درخت حوزه‌های تخصصی

" مسلّما در دین اسلام، اندیشه اجتماعی وجود دارد. با مقایسه اندیشه جامعه‏شناسان با اندیشه‏های اجتماعی دین، اولاً آگاهی ما نسبت به دین بیشتر می‏شود؛ ثانیا، صحّت و سقم گزاره‏های جامعه‏شناختی به محک دینی آزمون می‏گردند و در صورت عدم هماهنگی، ما به تأمل وادار می‏شویم. وجود گزاره‏های جامعه‏شناختی در دین بستگی به تعریف ما از گزاره جامعه‏شناختی دارد. اگر ملاک جامعه‏شناختی بودن گزاره را دست‏یابی به آن گزاره از طریق تجربه بدانیم گزاره جامعه‏شناختی در دین نخواهیم داشت، ولی به نظر می‏رسد منشأ گزاره ملاک نیست، بلکه آزمون‏پذیری ملاک است و گزاره‏های اجتماعی زیادی در قرآن و نهج‏البلاغه وجود دارند که آزمون‏پذیر هستند. بدین‏معنا، جامعه‏شناسی دینی خواهیم داشت."

یکی از پرسشهایی که بخصوص معمولاً افراد مختلف جامعه در برخورد با اهل علم و اهل دین مطرح می کنند درباره این است که چرا در جامعه فعلی گرایش به سمت و سوی مذهب و آموزه های دینی در نسلهای جوان ضعیف شده است و چه می توان کرد تا این ضعف اقبال به قوت تبدیل شود. در این مقاله ما ضمن تحلیل یکی از علتهای این امر که عبارت است: قلب ماهیت واقعی دین و تبدیل آرام آرام آن به یک مقوله مجعول توسط بشر غیرمعصوم، (که همان اهل بدعت باشند) سعی داریم در طول این مقاله با بررسی قرآنی، لغوی و اصطلاحی آن، دیدگاه سنت را هم مورد تحقیق قرار دهیم و به طور کلی بانیان بدعت و هادمان آن را شناخته و شیوه برخورد و مبارزه با آنان را در جهت خنثی کردن اهدافشان مورد بررسی قرار دهیم. هدف ما در این مجموعه (ضمن نهایت سعی در پیشگیری و خودداری از خودگویی) به طور عمده استناد به متون محکم دینی برای بیان مطالب خود می باشد. به امید آنکه مورد قبول حضرت دوست واقع شود و گره ای از گره های ناگشوده جامعه را بگشاید.

نوشتار حاضر، بعد از بیان مفاهیم و تعاریف ارائه شده در باب ماهیت دین، به این جمع‏بندى خواهد رسید که با این تعاریف و دیدگاهها، تبیین و تحلیل جامع و مانع در این زمینه، غیرقابل وصول است. در عین حال، بخشى از ابعاد و جنبه‏هاى گوناگون دین، در این دیدگاهها بیان شده است. نگارنده در ادامه، با بررسى برخى از تقسیمات مطرح درباره دین، بر این نکته تأکید دارد که کثرت شرایع با وحدت ادیان تنافى ندارد.