مطالب

توسعه و گسترش علوم مهندسی و فناوریها، کیفیت بهتر خدمات مهندسی در تولیدات صنعتی، بهره گیری بیشتر از شبکه ارتباطی و روابط بین الملل، شرایط ویژه ای را برای تجدید نظر در اهداف و ساختار برنامه آموزش مهندسی در ابتدای هزاره سوم میلادی در کشور فراهم کرده است. در این خصوص، برای بررسی کارایی کیفیت تحصیل در آموزش مهندسی، بسیاری از کشورها برنامه اطمینان از کیفیت را توسط سازمانهای مستقلی در کشور خود یا با مشارکت چند کشور دیگر از چند دهه قبل به اجرا درآورده اند. مجله بین المللی آموزش مهندسی The international journal of engineering educatiuon  اخیراً به انتشار ویژه نامه ای در این زمینه مبادرت ورزیده است و نویسندگان مختلف برنامه اطمینان از کیفیت در کشور خود را تشریح کرده اند. در این مقاله ضمن بررسی تأثیر ابعاد مختلف اجرای اطمینان از کیفیت در آموزش مهندسی و اعتبار دهی به آن از جهت نقش و جایگاه آن در توسعه علمی و صنعتی کشور، ساختار و اهداف برنامه اطمینان از کیفیت از چندین کشور از مجله مذکور برداشت و ارائه شده است. با توجه به رویکرد جهانی به این امر، ضرورت اجرای برنامه اطمینان از کیفیت و رتبه بندی حرفه ای برای ارتقای حرفه مهندسی و ارایه خدمات بهتر به صنایع توصیه شده است. طرح اعتبار دهی مدارک علمی و ارایه مدارک حرفه ای در توسعه دانش مهندسان در کشور هنوز ساماندهی نشده است و امیدواریم مسئولان نظام مهندسی کشور و انجمنهای فنی و مهندسی، چنین برنامه هایی را با مشارکت دانشکده های فنی و مهندسی تدوین و موجبات ارتقای توان علمی و فنی مهندسان را پیش از گذشته در داخل فراهم کنند.

دانشها و فناوریها و نهادهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی نو اکثراٌ آفریده جوامع غربی هستند و ارزشهای فرهنگی و اجتماعی آفرینندگان خود را به همراه می آورند. شرط به کارگیری درست و کارا و صرفه جویانه و عاری از تنش از این امکانات و دستاوردها، شناخت ارزشها و باورهای اجتماعی آنها و فراهم کردن بسترهای مناسب فرهنگی برای کنار آمدن با تبعات و الزامات آنهاست.

در این مجموعه سیستم فعلی آموزش رشته مهندسی شیمی به عنوان یکی از رشته های مهندسی استراتژیک کشور مورد ارزیابی و نقد قرا گرفته و با توجه به تغییرات عمده در صنعت جهان و نگرش جدید به فناوری، یک تعریف جدید از این رشته ارائه شده است. بر اساس تعریف ارائه شده، پیشنهادهای لازم به منظور بهبود بازده سیستم آموزش مهندسی شیمی در ایران ارائه شده است. در این زمینه از یک سو توجه به نیاز صنعت و از سوی دیگر، توجه بیشتر صنعت به امر سرمایه گذاری در جهت تولید فناوری با استفاده از متخصصان دانشگاهی به عنوان دو راهکار اساسی در شناسایی هرچه بیشتر و کارایی بیشتر این رشته مورد توجه قرار گرفته است.

خوردگی میکروبی نوعی از خوردگی الکتروشیمیای است که برآورد می شود فقط در سال 1375 حداقل صد و هشتاد میلیارد تومان به صنایع ایران ضرر زده باشد. این نوع از خوردگی بیشتر در صنایع ساحلی یا دریایی از جمله دریای خزر و خلیج فارس مشاهده می شود. نظر به اهمیت فوق العاده این مسئله و نامطلوب بودن شرایط فعلی صنعتی و دانشگاهی در این خصو ص، در این مقاله به بررسی دلایل لزوم تدریس خورگی میکروبی به عنوان یک واحد درسی مستقل دانشگاهی پرداخته و در پایان جمع بندی و پیشنهاد ارائه می شود.

در این مجموعه معایب سیستم آموزشی مهندسی شیمی در ایران از جهات مختلف مورد تجزیه و تحلیل قرا گرفته و راهکارهای لازم برای کاهش اثرهای منفی این معایب یا حذف آنها ارائه شده است. همچنین، با توجه به شرایط فعلی آموزش این رشته در ایران اولویت های اساسی در زمینه آموزش مهندسی شیمی ارائه شده است به منظور کاهش محدودیت های شغلی فارغ التحصیلان این رشته و نظر به قابلیت های فارغ التحصیلان آن در کلیه صنایع پیشنهاد شد تا تمام گرایش های موجود در دوره کارشناسی حذف گردد. همچنین، با تحلیل و ارزیابی قابلیت های مهندسان شیمی در چهار زمینه شبیه سازی، طراحی، برآورد پارامترهای فرایندی و بهینه سازی نیازها و اولویت های آموزشی مهندسی ارائه شده است. همچنین، در زمینه گزینش دانشجویان دوره های کارشناسی پیشنهاد شد که به منظور انتخاب دانشجویان مستعدتر ضریب مؤثر بودن درس شیمی از 4 به 2 کاهش یابد و در آزمون های ورودی دوره های کارشناسی ارشد حداقل در دروس اصلی شامل پدیده های انتقال آزمون بهصورت تشریحی برگزار شود.

هدف از این مقاله مروری بر وضعیت فعلی آموزش و پژوهش مهندسی شیمی در سطح جهان، جهت گیری و نقش آن در توسعه فناوری هایی است که برای امنیت ملی، بهزیستی و شکوفاییی اقتصادی هر ملتی حیاتی است. در این زمینه ضمن بررسی اجمالی توسعه برنامه های آموزشی مهندسی شیمی، تغییرات مورد انتظار برای پاسخگویی به تحولاتی مانند جهانی شدن، گسترش علوم بدون مرز و پژوهش های بین رشته ای و چند نظمی، دامنه وسیعی از فناوری های حیاتی، که تا اندازه زیادی و از جهتی به شدت وابسته به پژوهش در مهندس شیمی است ، فهرست وار معرفی خواهد شد. مثال هایی در زمینه مواد، ساخت و تولید، انرژی حمل و نقل، بهداشت عمومی، اطلاعات و ارتباط و محیط زیست که مرتبط با پژوهش های مهندس شیمی مدرن است، ارائه می شود. با توجه به گستردگی این فناوری ها و درگیر بودن علوم مختلف در توسعه آنها بر لزوم تدوین برنامه های آموزشی نوین برای تربیت نیروهای خلاق و ماهر و توجه به پژوهش های بین رشته ای چند نظمی علاوه بر زمینه های سنتی تأکید می شود.

دینامیک سیالات محاسباتی(CFD) ابزاری قدرتممند برای بررسی دقیق میدان جریان، درجه حرارت، غلظت و ... است. این روش مجموعه ای از فنون حل عددی معادلات حاکم بر پدیده های انتقال ممنتوم، حرارت و جرم درون سیالات است که با توسعه سیستم های سخت افزار و نرم افزار رایانه ها، قابلیت های فراوانی در آن ایجاد شده است. CFD با این قابلیت ها به یکی از روش های اصلی تحقیق و پژوهش در رشته های مختلف مهندسی تبدیل شده است. اخیراً استفاده از این روش در مهندسی شیمی نیز مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله با نشان دادن قابلیت ها و مشکلات استفاده از CFD ، پیشنهادهایی برای چگونگی آشنا کردن دانشجویان با CFD ارائه شده است.