ثبت لباس و تزئینات زنانه به عنوان میراث ناملموس در ترانه های حسن زیرک(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
دانش های بومی ایران سال ۱۲ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲۳
73 - 108
حوزههای تخصصی:
حسن زیرک هنرمند آواز خوانی است که در سال های 1332 تا 1351 بیش از هزار ترانه ضبط شده از او برجای مانده است. هدف این تحقیق شناخت نوع پوشش و تزئینات زن است. دیدگاه راهنما در پژوهش، نگرش حاکم بر جامعه شناسی ادبیات بوده است. روش تحقیق توصیفی و تحلیل متن به شیوه تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. نتیجه تحقیق نشان داد که لباس زنان شامل سرپوش، تن پوش از قبیل سربند، پیراهن ، دستمال، رنگ لباس، نام پارچه و مکان تولید و تزئیناتی مثل گوشواره، بازوبند، النگوی دست وپا،آرایش طبیعی با سرمه و حنا در ترانه ها انعکاس یافته است. در این ترانه ها و در بخش پوشش البسه هیچ موردی از پاپوش نیست که ناشی از تأثیر فرهنگ اجتماعی بر هنر است. این بازتاب متأثر از شرایط اجتماعی و عاملیت هنرمند است که در عین خلاقیت در چارچوب ارزش های جامعه خویش قرار دارد . زیرک بخشی از میراث ناملموس جامعه از طریق زبان، ترانه ضبط و ثبت کرده است و چنین به نظر می رسد که در غیاب تاریخ رسمی، ترانه های فولکلور حافظ فرهنگ و خاطره جمعی بوده و تغییرات تاریخی مصرف پارچه و زیورآلات را پوشش می دهند. درواقع از روی این ترانه ها می توان بخشی از تاریخچه لباس زن در یک سده گذشته را بازسازی کرد.