخصصان استفاده شد. نتایج نشان داد تاب آوری معلمان در چهار بُعد رفتاری، هویت حرفه ای، ادراکی-شخصیتی و دانشی-مهارتی قابل تبیین است و راهکارهای تقویت آن در دو سطح عملی-میدانی و ساختاری-مدیریتی قرار می گیرد. در مجموع، تاب آوری معلمان فرایندی پویا و چندبُعدی است که از تعامل ویژگی های فردی و حمایت های محیطی شکل می گیرد و تقویت آن نیازمند رویکردی تلفیقی شامل توانمندسازی فردی و اصلاحات ساختاری است.