عاصمه قاسمی

توسعه ناموزون فرم شهری در سالیان اخیر سبب تشدید مخاطرات عمده ای از جمله کاهش قابلیت پیاده روی گردیده است. کاهش قابلیت پیاده روی نه تنها ریشه در محیط انسان ساخت دارد، بلکه بصورت ساختاری دلایل غیرفیزیکی و از جمله زمینه های اجتماعی داشته که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. از طرف دیگر، غالب برنامه ریزی های شهری برای افراد پیاده، برای استفاده تمامی گروه های جامعه نبوده، به گونه ای که عدم امکان بهره گیری از خدمات و تسهیلات شهری برای همگان، منجر به تقویت طرد اجتماعی گردیده است. این پژوهش از نظر هدف و نوع آن، از نوع تحقیقات کاربردی است. از نظر روش، پژوهش کمی و توصیفی-تحلیلی است. در این مقاله با استفاده از روش دلفی دومرحله ای و نظرخواهی خبرگان، ابعاد و عوامل اجتماعی مرتبط با پیاده روی شناسایی و پس از آن میزان اثرگذاری هر عامل بر فراگیری اجتماعی با استفاده از تحلیل های آماری در نرم افزار SPSS تعیین شده است (n=28). مطابق با آزمون فریدمن، در بعد اجتماعی پیاده مداری، تمایلات افراد و نگرش های افراد با ضرایب رتبه ای 7.71 و 6.74 دارای درجه اهمیت بالایی هستند. همچنین، دسترسی فراگیر، برابری و شمول و تحرک-پذیری و حضور با ضرایب رتبه ای 4.40 و 4.36 و 4.30 از درجه اهمیت بالایی برخوردار بوده اند (05/.>p). با این وصف، مفهوم فراگیری اجتماعی مرتبط با پیاده روی به عنوان مفهومی نوین در دستیابی به شهرهای انسانی معرفی شده است.نتایج تحقیق نشان می دهد، توجه به تمایلات و نگرش های افراد می تواند اثرات مثبتی در بهبود دسترسی فراگیر، تحرک پذیری، حق انتخاب، تعامل و مشارکت شهروندان و در نهایت، دستیابی به WRSI قلمداد گردد. در زمینه فراگیری اجتماعی، توجه به دسترسی فراگیر و برابری و شمول در طرح های توسعه شهری از درجه اهمیت بالاتری برخوردار است. نتایج تحقیق نشان می دهد، توجه به زمینه های اجتماعی انتخاب شیوه پیاده روی بتواند بواسطه تشویق تمامی گروه ها و افراد به حضور فعال در جامعه و تقویت مشارکت و تعاملات شهروندی، محرک فراگیری اجتماعی محسوب شود.

به موازات پیشرفت فناوری و در نتیجه آن، تغییرات عمیق و سریعی در ساختار اجتماعی شکل گرفته و بر این اساس اصیل ترین عرصه حیات بشری به نام «هویت اخلاقی» با چالش جدی روبه رو شده است. هدف تحقیق حاضر، تدوین الگوی بومی هویت اخلاقی جوانان تهرانی بر اساس تحلیل فرهنگی شکاف دانش و کنش اخلاقی بود و بدین منظور با طراحی و توزیع فرم مصاحبه پرسش نامه میان اقشار مختلف اجتماعی در شهر تهران به مطالعه میدانی پرداخته شد. روش تحقیق حاضر، بر اساس هدف از نوع تحقیق کاربردی و بر اساس نحوه گردآوری داده ها از نوع روش توصیفی از شاخه پیمایشی محسوب می شود. داده ها پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزار اسمارت PLS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های تحقیق در قالب الگوی بومی بر اساس تحلیل فرهنگی شکاف دانش و کنش اخلاقی ارائه شد. شاخص های برازش در مدل حکایت از روایی و پایایی مناسب و نیز برازش و اعتبار مناسب داشتند.

    هدف این پژوهش تحلیل روایت تصاویر بازنمایی شده زنان در نقاشی های دیواری شهر تهران، به شیوه رولان بارت، است. از میان ژانر ها و فرم های مختلف هنری، نقاشی های دیواری شهری، در زمره مهم ترین نمود های بازنمایی چهره، جایگاه و نقش آفرینی زنان در جامعه هستند. رویکرد نظری پژوهش تلفیقی از مفهوم بازنمایی استوارت هال، نظریه فضای جنسیتی و نظریه ایدئولوژی جنسیتی بصری است. َروش مورد استفاده، تحلیل روایت به سبک رولان بارت و میدان مطالعه 52 نقاشی از نقاشی های دیواری تصویرشده بر روی دیوار پارک بانوان در اتوبان حقانی تهران است. نتایج پژوهش نشان می دهد که بازنمایی مفهوم جنسیت در نقاشی های دیواری با موضوعیت زن، روایت گر زنی جنسیت زدایی شده از نظر زیبایی های ظاهری و دارای کارکردی مطابق با گفتمان مسلط سنتی نهادی است. تصویر نقاشی شده زنان بر طبق ارزش های اجتماعی و ایدئولوژیکی خاص، زنانی آرام و بدون در نظر گرفتن عناصر زیبایی شناسی زنانه نشان می دهد که اکثراً محجبه و با نوع خاصی از حجاب و پوشش به تصویر در آمدند. چهره های بازنمایی شده در این تصاویر، فاقد هرگونه نشاط و زیبایی و بیشتر به صورت چهره های عبوس و غمگین تصویر شده است. الگوهای ارائه شده در بازنمایی تصویر زنان در نقاشی های دیواری مورد مطالعه، با الگوهای مرجح زنان جامعه مطابقت ندارد و گویی یک روایت خاص از زنان را به تصویر کشیده است.

این پژوهش با هدف تبیین جامعه‌شناختی سبک زندگی دختران شاغل با وضعیت «تجرد قطعی» در شهر تهران طراحی شد. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر نظریه زمینه‌ای استراوس و کوربین (۱۹۹۸) انتخاب گردید و با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، داده‌ها از ۲۴ زن مجرد شاغل ساکن تهران جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری‌های باز، محوری و انتخابی انجام شد که درنهایت منجر به شناسایی چهار مقوله اصلی گردید: شرایط علّی (رضایتمندی اقتصادی و شغلی)، شرایط زمینه‌ای (نقش خانواده و سرمایه فرهنگی)، شرایط مداخله‌گر (محدودیت‌های ساختاری و فشار اجتماعی) و راهبردها (مدیریت فراغت، شبکه‌سازی اجتماعی و تقویت معنویت). نتایج پژوهش نشان می‌دهد که این گروه از زنان، درحالی‌که از آزادی‌های شغلی و استقلال مالی برخوردارند، نگرانی‌های عمیقی نسبت به‌ تنهایی در آینده، نابرابری‌های جنسیتی و برچسب اجتماعی دارند. تعامل این مقولات، الگوی «سبک زندگی نوین تجردی مبتنی بر رضایت و نگرانی» را شکل می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که رضایت از خودمختاری فردی، همراه با دغدغه‌های روانی و اجتماعی است.

هدف: هدف این پژوهش شناسایی ارزش ها و هنجارهای شیوع و گسترش مواد اعتیادآور در منطقه شوش تهران بود. روش: رویکرد پژوهش کیفی و روش پژوهش تحلیل مضمون بود. جامعه مورد مطالعه شامل معتمدان محلی و کسبه و بازاریان، کارکنان نیروی انتظامی، ساکنان قدیمی محلات، معتمدین مساجد و پژوهشگران فعال در خصوص تاریخ تهران قدیم بود. نمونه گیری به صورت هدفمند از نوع گلوله برفی انجام شد که بعد از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 31 نفر اشباع حاصل شد. برای تحلیل داده ها از تحلیل مضمون استفاده شد. یافته ها: با کدگذاری داده ها 169 مفهوم پایه، 27 مضمون فرعی و 7 مضمون اصلی استخراج شد. یافته ها نشان داد که ارزش ها و هنجارهای مولد شیوع و گسترش مواد اعتیادآور در منطقه شوش شامل هنجار شکست و سوژه شدگی، هنجار منفعت آسان، اعتماد شبکه ای، زایایی زیست مکان، هنجار الگوپذیری و مشابه سازی، زنجیره های خویشاوندی و خانوادگی موید مصرف و بازپیوندسازی بی هزینه بودند. نتایج: نتایج تحقیق نشان داد که به منظور ریشه کنی مواد اعتیادآور در این منطقه باید با به کارگیری رهیافت های اجتماع محور همراه با توانمندسازی افراد و گروه های اجتماعی مختلف شرایط را برای بازسازی اجتماعی منطقه فراهم ساخت تا بهنجاری موقعیتی شکل گرفته حول مواد اعتیادآور کمرنگ شود.