ارزیابی میزان تاب آوری اقلیمی فرم شهر در برابر تنش های حرارتی (نمونه موردی: شهرک ولیعصر تبریز)(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
توسعه پایدار شهری سال ۶ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲۱
99 - 118
حوزههای تخصصی:
تغییرات اقلیمی و روند فزاینده گرمایش جهانی در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین چالش های شهرهای بزرگ ایران تبدیل شده است. کلان شهر تبریز نیز به ویژه در پی خشک شدن دریاچه ارومیه، با افزایش تنش های حرارتی، نوسانات دمایی و تغییر الگوهای مصرف انرژی روبه روست. در چنین شرایطی، تاب آوری اقلیمی فرم شهری به عنوان یکی از ابعاد کلیدی تاب آوری اهمیت ویژه ای می یابد. پرسش اصلی این پژوهش آن است که فرم کالبدی موجود شهرها تا چه اندازه می تواند در برابر بحران های ناشی از تغییر اقلیم تاب آور باشد. هدف پژوهش، ارزیابی تاب آوری اقلیمی بعد کالبدی فرم شهر در مقیاس خرد در حفظ آسایش حرارتی و مدیریت انرژی است. روش تحقیق بر پایه مدل سازی پارامتریک شاخص های کالبدی بافت از جمله ارتفاع، تراکم، جهت گیری، درصد شفافیت و تحلیل داده های اقلیمی آینده نگر طراحی شده است. داده های آب و هوایی برای دوره ۲۰25–۲۰55 تحت سناریوهای RCP4.5 و RCP8.5 استخراج و در قالب وضعیت کنونی(نرمال)و سه سناریوی مبنا، گرم و سرد برای آینده شبیه سازی شدند. برای سنجش تاب آوری نیز دو شاخص «جهش انرژی» و «پایداری آسایش اقلیمی» به کار گرفته شد. یافته های پژوهش نشان می دهد مصرف انرژی سالانه نسبت به وضعیت نرمال در سناریوی مبنا ۱۸%، در سناریوی گرم ۲۸% و در سناریوی سرد ۴۲% افزایش می یابد. سهم ساعات آسایش حرارتی از 32.68% در وضعیت موجود به 26.5% کاهش یافته و احساس گرما تقریباً دو برابر می شود (از 10.72% به 18.74%). شاخص نهایی تاب آوری نشان داد سال مبنا بالاترین مقدار (0.65) و سال سرد پایین ترین مقدار (0.53) را دارد. با توجه به نتایج به دست آمده تاب آوری اقلیمی فرم شهری درنمونه مورد مطالعه روندی کاهشی خواهد داشت و بیشترین تهدید مربوط به بحران سرما و جهش تقاضای گرمایش است. بر این اساس، طراحی اقلیم محور، ارتقای بهره وری انرژی و توسعه فضاهای باز می بایست در سیاست های شهری آینده محدوده مدنظر قرار گیرد.