فاطمه غفوری فر

فاطمه غفوری فر

مدرک تحصیلی: کارشناسی ارشد هنراسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، شهر تبریز

مطالب

فیلتر های جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱ تا ۳ مورد از کل ۳ مورد.
۱.

تأمّلی در سرلوح قرآن های تذهیب شده عصر تیموری و قاجار(مطالعه تطبیقی سرلوح های قرآنی موجود در موزه آستانه مقدسه قم و کتابخانه مرکزی تبریز)

تعداد بازدید : ۷۵ تعداد دانلود : ۵۱
هنر تذهیب یکی از هنرهای تزئینی کاربردی است که زیرمجموعه هنر کتاب آرایی محسوب می شود. قرآن آرایی از جمله بسترهای مناسب برای تجلی این هنر است که از اوایل قرون اسلامی با یکدیگر اجین شده اند. هنر تذهیب را می توان در کابردهای مختلف قرآن آرایی از جمله تزئینات صفحات افتتاح، صفحات آغازین جزء ها و غیره در قالب های شمسه یا سرلوح مشاهده نمود. در طول زمان، تزئینات سرلوح بیشتر مورد استفاده هنرمندان قرار گرفته و از دوره تیموری و قاجار نمونه های قابل تأملی برجای مانده است. نمونه های تیموری نگهداری شده در موزه آستانه مقدس قم و نمونه های قاجاری ذخیره شده در کتابخانه مرکزی تبریز از ذخایر ارزشمند ملّی در زمینه نسخ قرآنی مذهِّب هستند که تاکنون بررسی شده اند. این پژوهش ضمن شناسایی و معرفی سرلوح قرآن های مذکور خصوصیت های بصری سرلوح قرآن ها را با تأکید بر نقوش تزئینی و کیفیت بصری نهفته در این نسخ بررسی می کند. تحقیق حاضر به دو سؤال اساسی پاسخ می دهد: سرلوح های منتخب قرآن های عصر تیموری موزه آستانه قم و قرآن های مذهِّب قاجار کتابخانه مرکزی تبریز از چه ویژگی بصری تزئینی برخوردارند؟ نقاط اشتراک و افتراق در سرلوح قرآن های تیموری و قاجار موزه آستانه قم و کتابخانه مرکزی تبریز چیستند؟ این پژوهش توصیفی تحلیلی آثار مورد نظر را با روش تطبیقی  ارزیابی کرده است. جمع آوری منابع  به صورت کتابخانه ای و گردآوری نمونه ها با روش میدانی انجام شده است. برآیند تحقیق نشان داد، سرلوح قرآن های تیموری از نظر تناسب صفحات و نقوش تزئینی از ویژگی منسجم و استحکام بصری در فرم و نقش برخوردار بوده اند، اما ترکیب نقوش سرلوح های قاجار، ساختاری نسبتاً پراکنده دارد. استفاده از نقوش اسلیمی، ختایی و رنگ طلا و لاجورد با نسبت های متغیر در هر دو آثار دیده شده است. نظام حاکم در تناسب صفحه آرایی های آثار دو دوره، مبنی بر تناسبات طلایی و مستطیل ایستا بوده و بر اساس ترکیب بندی سه کتیبه ای و پنج کتیبه ای استوار است.
۳.

مطالعة ویژگی های بصری حاکم در کتیبه های پرچم های مصور شدة شاهنامة شاه طهماسب با تأکید بر مضامین عناصر نوشتاری کتیبه پرچم ها

تعداد بازدید : ۹۹ تعداد دانلود : ۱۲۳
پرچم جزو عناصرمتمایزکننده بین تمدن ها و فرهنگ های بشریت است که آن را می توان نماد اتحاد ملی هر تمدنی دانست که در هر دوره ایدئولوژی خاصی را به همراه داشته و انتقال دهندة مبانی فکری اعصار پیشین بوده است. ازاین رو، شکل گیری عصر صفوی در سدة دهم هجری، اتحاد و تحول سیاسی، فرهنگی، و دینی عظیمی را برای ایران به ارمغان آورد، به طوری که تثبیت اندیشة اسلامی شیعی در آثار این دوره به خصوص نسخ خطی قابل مشاهده است. یکی از عالی ترین نسخ خطی ایران شاهنامة طهماسب است که در عصر صفوی مصور شد. عناصر نوشتاری نقش شده بر پرچم های موجود در صحنه های رزم به وضوح تبیین کنندة مضامین اعتقادی آن دوره است که از هنر خوش نویسی بهره های فراوانی برده است. پژوهش حاضر، ضمن شناسایی پرچم ها و مفاهیم به کاررفته در ادبیات آن ها، وجوه بصری و بیانی پرچم های واجد نوشتار را در شاهنامة طهماسبی تبیین می کند. ازاین رو، این مطالعه سه پرسش اساسی را در بر دارد: 1. شاخص ترین مؤلفه های بصری پرچم های موجود در شاهنامه چیست؟ 2. عناصر نوشتاری پرچم های شاهنامة طهماسب از چه ادبیات، مضامین، و محتوایی برخوردارند؟ 3. مبانی فکری حاکم در تصویرگری پرچم های شاهنامه چیست؟ این تحقیق به روش پیمایشی تحلیلی انجام شده است. نوع تکنیک مورداستفاده اسنادی و کتاب خانه ای است که با بررسی و سنجش نمونه های آماری نگاره های نسخ خطی انجام گرفته است. تحقیق متکی بر منابع دست ِاول و تحقیقات معتبر است. نتایج پژوهش نشان گر آن است که پرچم ها با خط هایی ازجمله نسخ، ثلث، نستعلیق، و با رنگ هایی هم چون لاجورد، طلا، شنگرف، و تزئیناتی ازجمله ختایی و اسلیمی کار شده اند. چهار الگوی اصلی و غالب در ترکیب بندی نقوش پرچم ها مشهود است؛ ازجمله: ترنج دار، تکرار منظم نقوش، ساده، و آزاد. پرچم ها از نوع نظامی جنگی بوده و عناصر نوشتاری اعم از آیات قرآن ، نام خداوند، پیامبر (ص)، حضرت علی (ع)، و شعر در آن ها به کار رفته است. عناصر نوشتاری پرچم ها منطبق با اعتقادات، سلیقه ها، و مبانی فکری عصر صفوی و هم چنین اصالت ایرانی اند و ارادت هنرمندان به دین مبین اسلام و حفظ فرهنگ ایرانی را بازگو می کنند.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان